+7 (701) 759 90 19
USD 426.14 EUR 497.05
RUB 6.02 CNY 66.69
Jańalyqtar

Ujymda 10 shaqty ǵana qyzmetker boldy: Qazaqstannyń alǵashqy Syrtqy ister mınıstri

2021 jylǵy 2 shilde 09:07
Bólisińiz:
Ujymda 10 shaqty ǵana qyzmetker boldy: Qazaqstannyń alǵashqy Syrtqy ister mınıstri

NUR-SULTAN. QazAqparat – Qazaq eli Táýelsizdik alǵannan keıin ile-shala qurylǵan vedomstvolardyń biri – Syrtqy ister mınıstrligi. Al búgin Qazaqstanda adamı parasatpen qatar kisilikti, bilimdilik pen biliktilikti, tózimdilikti talap etetin mamandyq ıeleriniń kásibı merekesi. Osyǵan oraı egemendiktiń eleń alańynda KSRO-nyń Tegerandaǵy Elshiliginde qyzmetin atqaryp júrgen jerinen QR Tuńǵysh Prezıdenti - Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń arnaıy shaqyrýymen Otanyna oralyp, elimizdiń syrtqy saıasat vedomstvosyn qurý isine belsene kirisken Tóleýtaı Súleımenovten estelikterimen bólisýdi suraǵan edik.

Uqsas jańalyqtar
Qazaqstan 8-shi «Qytaı – Ortalyq Azııa» yntymaqtastyq forýmyna qatysty Toqaev TMD elderi basshylaryn tuy sý problemasyn birlesip sheshýge shaqyrdy Toqaev 2022 jyldy TMD-nyń halyq shyǵarmashylyǵy jáne mádenı murasy jyly dep jarııalady

Qazaq eliniń Syrtqy ister mınıstrligi qalaı qalyptasqan edi?

«Dıplomatııada 43 jyl jumys istedim, jarty ómirimdi dıplomatııaǵa arnadym. Az ýaqyt emes. Kóptegen qıynshylyq ta, jaqsylyq ta boldy. Bári jadymda. Kásibı merekemizdiń qarsańynda muny únemi aıtyp, izimizdi basyp kele jatqan jastardyń qaperine salyp otyramyn. Óıtkeni, jas dıplomattardyń boıyna patrıottyq rýh kerek.

Al Táýelsizdikti alǵannan keıingi elimizdiń syrtqysaıasat vedomstvosynyń jaǵdaıyna toqtalar bolsam, oǵan deıin biz dıplomatııa, syrtqy is saıasatyn óz erkimizben júrgize alǵan joqpyz. Óıtkeni, Máskeýden, ortalyqtan «bylaı isteńder, osylaı aıtyńdar» dep nusqaýlyq berip otyrdy. ıAǵnı tikeleı shetelge shyǵýǵa, suhbat berýge, ózge eldermen qarym-qatynasty ornatýǵa zańǵa sáıkes quqyǵymyz bolǵan emes. Al táýelsizdik alǵannan keıin aldymyzdan barlyq jol ashyldy, kóptegen múmkindikter paıda boldy. Saıasatymyzdy ózimiz júrgizdik, bárin aq paraqtan bastadyq. Qıyndyqtar óte kóp edi. Sebebi bilikti maman bolǵan joq. Syrtqy ister mınıstri bolyp qyzmetke kiriskenimdegi ujymda 10 shaqty ǵana qyzmetker... Onyń ishinde bilikti dıplomat 2-3 adam ǵana. Olardyń óziniń tájirıbesi jetik emes. Sondyqtan olardy shetelge jiberip, bilimin jetildirdik. QazMÝ-da (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti) halyqaralyq fakýltet ashyp, onda mamandar daıyndap, Syrtqy ister mınıstrligine jumysqa aldyq. Osylaısha, «bárin sheshetin kadr» tapshylyǵyn birtindep, kezeń-kezeńimen joıdyq. Alǵashqy kezde mınıstrlikte jumys istegen qyz-jigitter shetel tilin shala-sharpy biletin. Óıtkeni tildi jetik bilý úshin tájirıbe kerek. Aýdarmashylardyń da bilimin, biliktiligin jetildirýge kóp kúsh jumsadyq», - dep eske alady Tóleýtaı Súleımenov.

Osy oraıda ol elimizdiń Parlamenti Syrtqy ister mınıstrliginiń aldyna ózge memlekettermen aradaǵy zańdardyń, kelisimder men kelisimsharttardyń qazaqsha nusqasyna qol qoıý kerektigin tapsyrǵanyn eske aldy.

«Alǵashqy 2-3 jyl qıynǵa soqty. Nege deseńiz, jyldam aýdarma jasaý múmkin bolmady. Mundaı qujattardyń jobasy daıyndalǵannan keıin Prezıdenttiń, Úkimet basshysynyń qaraýyna beriletin. Al ol qujattar qol qoıylǵannan keıin qaıta keri qaıtarylatyn. Óıtkeni mátin durys aýdarylmaı ketetin. Sodan keıin ony qaıta kúzeýge, túzeýge týra keledi. Kezdesýlerde, kelissózderde tikeleı aýdarma jasaıtyn mamandardyń ózi de biren-saran edi. Árıne, ekeýara áńgimeniń tigisin jatqyzyp aýdaryp bergenimen, kúrdeli máselelerdi sózben ornyqty jetkizetin aýdarmashy tapshy boldy. Biraq 2-3 jyldyń ishinde qazaq dıplomatııasynyń aýdarmashylary kásibı turǵyda jetilip, elimizdiń mártebesin halyqaralyq is-sharalarda ózgelermen ıyq tirese qorǵaı alatyn dárejege jetti», - dedi ol.

Qazaq dıplomatııasynyń protokoly týraly aıtyp berseńiz?

«Qazaq dıplomatııasynda protokol degen bolǵan emes. Sondyqtan da bul baǵytta biraz daıyndyq jumystaryn júrgizý qajettigi aıqyn edi. Ony jedel daıyndap Prezıdenttiń sheshimimen bekitip, memlekettik organdarǵa tarattyq. Sonyń nátıjesinde bekitilgen protokol arqyly shetelden kelgen qonaqtardy qabyldaı bastadyq. Onda mártebeli meımandy qaı jerge, ózimiz qaı jaǵynda otyrýymyz kerek, resmı qabyldaý rásimi qalaı ótýi tıis, as máziri qandaı bolýy kerek degen máseleniń barlyǵy qamtyldy. Al oǵan deıin resmı qonaqqa qonaqasyn berý qalaı júrgiziletin edi? Birinshi, ekinshi, úshinshi taǵam, tátti tiske basar bári dastarqan ústinde turatyn. Kámpıt pen pecheneden bastap, bal da, tosap ta, qazy-qarta, jal-jaıamen qatar qazaqtyń eti de, baýyrsaq ta dastarqanǵa qoıylatyn. Ony qonaq jeı me, jemeı me sharýa joq. Tipti, dastarqan basynda otyratyn adamnyń qolyn qoıatyn jer qalmaıtyn. Bul durys emes», - dedi dıplomat.

Tóleýtaı Ysqaquly Eýropa jáne basqa da elderiniń protokolyna sáıkes, dastarqan ústinde as mázirindegi úsh taǵamdy jeýge qajetti qasyq, shanyshqy, pyshaq jáne sharap pen sý bolatyndyǵyn aıtady.

«Muny da birtindep protokolǵa saı jasadyq. Dastarqan qasyna qyzmet kórsetetin qyz-jigittiń qolyna aq qolǵap kıgizip, biryńǵaı kıim úlgisin jasadyq. Qazaqsha etti, jalpy ystyq tamaqty mádenıetti túrde tartý mádenıetin qalyptastyrdyq. Muny sol kezdegi astanamyz Almatyda ǵana emes, sheteldik kásipkerler, mártebeli meımandar túrli jumys saparymen baratyn elimizdiń barlyq óńirinde jolǵa qoıdyq. Shetelge saparǵa shyǵatyn resmı ókilderimizben qatar bıznesmenderimizdiń de sol eldiń protokolyna saı kıinýine, tamaqtanýyna jiti mán berý qajettigin úırettik. Jalpy, kıim demekshi, sol bir Táýelsizdiktiń eleń-alańynda tipti bizder – mınıstrler de durys kıine almadyq. Óıtkeni, qarajat joq. Qarajat bolsa da, ony satyp ala qoıatyn dúken joq edi. Mundaı da qıyndyqtyń bári artynan túzeldi. Jaqsy kıim kıindik, protokoldyń barlyq talaptaryn oryndadyq. «O, qazaq dıplomattary, qazaq mınıstrleri» deıtin dárejege jettik», - dedi elimizdiń alǵashqy Syrtqy ister mınıstri.

Shet memlekettermen kelissózderdegi alǵashqy qıyndyqtar...

«Alǵashqy ýaqytta Eýropa, Azııa, Arab elderimen, Amerıkamen bolsyn kelissózder júrgizý qıyndaý boldy. Biraq ıadrolyq qarý máselesinde ózimizdiń múddemizdi alǵa salyp, elimizdi, jerimizdi, shekaramyzdy, Táýelsizdigimizdi qorǵaý jolynda barymyzdy saldyq. Kókirek kermedik. Biraq keýdemizdi kóterip, basymyzdy tik ustap, barymyzdy saldyq. Óıtkeni, Táýelsizdik bir kúnde berilmeıdi. Al alǵan egemendikti jan-tánińmen qorǵap qalý kerek. Mine, bıyl 30 jyl tolyp otyr. Osy ýaqyt boıy qorǵap ta kelemiz», - dedi ol.

Osy oraıda Tóleýtaı Ysqaquly 1991 jyldyń kúzinde AQSh-tyń Memlekettik hatshysy Ýorren Krıstoferdiń Qazaqstanǵa resmı saparmen kelgenin, muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy alyp eldiń respýblıkamyzdaǵy ıadrolyq qarýǵa qatysty usynystarynan bas tartqanyn eske aldy.

«Biz olardyń usynysynan úzildi-kesildi bas tartqannan keıin Ýorren Krıstofer Vashıngtonǵa habarlasyp, basshylyǵymen keńesti. Bizdiń ıadrolyq qarýǵa qatysty ustanymymyzdy jetkizdi. Áıteýir ol qansha terlep-tepshise de, biz sol kezdegi QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen qalaýymyzdy oryndattyq. Birden aıtaıyn, ıadrolyq qarýdy birden bas tarta salǵan joqpyz. Dıplomatııany qoldaný arqyly ıadrolyq qarýdy bere otyryp, álemniń ıadrolyq alpaýyt elderiniń kepilin aldyq, memleketimizge ınvestıtsııa, kredıt, zaem tarttyq. Bul kelissóz barysynda júregimizdiń túbinde turǵan maqsat edi. Sol maqsatqa qol jetkize aldyq. Mine, osy jyldardyń ishinde sonyń jemisin kórip otyrmyz»,- dedi Tóleýtaı Ysqaquly.


Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:

Avtor:

Marlan Jıembaı

Uqsas jańalyqtar
Sondaı-aq... oqyńyz
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Janıbek Amangeldı
Janıbek Amangeldı
954-059
REDAKTOR
Janat Qapalbaeva
Janat Qapalbaeva
954-059

MURAǴAT