+7 (701) 759 90 19
USD 424.99 EUR 504.21
RUB 5.81 CNY 65.66
Jańalyqtar

Qasym-Jomart Toqaev gaz salasyn damytý jóninde keńes ótkizdi

2021 jylǵy 17 maýsym 19:12
Bólisińiz:
Qasym-Jomart Toqaev gaz salasyn damytý jóninde keńes ótkizdi

NUR-SULTAN. QazAqparat - Qasym-Jomart Toqaev gaz salasyn damytý jóninde keńes ótkizdi, dep habarlaıdy Aqorda.

Uqsas jańalyqtar
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Belgııa Koroli Fılıppke kóńil aıtý jedelhatyn joldady Qasym-Jomart Toqaev Germanııa halqyna kóńil aıtty 19 shildede Prezıdent sanıtarlyq-epıdemıologııalyq ahýal jóninde keńes ótkizedi

Beıne baılanys rejıminde ótken jıyn barysynda Energetıka mınıstri Nurlan Noǵaev, «Samuryq-Qazyna» UÁQ» aktsıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraǵasy Almasadam Sátqalıev, Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altaı Kólginov, Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek, Túrkistan oblysynyń ákimi Ómirzaq Shókeev jáne «Teńizshevroıl» JShS-niń bas dırektory Kevın Laıon baıandama jasady.

Jıyndy ashqan Prezıdent gaz salasynyń elimiz úshin de, álemdik energetıka júıesi úshin de mańyzdy ekenin atap ótti.

– Gaz salasy eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynda mańyzdy oryn ıelenip otyr. Sonymen birge elimiz gazdy jyldan jylǵa kóbirek tutynýda. Biraq, gaz óndirý qarqyny oǵan saı emes. Ónerkásip óndiristerin gazǵa kóshiretin jańa jobalar iske qosylýda. Kógildir otyn jaǵatyn turǵyndar sany kóbeıip keledi. Sondyqtan gazǵa degen suranys arta túsedi. Osy suranysqa saı árdaıym usynys bolýǵa tıis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Gaz salasyn damytýdyń negizgi joldary jónindegi baıandamalardy tyńdaǵan Memleket basshysy salany damytýdyń jáne basqarýdyń qazirgi modeli jańǵyrtýdy qajet etetinin aıtty.

– Táýelsizdik jyldary kómirsýtegi shıkizatynyń negizgi kózderi munaı ken oryndaryna tıesili boldy. Gaz ken oryndaryn barlap, ıgerýde, sonyń ishinde, Kaspıı aktıvteri boıynsha is júzinde alǵa jyljý joq. Sondyqtan gazdyń resýrstyq bazasyn geologııalyq barlaý jumystary arqyly keńeıtý Úkimet pen «Samuryq-Qazyna» qory úshin salany damytýdyń negizgi basymdyqtarynyń biri bolýǵa tıis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdenttiń pikirinshe, salanyń ınvestıtsııalyq tartymdylyǵyn arttyrýǵa basa mán berý kerek. Qazirgi júıe aıasynda paıdaly qazbalardy ıgerýshiler gaz óndirisi men gaz óńdeý qýatyn arttyrýǵa múddeli emes. Úkimetke gaz óndirý salasyna ınvestıtsııa tartý joldaryn izdestirý jóninde tapsyrma berildi.

Osy rette Qasym-Jomart Toqaev «QazTransGazdyń» ulttyq gaz kompanııasyna aınalatynyn jáne geologııalyq barlaýdan bastap daıyn ónim shyǵarýǵa deıingi búkil jumystardy atqaratynyn jetkizdi. Prezıdent jańa ken oryndarynda paıdaly qazbalardy ıgerýde basymdyq quqyǵyn «QazTransGaz» kompanııasyna berý týraly «Samuryq-Qazyna» qorynyń usynysyn qoldady.

– Sonymen qatar Úkimet mundaı quqyq berýdiń barlyq qyrlary men sharttaryn muqııat zerdeleýi qajet. Gaz ken oryndaryna qol jetimdilikti monopolııaǵa aınaldyrmaý asa mańyzdy. Úkimet táýelsiz ınvestorlardyń derbes barlaý júrgizýine jáne gaz ken oryndaryna qatysty ázirlemeler daıyndaýyna jaǵdaı jasaýǵa tıis. Gaz kompanııalarynyń vertıkaldi úılesim boıynsha jumys isteý tujyrymdamasy sátti júzege asyrylǵan jaǵdaıda Úkimet Samuryq-Qazyna» qorymen birlesip, 2022 jyly «QazTransGaz» kompanııasyn IPO-ǵa, sonyń ishinde, halyqtyq IPO arqyly shyǵarý múmkindigin zertteýi qajet. Bul qarjy naryǵyn aıtarlyqtaı jandandyrady jáne azamattardyń elimizdegi gaz baılyǵynyń bir bóligin ıelenýine septigin tıgizedi, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy ishki gaz naryǵyndaǵy baǵa belgileý isin jetildirýdi negizgi máselelerdiń biri retinde atap ótti. Onyń aıtýynsha, óńirlerdi jappaı gazben qamtamasyz etý gazdy tutyný kóleminiń artýyna ákep soǵady. Sońǵy bes jylda ishki naryqtaǵy gaz 40 paıyzǵa, ıaǵnı 12 den 17 mıllıard tekshe metrge deıin artty. Osy rette Qazaqstandaǵy gazdyń baǵasy TMD elderiniń ishinde eń tómengi deńgeıde bolyp otyr.

– Buǵan deıin óńirler boıynsha gaz tarıfyn retteý jáne halyqty qol jetimdi gazben qamtamasyz etý jóninde tapsyrma berdim. Osy baǵyttaǵy jumystardy jandandyrý kerek. Bir sózben aıtqanda, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy tómen toptaryn, sondaı-aq, jumysy gaz baǵasyna tikeleı baılanysty ekonomıka salalaryn júıeli túrde qorǵaý maqsatymen baǵa belgileýdiń túsinikti ári jańa ashyq modeli qajet. Úkimetke 1 qyrkúıekke deıin atalǵan máseleniń ádis-tásilderin ázirleýdi tapsyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent gaz tasymaldaý júıesin jańǵyrtý úshin Úkimet pen Qorǵa, eksporttan, tipti, jekeshelendirýden túsetin tabystardy qosa alǵanda, qosymsha qarjylandyrý kózderin iske qosýdy tapsyrdy.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, sońǵy úsh jylda elimiz boıynsha suıytylǵan munaı gazyn tutyný deńgeıi eki eseden astam ósken.

– Tek Mańǵystaý oblysynda avtokólikterdiń 90 paıyzdan astamynda suıytylǵan gaz paıdalanylady. Óńirdiń negizgi gaz jetkizýshisi Qazaq gaz óńdeý zaýyty bolyp tabylady. Onyń negizgi qural-jabdyqtarynyń 90 paıyzy tozǵan. Zaýyttyń apattyq jaǵdaılarǵa baılanysty toqtap qalýy halyqty gazsyz qaldyrýy múmkin. Osy rette Qazaq gaz óńdeý zaýytynyń bazasynda salynatyn jańa gaz óńdeý zaýytynyń qurylysyn keshiktirý ekonomıkalyq turǵydan ǵana emes, sondaı-aq, áleýmettik jaǵynan da qaýip týǵyzady. Úkimetke «Samuryq-Qazyna» qorymen birlesip, atalǵan baǵyttaǵy jumystardy jandandyrýdy tapsyramyn. Jańa zaýyt 2023 jyldan keshikpeı paıdalanýǵa berilýi tıis, – dedi Memleket basshysy.

Keńes barysynda Prezıdent taǵy da bir suıytylǵan gaz jetkizýshi kásiporynnyń – Atyraý munaı óńdeý zaýytynyń jumysyn synǵa aldy.

– Jańǵyrtý jumystary 2018 jyly aıaqtalǵanyna qaramastan, kásiporyn jumysynda áli de irkilister bar. Nátıjesinde, munaı ónimderiniń barlyq túri boıynsha óndiris kólemi kemip, sonyń ishinde, suıytylǵan gaz azaıyp ketti. Bul janarmaı quıý stantsııalaryndaǵy tapshylyqqa jáne baǵanyń sharyqtaýyna alyp keldi. Osyǵan baılanysty Úkimetke suıytylǵan gazǵa degen suranystyń artý perspektıvasyn zerttep, ony óndirýdiń qosymsha qýat kózderin izdestirý jóninde usynys engizýdi tapsyramyn. Gaz taratý júıesine qatysty máseleni jeke qarastyrý qajet. Qazirgi ýaqytta atalǵan protsess jabyq ári túsiniksiz jaǵdaıda iske asyrylady. Bul sybaılas jemqorlyqtyń etek jaıýyna alyp keledi. Tıimsiz deldaldarǵa jol bermeý jáne naryq baǵasyn qalyptastyrý maqsatynda elektrondy saýda alańdary engizildi. Olardyń áleýetin barynsha paıdalaný kerek. Memlekettik organdar men bıznes jańa tártipte jumys isteýge beıimdelýi tıis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent óz sózinde Qazaqstandy gazdandyrý isine erekshe kóńil bóldi. Elimiz boıynsha gazdandyrý deńgeıi 53 paıyzdan asty. Alty óńir 90 paıyzdan astam kólemde gazben qamtamasyz etilgen. Bul rette, Memleket basshysy elordany, Qaraǵandy jáne Aqmola oblystaryn gazben qamtamasyz etý merziminiń keshiktirilip jatqanyn atap ótti.

– «Saryarqa» magıstraldi gaz qubyry 2019 jyly ýaqytyly paıdalanýǵa berilgen. Búkil elimizge ortaq bul áleýmettik mańyzy bar joba ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa jáne turǵyndardyń turmys sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Ákimdikterdiń salǵyrttyǵynan turǵyn úılerdi gazben qamtamasyz etýdiń belgilengen merzimderi keıinge shegerilýde. Sondyqtan Úkimetke naqty merzimin, ındıkatorlar men jaýapty tulǵalardy kórsete otyryp, atalǵan óńirlerdi gazben qamtamasyz etý josparyn jandandyrýdy tapsyramyn, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev elimizdiń soltústik óńirin, atap aıtqanda, Aqmola jáne Soltústik Qazaqstan oblystaryn gazben tolyq qamtamasyz etý máselesi erekshe kóńil bólýdi qajet etedi dep sanaıdy. Gazben qamtamasyz etý atalǵan óńirlerdiń kásiporyndarynyń qarqyndy damýyna, bıznes júrgizý jáne ómir súrý tartymdylyǵyn arttyrýǵa septigin tıgizedi.

– Bul – memlekettik mańyzy bar másele. Ony sheshýdiń eki joly bar. Atap aıtqanda «Saryarqa» magıstraldi gaz qubyryn uzartý nemese reseılik gaz tasymaldaý júıesine qosylý. Atalǵan eki tásildiń de óz kemshilikteri men artyqshylyqtary bar. Úkimetke óńirlerdiń ákimderimen birlese otyryp, jýyq arada tańdaý jasaýy qajet, – dedi Prezıdent.

Kómirsýtegin sapaly óńdeý – munaı-gaz sektoryn damytýdyń basym baǵyttarynyń biri. Memleket basshysy qurylysy on jyldan astam ýaqyt boıy júrgizilip kele jatqan biriktirilgen gaz-hımııa kesheniniń áli kúnge deıin bitpegenin synǵa aldy. Prezıdenttiń aıtýynsha, joǵary básekelestik jaǵdaıynda naryq talaptaryna tutastaı saı keletin ońtaıly tásilderdi pysyqtaǵan jón. Úkimetke keshendi ınvestıtsııalyq usynys ázirleý tapsyryldy.

– Munaı-gaz hımııasy sóz bolǵanda, ádette, eki ónim, ıaǵnı polıetılen jáne polıpropılen týraly ǵana aıtamyz. Ónim túrin kóbeıtý kerek. Naryqtaǵy suranys atalǵan materıaldarmen ǵana shektelmeıdi. Munaı-gaz hımııasy boıynsha ishki jáne syrtqy naryqtarǵa baǵyttalǵan ónerkásiptik jáne turmystyq daıyn zattardyń bazalyq ónimin óńdeý jónindegi kásiporyndar ashý qajet. Joǵaryda aıtylǵandardy eskere otyryp, Úkimet daıyn ónimdi ártaraptandyrýǵa basymdyq berý arqyly salany odan ári damytý tujyrymdamasyn ázirleýi qajet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy búkil álemde ónerkásip pen ekonomıkany kómirteginen ada etýdiń turaqty úrdisi baıqalyp otyrǵanyn eske saldy. Qazaqstan bul ıgi isten syrt qalmaı, 2060 jylǵa qaraı kómirteginen taza el bolýǵa qol jetkizetinin málimdedi.

– Qaldyqtardy boldyrmaý maqsatynda kásiporyndar men ekonomıkaǵa túbegeıli ózgerister engizý qajet. 2030 jylǵa qaraı gaz óndirý kólemin 1,5 esege – 21-den 33 mıllıard kılovatt saǵatqa deıin arttyrýdy tapsyramyn. Elimizdiń energetıkalyq teńgeriminiń keminde tórtten bir bóligi gazǵa tıesili bolýy kerek. Meniń tapsyrmama sáıkes sol ýaqytqa qaraı jańartylatyn qýat kózderiniń kólemi 15 paıyzdy quraýy tıis. Osylaısha, osy on jyldyqtyń sońyna qaraı elimizdegi elektr qýatynyń jartysyna jýyǵy meılinshe ekologııalyq taza energııa kózderinen óndiriletin bolady, – dedi Memleket basshysy.


Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:
Uqsas jańalyqtar
Sondaı-aq... oqyńyz
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Aıdar Ospanalıev
Aıdar Ospanalıev
954-059
REDAKTOR
Temırbekova A kaz
Temırbekova A kaz
954-059

MURAǴAT