+7 (701) 759 90 19
USD 379.75 EUR 415.18
RUB 5.78 CNY 54.19
Jańalyqtar

Kúltóbe qalashyǵynda ártúrli etnıkalyq toptardyń ómir súrgeni zerttelýde – ǵalymdar

2020 jylǵy 14 qańtar 11:34
Bólisińiz:
Kúltóbe qalashyǵynda ártúrli etnıkalyq toptardyń ómir súrgeni zerttelýde – ǵalymdar

TÚRKІSTAN. QazAqparat – Kúltóbe qalashyǵyn antropologııalyq zertteý barysynda tabylǵan tyń málimetter Uly daladaǵy asa iri ári mańyzdy mádenı ortalyqtardyń biri – ejelgi ıAsynyń (Túrkistan) tarıhı landshaftyn keńeıte túsedi. Atalǵan aýmaqty zertteýge qatysty qazaqstandyq ǵalymdar osyndaı pikir bildiredi, dep habarlaıdy QazAqparat.

Byltyrǵy arheologııalyq maýsymda tabylǵan osteologııalyq materıaldy antropologııalyq taldaý Túrkistan aglomeratsııasynyń etnıkalyq jáne mádenı baǵytyn zertteýde jańa ǵylymı mindetterdi aıqyndaǵan. Aıta keteıik, «Kúltóbe qalashyǵynyń tarıhı nysandaryn restavratsııalaý» atty aýqymdy jobany Qazaq ǵylymı-zertteý mádenıet ınstıtýty «ERG» kompanııasynyń qoldaýymen júzege asyrýda. Al antropologııalyq zertteýlerdi «Anthropos» JShS júrgizip keledi.

Qazba barysynda tabylǵan bas súıek, bet-jaq qańqalary, bólek-bólek tabylǵan súıek fragmentteri sekildi ejelgi antropologııalyq materıaldar ártúrli dárejede saqtalǵan. Bul materıaldardyń hronologııalyq datasy shamamen XII-XVI ǵasyrlar arasyna keledi. Aıta keterligi, Kúltóbe qalashyǵynda mundaı adam súıekteriniń qaldyqtary alǵash ret júıeli túrde zerttelýde. Buǵan deıin ıAsynyń eń ejelgi bóligi retindegi Kúltóbe turǵyndarynyń etnıkalyq quramy men basqa da antropologııalyq kórsetkishteri ǵylymı izdenisterdiń nysanyna aınalmaǵan edi. Paleoantropologııalyq zertteýler 130-dan astam jekelegen adam bólshekterin qamtıdy.

«Myńdaǵan jyldar buryn ómir súrgen adamdarǵa tıesili bul qaldyqtar Kúltóbede ártúrli etnıkalyq toptardyń ómir súrip otyrǵanyn ańǵartady: eýropalyqtan bastap mońǵoloıdqa deıingi keskin kelbetter kezdesedi», - deıdi Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıteti Respýblıkalyq fızıkalyq antropologııa zerthanasynyń meńgerýshisi Amangeldi Saıypov.

Kúltóbe qalashyǵyndaǵy tabylǵan zattardyń antropologııalyq zertteýleri Qazaqstannyń áıgili antropology, qazaq antropologııa mektebiniń negizin qalaýshy QR UǴA akademıgi, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Orazaq Smaǵulovtyń basshylyǵymen júrgizilgen.

Ǵalymdardyń atap ótýinshe, adam qańqasy qaldyqtarymen jumys barysynda súıekter men olardyń bólshekterin antropologııalyq restavratsııalaý ońaıǵa soqpaǵan. Áıtse de tynymsyz eńbek óz nátıjesin bere bastady.

«Biz shynymen de biregeı kóriniske qol jetkizdik: Kúltóbe qalashyǵynda ártúrli násildik kompleksi bar, sonyń ishinde alaras antropologııalyq túrdegi adamdar da ómir súrgen. Bul jalpy alǵanda óńirdegi etnomádenı qoǵamdastyqtardyń tutastaı damý kontseptsııasyna kelińkireıdi», - deıdi Orazaq Smaǵulov.

Ǵalymdardyń aıtýynsha, Kúltóbe qalashyǵyndaǵy osteologııalyq materıaldarǵa antropologııalyq zertteý elimizdiń antropologııalyq ǵylymynyń faktologııalyq bazasyn aıtarlyqtaı tolyqtyryp, keńeıtip otyr.

«Sonymen qatar, jerlengen jerlerden ǵana emes, tirshilik keshken oryndardan tabylǵan ejelgi adamdardyń súıek qaldyqtaryn odan da muqııat ári jan-jaqty zertteý arqyly birqatar mańyzdy qupııalardyń betin ashýǵa bolady. Bul jerde tek antropologııalyq, arheologııalyq qana emes, sonymen qosa, tutastaı alǵanda ótken tarıhı dáýirlerdegi tabıǵı-tarıhı, tarıhı-mádenı problemalardy da qarastyra zertteý qajet», - deıdi antropolog Aınagúl Ismaǵulova.

Sarapshylar pikirinshe, antropologtardyń zertteýleri arheologııa, tarıh, mádenıettaný, ónertaný sekildi gýmanıtarlyq ǵylymnyń da órisin keńeıte túsedi. Óıtkeni, bunyń ózi Kúltóbeniń ejelgi turǵyndary ómiriniń mádenı, etnomádenı, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne basqa da qyrlarynyń dáýirler sabaqtastyǵy týraly qazirgi túsinikti qalyptastyrady.

«Qazaq ǵylymı-zertteý mádenıet ınstıtýtynyń tapsyrysy boıynsha «Anthropos» JShS júzege asyrǵan antropologııalyq zertteý nátıjeleri Kúltóbe týraly ǵylymı málimetter bazasyn qalyptastyrýǵa mańyzdy úles qosady dep sanaımyn. Aldaǵy ýaqytta bul málimetter tyń ǵylymı jańalyqtar úshin baǵaly tirek bolatynyna da senimdimin», - deıdi joba jetekshisi Andreı Hazbýlatov.

Antropolog-ǵalymdar Kúltóbe qalashyǵynan burynǵy tarıhı kezeńder týraly paleoantropologııalyq serııadan turatyn statıstıkalyq taldaýlarǵa negizdelgen osteologııalyq materıaldardy zertteýdi odan ári jalǵastyrady. Bul Túrkistan mańyndaǵy tarıhı-arheologııalyq kóriniske aıtarlyqtaı áser etip, óz kezeginde Ortalyq Azııa óńiriniń tutastaı mádenı-tarıhı landshaftyn rekonstrýktsııalaýǵa mańyzdy qadam bolatyny anyq.


Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:

Avtor:

Qanat Mámetqazyuly

Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Kojakeldıev E.
Kojakeldıev E.
954-059
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Aıdar Ospanalıev
Aıdar Ospanalıev
954-059

MURAǴAT