+7 (701) 759 90 19
USD 385.76 EUR 427.89
RUB 6.04 CNY 54.79
Jańalyqtar

Toǵyzqumalaqtan álemniń 8 dúrkin chempıony Ásel Dálıeva: Alda taǵy bir syn kútip tur

2019 jylǵy 6 sáýir 10:45
Bólisińiz:
Toǵyzqumalaqtan álemniń 8 dúrkin chempıony Ásel Dálıeva: Alda taǵy bir syn kútip tur

NUR-SULTAN. QazAqparat - Toǵyzqumalaq - ultymyzdyń asyl muralarynyń biri ekeni daýsyz. Onyń shyǵý tarıhyn ár zertteýshiler árqalaı aıtady. Bir jazba derekterde 4 myń jyldyq tarıhy bar dese, basqa bir derekterde onyń paıda bolǵan kezi odan da kóp ýaqyt bolýy ábden múmkin degen boljamdar jasalady. Osy ulttyq sportymyzdan búginde 4 ret álem chempıonaty ótip, qazaqtyń qyz-jigitteri bas júldeni ózge elderge ustatpaı, kósh bastap keledi. Sol sańlaqtarymyzdyń biri esimi toǵyzqumalaq tarıhynda altyn áriptermen jazylǵan, «100 jańa esim» jobasynyń jeńimpazy - Ásel Dálıeva. «QazAqparat» HAA tilshisiniń Ásel Egizbaıqyzymen suhbattasýdyń sáti tústi.

- Ásel Egizbaıqyzy, oqyrmandarǵa ózińizdi qysqasha tanystyra ótseńiz?

- 1989 jyly 3 qazanda Qyzylorda qalasynda dúnıege keldim. Shymkent kalasyndaǵy M.Jumabaev atyndaǵy №39 orta mektepti qyzyl attestatpen bitirgen soń, Almaty qalasyndagy Kólik jáne kommýnıkatsııalar akademııasyna grantqa túsip, 2011 jyly qyzyl dıplommen támdadym. Al, 2013 jyly osy ýnıversıtettiń magıstratýrasyn aıaqtadym. 2011 jyly Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetine dene shynyqtyrý jáne sport mamandyǵy boıynsha syrttaı oqýǵa túsip, ony 2013 jyly támamdadym. Osy oqý kezderinde ana tilimnen ózge orys, aǵylshyn, túrik tilderin erkin sóıleı alatyn deńgeıge jettim.

- Tól oıynymyz bolyp sanatyn toǵyzqumalaqqa qalaı keldińiz?

- Toǵyzqumalaq oıynyna eń alǵash anam Názıra alyp keldi. Men ol kezde 9 jasta boldym. Anam toǵyzqumalaqqa degen qyzyǵýshylyǵymdy baıqap, oıyn taqtasyn arnaıy satyp alyp berdi. Tipti, toǵyzqumalaqtyń alǵashqy erejelerin ózi úıretti. Otbasylyq jaǵdaıǵa baılanysty sol jyly Qyzylorda qalasyna kóship baryp, sondaǵy «Toǵyzqumalaq» klýbyna beredi.

null

- Alǵashqy bapkerińiz kim boldy?

- Qaı sport túrinde bolmasyn, sportshynyń baǵynyń janbaǵy bapkerine baılanysty. Bul rette meniń bapkerden jolym boldy. Alǵashqy jattyqtyrýshym - Qazaqstan Respýblıkasyna eńbegi sińgen jattyqtyrýshy Erketaı Imambaev boldy. Ol kisi meniń boıymdaǵy ushqyndy á degennen tanyp, sporttaǵy juldyzymdy jaqty desem bolady. Osylaısha 2000 jyldan bastap nebir sańlaq sportshylar baq synasqan ulttyq oıyn saıystaryna qatysa bastadym. Ár jarystan júldemen oralyp, ata-ananyń, jattyqtyrýshymnyń jáne búkil jerlesteriniń úkili úmitin aqtap, abyroıyn asqaqtata bastadym. Aldymen oblys quramasyna, kóp ótpeı respýblıka quramasyna alynyp, toǵyzqumalaq sportynyń bıikterin birinen keıin birin baǵyndyrdym.

- Osy bıikterge jetý úshin qandaı qıynshylyqtardy bastan ótkizdińiz?

- Negizi, es bilgeli osy sport túrimen aınalysyp kele jatyrmyn. Naqtyly eseptep kórsem, týra 20 jylǵa jyl bolypty. Eń alǵash toǵyzqumalaqty úırenip, úıirmege qatysyp júrgenimde Qazaqstanǵa eńbegi sińgen jattyqtyrýshy Erketaı Imanbaev kúnine 3 saǵat, al demalys kúnderi 6 saǵat jáne odan da kóp ýaqyt jattyqtyratyn. Bul kisiniń jaqsylyǵyn ómir boıy umytpaspyn. Osy deńgeıge jetýime tikeleı sol kisiniń kómegi tıdi. Toǵyzqumalaqty ózim de qatty unattym. Sondyqtan bolar, bapkerim qansha saǵat úıretip jattyqtyrsa da jalyqpaıtynmyn. Jattyǵýdan da bir mınýtqa keshigip kórgen emespin. Meniń kishkentaı kezimde anam kózi tirisinde: «Ásel jattyǵyp júrgen úıirme ortalyǵyna ózimen birge tósegi men kórpe-jastyǵyn aparyp salyńdar», - dep ázildeıtin. Sebebi, men azanda ketkennen tún ortasynda úıge súrinip-jyǵylyp jetedi ekenmin. Ol kezde balamyz ǵoı. Toǵyzqumalaq úıirmesine alǵashynda úı sharýasynan qashyp baratynmyn. Keıinnen qumarym artyp, qatty qyzyǵyp, aqyry súıikti sportyma aınalyp ketti.

null

- Mamandardyń zertteýinshe, álemde toǵyzqumalaqqa uqsas, taqta ústi oıyndarynyń 400-den astam túri bar eken...

- Shynymen de dúnıe júzinde toǵyzumalaqqa uqsas oıyndar óte kóp. Men úshin ol oıyndar óte qyzyq, keıde zertteýler júrgizgim keledi. Biraq, mamandyǵym oǵan saıkes kelmeıdi. Sol oıyndardyń ishinde mangala, ovarı, kalah, taǵy basqa túrlerin jaqsy bilemin. Oınap ta júrmin. Onyń ishinde ózime qatty unaıtyny - ovarı. Bul oıynnan birneshe týrnırlerge qatysyp ta úlgerdim. Shveıtsarııanyń Lıatýrdepe jáne Frantsııanyń Kann qalasynda ótken halyqaralyq týrnırlerde 3-orynǵa ıe boldym. Toǵyzqumalaq oınaı biletin adam bul oıyndardy tez ári ońaı meńgerip kete alady. Sebebi, bul oıyndar toǵyzqumalaq sııaqty kúrdeli emes, oıyn erejeleri jeńildeý.

- Al toǵyzqumalaq oıyny nesimen kúrdeli?

- Toǵyzqumalaq tektes oıyndardyń ishinde eń kúrdeli oıyn - toǵyzqumalaq. Sebebi, basqa oıyndarda qumalaq nemese tas sany az bolady. Aıtalyq, ovarı oıynynda barlyǵy 48 tas, al bizdiń toǵyzqumalaqta 162 qumalaq bar. Qarsylasty jeńý úshin kem degende 82 qumalaq jınaý qajet jáne basqa oıyndardan taǵy bir ereksheligi - «tuzdyq» erejesi bar. Bul ereje basqa oıyndarda múldem joq.



null

- 25 sáýirde Túrkııada kezekti álem chempıonaty bastalady. Daıyndyǵyńyz qalaı?

- Aldymyzda taǵy bir úlken syn kútip tur. Qazir sol birinshilikke tyńǵylyqty daıyndalyp jatyrmyz. 5-shi ret jalaýyn kótergeli otyrǵan álem chempıonatyna Alla qalasa, ózimniń tárbıelep jatqan shákirimmen qatysqaly otyrmyn. Sondyqtan, bıylǵy álem birinshiliginiń júgi men úshin aýyr bolmaq. Buıyrsa, barymyzdy salyp, júldemen oralamyz degen maqsatymyz bar.

- Áńgimeńizge rahmet!

***

Anyqtama: Ásel Qazaqstan boıynsha eresekter arasyndaǵy respýblıkalyq chempıonatty jeńip, eń jas sport sheberi ataǵyna 12 jasynda ıe boldy jáne 16 jasynda eń jas Halyqaralyq dárejedegi sport sheberi normatıvin oryndady. Qazaqstannyń 20 jasqa deıingi jastar arasyndaǵy chempıonattarynyń 6 dúrkin jeńimpazy, Qazaqstannyń eresekter arasyndaǵy saıystarynda 13 dúrkin chempıony, sonymen qatar 3 dúrkin Azııa chempıony atansa, 8 dúrkin toǵyzqumalaqtan álemniń chempıony ataǵyn qanjyǵasyna baılaǵan jalǵyz sportshy. Budan basqa da kóptegen shetelderde ótken (Praga, Pardýbıtsı, Lıatýrdepe, Kann, Antıgýa jane Barbýda, Antalıa, Ystanbul, Bishkek, Tashkent, Orynbor) halyqaralyq jarystardyń jeńimpazy bolǵan.


null
null
null
null
null

Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Basty sózder: Sport, Mádenıet, 100 jańa esim,
Bólisińiz:

Avtor:

Kúnsultan Otarbaı

Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Bakytjan Erbasov
Bakytjan Erbasov
954-059
REDAKTOR
Erbol Janat
Erbol Janat
954-059

MURAǴAT