+7 (701) 759 90 19
USD 388.07 EUR 427.54
RUB 6.08 CNY 55.36
Jańalyqtar

Júregińdi saqta: Júrek aýrýlary, ota jasaý jáne kardıolog keńesteri

2019 jylǵy 29 qyrkúıek 12:47
Bólisińiz:
Júregińdi saqta: Júrek aýrýlary, ota jasaý jáne kardıolog keńesteri

NUR-SULTAN. QazAqparat – Júregińniń aýyratynyn sezbeı júre berýdiń sebebi nede? Júregine ota jasatqan adam kimniń beınesin jadynda jattap qalady? Ota jasatý barysynda qaıtys bolǵan adamnyń jaqyndary eń aldymen kimge renjıdi? Naýqastyń dıagnozyn EKG-dan da jaqsy anyqtaıtyn ne nárse? Dúnıejúzilik júrek kúnine oraı osy jáne basqa da suraqtarǵa №2 Nur-Sultan qalalyq kópbeıindi aýrýhananyń kardıology Aınur Úrkimbaeva jaýap berdi.

Uqsas jańalyqtar

DEREÝ 103-KE HABARLASÝǴA ÚSh SEBEP

- Aınur hanym, adamnyń eń aıaýly jeri – júrek. Ol ne úshin aıaýly? Júrektiń qyzmeti qandaı?

- Júrek – adam aǵzasyndaǵy motor. Qanaınalym júıesine júrek jaýap beredi. Ol kúretamyr arqyly iske asady. Kúretamyrdan shyqqan qan búkil aǵzaǵa taraıdy. Júrektiń mańyzy osynda. Júrektiń toqtaǵany – ómirdiń toqtaǵany. Júrek sol úshin aıaýly.

- Qazaqstanda júrek aýrýlarynyń qandaı túrleri jıi kezdesedi?

- Júrek qan-tamyr aýrýlary qazir dúnıe júzinde kez kelgen jaraqat aýrýlarynan ozyp, birinshi orynǵa shyǵyp ketti. Eń jıi kezdesetini – arterııalyq qan qysymynyń joǵarylaýy. Ekinshi orynda – mıokard ınfarktisi, ıaǵnı júrek talmasy.

- Adam boıynda qandaı belgiler bolǵan kezde shuǵyl dárigerge qaralý kerek? Negizgi 3 sebepti aıta alasyz ba?

- Qorqýǵa turarlyq eń basty belgi– júrek, keýde tusynyń qysyp, kúıdirip aýyrýy. Aýyrsyný sol qol, jaýyryn asty, jaq asty, sol jaq moıyn tusyna beriledi. Ekinshi belgi – aýa jetpeı qalý, entikpe. Úshinshi belgi – deneden sýyq ter shyǵý. Boıyńyzda osyndaı belgiler bolsa mindetti túrde 103-ke habarlasýyńyz kerek. Keıde júrek aýrýy men basqa dertti shatastyryp keletinder bolady. Mysaly, júrek aýrýyna shaǵymdanyp kelgen adamnyń ózin nashar sezinýine tumaý, dene qyzýynyń joǵarylaýy sebep bolýy múmkin. Infarkt kezinde adamnyń dene qyzýy 40 gradýsqa deıin kóterilmeıdi. Ókpeniń qabynýy, asqazan jarasy nemese qabyrǵa synǵan kezdegi aýrý belgileri men júrek aýyrǵan kezdegi belgiler uqsas bolady. Jalpy, júrek talmasyna uqsas belgileri bar 25-27 túrli aýrý bar.

BATYRLAR NAIZA TIGENNEN EMES, JÚREGІ USTAP ÓLGEN ShYǴAR?

- Júregi aýyrǵan adam ne sebepti dárigerge qaralýdy keıinge qaldyra beredi?

- Birinshi sebep – naýqas júregi aýyratynyn bilmeýi, sezbeýi múmkin. Mysaly, qant dıabetimen aýyratyn adamdardyń júıke júıesi «jelinip» ketedi, ıaǵnı naýqas aýyryp turǵanyn sezbeı qalady. Ekinshiden, adamdardyń kóbi densaýlyq jaǵdaıyna salǵyrt qaraıdy. Keýde tusy qysyp, biraz ýaqyt ótkennen keıin basylyp qalsa – ol da dárigerge baryp qaralý týraly umytyp ketedi.

- Kóbinese naýqastar júregi aýyratynyn derttiń qaı satysynda biledi?

- Bizdiń qoǵamda dertin asqyndyryp keletinder kóp. Júrekti 40 jastan bastap teksertken durys, biraq qazir 20 jastaǵy adamdar da ınfarkt alyp jatady. Demek, eshkimde bul dertke shaldyqpaý týraly kepildik joq.

- Demek, qazirgi ýaqytta bul dert «jasaryp» bara ma?

- Iá, solaı bolyp tur. Negizi burynǵy ýaqytta da bolǵan dep oılaımyn. Múmkin búgingideı kóp emes shyǵar, degenmen áli eshkim joqqa shyǵara qoımady. Úlken kisilerimiz «Bizdiń ata-babalarymyzda júrek talmasy degen bolmaǵan» dep aıtyp otyrady. Men buǵan kúmánmen qaraımyn, sebebi ol kezde eshkim zertteý jasap, statıstıka júrgizgen joq. Múmkin soǵys alańyndaǵy batyr keýdesine naıza tıgennen emes, naıza tımes buryn júregi ustap ólip ketken shyǵar? Bar aıyrmashylyq sol – ol kezde dertti erte anyqtaıtyn medıtsınalyq quraldar bolǵan joq, al qazir ondaı quraldar men sondaı aqparatty jyldam taratatyn ǵalamtor bar.

QAN AINALYMYN JAQSARTATYN SPORT TÚRІ – VELOSIPED TEBÝ

- Júrekti dáriniń kómegimen ǵana emdeý qanshalyqty múmkin?

- Ol naýqas derttiń qaı satysynda kelgenine baılanysty. Naqty kórsetilimder bolmasa biz ota jasaýǵa jibere bermeımiz. Eger asqynbaǵan bolsa dári-dármekpen ǵana emdeımiz.

- Dertke shaldyqqannan keıin ómir súrý saltyn ózgertý arqyly júrek aýrýlaryn jeńýge bola ma?

- Mıokard ınfarktisine shaldyqqan, júregine ota jasalǵan adamnyń temeki shegýdi qoıýy, maıly tamaqty shektep, ómir saltyn ózgertýi onyń ómir jasyn uzartýǵa septigin tıgizýi múmkin, biraq ol árdaıym dárigerdiń jiti baqylaýynda bolyp, dári-dármek qabyldaýyn toqtatpaıdy. Al aýrýǵa shaldyqpaı turyp salaýatty ómir saltyn ustanatyndar, árıne, aýrýdyń aldyn alýǵa múmkindigi kóp. Qan aınalymyn jaqsartatyn sport túrleri kóp-aq, eń paıdalysy– velosıped tebý deýshi edim.

EMDELGEN ADAM AQ TІLEGІN AITSA, KÚNІMNІŃ ZAıA KETPEGENІ

- Naýqasqa ota jasaý kerek ekenin aıtý, túsindirý qanshalyqty qıyn?

- Bizde «dárigerlik qupııa» degen bar, sondyqtan kez kelgen týysyna dıagnoz týraly aıta bermeımiz. Ádette zańdy nekedegi jubaıy, ata-anasy, balalary sııaqty eń jaqyn týystaryna aıtamyz. Eń bastysy – naýqasqa ota jasaý qanshalyqty mańyzdy ekenin túsindirý. Buryn qalaı bolǵanyn bilmedim, qazir barlyǵyn ashyq aıtamyz. Ota barysy qalaı bolatynyn jazyp-syzyp turyp kórsetip, qandaı táýekelder bolatynyn aıtamyz. Keıbir naýqas táýekel etýge qorqyp, ketip qalýy múmkin. Al ol ketip qalǵan jaǵdaıda qaıtyp oralmaıtynyn bilip otyramyz, sol sebepti oǵan ota jasaýdyń qanshalyqty mańyzdy ekenin durystap túsindirýimiz kerek.

- Ota jasaǵannan keıin naýqaspen kezdesýde qandaı áserde bolasyzdar?

- Men jedel qyzmet kórsetetin kardıolog dárigerimin. Qabyldaý bólimshesinde birinshi bolyp naýqasty qabyldap, dertin anyqtap, ary qaraı ota jasaýǵa jiberemin. Qabyldaý bólimshesinde ýaqytym shekteýli, ár mınýt qymbat. Sondyqtan qysqa ýaqyt arasynda naýqas aty-jónim turmaq, bet-beınemdi jattap úlgirmeıdi. Ota jasaý barysynda da naýqas dárigerlerdiń túrin durys kórmeıdi, sebebi betimizde medıtsınalyq betperde, ústimizde qorǵanys kıimi bolady. Ota jasalǵan soń naýqas kardıo-jansaqtaý bólimine jatqyzylady. Odan keıin bir táýlikten keıin bólimshege aýystyrylyp, 5-7 kún aralyǵynda jatady. Ol jerde naýqasqa dári-dármegin berip, baqylaıtyn basqa kardıolog bolady. Naýqas basqa emes, dál sol dárigerdiń beınesin jattap qalady. Sebebi ondaǵy dáriger naýqaspen birneshe kún aınalysady. Aýrýhanadan shyqqan kezde shaǵym jáne usynys dápterine kóp jaǵdaıda emdeýshi palatalyq dárigerge alǵys aıtyp, tilek jazyp ketedi. Bastapqyda maǵan da osylaı jazatyn kún bola ma eken dep qyzyǵatynmyn, qazir Allaǵa shúkir, paraqqa bolmasa da, ózimdi izdep , alǵys aıtyp jatady. Men úshin emdelgen adamnyń aq tilegi – bárinen qymbat. Bul – meniń bir kúnim, ómirim zaıa ketip jatpaǵanyn bildiredi.

20 MINÝT JYLADYM. ODAN KEIІN QAITALANBADY

- Ota sátsiz aıaqtalǵanda qandaı sezimde bolasyz?

- Ota jasar aldynda jaǵdaı nemen aıaqtalatynyn aldyn ala boljaı alamyz jáne naýqasqa mindetti túrde eskertemiz. Ádette bizdiń aýrýhanada naýqastyń ota ústinde kóz jumyp ketýi qazir sırek desem de bolady. Degenmen qaıǵyly jaǵdaı oryn alǵanda eń jaqyn týysyn shaqyryp, habar aıtamyz, kóńil aıtamyz. Eń bastysy kóz jumǵan naýqastyń týysyna qaıǵysyna ortaq eknińdi sezdirý, kórsete bilý. Emotsııa ústinde bizdi jerden alyp-jerge salyp, balaǵat sóz aıtyp, keıin keshirim suraıtyndary bolady. Bizge emotsııaǵa berilýge bolmaıdy. Alǵash osyndaı jaǵdaı bolǵanda 20 mınýt toqtaı almaı jyladym. Al ol kezde mende ota jasaýǵa muqtaj taǵy 6 naýqas kútip turǵan edi... Sol kezde meniń ornymdy basqa dáriger shuǵyl almastyrdy. Odan keıin mundaı jaǵdaı qaıtalanǵan joq.

- «Júregim aýyrmasyn deseńiz...» Oqyrmanǵa qandaı keńes beresiz?

- Júregim aýyrmasyń deseńiz, kúndelikti jattyǵý jasap, qandaı taǵam jep júrgenińizge mán berińiz jáne kúızeliske boı aldyrmańyz. Dál qazirgi qoǵamda júrek qan-tamyr dertine eń kóp sebep bolatyn nárse – kúızelis. Kúızeliske jol bermeýge tyrysý kerek.

- Jumysyńyzda qandaı qyzyqty jaǵdaılar bolyp turady?

- Qyzyqty jaǵdaılar kóp bolyp turady. Dál qazir esime túspeı turǵany...Bir aıtarym, aldymyzǵa ártúrli naýqastar keledi. Keıbir naýqas óte tuıyq, keıbiri óte ashýshań bolady. Qandaı suraq qoısań da «Men qaıdan bilem?», «Dárigersiń ǵoı, óziń bilip al» dep otyrady. Dıagnozdyń durys qoıylýy EKG-dan buryn naýqas nege shaǵymdanatynyn durys jetkizgenine baılanysty. Eń qyzyqtysy – aldyma kelgen apa-atalarmen sóılesý. Úlken kisiler qaı jeri aýyryp turǵanyn umytyp, ómir joly týraly aıtyp, áńgimesin bólmeı tyńdaýyńdy ótinedi.

ARY KETSE EKІ ADAMNYŃ ÓMІRІN QUTQARSAM...

- Ne sebepti basqa emes, osy salany tańdadyńyz?

- Men bala kezden jýrnalıst bolǵym keletin, biraq atam meniń kardıolog bolýymdy qalady. Onyń tilegin oryndaý maqsatynda osy salany tańdadym. Men ekinshi kýrsta oqyp júrgende atam júrek talmasynan ómirden ozdy. Bir qyzyǵy – jaqynda tórtinshi synypta jazǵan shyǵarmamdy taýyp aldym. Onda dáriger bolǵym keletinin jazyppyn. Olaı jazǵanym ózimniń de esimde joq, demek túpsana deńgeıinde men dáriger bolýdy qalaǵanmyn. Negizi bizdiń aýrýhanaǵa óte kóp naýqastar keledi. Kezekshilik kezinde aýrýhana ishinde kúni-túni tolassyz adamdar júredi. Alǵash jumysqa ornalasqan kezimde «Ary ketse eki adamnyń ómirin qutqaramyn, sonymen boldy. Atam maǵan o dúnıede rahmet aıtar» dep jumysqa kiriskenmin. Odan beri qalaı alty jyl ótip, óz mamandyǵymdy qalaısha jan-tánimmen jaqsy kórip ketkenimdi bilmeımin.

- Áleýmettik jelide blog júrgizetinińizdi bilem. Oǵan ne túrtki boldy?

- Áleýmettik jelini tıimdi paıdalanǵym keledi. Óner adamy kúndelikti ómirimen bólisip, oqyrmanǵa jaqsy kóńil-kúı syılaıdy. Al maǵan áleýmettik jeliler arqyly nege paıdaly aqparat bermeske? Qazir oqyrmannyń kózi ashyq. Olar áldekimniń ishken-jegenin qaraǵansha, paıdaly aqparat oqyǵysy keledi dep oılaımyn. Óz isine adaldyǵy sondaı, eńbek demalysynda demala almaı, jumysqa qaıtyp keletin dárigerler bar. Olar týraly jazyp, nege dáriptemeske? Qazirgi ýaqytta dárigerlerdi qaralaıtyndar kóbeıip barady. Tipti, temir tordyń ar jaǵynda otyrǵan dárigerler bar. Eshbir dáriger naýqasqa ota jasar aldynda, emdeý kezinde densaýlyǵyna qasaqana zııan keltirý, óltirýdi oılamaıdy. Bizdiń memlekette dárigerler quqyǵy qajetti deńgeıde qorǵalmaǵan. Zańger, advokattar medıtsına salasyn tereńirek bilmegen soń ba, sot barysynda olardy qorǵaı almaı jatady. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý kerek.

- Suhbatyńyz úshin rahmet!

Suhbattasqan: Zarına Qaharman

Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Basty sózder: Medıtsına, Qoǵam,
Bólisińiz:
Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Bakytjan Erbasov
Bakytjan Erbasov
954-059
REDAKTOR
Erbol Janat
Erbol Janat
954-059
REDAKTOR
Aıdar Ospanalıev
Aıdar Ospanalıev
954-059

MURAǴAT