+7 (701) 759 90 19
USD 428.05 EUR 501.2
RUB 5.47 CNY 63.87
Jańalyqtar

Koronavırýstyń jańa tolqynynda elimizdiń eńbek naryǵyndaǵy ahýal qandaı bolmaq

2020 jylǵy 24 qyrkúıek 15:43
Bólisińiz:
Koronavırýstyń jańa tolqynynda elimizdiń eńbek naryǵyndaǵy ahýal qandaı bolmaq

NUR-SULTAN. QazAqparat - Álemdi jaılaǵan koronavırýs indeti jer jahandaǵy barlyq memlekettiń ekonomıkasyna úlken zardabyn tıgizip otyr. Sondyqtan da búkil el qıyndyqqa tap bolǵan halqynyń áleýmettik jaǵdaıyn qalaı jaqsartyp, jańa jumys oryndaryn qalaı quramyz dep bas qatyrýda. Qazaqstanda mundaı teris saldardan tysqary qalyp otyrǵan joq.

Uqsas jańalyqtar
Qazaqstan kommýnısteri jastardy jumyspen qamtý máselesin qozǵady Jumyspen qamtýdyń jol kartasy: 200 myńǵa jýyq adam jumysqa ornalasty «Eńbek» baǵdarlamasy: Elordada 200-den astam adam qaıta oqytyldy

Іndet kesirinen halyqtyń tabysy tómendep, jumyssyzdar qatary artty. Elimizdiń týrızm men qonaqúı bıznesi, kólik, avtomobıl, tutyný salalary turalady. Ekonomıkanyń osy jáne ózge de salalarynyń tamyryna qan júgirtý úshin Premer-Mınıstr Asqar Mamın basqaratyn Úkimet te biraz jumys atqaryp jatqany belgili. Máselen, osy jyldyń 8 aıynda «Nurly jer», «Nurly jol», «Tsıfrlyq Qazaqstan» syndy memlekettik baǵdarlamalardyń arqasynda elimizde 238 myń jumys orny qurylǵan bolatyn. Alaıda alda koronavırýs indetiniń qaıta órshýi qaýpi de bar. Mine osyndaı jaǵdaıda halyqty turaqty jumyspen qamtý, olardyń kiristerin joǵaltýyna jol bermeý úshin ne isteý kerek? Búgin Májilistegi Úkimet saǵatynda depýtattardyń aldynda «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jańa jumys oryndaryn qurý jaıynda esep bergen elimizdiń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Birjan Nurymbetov osy salaǵa qatysty biraz jaıttyń basyn ashty.

«Eńbek» baǵdarlamasynyń nátıjesi qandaı?

Búgingi koronavırýs indeti men onyń saldarynan ekonomıkada oryn alyp otyrǵan jaǵdaıda halyqtyń tabysyn qamtamasyz etý úshin jumyspen qamtý jáne jańa jumys oryndaryn qurý máselesi asa mańyzdy. Al «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy jańa jumys oryndaryn ashýdy qoldaı otyryp, jumysssyz jáne óz betinshe jumyspen qamtylǵan azamattardyń eńbekpen qamtylýyna jaǵdaı jasaıtyn birden-bir qujatqa aınalǵan. Baǵdarlamaǵa 2017 jyldan bastap 2 mln-nan astam adam qatysty. 956 myń adamǵa birden bos oryndarǵa jumysqa turýǵa kómek kórsetilse, 1 mln-nan astam adamǵa jumyspen qamtýdyń belsendi sharalary usynylǵan. 395 myń adam ártúrli oqýmen qamtylyp, 111 myń adam jeńildetilgen shaǵyn nesıe men granttar arqyly kásipkerlikti damytýǵa qoldaý alǵan. 600 myńǵa jýyq adam sýbsıdııalanatyn jumys oryndary arqyly jumyspen qamtylǵan. 2017 jyldan bastap baǵdarlama baǵyttaryn teńgerimdi qarjylandyrý jolymen 4 jylǵa 540 mlrd teńge bólingen. Onyń ishinde 160 mlrd teńgesi - jergilikti bıýdjetterdiń úlesine tıesili. Bıyl daǵdarysqa qatysty qosymsha 50 mlrd teńge bólinip otyr. Bul qarajat esebinen jastar tájirıbesi, qoǵamdyq jumys jáne grantqa arnalǵan shyǵyndar ulǵaıǵan.

«Baǵdarlamada ony iske asyrý jáne qarjylandyrý jaǵynan jaýapkershilik naqty bólingenin atap ótkim keledi. Bıýdjettik ákimshi retinde qarajattyń 52 paıyzyna bizdiń mınıstrlik jaýapty. Kredıt berý jaǵynan jaýapkershiliktiń 25 paıyzy - Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine, 5 paıyzy - Ulttyq ekonomıka mınıstrligine júkteledi. 13 paıyzy - Bilim jáne ǵylym mınıstrligine jáne 5 paıyzy - Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligine tıesili», - dedi Birjan Nurymbetov.

Baǵdarlamanyń alǵashqy tolyq úsh jylynda turaqty jumys oryndarynyń sany 7 esege artty. 153 myń turaqty jumys orny shaǵyn nesıeler men granttar berý arqyly jańa kásipkerlerdi qalyptastyrý esebinen qamtamasyz etildi. Jyldyq mólsherlemesi 6 paıyzben 7 jylǵa deıin 22 mln teńge nesıe berile bastady. Munan bólek 200 aılyq eseptik kórsetkish nemese 555 myń teńge qaıtarymsyz granttar da qarastyryldy.

«Grant tabysy az jáne kópbalaly otbasylardyń múshelerine, qonys aýdarýshylarǵa beriledi. Alǵashqy úsh jylda shaǵyn nesıe alýshylardyń sany 2,5 esege, qosymsha qurylǵan jumys oryndarynyń sany 5 ese artqan. Jalpy baǵdarlamaǵa qatysýshylar esebinen shaǵyn jáne orta bıznes salasyndaǵy jumyspen qamtý ósimi 11 paıyzdy quraıdy. Olardyń shyǵarǵan ónimderiniń kólemi jylyna 73 mlrd teńge kóleminde baǵalanady», - dedi Birjan Nurymbetov.

Koronavırýstyń jańa tolqyny: jumyssyzdyq beleń ala ma?

Koronavırýs saldarynan elimizde talaı jannyń jumyssyz qalǵany belgili. Máselen, buǵan deıin elimizdegi ekonomıkadaǵy belsendi, jumysqa qabiletti adamdar sanatynan eseptelinetin jumyssyzdyq mólsheri jyldar boıy 4,8 paıyzynda turaqty bolyp kelgen edi. Alaıdy osy jyldyń 2-toqsanynda bul kórsetkish 0,2 paıyzǵa artyp, 5 paıyzǵa shyǵyp ketti. Munyń ózi resmı derek. Al Eńbek mınıstri Birjan Nurymbetov bul kórsetkishtiń budan 2 ese joǵary ekenin aıtady.

«Ýaqytsha jumyspen qamtylmaǵan adamdar sanynyń ulǵaıýyn eskersek, ol qosymsha 536 myń adam, ıaǵnı belsendi jumyspen qamtýdan tys qalǵan adamdardyń úlesi 10,8 paıyzdy quraıdy. Muny shynaıy jumyssyzdyq desek te bolady», - dedi ol.

Buǵan qosa mınıstr COVID indetiniń eńbek naryǵy úshin qateri men teris áseri áli de saqtalyp otyrǵanyn aıtady. Aıtalyq, eger koronavırýstyń ekinshi tolqyny kelip jatsa jáne qatań shekteý sharalary qabyldansa, onda 2,2 mln-nan astam adam qoldaýǵa muqtaj bolýy múmkin. Degenmen boljam boıynsha jumyspen qamtylǵan halyqtyń jartysyna jýyǵy nemese aýyl sharýashylyǵy, qurylys, óndiris jáne densaýlyq saqtaý salalarynda eńbek etetin 4 mln adam jumysyn saqtap qalady.

«Úshten biri nemese 2,5 mln adam qashyqtan oryndalatyn jumys rejımine aýysýy múmkin. 2 mln adamnyń jumys ýaqyty qysqaryp, olar aqyly nemese basym bóligi aqysyz demalysqa shyǵarylýy yqtımal. Bul - birinshi kezekte saýda, kólik, tutyný jáne tamaqtaný qyzmetteri salasyndaǵy qyzmetkerler. Baǵalaý boıynsha 162 myń adam jumyssyz qalýy múmkin», - dedi Birjan Nurymbetov.

Eńbek naryǵyna qandaı qater bar? Ne isteý kerek?

Mınıstrdiń aıtýynsha, 2025 jylǵa qaraı elimizdiń eńbek naryǵyna shyǵatyn jastardyń jyl saıynǵy aǵyny 256 myń adamǵa deıin ósedi. Osylaısha jalpy eńbekke qabiletti halyqtyń sany 12,1 mln adamǵa jetedi. Sondyqtan qazirden bastap tıisti sharalar qabyldanbasa, onda 2022 jyldan bastap jumys oryndaryn qurý ósimi halyqty jumyspen qamtýǵa jetkiziliksiz bolady. Sóıtip, 2025 jylǵa qaraı jumys tapshylyǵy 87 myńǵa jetýi múmkin.

«Sol sebepti aldaǵy kezeńde jumys oryndaryn qosymsha qurý qajettiligi kúrt artyp otyr. Eger karantın qaıta engizilip jatsa, onyń áseri jumyskerlerdiń bosatylýy men tabystarynyń azaıýyna alyp kelýi múmkin. Sondyqtan shuǵyl jáne júıeli sharalar qabyldaýǵa daıyn bolýymyz qajet. Onyń ishinde «Jumyspen qamtý» jol kartasyn jalǵastyryp, ınfraqurylymdyq jobalar arqyly jumys oryndaryn saqtaý jáne qurý sharalary, «Eńbek« baǵdarlamasy aıasynda sýbsıdııalanatyn jumys oryndaryn kóbeıtý, tolyq emes nemese qysqartylǵan jumyspen qamtýǵa kóshken jaǵdaıda eń tómengi jalaqy mólsherinde jalaqynyń bir bóligin óteý nemese sýbsıdııalaý tetigin engizý, karantın kezeńinde jumyssyzdar úshin jumystan aıyrylý boıynsha tólemderdi arttyrý jóninde usynystar engizýdi josparlap otyrmyz. Engizýimiz múmkin»,- dedi Birjan Nurymbetov.

Munan bólek, Eńbek mınıstrligi uzaq merzimdi áseri bolatyn sharalardy da daıyndap jatyr. Atap aıtqanda, «Eńbek» baǵdarlamasymen sapaly jumys oryndaryn qurýǵa, sonymen qatar aýyldyq kásipkerlikti kepilsiz nesıeleý jáne ónimderin kepilmen satyp alý tetikterin engizý arqyly qoldaý qolǵa alynady. Jyl saıyn qazirgideı 400 myń emes, 700 myń jańa jumys ornyn ashylatyn bolady. Ol úshin jumys oryndaryn qurýdyń óńirlik kartasyn jasap, olardy memlekettik baǵdarlamalardyń barlyq jobasyna jáne iri jeke ınvestıtsııalyq jobalarǵa qosa otyryp, aýmaqtardy damytý baǵdarlamalarynyń komponenti retinde engiziledi. Bul óz kezeginde barlyq memlekettik baǵdarlamada jumys oryndary ındıkatorlaryn ózektendirý jáne bıýdjettik baǵdarlama ákimshileriniń jumys oryndaryn ashýǵa jaýapkershiligin arttyrýdy qajet etedi. «Statıstıkalyq esepke qoıylatyn jumys oryndarynyń monıtorıngin qamtamasyz etetin tıisti júıe engizý, eńbek resýrstary daǵdylaryn damytý úshin qysqa merzimdi oqytýdy naqty daǵdylarǵa baǵdarlanatyn jańa modelin enshizý jóninde usynystar ázirlep jatyrmyz», - dedi Birjan Nurymbetov.

Jastar tájirıbesin 1 jylǵa uzartý qajettiligi bar mA?

«Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylyp kele jatqan, nátıjesi táýir baǵyttyń biri – «Jastar» tájirıbesi. Dál osy júzege asyryla bastaǵan sátten beri elimizdiń joǵary oqý oryndaryn bitirgen 115 myń túlek 6 aı boıy tájirıbe jınaqtaýǵa múmkindik aldy. Tipti tájirıbeden ótken túlekterdiń teń jartysy sol jumys ornyna turaqty ornalasqany da belgili. Degenmen, búgingi Úkimet saǵatynda depýtat Aıgúl Nurkına jastar tájirıbesin 1 jylǵa uzartý qajet degen oıyn bildirip, osy máselege qatysty Eńbek mınıstri Birjan Nurymbetovtiń pikirin suraǵan edi.

«Ásirese jastar kóptep tartylǵan qyzmet kórsetý salasyndaǵy jumys oryndarynyń qysqarýy baıqalady. 2-toqsanda jastar arasyndaǵy jumyssyzdyqtyń 4 paıyz bolǵany belgili. Bizdiń oıymyzsha, jastar tájirıbesinen ótý merzimin 1 jylǵa deıin sozý máselesin qarastyrý maqsatqa saı bolar edi», - dedi Májilis depýtaty.

Osy máselege qatysty pikir bildirgen Eńbek mınıstriniń aıtýynsha, jastar tájirıbesin 6 aıdan 1 jylǵa deıin uzartý máselesi buǵan deıin birneshe márte kóterilip, tıisti vedomstvo ony tyńǵylyqty qarastyrǵan. Qoryta kelgende jastar tájirıbesine qatysty qoldanystaǵy tártipti saqtap qalý týraly sheshim qabyldanǵan.

«Álemniń 108 elinde mundaı bar jáne barlyǵynda da qysqa merzimdi, 6 aılyq bolyp keledi. Bizdiń oıymyzsha, bul merzim jastardyń qabileti men daǵdysyn anyqtap, turaqty jumysqa qabyldaý úshin jetkilikti. Statıstıkalyq derekterimizge sáıkes, jyl saıyn jastar tájirıbesi ortasha eseppen 4,5 aıdy quraıdy. Óıtkeni, jastardyń jartysyna jýyǵy tájirıbeniń aıaqtalýyn kútpesten-aq turaqty jumysqa ornalasýǵa múmkindik alyp jatady. Eger biz jastardyń tájirıbeden ótý merzimin uzartatyn bolsaq, onda onyń yntalandyrýshy áseri tómendep keter dep qaýiptenip otyrmyz. Ekinshi jaǵynan bıýdjet lımıtimen jumys isteımiz. Eger merzimin eki ese uzartatyn bolsaq, onda jastar tájirıbesine qatysýshylardy eki ese qysqartatyn bolamyz. Al bul baǵyt jastardyń arasynda úlken suranysqa ıe», - dedi Birjan Nurymbetov.


Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:

Avtor:

Marlan Jıembaı

Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Erbol Janat
Erbol Janat
954-059
REDAKTOR
Janat Qapalbaeva
Janat Qapalbaeva
954-059

MURAǴAT