+7 (701) 759 90 19
USD 427.93 EUR 506.71
RUB 5.55 CNY 64.29
Jańalyqtar

Qus tumaýy: Órshý sebebi, et pen jumyrtqadan juǵý qaýpi jáne sharýalardyń ótemaqy alý tártibi

2020 jylǵy 21 qyrkúıek 18:09
Bólisińiz:
Qus tumaýy: Órshý sebebi, et pen jumyrtqadan juǵý qaýpi jáne sharýalardyń ótemaqy alý tártibi

NUR-SULTAN. QazAqparat – Soltústik Qazaqstanda qus tumaýynyń órshýi ildebaılap indetten (koronavırýstan) shyǵyp kele jatqan jurtty alańdatyp qoıǵany ras. Búginge deıin aýrý bes oblysta tirkelip, qus ataýlyny qynadaı qyryp keledi. Kóldeneńinen kelgen bul indet adamdarǵa qaýipti me? Qus etinen nemese jumyrtqadan adamdarǵa qus tumaýy juǵa ma? Bul kesel aýyl sharýashylyǵyna qalaı áser etedi? Kókeıdegi kóp suraqqa Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetine kelgen mamandar jaýap berdi.

Uqsas jańalyqtar
Shyǵys Qazaqstanda qus tumaýy tirkeldi Qus tumaýy saldarynan shyǵyndy óteýge qosymsha qarajat kerek - Saparhan Omarov Qus tumaýyna qatysty jaǵdaı turaqtandy – Asqar Mamın


Qus tumaýy bul joly qaıdan keldi?

OKQ-daǵy baspasóz máslıhatynda birinshi bolyp sóz sóılegen Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Gúlmıra Isaeva birqatar óńirdegi epızootııalyq jaǵdaı týraly baıan etti. Onyń aıtýynsha, búginge deıin 47 eldimekende (25 aýdan men 5 oblysta) qus tumaýynan qustardyń qyrylý faktisi tirkelgen. Jeke úılerde 12 926 úı qusy, sondaı-aq Soltústik Qazaqstandaǵy qus fabrıkalarynda 41 myń qus qyrylǵan.

«Aımaqtardy bólip qaraıtyn bolsaq, SQO-da 27 aýylda (11 aýdanda) qustyń qyrylý faktisi tirkeldi. Onyń ishinde qus tumaýy 23 eldimekende (8 aýdanda) rastaldy. Tıisinshe 17 qyrkúıekten bastap Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Soltústik Qazaqstandaǵy jeti aýdannan jáne Aıyrtaý aýyldyq okrýginen qus ónimderin shyǵarýǵa ýaqytsha tyıym saldy», - dedi Gúlmıra Isaeva.

Onyń aıtýynsha, qus ónimderin syrtqa shyǵarýǵa tyıym salynǵan jeti aýdannyń qatarynda Tımırıazev, Jambyl, Qyzyljar, Taıynsha, Shal aqyn, Ǵ.Músirepov jáne M.Jumabaev aýdandary bar.

«19-21 qyrkúıek aralyǵynda «Beskól» qus fabrıkasynda 41 myńǵa tarta qus qyryldy. Aqmola oblysy týraly aıtar bolsaq, 5 aýdannyń 9 aýylynda qustyń qyrylý faktisi tirkeldi. Jalpy 286 qus óldi. Tıisinshe 19 qyrkúıekten bastap Aqmola oblysynyń Jarqaıyń aýyldyq okrýginen qus ónimderin syrtqa shyǵarýǵa ýaqytsha tyıym salyndy. Odan bólek, Qostanaı oblysynyń 6 aýdanynda osyndaı jaǵdaı tirkelip, ol jaqtarda 505 qus qyryldy», - dedi ol.

Tilshiler qaýymynyń spıkerlerden bilgisi kelgen eń basty málimetteriniń biri «qus tumaýynyń qaıdan shyqqany» edi.

«Epızootııalyq zertteý jumystary kórsetkendeı, aldymen, soltústikten ońtústikke kóship bara jatqan jabaıy qustardyń ólimi tirkelgen. Aýrý ortaq sý qoımasyn paıdalanýdan kelip otyr. Laboratorııalyq zertteý jumystary júrgizilgennen keıin, qustardyń qandaı dıagnozdan qyrylǵany belgili boldy – ol joǵary patogendi qus tumaýy. Monıtorıng barysynda jabaıy qustardyń (aqqýlar men úırekterdiń), qarǵalar men saýysqandardyń, kógershinderdiń qyrylǵany anyqtaldy», - dep jaýap berdi bul suraqqa mınıstrliktiń ókili.

Vıtse-mınıstrdiń málimetinshe, Petropavldaǵy ortalyq baqta qyrylǵan qarǵalar, saýysqandar men kógershinder jınalyp alynyp, órtelgen.

Basty suraq: Qus tumaýy adamdarǵa juǵa ma?

QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý komıtetiniń tóraǵasy Tımýr Sultanǵazıev bul suraqqa birden «joq» dep jaýap berdi. Sózine sensek qus etinen nemese jumyrtqasynan adamǵa qus tumaýy juqpaıdy.

«Birden aıta keteıin: vırýs adamnan adamǵa taramaıdy. Aýrý juqtyrǵan qustardan adamdardyń qus tumaýyn juqtyrý jaǵdaıy óte sırek kezdesedi. Qus etinen nemese jumyrtqasynan adamǵa vırýs juqqan jaǵdaı múlde tirkelmegen. Osylaısha búgingi kúni qus tumaýyn juqtyrǵan azamattardyń elde tirkelmegenin aıtýǵa bolady», - dedi ol.

Onyń aıtýynsha, Soltústik Qazaqstandaǵy qus tumaýynyń órshý jaǵdaıyna baılanysty bir-birimen qatynasta bolǵan 400 adam anyqtalǵan. Olardyń bári de qus fabrıkasynda eńbek etetin qyzmetkerler.

«Barlyǵyna medıtsınalyq baqylaý engizildi. Olardyń jaǵdaıy jaqsy. Sonymen birge qus tumaýynyń tirkelýine baılanysty Qazaqstan aýmaǵynda qus eti men ónimine, saýda oryndarynda baqylaý kúsheıtildi. Veterınarlyq anyqtamalar men qujattardyń bári tekserilýde», - dedi ol.

Qyrylǵan úı qusy úshin sharýa ıesi ótemaqyny qalaı alady?

Jıyn barysynda Gúlmıra Isaeva qus tumaýynan shyǵynǵa batqan sharýa ıelerine memleketten 400 mln teńge bólinetinin málim etti.

«Epızootııaǵa qarsy respýblıkalyq otrıad qyrylǵan qus úshin ótemaqy tóleıtin resmı uıym sanalady. Jyl boıy ákimdikterde qyrylǵan mal men qustyń naryqtaǵy qunyn aıqyndap beretin arnaıy komıssııalar jumys isteıdi. Ákimdikterdiń sheshimine sáıkes epızootııaǵa qarsy respýblıkalyq otrıad aımaqtyń veterınarlyq qyzmetinen kerekti materıaldardyń bárin alyp, qusy qyrylǵan árbir sharýa ıesiniń shotyna ótemaqy aýdarady. Eger qujattardyń bári durys bolsa, ótemaqy úsh kúnniń ishinde túsýi kerek. Búgingi tańda otrıadta 390 mln teńge jınaqtalǵan. Osy soma jeke sharýashylyqta baǵylǵan jáne qus tumaýynan qyrylǵan qustardyń baǵasynyń aıqyndalýymen ótemaqy retinde beriledi», - dedi Gúlmıra Isaeva.

Ótemaqy alý tártibi qarapaıym: qusy qyrylǵan sharýa ıesi bankterdiń birinen jeke shot ashady. Al sol sharýa ıesi turatyn aýdan ákimdiginiń veterınarlyq qyzmeti qyrylǵan qustardyń ýtılızatsııalyq aktisin beredi. Osydan keıin ákimdikterdiń janynan qurylǵan arnaıy komıssııa ár aımaq boıynsha úı qusynyń (taýyqtyń nemese qazdyń, úırektiń) ortasha baǵasyn shyǵarady. Osylaısha, Epızootııaǵa qarsy respýblıkalyq otrıad tıisti málimetterdi jınaıdy: máselen jeke sharýa ıesiniń 10 bas qusy qyrylsa, onda sol aımaqta belgilengen qustyń ortasha baǵasy osy 10 qusqa kóbeıtilip, shyqqan soma úsh kúnniń ishinde sharýa ıesiniń shotyna túsedi.

Jumyrtqa tapshylyǵy týyndamaıdy – AShM

Bes oblysta tirkelgen qus tumaýyna baılanysty elde jumyrtqa tapshylyǵy týyndaýy múmkin be? Bul suraqqa Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń mal sharýashylyǵy ónimin óndirý jáne qaıta óńdeý departamentiniń dırektory Erkebulan Ahmetov jaýap berdi.

«Qazirgi tańda Qazaqstanda 35 qus asyraý kesheni jumys istep tur. Olardyń qýaty ishki naryqtyń qajettigin jaýyp bere alady. Olar sonymen birge ónimin eksportqa da shyǵarady. Qazaqstannyń qus fabrıkalary jylyna 5 mıllıard jumyrtqa óndiredi. Іshki naryq 106 paıyzǵa oryndalyp otyr», - dedi Erkebulan Ahmetov.

Onyń aıtýynsha, jyl basynan beri elde jumyrtqanyń baǵasy bes paıyzǵa arzandaǵan. Al qus tumaýy shyqqan Soltústik Qazaqstandaǵy bes qus fabrıkasy jumyrtqa óndirýmen aınalysady.

«Karantın sharalaryna baılanysty eki qus fabrıkasynyń qýaty tómendep qaldy. Alaıda shekteý bolǵanymen, qalǵan qus fabrıkalary óz qýatynyń esebinen bul qajettilikti jabady. Oblys búgingi kúni jumyrtqa jaǵynan ózin-ózi qamtamasyz etip otyr», - dedi departament dırektory.


Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:

Avtor:

Aıan Bekenuly

Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Erbol Janat
Erbol Janat
954-059
REDAKTOR
Janat Qapalbaeva
Janat Qapalbaeva
954-059

MURAǴAT