Qoldanwşı baptawları
Qoldanwşı baptawları
+7 (701) 759 90 19 Lenta
Astana: 24 °S
Almatı: 22 °S
USD 340.27 EUR 396.31
RUB 5.39 CNY 52.39
Jañalıqtar

Qamşınıñ «qudіretі» nemese äyeldі jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Öñіrlіk baspasözge şolw

2018 jılğı 14 qañtar 11:00 2414
Bölіsіñіz:
Qamşınıñ «qudіretі» nemese äyeldі jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Öñіrlіk baspasözge şolw

ASTANA. QazAqparat - Ötken aptada Qazaqstannıñ öñіrlіk merzіmdі baspasözі qanday özektі mäselelerdі köterdі? Ädettegіdey «QazAqparat» XAA oqırmandar nazarına elіmіzdіñ aymaqtarındağı öñіrlіk baspasözge şolw usınadı.

On sawsağınan öner tamğan Muratälі - Oñtüstіk Qazaqstan gazetі 

Qamşınıñ «qudіretі» nemese äyeldі jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Öñіrlіk baspasözge şolw 

«Oñtüstіk Qazaqstan» gazetі ağaş ustası Muratälі Köşkіnbaev twralı jazğan eken. Şındığında ulttıq buyımdar men mwzıkalıq aspaptar jasaytın şeberdіñ twındıları adamdı tañğaldıradı. Aytwınşa, bul erekşe öner atasınan darıptı. Atası Aqbastaw awılına belgіlі ağaş ustası bolğan eken. Sonıñ qasında kömektese jürіp, osı käsіptі meñgergen. Keyіnnen käsіbï bіlіm alıp, önerіn uştağan.

«Oqwğa tüsken alğaşqı jıldarı mardımdı eşteñe üyrene qoymadıq. Bіzden joğarı kwrsta oqïtın jіgіtter qobız jasaytın jäne onısın bіzge körsetpeydі. Körseter bolsa bіz üyrenіp alıp, olardı «nanınan» ayıramız ğoy. Ol jıldarı 1 qobızdıñ bağası 10-15 mıñ teñgenіñ arasında edі. Ol aqşağa bіr kölіk satıp alwğa bolatın. Sonda olar bіzden jasırıp, jataqxananıñ törtіnşі qabatına şığıp ketіp, terezelerіn gazetpen jawıp aladı. Sonda ağaştan qobız oyıp, jasap şığaradı. Tömengі kwrstar, bіz qaytemіz?! Ekі-üş bala bіrіgіp, arqan alıp, jataqxananıñ şatırına şığamız. Bіr adam belіne arqandı baylap, terezenіñ aşıq qalğan tusınan sığalaydı. Qolımız talıp, şıdamay bara jatsaq joğarığa belgі beremіz. Olar jіppen tartıp aladı da, ekіnşі jіgіt tömen tüsіp, sığalawdı jalğastıradı. Sodan bärі bіtken soñ körgen-tüygenіmіzdі ortağa salıp, qobız jasap şığaramız», - dep eske aladı stwdent şağın keyіpker. 


Qamşınıñ «qudіretі» nemese äyeldі jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Öñіrlіk baspasözge şolw
Äñgіme barısında usta şäkіrt mäselesіn de söz etіptі.

«Mümkіn menen jaqsı ustaz şıqpaydı, yakï, qazіrgі jastardıñ bul іske qulqı joq. Bіrer kün qol astımda jumıs іstep, özіmnen aqşa talap etkenderі boldı. Tegіn jatın orın, tegіn tamaq berdіm. Bіlgenіmdі üyrettіm. Käsіbіn tolıq meñgermey jatıp aqşa suradı. Sodan olardı erkіne qoya berdіm, - deydі ol.

Ayta keterlіgі, ustağa tapsırıs berwşіler köp sekіldі. Tіptі, Resey astanası Mäskew qalasına bіrneşe astaw jöneltken.


Qamşınıñ «qudіretі» nemese äyeldі jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Öñіrlіk baspasözge şolw  

«Jwırda bіr äyel kelіp, özіne elde joq sandıq іstep berwіn ötіnіptі. Qazіr sol sandıqtı іstew üstіnde. Jumıs oydağıday ayaqtalıp, sandıq sättі şıqsa, bul onıñ eñ qımbat buyımı bolmaq. Usta sandıqtı 1 200 000 teñgege bağalaptı» dep jazadı Oñtüstіk Qazaqstan gazetі.

Bul awıldı körmegen kіm bar eken - «Sır boyı» gazetі


Qamşınıñ «qudіretі» nemese äyeldі jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Öñіrlіk baspasözge şolw

«Sır boyı» gazetіnіñ jazwınşa, bügіnde Qızılorda oblısındağı Nağï Ïlyasov awılın bіlmeytіn tanımal öner adamdarı, Qazaqstannıñ estrada juldızdarı kem de kem eken. Şındığında osı awılğa öner jolında jürgen änşіler, äzіl-sıqaqşılardıñ basım bölіgі kelіp, awıl jurtın qwantqan eken.

Ayta keterlіgі, bul awılğa eñ alğaş 2003 jılı dïqandar jaqsı nätïjege qol jetkіzgenі üşіn şarwaşılıq basşısı A.Eralïev alğaş ret «Şanşar» äzіl-sıqaq teatrın awılğa şaqırğan eken. Odan keyіngі jıldarı «Jіgіtter» kvartetі koncerttіk bağdarlamasımen kelіptі. Mіne, sodan bastap jıl sayın güldengen awılğa ärtіster kelіp, önerіmen el-jurttı täntі etetіn körіnedі.

Ayta keterlіgі, qazіrgі tañda awıl turğındarı «Bіzdіñ awılğa öner adamdarınan kіm kelgen joq?» dep tañdap otıratın deñgeyge jetіptі.

Bïılğı tabıstı jılı da awıl turğındarına Qazaqstannıñ estrada juldızdarı Roza Älqoja, Nurjan Qaljan jäne «Külkіstan» äzіl-sıqaq teatrı kelіp, öner körsetken. Al ötken jılı Roza Rımbaeva, Tursınbek Qabatov, 2013 jılı Töreğalï Törälі, Qıdırälі men Qaraqat, sonday-aq onıñ aldında Jubanış Jeksenulı, Janbolat pen Jazïra, Lena Äbdіqalıqova jäne tağı basqa da änşіler awılğa arnayı şaqırtwmen kelіp, koncerttіk keşterіn ötkіzgen. Köptegen meymandar erekşe damığan awıldı körwge asıq» dep jazadı «Sır boyı» gazetі.

Şındığında şalğaydağı awıldı qoyıñız tіptі awdan ortalığına änşіlerdіñ barwı ekіtalay zamanda, Qızılordadağı bul awıldı şınımen erekşe awıl dep atawğa bolatını anıq.

Qamşı «qudıretі» nemese äyeldі jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Sarıarqa samalı gazetі

Älewmettіk jelіde taralğan, «äyeldі urıp-soğwdıñ» ädіs-täsіlderі twralı wağız aytqan beynejazba köpşіlіktіñ qızw pіkіrіn twdırğanı belgіlі. Buğan «Sarıarqa samalı» gazetі de nazar awdarğan eken.

«Wağızşınıñ ınta-emocïyasına qarap, atalğan taqırıpqa erekşe qızığwşılıqpen kelgenіn bayqaysız. Er-azamat üşіn äyelden artıq jawız joqtay, barlıq sätsіzdіkter solardıñ kesіrіnen dep oylap qalwğa da boladı. Bіraq qazіrgіdey zayırlı, örkenïettі qoğamda älgіndey nasïxattıñ qalay qabıldanatının aldın ala boljawğa boladı. Sol boljam rastaldı, äyeldі urwdıñ joldarın usınğan azamattıñ äreketіn qızw talqığa salwşılar qarası köp boldı» dep jazadı maqala avtorı.

Bul rette avtor bіrqatar mamandardıñ däl osı wağızğa qatıstı pіkіrlerіn usınadı. Älewmettіk jelіdegі pіkіrlerdі de qosa usınıp, Qazaqstan musılmandarı dіnï basqarması ökіlіnіñ de tüsіnіktemesіn alğa tartadı.

«Bügіnde qoğamda köptegen mäseleler dіnï turğıdan da talqılanıp, qabıldanatının ayta ketw kerek. Ökіnіşke qaray, tüsіndіrwşіnіñ bärі zayırlılıqtıñ, örkenïettіlіktіñ örіnen tabılıp otırmağanına osı jağday mısal. Xakіm Abay aytqanday, «Söz tüzelse, tıñdawşı tüzeler». Bіr ümіt - QMDB wäde etіp otırğan wağız aytwdıñ bіrıñğay jüyesіnde» dep tüyіndeydі avtor maqalasın.

Qareket kerek - «Qostanay tañı» gazetі

Qostanay oblıstıq gazette seksennіñ señgіrіne şıqqan ardager jwrnalïst Xanzïpa Bäldіkqızınıñ «Qareket kerek» degen maqalası jarïyalanğan eken. Maqala negіzіnen qazaq tіlіnіñ bügіngі jağdayına arnaladı. Avtor tіl töñіregіndegі tüytkіlderge toqtamas burın öz basınan ötken, özі kwä bolğan bіrqatar mäselenі tarqatıp, sosın ğana negіzgі mäselege köşedі.

«Bayağıda arab tіlіne oyısıp bara jatqan türіk xalqın Atatürіk özderіnіñ ana tіlіne, türіk tіlіne qaytarıptı. Ärïne, ol Ükіmet basşısı bar tetіk, mümkіndіk öz qolında boldı. Al bіz - xalıqpız ğoy. Xalıq därmensіz bolwı kerek pe?! Xalıq bolıp qareket jasasa, bіr nätïje şığarı anıq» dep jazadı avtor.

Sosın jwrnalïst tіlge qatıstı üş qarekettі usınadı. Mäselen, 1-qareket: Elbasınıñ usınğan «Rwxanï jañğırw» bağdarlamasın basşılıqqa ala otırıp jumıs іstew. Jañğırw degennіñ özі kemşіn qalğan, elenbey artta qalğan, eskerwsіz umıtıla bastağan t.b. sonday іsterdі qayta jañğırtw, jañartw, damıtw degen söz emes pe?! Jäne ol rwxanï jañğırw bolsa, adam balasınıñ jan dünïesіn rwxanï köteretіn ïgіlіktі іs qoy. «Tіl - xalıqtıñ, ulttıñ rwxı, janı dese de boladı. Endeşe, Elbasınıñ bul bağdarlaması ana tіlіmіzdі jañğırtıp, jañartıp bayıtwğa, damıtwğa arnalğanday säykes kelіp tur» dep jazadı avtor. Ekіnşі qareket retіnde ol Qazaq tіlі qoğamın qayta jañğırtwdı usınadı.

«Sonaw keñes zamanınıñ özіnde qazaq tіlі qoğamımen bіrlese jumıs іstep, bіraz ïgіlіktі іsterdі jüzege asırıp edіk. 3-4 payız ğana qazağı bar Lïsakov, Rwdnıy qalalarında basşılardıñ esіgіn tozdıra jürіp, alğaşqı qazaq sınıptarın aşqanbız. Qalalıq radïolardı tuñğış ret qazaqşa söyletkenbіz... Qazіr köpşіlіktіñ pіkіrіne qarağanda, qazaq mektepterіnde, äsіrese, balabaqşalarda, balalardıñ ana tіlіmіzde söylep ketwі aytarlıqtay dєrejede emes. Jumıstı eñ aldımen jas urpaqtan bastağan läzіm. Ol üşіn otbası tärbïesіne, otbası tіlіne köñіl bölіnwі qajet. Eñ aldımen bolaşaq urpaqtarımızdıñ orıs tіldі bolıp ketpewіne abay bolayıqşı!» dep tüyіndeydі 80 jastağı qart jwrnalïst.

Avto mingen añşılıq nemese äweyі jastar qayda baradı? - «Ortalıq Qazaqstan» gazetі


Qamşınıñ «qudіretі» nemese äyeldі jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Öñіrlіk baspasözge şolw

«Ortalıq Qazaqstan» gazetіnde jarıq körgen osı maqalada avtor negіzіnen «salbwrın» twralı jazwğa bekіngen eken, bіraq maqala «Atqa mіngen jіgіtterge «jür salbwrınğa» deseñ, «ne dep tursıñ, bawırım?» deytіnder de bar» degen oymen bastaladı. Sosın avtor keşegі qazaqtıñ saltına tamsana kele, bügіngі jağdaydıñ jarımaytın jaqtarın alğa tartadı.

«Bіz attı mіnwden de qaldıq, qayta jaqsılap soyudı meñgerіp alğanbız. Alaman bäyge önerіn bïzneske aynaldırıp jіberdіk. Qazaqı attarımızdıñ qadіrіn ketіrdіk». «Qazaqta «atüstі qaraydı» degen turaqtı söz tіrkesі bar. Endіgі künіmіz temіr attıñ іşіnen qaraytın küyge köştіk. Astına avto mіngen, qolına qarw alğan jіgіtterіmіz tün jamılıp, tüz-tağılarına qırğïday tïіp jatır. Balıqtı awmen emes, qarmaqpen awla dese de, awmen awız sürtіp jürgen «brokonerler» qaytar emes. Tüz tağılarınıñ qırılwına qawіp - osı. Bul - qulqınınıñ qulı bolğan teksіzderdіñ іsі. Añşılıq öner erіkkennіñ ermegіne aynaldı. Awıl mañında oqqa uşqan añdar, tіptі, sïredі, dalağa şıqsañ jasap emes, jasıp qaytasıñ. Ïen dalanıñ tılsım küşіn, adamnan artıq bіlgen jan-janwar bіz üşіn qızıq bolğanımen, sabaq alatın tustarımız köp. Qasqır-ekeş qasqır da apanınıñ mañındağı awıl malına şappağan» dep küyіnedі avtor. Sosın maqalada añşılıq önerі twralı söz qozğalıp, qazіrgі künі umıt bolıp bara jatqan dästürdіñ bіrі «salbwrın» taqırıbımen tarqatıladı.

Jürektegі ïman bіlektegі küşke tarazı - Jetіsw gazetі


Qamşınıñ «qudіretі» nemese äyeldі jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Öñіrlіk baspasözge şolw

Almatı oblısınıñ «Jetіsw» gazetіnіñ «JETIGEN» aydarında grek-rïm küresіnen Beyjіñ Olïmpïadasınıñ kümіs jüldegerі Nurbaqıt Teñіzbaevpen suxbat jarïyalanıptı. Jalpı olïmpïada jüldegerіmen bolsın, jalpı atağı şıqqan sportşı qawımmen suxbattasw, ol suxbatta qoğam, dіn, ult mäselelerі jayında kelelі äñgіme qozğaw - qazіrgі BAQ tendencïyasına aynalıp bara jatqan joq pa, degen oy keledі. Älbette, sportşımen suxbat sporttıñ töñіregіnde ğana bolmaytını anıq. Degenmen, basım bölіgі sözge şorqaq keletіn sportşılar arasında da ayızın qandıra aytatındardıñ bar ekenіne de kwä bolıp kelemіz. Çempïon Teñіzbaevpen suxbattan da sonı añğarğanday boldıq.

Jwrnalïstіñ sawalı: Bayağıda seksenge jası kelіp, boyınan äl, betіnen är ketken bіr aqsaqal «Seksen köreyіn degen jasım ba edі, bılamıq jeyіn degen asım ba edі?», - dep nalığan eken. Bul jeke adamnıñ basındağı tağdırı ğoy. Al ult retіnde köñіlіmіzge köleñke tüsіrіp turğan jaylar da az emes. Täwelsіzdіgіmіzge täw etіp, Täñіrіmіzge täwba degen osı tusta aşwıñızdı keltіretіn, qanıñızdı qaynatatın kereğar körіnіsterge bey-jay qaramaytın uldıñ bіrіsіz dep oylaymın». Sportşınıñ jawabı: Bіzde bärі keremet dep qoğamda bolıp jatqan keybіr jağdaylarğa köz juma qarawğa bolmaytın şığar. «Awrwın jasırğan öledі», - degendі umıtpawımız kerek. Bіr qoğamda kün keşіp jatqan soñ kemşіlіksіz pende joq. Pendemіz ğoy dep jaybaraqattıq tanıtw da ülken kemşіlіk. Uldan uyat, qızdan qılıq ketse, ulttıñ tamırına balta şabıladı. Menmen degen nebіr qurış bіlek jіgіtterdіñ usaq-tüyek şarwamen aynalısıp, älsіzdі basınğanın erlіk sanap, bіr qazaqtı jabıla soğıp, sonı maqtan köretіnі aşwımdı keltіredі. Qazaqtıñ qaraköz qızına qarındasım dep qaray almay, oyına kelgenіn іstegіsі keletіnі erdіñ emes, ezdіñ іsі. Mıqtısıñ ba, küşіñdі ultıñ üşіn jumsa...Jañalıq dep jahandıq keselderdі qabılday bersek ne bolamız. Qızdarımız da qımsınbaytın boldı. Ezwіnde şılım, qolında sıra, köpşіlіk jüretіn jerdіñ özіnde jіgіttіñ quşağında oğaş qılıq körsetіp otıradı. «Qızğa qırıq üyden tıyım» ulttıq tärbïemіz emes pe? Tarïxımızdı bіlmey, tіlіmіzdі süymey, dästürіmіzdі därіptemey erteñіmіz keremet bolmaydı. Aşı da bolsa şındıq bul. Bіr alañdatatın närse osı jağı».

«Talaq» - qazaqqa jat uğım - Atıraw gazetі


Qamşınıñ «qudіretі» nemese äyeldі jazalaw musılmandıqtıñ şartı emes - Öñіrlіk baspasözge şolw
«Atıraw» gazetіnde jarïyalanğan suxbatta dіntanwşı, PhD doktor Erşat Oñğarov «talaq» twralı tüsіnіk berіp ötedі. Şındığında şarïğattıñ şetіn ustap, nekege beyjay qaray bastağandar da tabılıp jatır. Osığan baylanıstı dіntanwşı qazaqtıñ «aq neke» uğımın tüsіndіrіp, otbasındağı tüytkіlderge de toqtaladı. Onıñ keltіrgen mälіmetterіne qarağanda, Qazaqstanda 2016 jılı 140 840 neke tіrkelgen bolsa, sonıñ 51 775-і ajırasıp ketken.

«Al, nekesіn zañdı türde tіrkemey, tek şarïğï neke qïğızwmen şektelіp, sodan soñ üylenbey jatıp ajırasıp, talaq berіp jatqandar qanşama? Eñ soraqısı da osı bolıp tur. Burın-soñdı el estіmegen, ultımızğa, dіnіmіzge müldem jat, jïіrkenіştі äreketter beleñ alıp baradı. Bіrneşe äyelge üylenіp, erteñіne «talaq» dep nekesіn zañdastırmay, ajırasıp jatqandar köbeydі. Bul ulttıñ bolaşağına balta şawıp, xalıqtıñ arasına іrіtkі salwdı közdegen terіs nïettegі adamdardıñ іs-äreketі ekenі anıq. Ökіnіşke qaray, bіzdіñ eşteñeden beyxabar qaraköz qızdarımız solardıñ arbawına oñay tüsіp, san soğıp qalıp jatır. Nätïjesіnde zañsız twğan jetіm balalar, jesіr analar sanı artwda. Osınıñ bärі özіmіzdіñ san ğasırlardan berі kele jatqan ulttıq qundılıqtarımızğa, asıl dіnіmіzge män bermey, özge mädenïetke elіktewdіñ nätïjesі bolsa kerek» deydі Erşat Oñğarov.

 

 

 


Bastı sözder: Qoğam, BAQ,
Bölіsіñіz:

Avtor:

Qanat Mämetqazıulı

Onlayn qızmetkerler
Redaktor
Aydar Ospanalïev
Aydar Ospanalïev
954-059
Murağat