+7 (701) 759 90 19
USD 397.56 EUR 445.94
RUB 5.82 CNY 55.96
Jańalyqtar

Karantın rejımi: Immýnıtetti kóteretin ulttyq taǵamdar

2020 jylǵy 4 sáýir 19:40
Bólisińiz:
Karantın rejımi: Immýnıtetti kóteretin ulttyq taǵamdar

NUR-SULTAN. QazAqparat – Karantın rejıminde otyrǵan qyz-kelinshek, analarymyz aspazdyq mashyǵyn damytyp, umyt bolyp bara jatqan ulttyq taǵam túrlerin ázirleýlerine bolady. QazAqparat oqyrman nazaryna ımmýnıtettiń jaqsarýyna yqpal etetin birqatar ulttyq taǵam túrlerin usynady.

ULTTYQ TAǴAM TÚRLERІNІŃ EREKShELІKTERІ

«Ne jesek - solmyz». Tamaq denniń saýlyǵyna aıtarlyqtaı yqpal etedi jáne ol kúsh-qýattyń kózi. Jeti notadan janyńdy jadyratatyn án týyndasa, ártúrli qospalardan taǵam daıyndalady. Taǵamnyń ereksheligi ártúrli halyqtyń aspazdyq ónerine baılanysty. Ár eldiń vızıtkalyq kartasy - memlekettik rámizder ǵana emes, sonymen qatar ulttyq taǵamdary.

Ár ulttyń aspazdyqqa qatysty óz ereksheligi bar. Mysaly, chılılikter eshbir taǵamdy qolmen jemeıdi. Olarda kez kelgen taǵamǵa arnalǵan ydys-aıaq, qolmen ustaıtyn qural bar. Al qytaılyqtar kespe jeýdi uzaq ómir, myqty densaýlyq kepili dep sanaıdy. Sondyqtan olar ony kespegen kúıde jeıdi. Olar úshin kespeni kesý - ómir jolyn qysqartýmen teń.

Sondaı-aq, qazaq halqynda da taǵamǵa qatysty yrymdar bar. Mysaly, elimizdiń keıbir aımaǵynda kesege shaıdy toltyra quımaıdy. Qonaq úı ıesi tezirek qaıtyp ketýin qalap otyr dep oılap qalýy múmkin.

ShYJ-MYJ

Qazaqtyń aspazdyq óneri beshbarmaq, qýyrdaq jáne baýyrsaqpen shektelmeıdi. Buǵan deıin jazǵanymyzdaı, etnograf Áıgerim Musaǵajınova qazaqtyń 200 túrli ulttyq taǵamyn jınaqtap, 50-in «Qazaqy as: dástúr men dám» kitabyna engizgen.

«Qazaqtyń salt-dástúri ulttyq taǵamdarynan kórinis tapqan. Soǵymǵa soıylǵan jylqynyń búıregi men ókpesinen daıyndalatyn shyj-myj dep atalatyn taǵam er adamdardyń dostyǵynyń sımvoly bolyp sanalady. Ol barlyq týys, dos, kórshi úshin erekshe ádispen daıyndalǵan. Qoıdyń búıregi men ókpesin usaqtap týrap, óziniń maıyna qýyrady. Ár aımaqtyń bul taǵamdy daıyndaý barysynda óz ereksheligi bar. Soltústik Qazaqstanda usaqtap týralǵan búırek pen ókpeni maıǵa qýyryp, toq ishek ishine salady. Ońtústik jáne Shyǵys óńirlerde shyj-myjdy otqa pisirip alǵan soń birden jeıdi», - deıdi etnograf.

SAÝMAL

Áıgerim Musaǵajınova qazirgi jaǵdaıda ımmýnıtet kóterý asa mańyzdy ekenin aıtty. Onyń aıtýynsha, qazaqtyń ulttyq taǵamdary ımmýnıtet kóterýge negizdelgen.

«Toǵyzynshy sáýirden bastap qazaqtar bıe saýa bastaıdy jáne saýmal ishedi. Saýmal – óziniń paıdaly qasıetin saýylǵannan keıin 2-3 saǵat saqtap turatyn bıe súti. Onyń quramynda aqýyz bar. Saýmaldy quramy boıynsha ana sútimen teńestirýge bolady. Onyń quramynda maı bolmaıdy jáne aǵzaǵa jaqsy sińedi. Sondaı-aq, onyń quramynda qýanysh gormony - trıptofan bar. Reseılik saıahatshylar eńbekterinde Qazaqstan aýmaǵynan ótken kezde qazaq halqy qystan álsiz bolyp shyqqanmen, eki-úsh kúnde kúsh jınap, eki beti qyzaryp júretini týraly jazǵan. Munyń bári saýmaldyń arqasy», - deıdi ol.

MAISÓK

Etnograf paıdaly azyq-túlik tutynýdyń paıdasyn aıtty. Kóbimizge máısók degen taǵam tanys bolar? Balalardy osy máısóktiń dámine úıretý óte mańyzdy. Ol maıǵa qýyrylǵan tarydan jasalady. Ony aldymen sút nemese sýǵa qaınatyp alady, odan keıin keptirip, ústine jyly maı quıady. Ony tańǵy astan keıin desert retinde jeýge bolady.

«Qazirgi jaǵdaıda eshqandaı maı qospaı, óz sóline buqtyrylyp jasalatyn taǵamdar paıdaly. Mysal retinde balqýyrdaq taǵamyn aıtýǵa bolady. Ol baýyrdan jasalady: baýyrdy jińishke etip týrap, sýǵa buqtyryp, onyń ústine kishkene qaımaq qosady. Bul taǵamnyń balalardyń aǵzasyna tıgizer paıdasy zor.

TOMYRTQA

Sonymen qatar, súıekten daıyndalatyn kóje - tomyrtqa óte paıdaly. Súıekterdi sýda 12 saǵat qaınatý kerek. Súıektiń maıy shyqqannan keıin jaqsylap aralastyrý kerek. Ábden qaınap bitkennen keıin sýdyń betine shyqqan súıektiń maıyn jınap alý kerek. Ony baýyrsaq, jent basqa da tátti taǵamdar daıyndaǵan kezde qoldanýǵa bolady. Al sorpasy qys aıaqtalyp, kóktem bastalǵan kezde ishkenge jaqsy. Ony kóktem mezgilinde ımmýnıtet kóterý úshin ishken.

ÁSІP SORPASY

«Aǵzaǵa paıdaly sorpanyń taǵy bir túri – ásip sorpasy. Ol - etten jasalǵan, quramy paıdaly dárimenge toly sorpa. Ol balalar úshin de, egde jastaǵy adamdar úshin de paıdaly. Sorpa qoı etinen daıyndalady jáne jyldyk kez kelgen mezgilinde ystyq kúıde de, sýyq kúıde de jeýge bolady. Atalǵan sorpany daıyndaý úshin qoı eti, baýyry jáne quıryq maıy usaqtap týralady. Oǵan býǵa pisken kúrish pen tuz, burysh qosylady. Osylardy aralastyryp, búıenge salady da, betin býyp, bir saǵat sýǵa qaınatady. Daıyn bolǵan ásipti dóńgelektep týrap, ústine sorpa quıady», - deıdi etnograf.

Áıgerim Musaǵajınova qazirgi ýaqytta ulttyq taǵamdardy nasıhattaý mańyzdy mindetterdiń biri dep sanaıdy.

«Qazirgi ýaqytta adamdardyń kóbi taǵamdy qaryn ashqanda jeıtin nárse ǵana dep túsinedi. Qazaqtyń qanshama paıdaly taǵamy kóz aldymyzda joǵalyp bara jatyr. Qazaq halqynyń ár ulttyq taǵamy - danalyqtyń sımvoly, óıtkeni ol qaryndy toq qylyp qana qoımaı, qajet kezde adam boıyna kúsh-qýat berip, tipti adamdardyń qaıta tatýlasýyna, jaqynaralasýyna sebepshi bolǵan. Immýnıtetti kóteretin taǵamdardy jıi daıyndaǵan durys», - deıdi ol.

Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:

Avtor:

Zarına Qaharman

Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Erbol Janat
Erbol Janat
954-059
REDAKTOR
Janıbek Amangeldı
Janıbek Amangeldı
954-059

MURAǴAT