+7 (701) 759 90 19
USD 405.77 EUR 457.91
RUB 5.77 CNY 57.42
Jańalyqtar

Qazaqstannyń beıbitsúıgish qadamdary reseılik ǵalymdar tarapynan joǵary baǵaǵa ıe boldy

2016 jylǵy 1 qyrkúıek 08:06
Bólisińiz:
Qazaqstannyń beıbitsúıgish qadamdary reseılik ǵalymdar tarapynan joǵary baǵaǵa ıe boldy

ASTANA. Qazaqparat - Qazaqstannyń beıbitsúıgish qadamdary reseılik ǵalymdar tarapynan joǵary baǵaǵa ıe boldy, dep jazady «egemen qazaqstan» gazeti búgingi sanynda.

Keshe Máskeýde Qazaqstan elshiligi jáne Reseı memlekettik gýmanıtarlyq ýnıversıtetiniń uıymdastyrýymen «ıAdrolyq qarýsyz álem úshin kúres jolyndaǵy 25 jyl: Semeı polıgonyn jabýdan N.Á.Nazarbaevtyń «Álem. HHІ ǵasyr» manıfesindegi jahandyq bastamalarǵa» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferentsııa ótkizildi.

Dúnıe júzindegi eń úlken atom synaq alańynyń Elbasy Jarlyǵymen jabylǵanyna shırek ǵasyr tolýyna arnalǵan alqaly jıynǵa qatysýshylardyń bári biraýyzdan bizdiń elimizdiń beı­bitsúıgish qadamdaryna joǵa­ry baǵa bergenin birden atap kórsetkenimiz jón. Osy oraıda, Prezıdent Nursultan Nazar­baev­tyń eren eńbek sińirip, sarqylmas saıası erik-jiger tanytqany erekshe aıtyldy.

Qaharynan jahan qaımyqqan Keńes Odaǵynyń áli taramaǵan kezinde mundaı batyl qadamǵa barý shynymen kózsiz erlikke para-par edi. Sol tusta qoǵamǵa dendeı engen demokratııa, jarııalylyqtyń arqasynda kókiregine sáýle túsip, kózi ashyla bastaǵan kópshilik aty ultymyzdyń tólqujatyna aınalǵan uly Abaı týǵan kıeli ólkedegi aınalasyna ólim sepken alapat jarylystardy toqtatý­dy talap etip, kóterilip ketti. Qyryq jyl boıǵy qyrǵyn synaq­tardan halqymyz tartqan qasiret­tiń aýyrtpalyǵynan qara jer qaıysty. Apat aımaǵyndaǵy aǵaı­ynd­arymyzdyń ay taǵdyry Kreml qonaqtarynyń qaperine kirip shyqpady. Qujattarda kór­setilgendeı, «elsiz» mekendegi essizdikter jalǵasa berdi. Qanshama adam buryn-sońdy kezdespegen belgisiz keselderge ushyrap, ana dúnıege attanyp jatty. Dárigerler olardyń dál dıagnozyn qoıýdan qoryqty. Óıtkeni, bastary ekeý emes bolatyn. Otyzynshy jyldar oıranynda totalıtarlyq júıeniń zulmatynan ábden zárezap bolǵan zııaly qaýym ókilderi de ishterinen qan jylaǵandarymen, ashyq qar­sy shyǵa almady. Sondaǵy soıqan­dardy aıǵaqtaıtyn derekter men dáıekterdi oqysań, tóbe shashyń tik turady. Konferentsııa bastalmas buryn kórsetilgen fılm kókeıi­mizdegi kóp qyjyldy qaıta qozǵap jibergenin nesine jasyraıyq.

Mándi májiliste máıekti pikir bildirgen Qazaqstan Respýb­lı­ka­­synyń Reseı Federatsııa­syn­daǵy Tótenshe jáne ókiletti elshi­si Marat Tájın bizdiń memle­ketimizdiń ıadrolyq qarýdan bas tartýy Elbasymyzdyń úsh negizge súıengen aıqyn ustany­mymen aı­shyqtalatynyna toqtaldy. Birin­shiden, qaterli qarý aıa­ǵynan qaz turǵan jas memle­kettiń qaýip­sizdigine turaqty kepildik ber­meıtin edi. Ekinshi­den, ekonomıka­ny jańasha qurý qajettiligi iri kó­lemdegi ınvestıtsııalardy talap etti. Ondaı qomaqty qarjy­lar elimizge tek ıadrolyq qarý­dan arylǵannan keıin ǵana keldi. Úshinshiden, aımaq qaýip­siz­digi aıryqsha qadam jasaý­dy qa­jetsindi. Prezıdentimizdiń izgi­lik­ti is-qımylynyń nátıje­sinde shı­ryqqan aımaqtyq shıe­lenisterdiń túıini sheshildi. Ala­sapyrandy paıdalanyp, ıad­ro­lyq bombamyzben «bólisýge» qol­qa salǵandar da bol­maı qalǵan joq.

Eskerte ketetin bir jaıt, Aý­ǵanstandaǵy, barlyq ortaly­q­­­azııalyq shekaralardaǵy jaǵ­daı­­dyń asqynýyna jeti jyl qal­ǵan-tuǵyn. Salıqaly saıasat usta­­ný­dyń arqasynda Qazaqstan halyq­­aralyq arenadaǵy baıypty da baısaldy oıynshyǵa aınaldy. Ekonomıkasy qaryshtaı da­myp, birqatar aımaqtyq qater­lerdi bylaı qoıǵanda, keıbir ja­han­dyq qaýipsizdikke qatysty ıgi sha­ra­lardyń basyn qaıyr­dy. Eger Frantsııa men Ulybrı­tanııa­­nyń ıadrolyq áleýetin qosa al­ǵan­daǵydan áldeqaıda qýatty jaryl­ǵysh materıaldar teris pıǵylda bireýlerdiń qolyna tússe, onyń aıaǵy qaıda aparyp soǵa­tynyn oılaýdyń ózi qor­qynysh­ty. Sondyqtan, Nursultan Nazarbaevtyń bul qadamynyń tarıhı mańyzy orasan zor ekendigi talas týdyrmasy anyq.

Odan ári oı órbitken elshi Nursultan Nazarbaevtyń «Álem. HHІ ǵasyr» manıfesiniń negizgi ózegi bolashaqta ıadrolyq qarýdan tolyqtaı bas tartý ıdeıa­sy ekendigin alǵa tartty. Ol, sondaı-aq, mundaı maqsatqa dál qazirgi tańda qol jetkizý múmkin emestigin, áńgime bul jerde satylap júzege asar strategııa jóninde bolyp otyrǵanyn, onda ıadrolyq qarýdan azat aımaqtardy kóbeıtýdiń naqty mehanızmderiniń biri usynylǵanyn, al bul problemany gýmanıtarlyq turǵydan pa­ıymdaý ekenin eskertti.

Sóziniń sońynda dıplomat Berııa men Kýrchatov Shy­ǵys Qazaqstanda ıadrolyq synaq polıgonyn ashý jóninde she­shim qabyldaǵanda, bul arany bos jatqan keńistik retinde baǵa­laǵanyn, al shyndyǵynda, osynaý ólkeniń ulttyq mádenıetimizde aıryqsha oryn alatynyn, baǵzy zamandardaǵy Altaı órkenıetiniń ajyramas bóligi bolǵanyn, sol sebepti, el Prezıdentiniń Jarlyǵy tarıhı jadymyzdy jańǵyrtyp, tarıhı sanamyzdy qaıta qalpyna keltirýge áserin tıgizetinin tilge tıek etti.

Jıyn qonaqtaryna jyly shyraı bildirgen Reseı memlekettik gýmanıtarlyq ýnıversıtetiniń birinshi prorektory Aleksandr Bezborodov ózderinde ejelden kórshiles eki eldiń qarym-qatynasyn oqytýǵa oıdaǵydaı kóńil bólinetindigin aıtty. Búgingi stýdentterge KSRO tarıhyn oqytý erte dáýirlermen salystyrǵanda qıynǵa soǵatynyn da jasyrmady. Qazaqstandyqtar beıbitshilik jolyndaǵy nebir baǵaly bastamalarǵa muryndyq bolyp júrgenine súısinis tanytty. Parasatty basshyǵa baǵynǵan jurttyń juldyzy álbette ońynan týatyndyǵyna senim bildirdi.

Mártebeli minbege kóterilgen Qazaqstan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Erjan Ashyqbaev alapat synaqtardan azap shekken elimiz ıadrolyq qarýsyz álemniń mereıli jetistikteri bas­ty baǵyt sanalatynyn naqty mysaldarmen saralady. Dúnıe júzindegi kúsh-qýaty jaǵynan tórtinshi oryndaǵy arsenaldan óz erkimen bas tartqan Qazaqstan, beınelep aıtqanda, ıadrolyq qarýsyz álemge aparatyn joldyń tıimdi modelin qalyptastyrǵanyn jáne ony planetanyń barlyq elderine paıdalanýǵa usynatynyna ekpin túsirdi. Memleket basshysy óziniń manıfesinde álemdik qoǵamdastyq nazaryn ıadrolyq qarýsyzdanýǵa qaraı qozǵalys kóptegen órkendi ózgeristerdi, jańa sıpattaǵy kópjaqty saıası sheshimderdi, halyqaralyq qarym-qatynastardy, qaltqysyz senimdi talap etetindigine aýdarady. Taıaýda Astanada ótken «ıAdrolyq qarýsyz álem qurý» atty halyqaralyq konferentsııanyń qorytyndy qujatynda manıfestegi mándi máseleler jalǵasyn tapqany da áńgime arqaýyna aınaldy. Óıtkeni, bular adamzattyń HHІ ǵasyrdaǵy asyl armandaryna jetýdiń adas­tyrmas baǵyttaryn kórsetedi.

Qazaqstannyń beıbitsúıgish qadamdaryna joǵary baǵa berilgen konferentsııada kóptegen kókeıkesti máseleler qozǵaldy. Ashyq pikir almasý rýhyndaǵy kezdesýde sóıleýshilerdiń toqsan aýyz sózi atanýy aýyzdyqtaý salasyndaǵy Elbasy N.Nazarbaevtyń san qyrly qyzmeti súısinýge turarlyq ekendigimen túıindelip otyrdy.

Kezinde KSRO Qarýly kúshteri Bas shtabynyń bastyǵy bolǵan general Vladımır Lobov búkil dúnıeni búldiretin bombany saıasatshylar jasatatynyn, al uıaty áskerılerdiń enshisine qalatynyn aıtyp qatty qynjyldy. Áý basta onyń otannyń qorǵanys qabiletin arttyrý maqsatynda dúnıege kelgenin, sońynan basqasha sıpat alyp ketkeni de jasyryn syr emes. ıAdrolyq qarýdy ıelenýge umtylý - baryp turǵan essizdik. Úlken derjavalar «aýrýynyń» emin tabýǵa jón siltegen Qazaqstan Prezıdentiniń kóregendiliginen basqa áriptesteri úlgi alsa ıgi. Áıtpese, Jer-Ana álemtapyryqqa aınalýy ábden yqtımal.

Reseı Memlekettik dýmasynyń depýtaty Maksım Shıngarkın óz eliniń senimdi odaqtasy sanalatyn Qazaqstan basshysynyń Ortalyq Azııada ıAdrolyq qarýsyz aımaq qurý týraly usynysynyń utymdylyǵyna tántiligin aldyńǵy kezekke qoıdy. Onyń oıynsha, búginde áskerı bazalardan aıaq alyp júrgisiz Eýropada osyndaı alańsyz tirlik aımaqtaryn qursa, quba-qup. Endigi jerde Nursultan Nazarbaevtyń saıasat sahnasyndaǵy zor bedeli osynaý shetin istiń sheshimin tabýǵa septigin tıgizse ǵanıbet bolar edi.

Reseı Beıbitshilik qorynyń tóraǵasy Leonıd Slýtskıı jahandyq deńgeıdegi ǵaqlııa esepti Nazarbaev manıfesin talqylap qana qoımaı, odan taǵylym alý kerektigin jetkizdi.

KSRO Memlekettik syıly­ǵynyń 1982 jylǵy laýreaty, kórnekti ǵalym Oleg Kýznetsov Qazaq­stannyń antııadrolyq aktsııa­sy adamzat úshin asa mańyzdy bolǵandyqtan ony tek qoldaý, qýattaý qajettigin aıta kele, ıadrolyq fızıka ǵyly­myn­daǵy ǵalamat jańalyqtar ǵalam­shar­lyqtardyń ıgiligine paıdala­nylýǵa tıistigin jınalǵandardyń qaperine saldy. Iá, ǵulamalardyń ǵajaıyp eńbeginiń eskerýsiz qalmaǵany jón-aý. Bul rette, atomdy beıbit maqsattarǵa paıdalaný baǵytynda Qazaqstanda atqarylyp jatqan aýqymdy sharýalar jeterlik.

BUU-nyń Máskeýdegi aqparat­tyq ortalyǵynyń dırektory Vla­dımır Kýznetsov 29 tamyz tarıh betine altyn áriptermen jazyl­ǵanyn, oǵan Nursultan Nazarbaev ólsheýsiz úles qosqanyn, jahandyq deńgeıdegi jaqsy bastamanyń baıandy bolýǵa laıyq ekendigin iltıpatpen atap ótti.

"Máskeý tórindegi máslıhat barysynda Qazaqstan men onyń Kóshbasshysynyń atyna basqa da jyly pikirler kóp aıtyldy. Otany týraly oda aıtylǵanyn kim jek kórsin. Biz de solardy estigen saıyn marqaıyp, elge Reseı astanasynan rıza kóńilmen attandyq", - deıdi gazet tilshisi.

Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:
Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Kojakeldıev E.
Kojakeldıev E.
954-059
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Aıdar Ospanalıev
Aıdar Ospanalıev
954-059

MURAǴAT