Qoldanýshy baptaýlary
Qoldanýshy baptaýlary
+7 (701) 759 90 19 Lenta
USD 384.52 EUR 431.32
RUB 6.10 CNY 55.89
Jańalyqtar

Qyzylordalyq turǵyn tasbaqa ósiredi

2019 jylǵy 16 maýsym 16:24 1050
Bólisińiz:
Qyzylordalyq turǵyn tasbaqa ósiredi

QYZYLORDA. QazAqparat - Qyzylorda qalasyna qarasty Tasbóget kentiniń turǵyny Gúlfarızat Danabek tasbaqa asyraıdy. Janýarlar dúnıesine erekshe qyzyǵýshylyq tanytatyn ol sońǵy úsh jyldan beri osy istiń qyr-syryna qanyǵyp keledi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.

Ekzotıkalyq jaratylys ıesin asyrardan buryn ol qoıan, totyqus, atjalman jáne akvarıýımdegi balyqtardy ósirgen. Taǵy birde onyń oıyna tasbaqa asyraý ıdeıasy keldi. Táýekelge bel býdy. Sońǵy úsh jyldan beri sırek kezdesetin atalmysh ispen aınalysyp keledi. Eki tasbaqaǵa Archı men Heppı degen esimder berdi. 

Gúlfarızattyń aıtýynsha, úsh jyl buryn tasbaqalar óte kishkentaı bolǵan eken. Búgingi kúni olar birshama ósip qalǵany baıqalady.

«Men olardy tanysymnan surap aldym. Alǵash kórgennen erekshe qyzyǵýshylyǵym týdy. Ǵylymı derekterge súıensek, bular qyzylqulaqty tasbaqalar tobyna jatqyzylady. Baıqap kórseńiz, basynyń eki jaǵynda qyzyl jolaqtardy baıqaýǵa bolady. Bilýimshe, tasbaqalar 60-65 jyl ómir súredi», - deıdi Gúlfarızat.

Búginde tasbaqalar tórt jasqa tolǵan. Atalmysh baýyrymen jorǵalaýshylar negizinen akvarıýmde tirshilik etedi. Gúlfarızat akvarıýmge úı temperatýrasyndaǵy sýdy paıdalanady. Ondaǵy sý eki kún saıyn jańartylyp otyrady. Tasbaqalar táýligine eki saǵat qurǵaq jerde júre alady. Olarǵa beriletin kúndelikti qoregi bar. Sondyqtan tasbaqalarǵa arnaıy ýaqyt bólip otyrý mańyzdy. Sondaı-aq, bul baýyrymen jorǵalaýshylar alma, qyryqqabat syndy jemister men kókónisterdi qorek etedi. Dese de olardyń óz talǵamy da bar. Máselen, Heppı esimdi analyǵy muzdatqyshta qatyrylǵan ónimderi qorek etkendi jaqsy kóredi. Azyǵy retinde kóbinese maldyń júregi men búıreginen arnaıy jasalǵan dámder.

Archı esimdi atalyǵynyń salmaǵy 700 gramm. Al Heppıdiń salmaǵy odan jeńildeý, shamamen 500 gramm shamasynda. Olardyń boıy 15-18 santımetr. Ázirge olar jumyrtqalaǵan joq. Ál de 3-4 jyl qajet eken. Qyzyǵy, tasbaqalar adamnyń erkeletkenin sezetin kórinedi.

Gúlfarızattyń aıtýynsha, tasbaqalar shapshań qozǵalyp, ózderine tán dybys shyǵaratyny ańǵarylady. Tamaǵyn sıpap kórseń, moınyn soza túsedi. Keıde sýdyń betine qalqyp jatyp kúnge qyzdyrynatyny taǵy bar. Olar túrli qylyqtar jasaıdy. Bul tirshilik jaratylysynyń da ózine tán álemi bar ekenin ańǵarý qıyn emes.

«Balalarym tasbaqalardy ermek kóredi. Olardyń árbir áreketine kóz salyp júretinin baıqaımyn. Syrttan kelgen adamdardy birden ańǵarady. Ol sátte moıyndaryn saýytynyń ishine tyǵyp alady», - deıdi Gúlfarızat.

Qyzylordalyq turǵyn tasbaqa ósiredi  

Jumystan kelgen sátte Gúlfarızat olarǵa qarap demalyp qalǵandaı bolady. Sondyqtan olarǵa qamqorlyǵyn aıamaıdy.

Búginde qos tasbaqa 60 lıtrlik akvarıýmde tirshilik etip júr. Olardy kóbirek azyqtandyrsa, tezirek ósedi. Aıta keterligi, olar ósken saıyn saýytynyń da túsi ózgerip ketedi. Sondyqtan tabıǵat janashyry aldaǵy ýaqytta akvarıýmde aýystyrýdy josparlap júr.

Álemde tasbaqaǵa baılanysty túrli nanym-senimder bar. Birde olardy uzaq ómirdiń sımvoly retinde baǵalasa, endi birde baılyq shaqyratyn jaratylys dep sanaıdy. Qytaı men Úndistanda olardan taǵam, dári-dármek jáne kosmetıka ázirleıdi. Tipti, úndilerdi soǵys kezinde olardyń saýyttaryn qalqan retinde paıdalanǵan degen derekter de kezdesedi.     

Buǵan baılanysty bizdiń halqymyzda da túrli tanym-túsinikter qalyptasqan. Qys bastalar sátte olar uıqyǵa ketedi. Kóktemde ózge de jan-janýarlar tárizdi oıanady. Degenmen olar birden tabıǵat qubylysyna beıimdelip kete almaıdy. Sondyqtan tabıǵattyń ózi daýyl turǵyzady. Tylsym kúshtiń arqasynda olar qorshaǵan orta qubylysyna beıimdelip kete alady eken. Ony el ishinde «Tasbaqanyń daýyly» dep jatady. Jazýshy Ábish Kekilbaevtyń «Tasbaqanyń shóbi» degen áńgimesinde qart ustanyń teris aýnap jatqan tasbaqany oń qaratyp, onyń aýzynda tistegen shóbin kóredi. Sodan keıin qarııanyń joly bolyp, isi ońǵa basyp júrgen eken. 

Dúnıejúzinde tasbaqanyń 250-ge tarta túri bar. Bizdiń elimizde olardyń 2-i túri meken etedi. Olardyń qatarynyń sıreýine baılanysty «Qyzyl kitapqa» engizilgen. Dese de mamandar olardy úı jaǵdaıynda akvarıým men terrarıýmda asyraýǵa bolatynyn aıtady. Sol arqyly tuqymyn kóbeıtýge jáne saqtap qalýǵa bolady.

Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Basty sózder: Qyzylorda oblysy,
Bólisińiz:

Avtor:

Ádiljan Úmbet

Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Kojakeldıev E.
Kojakeldıev E.
954-059
REDAKTOR
Bakytjan Erbasov
Bakytjan Erbasov
954-059
REDAKTOR
Erbol Janat
Erbol Janat
954-059

MURAǴAT