Memleket basshysy: Reformalarymyzdyń túpki mejesi – ulttyń sapasyn jaqsartý
2021 jylǵy 16 qarasha 17:38

Memleket basshysy: Reformalarymyzdyń túpki mejesi – ulttyń sapasyn jaqsartý

NUR-SULTAN. QazAqparat - Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń VI otyrysyna qatysty, dep habarlaıdy Aqorda.

Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń VI otyrysyna qatysty. Keńestiń óńirlerdegi músheleriniń qatysýymen onlaın formatta ótken jıyn barysynda Prezıdenttiń Ulttyq keńes aıasynda buǵan deıin bergen tapsyrmalarynyń oryndalý barysy, sondaı-aq qoǵamdyq, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne aımaqtyq damý máseleleri jónindegi usynystar talqylandy.

Memleket basshysy Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵy – búkil halqymyz úshin aıryqsha máni bar mereıli beles, memleketimizdiń damý jolyndaǵy mańyzdy meje ekenin atap ótti. Sonymen qatar qoǵamdyq mańyzy bar naqty jumystar atqarylyp jatqanyn jáne buǵan aıryqsha mán beretinin jetkizdi.

«Biz osy tarıhı beleske myqty memleket jáne birtutas ult retinde jetip otyrmyz. Saıası jańǵyrý, ekonomıka qurylymyn ózgertý, áleýmettik salany damytý jumystary tyń qarqynmen jalǵasýda. Buǵan Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi zor úles qosýda. Ulttyq keńestiń bastamalaryn júzege asyrý úshin 90-nan astam normatıvtik-quqyqtyq akt qabyldandy», – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Qazaqstan Prezıdentiniń aıtýynsha, kez-kelgen ózgeris halqymyzdyń turmysyn jaqsartý úshin jasalýy kerek. Memlekettiligimizdi nyǵaıtyp, áleýetimizdi arttyrýdy kózdeıtin usynystardy ǵana júzege asyrǵan jón. Bul – Memleket basshysynyń aıqyn ustanymy.

«Keńes eki jyldyń ishinde elimizdegi kóptegen oń ózgeriske jol ashty. Bolashaq ustazdar men dárigerlerdiń, doktoranttardyń stıpendııasy kóbeıdi. Joǵary oqý oryndarynda sabaq beretin oqytýshylardyń jalaqysy ósti. Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıteti quryldy. Erekshe kútimdi qajet etetin balalarǵa bilim berýdiń jańa erejeleri bekitildi. Ońtústikten soltústikke qonys aýdarǵan azamattarǵa beriletin sýbsıdııa eki ese ulǵaıdy. Igerilmeı jatqan jer telimine salynatyn bazalyq salyq stavkasy artty. Aýyl sharýashylyǵy jerlerin sheteldik azamattar men zańdy tulǵalarǵa satýǵa jáne jalǵa berýge tyıym salyndy», – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy osy jyldan bastap jurtqa zeınetaqy jınaǵynyń bir bóligin merziminen buryn alýǵa múmkindik berilgenin, ony jyljymaıtyn múlik satyp alýǵa, ıpotekalyq nesıeni óteýge jáne emdelýge jumsap jatqanyn eske saldy. Sonyń arqasynda jarty mıllıonnan astam azamatymyz zeınetaqy jınaǵyn qajetine jaratqan. Al áleýmettik jaǵynan álsiz toptardy qoldaıtyn birqatar sheshim qabyldanǵan.

«Bıyl alǵash ret kóp balaly, múgedek balasy bar jáne tolyq emes otbasylardyń balalaryna bilim granty berildi. Sonyń nátıjesinde osyndaı otbasynda ósken 5 myńnan astam jetkinshek tegin oqýǵa múmkindik aldy. Erekshe kútimdi qajet etetin balalarǵa bilim berý úshin bólinetin qarjy eki ese ulǵaıdy. Qazir bir balaǵa 730 myń teńgeden astam qarajat bólinedi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent Keńes músheleriniń tikeleı atsalysýymen elimizdi odan ári demokratııalandyrýǵa baǵyttalǵan reformalardyń tórt toptamasy jasaqtalǵanyn aıtty.

«Qazir áıelder men jastarǵa ózderiniń áleýetin iske asyrýǵa qosymsha múmkindikter bar. Biraq, biz munymen toqtamaımyz. Inklıýzıvti qoǵam qurý barysynda erekshe kútimdi qajet etetin adamdardy qamtý úshin men partııalardyń saılaý tizimderindegi kvota sanattarynyń sanyn kóbeıtýdi usyndym», – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev aýdandyq mańyzy bar qalalardyń, aýyl, kent jáne aýyldyq okrýg ákimderin tikeleı saılaýdyń engizilýi qoǵamymyzdy demokratııalandyrý jolyndaǵy úlken qadam bolǵanyn aıtty. Bıyl elimizde 800-den astam aýyl ákimi saılanyp, nátıjesinde aýyl ákimderiniń korpýsy eki ese jańardy.

Qazaqstan Prezıdenti aýyl ákimderin saılaý ınstıtýtyn jetildirý qajet ekenin aıtty. Sonymen qatar Keńes músheleriniń aýyl ákimi úmitkerligine arnaýly orta bilimi bar azamattarǵa ruqsat beretin normany bekitýdi usynǵanyna toqtaldy. Mundaı jańashyldyq jergilikti deńgeıdegi saılaýdyń básin arttyrady. Úmitkerlerge, ásirese ózin-ózi usynǵan azamattar úshin úgit-nasıhat ýaqytyn uzartý máselesi ózekti bolyp otyrǵanyn, saılaýaldy jumystardy qarjylandyrýǵa saralanǵan tásil qajet ekenin aıtyp, atalǵan bastamalardy zertteýdi jáne naqty usynys berýdi Prezıdent Ákimshiligine tapsyrdy.

Qasym-Jomart Toqaev bilim berý salasynyń ózekti máselelerin sheshý jolyn usyndy. Atap aıtqanda mektepterde, kolledjder men joǵary oqý oryndarynda qaýipsizdikti saqtaý ózekti ekeni aıtyldy.

«Qazir oqý oryndary kúzet agenttigimen bir jylǵa kelisim-shartqa otyrady. Ádette, ony jyldyń basynda jasaıdy. Bul – oqý jylynyń ortasy degen sóz. Mundaı kelisim-sharttardy uzaǵyraq ýaqytqa, mysaly úsh jylǵa jasaǵan tıimdi bolar edi. Oǵan ruqsat berý úshin zańnamaǵa ózgeris engizý qajet», – dedi Memleket basshysy.

Bilim berý salasyn jetildirýge erekshe toqtalǵan Qasym-Jomart Toqaev mektepterdegi oryn tapshylyǵyn óte ózekti másele retinde atady. Bıylǵy Joldaýynda 2025 jyldyń sońyna deıin 1000 mektep salý týraly tapsyrma bergenin eske saldy.

«Turǵyn úı alaptary boı kótergen kezde onymen birge mindetti túrde mektep pen balabaqsha salynýy kerek. Úkimetke zańnyń saqtalýyn qatań baqylaýdy tapsyramyn», – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy taǵy bir másele retinde oqý oryndaryndaǵy grant bólýdi aıtty. Sondaı-aq jastarǵa bilim berý úshin joǵary oqý oryndaryna óte kóp grant bólinetinin jáne stýdentti oqytý qunyna qatysty oı-pikirin ortaǵa saldy.

«Qarjy tikeleı grant ıesine berilýge tıis, ıaǵnı stýdent oqý aqysyn ózi tóleýi kerek. Bul – qarajat stýdenttiń arnaıy esep-shotyna túsedi degen sóz. Ony tek oqý aqysyn tóleýge jumsaý kerek. Bul tásil joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim alý salasynda básekelestikti arttyrady. Sondaı-aq, memlekettik tapsyrystyń ashyq bolýyn qamtamasyz etedi. Bilim sapasyn jaqsartyp, stýdentterdiń jaýapkershiligin arttyrady. Úkimet bul sheshimdi júzege asyrý joldaryn muqııat oılastyrýy kerek», – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev búginde elimizde medıtsına kadrlarynyń tapshy ekenin aıtty. Bul salaǵa 4 myńǵa jýyq qyzmetker jetispeıdi eken. Oblys ortalyqtarynda, ásirese, aýdandar men aýyldarda bilikti dárigerler az. Sondyqtan Prezıdent óńir ákimderi osy máselemen belsendi túrde aınalysýǵa tıis ekenine nazar aýdardy.

Memleket basshysy tsıfrlyq tehnologııany barynsha engizýdi taǵy bir bastama retinde atady. Prezıdent qazir aqparattyq bazalardyń arasynda baılanys joq ekenin, sonyń saldarynan qaǵaz júzinde qujat talap etý úrdisi áli de saqtalyp otyrǵanyn jetkizdi.

«Qarapaıym máseleni memlekettik organdar ózderi qıyndatyp otyr. «Elektrondy úkimettiń» bazasyna ákimdikterdiń jáne Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń aqparattyq júıelerin qosý kerek. Sonda Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynyń jumysyn jeńildetemiz, azamattardyń ýaqytyn únemdeımiz», – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy bankterdiń kepil saıasatyn jetildirý jáne baǵalaý qyzmetin retteý máselesine arnaıy toqtaldy. Qyrkúıek aıynda Almatyda úıden májbúrlep shyǵarý kezinde qoǵamdy dúr silkindirgen qaıǵyly oqıǵa boldy. Muny aqtaýǵa bolmaıtyn qylmys dep ataǵan Prezıdent bizdiń quqyqtyq memleket ekenimizdi, barlyq daýly másele tek zań aıasynda ǵana sheshilýi kerektigin aıtty.

«Eshkimniń zańsyz áreketpen másele sheshýine ruqsat etilmeıdi. Bul qaıǵyly oqıǵa qaryz alýshylardyń óz mindettemelerin oryndamaýy, bankterdiń kepilge qoıylǵan jyljymaıtyn múlikterdi alyp qoıý, satý jáne tıisti baǵalaý tetikteriniń shıkiligi máseleni júıeli sheshý qajet ekenin kórsetti. Búginde 540 myń otandasymyzdyń qaryzyn óteý merzimi 90 kúnnen asqan, jalpy somasy 354 mıllıard teńge bolatyn bereshegi bar. Qarjy sektoryna zııan keltirmeı, boryshkerlerdi qoldaý úshin tıimdi sharalar qabyldaý qajet», – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Qazaqstan Prezıdenti barlyq qabyldanǵan sheshim bıýdjetti josparlaý jáne memleket qarajatyn jumsaý kezinde meıilinshe tıimdi bolýy kerek ekenin atap ótti. Sonymen qatar halyqtyń ártúrli krıterıı boıynsha jiktelýi tıimdi bıýdjettik josparlaý men jalpy memlekettik saıasatqa tikeleı áser etetinin, ásirese, jastardyń jas erekshelikterin anyqtaıtyn biryńǵaı shkala ázirleý máselesi ózekti ekenin jetkizdi.

Qasym-Jomart Toqaev adam quqyqtaryn qorǵaý júıesin odan ári nyǵaıtý jóninde aıtty. Prezıdent bıylǵy maýsym aıynda adam quqyqtary salasyn keshendi jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń adam quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy odan ári sharalary týraly» Jarlyqqa qol qoıǵanyn eske saldy.

«Buǵan deıin meniń bastamammen elimiz Azamattyq jáne saıası quqyqtar týraly halyqaralyq paktiniń ólim jazasyn joıýǵa baǵyttalǵan Ekinshi fakýltatıvtik hattamasyna qosyldy. Taıaýdaǵy Joldaýymda Qylmystyq kodekstiń normalaryn sonyń normalarymen úılestirip, zań qabyldaýdy tapsyrdym, – dedi Memleket basshysy.

Sondaı-aq Prezıdent memleket saıasatynyń basym baǵyttarynyń biri ana men balany qoldaý ekenin jetkizdi. Áıel adamdar bala kútimimen uzaq ýaqyt otyrǵanda kásibı qabiletin tómendetip alatyny, tipti jalǵyzbasty ata-analarǵa mundaıda tipti qıynǵa soǵatynyn aıtyp, olarǵa erekshe eńbek jaǵdaıy jasalýy kerek ekenin atap ótti.

Qazir Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes búkil qylmystyq zańnamany ońtaılandyrý jumystary júrgizilip jatyr. Atap aıtqanda, jeke tulǵaǵa qarsy, onyń ishinde otbasylyq jáne kúndelikti ómirdegi qylmystarǵa qarsy kúres máseleleri jan-jaqty zertteledi.

Qasym-Jomart Toqaev qolǵa alynǵan ózgerister elimizdegi demokratııa qaǵıdattaryn ornyqtyra túsýge, azamattardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa jáne «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn júzege asyrýǵa septigin tıgizýi qajet ekenin atap ótti.

«Halqymyz «Keńesip pishken ton kelte bolmas» dep beker aıtpaǵan. Ádette, másele jan-jaqty talqylansa, durys sheshimi tabylady. Biraq, demokratııa degen jeleýmen qoǵamǵa iritki salatyn áreketke jol berilmeıdi. Muny esten shyǵarmaǵan jón. «Plıýralızmge ashyq, radıkalızmnen qashyq bolýymyz kerek». Bizdiń saıasatymyzdyń basty ustanymy – osy», – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy sóziniń sońynda taǵy bir máselege arnaıy toqtaldy. Ulttyń jańa bolmysyn qalyptastyrý týraly únemi aıtyp júrgenin, onyń óte mańyzdy mindet ekenin eske saldy.

«Reformalarymyzdyń túpki mejesi – ulttyń sapasyn jaqsartý. Sebebi, halqy myqty el ǵana qýatty memleket qura alady. Al, ultymyzdyń kemeldenýi úshin árbir azamat óresi bıik, parasatty bolýǵa umtylýy qajet. ıAǵnı, sana ózgermese, bári beker. Shyn máninde, jańǵyrý tárbıeden bastaý alady. Sondyqtan, biz urpaq tárbıesine basa mán berýimiz kerek. Jastardyń boıyna eń izgi qasıetterdi sińire bilgen abzal», – dedi Prezıdent.

Sonymen qatar jıyn barysynda Keńes músheleri Jemis Turmaǵambetova, Qaısar Tursynqoja, Táttigúl Talaeva, Aleksandr Danılov jáne Ýaıs Ersaıynuly sóz sóıledi.

Qasym-Jomart Toqaev Táýelsizdigimizdiń bárimiz úshin eń qundy dúnıe ekenine basa mán berip, ony dańǵaza urandarmen emes, aqylmen, parasattylyqpen, bilimmen, sabyrlyqpen qorǵaý qajettigin, elimizdiń birtutastyǵy reformalarymyzdyń tabysty júzege asýynyń basty kepili ekenin aıtty.



Jańalyqtar

MURAǴAT