+7 (701) 759 90 19
USD 425.3 EUR 501.05
RUB 5.85 CNY 65.88
Jańalyqtar

«Tabaldyryqty baspa». Altyn Orda dáýirinde qandaı dıplomatııalyq dástúrler bolǵan

2021 jylǵy 2 shilde 09:40
Bólisińiz:
«Tabaldyryqty baspa». Altyn Orda dáýirinde qandaı dıplomatııalyq dástúrler bolǵan

NUR-SULTAN. QazAqparat – Búgin, 2 shilde – Qazaqstanda Dıplomatııalyq qyzmet kúni atap ótilýde. Osy aıtýly kúnge oraı QazAqparat tilshisi Altyn Orda kezindegi dıplomatııalyq dástúrlerdiń búgingi qazaq dıplomatııasynda jurnaǵy bar ma degen saýalǵa jaýap izdep kórgen bolatyn.

Memleket tarıhy ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri, fılosofııa ǵylymdarynyń PhD doktory Jaqsylyq Sábıtov Joshy Ulysynyń rezıdentsııasy men monetarlyq saıasaty, saraı mańyndaǵy ıntrıgalar taqyrybyn birazdan zerttep júr. Osyǵan oraı, biz de mamannan atalǵan kezeńdegi dıplomatııalyq dástúrler men qazaq dıplomatııasyndaǵy rásimderdiń sabaqtastyǵy týraly oıyn suraǵanbyz.

«Ókinishke oraı Altyn Orda dáýirindegi dıplomatııalyq qatynastarǵa kýá bolatyn alǵashqy derekkózderdiń kóbi saqtalmaǵan. Biraq elshilerdi qabyldaý kezindegi sátterdi, sán-saltanattardy sıpattaıtyn jazbalar men handardyń ózge elderge joldaǵan hattary týraly derekter bar. Altyn Orda handary kóptegen eldermen baılanysta bolǵan. Ásirese Batýdyń tusynda túrli bıleýshiler Altyn Ordamen baılanys ornatýǵa umtyldy. Al derbes dıplomatııalyq baılanystar Berke hannyń bıligi kezinde bastaldy deýge bolatyn shyǵar», - deıdi zertteýshi.

Tarıhshy Altyn Ordanyń dıplomatııalyq baılanystaryna aıǵaq bolatyn biregeı qoljazbalar Berke han men Beıbarys sultan arasyndaǵy hat almasýlar ekenin aıtady.

«Berke hannyń 1263 jyly Mysyr sultany Beıbarystyń Qulaǵýmen shaıqastan keıin jazǵan alǵashqy hatyna jaýap bergeni bizge málim. Altyn Ordanyń shetelmen baılanysy týraly bizge málim alǵashqy derek te osy. Altyn Ordanyń dıpomatııalyq murasy týraly aıtsaq, ol kezde elshi qabyldaý degenińiz joǵary deńgeıde qonaq qabyldaý saltynyń bir túri sııaqty kóriniste bolǵan. ıAǵnı bul resmı tulǵalardyń kezdesýinen góri qonaq kútý joralǵylaryna kóbirek uqsaıtyn», - deıdi Jaqsylyq Sábıtov.

Memleket tarıhy ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri Altyn Ordamen eń tyǵyz baılanysta bolǵan memleket mámlúkter bılegen Mysyr eli bolǵanyn da alǵa tartady.

«Mysyr Altyn Ordanyń Qulaǵý bılik etken Iranǵa qarsy odaqtasy edi. Sondyqtan eń kóp baılanys osy elmen boldy. Ekinshi tyǵyz baılanysta bolǵan el – sol Irannyń ózi. Óıtkeni Qulaǵý basqaratyn Iran Altyn Ordanyń basty qarsylastarynyń biri edi. Odan keıin Shaǵataı, Haıdý ulystarymen qarym-qatynasy tyǵyz bolǵan», - deıdi tarıh ǵylymdarynyń doktory.

Ǵalymnyń aıtýynsha, Altyn Orda saraılarynda elshiler qabyldaýdyń hattamalary men dástúrine qatysty jazbalar saqtalmaǵan. Tek qandaı elshilerdiń, han-sultandardyń kelgeni týraly málimetter jetken kórinedi.

Sondaı-aq, ol atalǵan jazbalardyń bárinde Joshy ulysyndaǵy bıleýshi rezıdentsııasy ne Aq Orda, ne Altyn Orda dep jazylǵanyn eske saldy. ıAǵnı Batýdan qalǵan rezıdentsııa ataýy Abylaı, Jáńgir handar arqyly Táýelsiz Qazaqstan Prezıdentiniń rezıdentsııasyna deıin sabaqtastyqpen jetip, mura bolyp otyr degen sóz.

Tarıhshy Batýdyń keı derekterde orystyń tuńǵysh patshasy dep atalatyn Danıll Galıtskıdi qalaı qabyldaǵany týraly málimetter saqtalǵanyn aıtady.

«Danııl Galıtskıı Altyn Orda hanynyń aldyna kirmes buryn eki ottyń ortasynan júrip ótken. Bul adamnyń oı-nıetin tazartý rásimi retinde sıpattalǵan. Taǵy bir erekshe dástúr tabaldyryqpen baılanysty. Elshi ordanyń tabaldyryǵyn bassa, bul jaman yrym dep sanalǵan. ıAǵnı, Altyn Ordaǵa kelgen elshiler tabaldyryqtan óter kezde saq bolýǵa tyrysqan», -deıdi ǵylym doktory.

Sóz sońynda ǵalym Syrtqy ister mınıstrliginiń nazaryna da baǵyttap erekshe usynys aıtqan edi. Osyny da jetkizgimiz keledi.

«Qazir bizdegi dıplomatııalyq rásimder men protokoldardyń bári eýropalyq standarttar boıynsha jasalǵan. Bul durys ta shyǵar. Áıtkenimen, meniń oıymsha, bul protokoldarǵa Altyn Orda murasynan eki nárseni engizýge bolady. Birinshiden, Syrtqy ister mınıstrliginde Altyn Ordanyń álemge áıgili týy turýy kerek. Bul tý HІV ǵasyrdan saqtalyp qalǵan. Keskini qarapaıym. Osy týdy sımvolıkalyq kapıtal retinde paıdalanýǵa bolatyn sııaqty. Ony bizdiń ejelgi týymyz retinde kórsetip, barlyq protokoldyq kezdesýlerdiń bárinde de qoldaný kerek dep oılaımyn. Ekinshiden, Prezıdent rezıdentsııasynyń Aq Orda degen ataýy Altyn Ordadan muraǵa qalǵanyn kóbirek aıtýymyz kerek. Osy eki sımvoldy syrtqy baılanystarda belsendi paıdalana bersek dep esepteımin», - dep túıindedi tarıhshy.


Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:

Avtor:

Esimjan Naqtybaı

Sondaı-aq... oqyńyz
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Janat Qapalbaeva
Janat Qapalbaeva
954-059

MURAǴAT