+7 (701) 759 90 19
USD 388.07 EUR 427.54
RUB 6.08 CNY 55.36
Jańalyqtar

Tatarstan ǵalymy: Altyn ordadan bir kezderi Italııaǵa astyq jetkizilip turǵan

2019 jylǵy 17 qazan 10:29
Bólisińiz:
Tatarstan ǵalymy: Altyn ordadan bir kezderi Italııaǵa astyq jetkizilip turǵan

NUR-SULTAN. QazAqparat – Tatarstandyq tarıh ǵylymynyń doktory, etnograf Damır Iskakov Altyn ordanyń álem tarıhyna tıgizgen áseri týraly pikirimen bólisti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.

Uqsas jańalyqtar
Ábilqaıyr hannyń Reseı patshaıymy Elızavetaǵa jazǵan haty tabyldy SQO: Arheologtar Altyn Orda dáýirine jatatyn 7 kóne mazardyń ornyn tapty Atlah qalasynyń ornynda barlaý-qazba jumystary júrgiziledi

«Altyn orda – shekpeninen túrki ulttary shyqqan alyp ımperııa. Sol úshin bul memlekettiń tarıhy barlyǵymyz úshin óte mańyzdy. Onyń mádenıeti men tarıhy – bizdiń ortaq qundylyǵymyz. Biz árdaıym Altyn orda tarıhyn zertteýimiz kerek. Sebebi, onyń ómir súrgen shaǵy - bizdiń ulttardyń qalyptasýynyń sheshýshi kezeńi. Bizdiń túpki tamyrymyz bar. Álbette, kóne túrki kezeńderin ysyra almaımyz. Alaıda Altyn orda dáýiri – ol sheshýshi ýaqyt, túrkilerdiń juldyzdy saǵaty! Sebebi, mundaı aýqymdaǵy ımperııany túrkiler odan beri qura alǵan joq. Bul memleket – kóshpeli sharýashylyqty otyryqshylyqpen ushtastyrǵan el. Ol óz dáýirinde qatty órkendedi. Ol dáýirde qalalyq ómir de boldy. Ádette, tarıhshylar Altyn ordanyń damý deńgeıin baǵalaı bermeıdi», - dedi Tatarstan ǵalymy elordada Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýtynyń uıymdastyrýmen ótip jatqan «Altyn orda. Tarıh pen taǵylym» atty dóńgelek ústel aldynda tilshilerge bergen suhbatynda.

Damır Iskakovtyń aıtýynsha, Povoljede, Ortalyq Azııa men Qazaqstan aýmaǵynda Altyn Orda tusynda gúldengen birneshe qalany atap ótýge bolady.

«Bul jerde Altyn ordadan Eýropaǵa, máselen, Italııaǵa astyq jetkizilip turǵanyn aıta ketý kerek. Sol sebepti, ony biz tek kóshpeli memleket dep aıta almaımyz. Qaı jyldar aralyǵynda, qandaı jolmen, qansha kólemde satylǵany týraly derekter joq deýge bolady. Biraq Genýıa men Venetsııa Altyn ordadan jetken astyqty azyq etkeni anyq jazylǵan. Germanııa, Italııa, Frantsııa, Germanııa tarıhshylarynyń eńbekterinde de ol týraly arakidik kezdesedi. Áriptesim ıÝlaı Shámiloǵly osy taqyrypty zerttep keledi. Nemis ǵalymy Bertold Shpýlerdiń de eńbekterinde bul jaıly naqty málimet bar. Sondyqtan, Altyn orda týraly sóz qozǵaǵanda órkenıeti kúrdeli memleket ekenin eskerýimiz kerek. Ol elde slavıandar da turǵan. Qazirgi orystardyń da sol jaqtan shyqqanyn umytpaǵan abzal. Sebebi, olar bir kezderi osy ımperııanyń quramynda bolǵan. Altyn ordanyń sonymen birge ózge aımaqtarmen, atap aıtqanda ıÝan ımperııasy, Iranmen, Eýropa elderimen qarym-qatynasy jolǵa qoıyldy. Tipti Eýropanyń eń alys aýmaǵyna Altyn Ordanyń áseri tıgen degen kózqaras bar», - dedi ol.

Tatarstan etnografy óz sózinde Qytaı men Eýropanyń saýda baılanysy Altyn orda aýmaǵy arqyly ótkenin eske saldy.

«Uly Jibek joly Altyn orda tusynda da boldy. Eń bastysy, Altyn orda – bizdiń halyqtyń tarıhı sanasynda úlken izin qaldyryp ketti. Epostarda, ańyz-ápsanalarymyzda Altyn ordadan shyqqan batyrlar jyrlanady. Mysaly, túrki halyqtarynyń bárinde Edige batyr týraly jyr bar. Sol sebepti, bul eposty oqyp otyryp, Altyn Ordanyń kúni qalaı sóngenin sezinesiz. Bul dastandar bizdiń tarıhı sananyń bir bóligi», - dedi ol.

Tatar ǵalymy óz sózinde Altyn orda týraly álem elderinde pikir ártúrli ekenin aıtady.

«Eýropa elderiniń sanasynda bul el jaý memleket retinde qalǵan. Orystarda da tatar-mońǵol shapqynshylyǵy degen sózdiń baryn bilesizder. Bunyń bári tarıh. Tarıh tolqyny jekelegen elderdiń barlyǵynyń sanasyna áser etti. Alaıda bul jaısyz paıym-pikirler, túsinikter eskireri daýsyz. Óıtkeni, tarıhty biz sabyrmen qabyldaýymyz kerek», - dedi Damır Iskakov.

Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:

Avtor:

Aıan Bekenuly

Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Bakytjan Erbasov
Bakytjan Erbasov
954-059
REDAKTOR
Erbol Janat
Erbol Janat
954-059
REDAKTOR
Aıdar Ospanalıev
Aıdar Ospanalıev
954-059

MURAǴAT