Mıllıı cholǵýnı ýlýǵlash - býgýn qozoǵıstonlıklar Dўmbıra kýnını nıshonlamoqda
3 Iıýl 09:02

Mıllıı cholǵýnı ýlýǵlash - býgýn qozoǵıstonlıklar Dўmbıra kýnını nıshonlamoqda

NUR-SULTAN. Kazinform – Ҳar ıılı ııýl oıınıng bırınchı ıakshanbasıda mamlakatda Mıllıı dўmbıra kýnı nıshonlanadı, deb habar beradı Kazinform mýhbırı.

Bý baıram Qozoǵıston Respýblıkasınıng Bırınchı Prezıdentı Nýrsýlton Nazarboevnıng Farmonı bılan 2018 ııldan berı nıshonlanıb kelınmoqda.

2018 ııl 13 ııýn kýnı Nýrsýlton Nazarboevnıng jamııatnı mıllıı madanııat va ўzlıknı asrash va tıklash ǵoıası atrofıda ıanada jıpslashtırısh maqsadıda ııýl oıınıng bırınchı ıakshanbasını Mıllıı dўmbıraa kýnı deb belgılash tўǵrısıdagı Farmonı elon qılındı. Ўsha ıılı ıakshanba 1 ııýlga tўǵrı kelıb,poıtahtdagı «Qazaq eli» monýmentı oldıga ıkkı mıngdan ortıq sozanda ııǵılıb, «Kóńil ashar», «Adaı», «Balbyraýyn», «Erke sylqym, «Saryarqa» kýılarını ıjro qılıshdı.

Tadqıqotchılarnıng fıkrıcha, dўmbra ҳaqıdagı ılk ılmıı malýmotlar Al Forobıınıng «tambýr» nomı bılan ezgan asarlarıda ýchraıdı. Halq afsonasıga kўra, Joshınıng ўlımını mashҳýr Chıngızhonga eshıttırgan dўmbıra bўlgan.

Mashҳýr Ўzbekalı Janıbekov asarlarıda qozoq dўmbırasıda 9 ta parda bўlganlıgı aıtıladı. 2008 ıılda mўǵýl arheologları Oltoınıng ўsha mamlakat ҳýdýdıdan eramıznıng V asrıga oıd qadımıı asbob topdılar va ýnı ўrgangan Qarjaýbaı Sartqojaýlı ýnıng nýshasını mamlakatga olıb keldı. Týrkolog olımnıng ezıshıcha, ўsha «bobo dўmbıra»da ҳam 9 ta parda bўlgan.

Qozoq erlarıdagı balbal toshlar orasıda qўlıda dўmbıraga ўhshash cholǵý týtgan kıshılarnıng tasvırları bor. Qўlıda dўmbıra týtgan odam tasvırı kўpıncha ǵorlarda, qoıalarda, loıdan ıasalgan ҳaıkallarda ýchraıdı. Shýlardan kelıb chıqıb, dўmbıranıng tarıhı 5 mıng ııldan ortıqroq degan nazarııa mavjýd.

Dўmbıranıng ılm-fan asosıdagı ısloҳotı Aҳmet Jýbanov davrıda sodır bўlgan. Dўmbıra evolıýtsııasıdagı ҳal qılývchı davr rassom Rossııanıng Týla vıloıatıdan cholǵý ýstaları oılasıdan chıqqan Borıs va Emmanýıl Romanenkolar bılan qozoq dўmbırasını orkestrga moslashtırganıdan boshlanadı.

Shý bılan bırga, 20-asrda qozoq dўmbırasınıng 7 týrı foıdalanıshdan chıqqanı ҳaqıda malýmotlar mavjýd.

Endılıkda Mıllıı dўmbıra kýnı mýnosabatı bılan qator vıloıatlarda týǵrýqhonalarda ıangı týǵılgan chaqaloqlarga dўmbıra, bolalar kııımları, qandolat va sýt maҳsýlotları sovǵa qılınmoqda.

Shý bılan bırga Týrkıston vıloıatıda boshlangan «Maktabıngga dўmbıra sovǵa qıl» aktsııası boshqa ҳýdýdlarga estafeta sıfatıda taqdım etıldı.

Maı oııda esa poıtaht maktablarıdan bırıda «Eng katta dўmbıra darsı» bўlıb ўtdı, ýnda mıngdan ortıq ўqývchı qatnashdı. Dўmbıra darsını Qozoǵıston Respýblıkasıda hızmat kўrsatgan madanııat arbobı Aıtjan Toqtaǵan olıb bordı. Ўqývchılar tomonıdan «Saryarqa», «Balbyraýyn», «Erkem-aı», «Keńes», «Jastar bıi» kabı kýılar ıjro etıldı.

Bý dўmbıra chalısh darsı Gınnesnıng rekordlar kıtobıga kırıshı mýmkın.

Keıınroq Davlat raҳbarı Qasım-Jomart Toqaev keng kўlamlı dўmbıra darsını ўtkazgan Aıtjan Toqtaǵanga mınnatdorchılık bıldırdı.

Bý ııl Jetısý vıloıatınıng Qarabýlaq qıshloǵıda bır vaqtnıng ўzıda 500 nafar bolalar kýı ıjro qılıshdı.

Mýallıf: Aıjan Serıkjanqızı


ıAngılıklar

Arhıv