+7 (701) 759 90 19
USD 384.97 EUR 427.12
RUB 6.04 CNY 54.75
Jańalyqtar

EKO ádisi týraly mıfter men shyndyq - «100 jańa esim» jeńimpazy Almaz Ibragımovpen suhbat

2019 jylǵy 9 sáýir 12:30
Bólisińiz:
EKO ádisi týraly mıfter men shyndyq -  «100 jańa esim» jeńimpazy Almaz Ibragımovpen suhbat

NUR-SULTAN. QazAqparat - Jyl saıyn Qazaqstanda deneden tys uryqtandyrý ádisin tegin jasatý úshin 900 kvota bólinedi. Osylaısha, memleket sábı súıýdi ańsap júrgen juptarǵa úlken múmkindik berip otyr.

Bul kvotalar halyqqa jetkilikti me, Qazaqstandaǵy bedeýliktiń basty sebepteri nede, ǵylymda taǵy qandaı jańalyqtar ashyldy degen suraqtarǵa jaýap izdeý maqsatynda QazAqparat tilshisi «100 jańa esim» jobasynyń jeńimpazy, «Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlegi, reprodýktolog-dáriger Almaz Ibragımovpen suhbattasqan edi.

- Almaz myrza, sizdiń sábı súıe almaı júrgen jupqa kómekteskenińizdi, osy salaǵa kelýińizge túrtki bolǵan jaǵdaıdy tutas Qazaqstan jurtshylyǵy estidi, oqydy. Osy oraıda, bedeýliktiń basty sebepterin atap ótińizshi? Nelikten, elimizde balaly bola almaı júrgender kóp?

- Bul dúnıe júzinde ózekti bolyp otyrǵan másele. Eń jıi kezdesetin sebepter - jynystyq jolmen beriletin aýrýlar, sodan bolatyn qabyný protsesteri. Ekinshiden, endokrınologııalyq, gormondyq buzylýlar. Áıelderde ovýlıatsııanyń bolmaýy nemese analyq bezdiń qyzmetiniń tómen bolýy, er adamdardyń sháýeti sapasynyń tómen bolýy. Ol da jynystyq jolmen beriletin ınfektsııalarǵa, gormondarǵa, ómir súrý saltyna, ekologııalyq jaǵdaıdarǵa baılanysty. Sonymen birge, keń tarap otyrǵan Endometrıoz aýrýynyń úlesi úlken - áıelder bedeýliginiń 20% osy syrqatqa baılanysty. Jasandy túsik otalary da bedeýlikke ákep soǵýy múmkin.

- Sonda qazirgi medıtsına barlyq aýrýlardy eńserip, bala súıýge múmkindik beredi me? Qandaı jaǵdaıda zamanaýı medıtsına álsiz? Ádette «Qanymyz sáıkes kelmeıdi» degen jaýapty kóp estımiz.

- Qazirgi ýaqytta bedeýlik máselesin tolyǵymen sheshýge bolady. Kez kelgen januıa bala súıgisi keledi, tabıǵı jolmen nemese emdik sharalarmen júktilik bolmasa, deneden tys uryqtandyrý ádisin paıdalanýǵa bolady. Bul tehnologııa dúnıe júzinde bedeýlikti emdeýdiń eń tıimdi jáne eń nátıjeli ádisi bolyp esepteledi.

Kóp jaǵdaıda balaly bola almaǵan juptar «Qanymyz sáıkes kelmeıtin shyǵar» dep oılaıdy. Medıtsınada ony «Rezýs-konflıkt» dep ataımyz. Áıel adamdarda teris rezýs, al qursaqtaǵy balada oń rezýs bolsa, rezýs-konflıkt oryn alyp, 14-20 aptalarda túsik bolýy múmkin. ıAǵnı, júktilik bolady, biraq bala turaqtamaıdy. Oǵan da deneden tys uryqtandyrý ádisi kómektese alady. Onda atalyq-analyq uryqtardy qosyp, teris rezýsty embrıondy tańdap salýǵa bolady. Osylaısha, balany aman-esen dúnıege ákelýge bolady.

Bizdiń patsıentterdiń arasynda sırek (1-2%) kezdesetin jaıt - er adamdardardyń atalyq uryǵynyń múldem bolmaýy, atalyq bezdiń uryq shyǵarmaýy. Sháýette atalyq uryq bolmasa, ota arqyly atalyq bezden uryq alýǵa bolady. Al atalyq bezde uryq bolmasa, emdik sharalar jasap kóremiz. Tipti odan paıda bolmasa ǵana, ózge donorlyq uryqqa júginýge bolady. Áıelderde de analyq uryq bolmasa, donorlyq uryq arqyly klımaks jaǵdaıynda da qursaq kóterip, bala tabýǵa bolady. Meniń tájirıbemde 54 jastaǵy áıel aman-esen bosanyp aldy, 52 jastaǵy áıel egiz tapty. Jalpy, densaýlyq múmkindik berse, deneden tys uryqtandyrýda eshqandaı jas shekteýi joq.

null

- «Jasandy uryqtandyrý» protsesi qalaı júredi? Jalpy protsesti kezeń-kezeńimen túsindirip berińizshi?

- «Jasandy uryqtandyrý» sóziniń ózi halyqtyń sanasyn azdap adastyratyn tárizdi. Jasandy, basqa bireýdiń uryǵyn salǵandaı qabyldaıdy. Shyn máninde, áıel aǵzasynda qosyla almaǵan analyq jáne atalyq uryqtardy syrtqy ortada biriktirip, jatyrǵa salamyz. Sondyqtan da, bul protsesti «Deneden tys uryqtandyrý» dep ataımyz. Eń alǵashqy kezeńde - er men áıeldiń aǵzasyn tekserip, qandaı baǵytta jumys isteý qajettigin anyqtaımyz. Áıeldiń jatyryn, analyq bez qyzmetin, er adamnyń sháýetin tekserip, qarsy kórsetkishter nemese aldyn ala emdeıtin syrqattar joq pa, sony anyqtaımyz.

Ekinshi kezeń - atalyq jáne analyq uryqtardy qosý. Etekkir bastalǵan soń, analyq bezde ádette aı saıyn 5-6 nemese 10 analyq uryq paıda bolady. Onyń arasynan bireýi ǵana ósip, pisip-jetiledi. Sondyqtan, áıeldiń basym kópshiligi bir ǵana qursaq kóteredi. Biraq, múmkindikti úlkeıtý úshin, deneden tys uryqtandyrýda stımýlıatsııa ádisi qoldanylady. Etekkir bastalǵan sátten dárilik zattardy qoldanyp, birneshe uryq shyǵaryp alýǵa tyrysamyz. Áıeldiń aǵzasy birdeı sapaly uryq shyǵaratyn fabrıka-zaýyt emes. Ár aǵzanyń óz ereksheligi bar. Sondyqtan 10 analyqtyń ishinen bes-altaýy uryqtandy deıik, arasynan úsh-tórteýi sapaly damydy deıik. Olardy 3-5 kúnde zerthanada qadaǵalaımyz. Úshinshi kezeń - jatyrǵa 1-2 embrıon tańdap salyp, ári qaraı júktilik múmkindigin kóteretin dárilik zattardy qabyldaıdy. Orta eseppen deneden tys uryqtandyrýda stımýlıatsııa jasaý, embrıondy uryqtandyryp, ósirip salý kezeńi 16-20 kúndeı ýaqyt alady. 12-14 kúnnen keıin júktilik boldy ma, joq pa, belgili bolady.

Eger 4-5 jaqsy embrıon shyqsa, onyń bireýin salǵan soń, qalǵan embrıondardy qatyryp, saqtap qoıý ádisi damyǵan. Bul onyń sapasyn joǵaltpaıdy. Óz tájirıbemde bir ret alynǵan analyq uryqtardan tórt perzent súıgen jup bar. 30 jasynda jıyrmaǵa jýyq uryq alyp, 8 embrıon shyǵardyq. Onyń ekeýin salǵanymyzda, jatyrǵa bala bitip, eki qyz dúnıege keldi. Eki jyldan keıin taǵy bir embrıon salyp, taǵy qyz bala týdy. Biraq, qazaqtarda ul tabý kerek degen jazylmaǵan zań bar. Patsıentimiz taǵy eki jyldan keıin uryq saldyryp, ul bosanyp aldy. Ol kisiniń áli 4 embrıony saqtalyp tur. Qazir ol áıeldiń jasy 38-de. Bul jasta sapaly embrıon shyǵýy ekitalaı. ıAǵnı, qatyrý ádisi 30 jastaǵy sapaly uryqty saqtaýǵa kómektesip otyr. Qazir bir ettekkir tsıklynda stımýlıatsııa arqyly uryqty alyp, ony qatyryp saqtap, áıeldi bir-eki aı demaldyryp baryp uryq salǵanda bala kóterý múmkindigi 50-60% deıin joǵarylaıdy.

null

- Patsıentterińizdiń arasynda birinshi talpynystan bala kótergen áıelderdiń úlesi qansha?

- Orta eseppen 40% birinshi talpynystan sábı súıedi. Kóp jaǵdaıda ekinshi talpynystan kóteredi. Keıde eki-úsh ret tyrysyp, bala súıe almaıtyndar da bar. Sebebi, 38-40 jastan asqan áıelder kelse, olardan sapaly uryq alý múmkindigi az. Biraq, ol óz uryǵynan bala kótergisi keledi. Aı saıyn birdeı sapaly uryq shyqpaıdy. Tipti 20 jasar deni saý qyzdyń ózi turmysqa shyqqanda, bala kóterýin 1 jylǵa deıin kútemiz. Birinshi aıda bolmasa, ekinshi, úshinshi, tipti jetinshi aıda kóteredi. Sol úshin, aı saıyn múmkindik te ártúrli. Ózimniń baıqaǵanym, eger erli-zaıyptylar bir-birin qoldap otyrsa, nátıjege tez jetedi. Keı adamdar birinshi sátsizdikten-aq, qolyn bir siltep, bir-birin aıyptap júrgende aıyrylysyp tynady. Ásirese, áıelderge qıyn. Sebebi dárilik zattardy da áıel qabyldaıdy, kótermeı qalsa, jan-jaqtan, aǵaıyn-týystan áıelge qysym jasalady. Embrıon salǵannan keıin «Qansha qarajat jumsap, bala kótermeı qalsam ne bolady?» degen qorqynysh-kúızelistiń ózinen nátıjelilik tómendeıdi. Muny da emdik ádis retinde qarap, barynsha rýhanı qoldaý kórsetý kerek.

- Qoǵamda EKO týraly qandaı stereotıpter, mıfter óte kóp. EKO jáne tabıǵı jolmen týǵan balalardyń ımmýnıtetinde, densaýlyǵynda ózgeshelikter bola ma? Olarǵa kútim kórsetýde aıyrmashylyqtar bar ma?

- Rasynda da, EKO-nyń aınalasynda mıfter óte kóp. Joǵaryda túsindirip ótkenimdeı, biz tek aǵzada qosyla almaǵan uryqtardy syrtta baılanystyramyz. Ári qaraı, balanyń densaýlyǵy júktiliktiń 9 aı damýyna, ana kútimine baılanysty bolmaq. Qaıta EKO arqyly júkti bolǵandar ózge áıeldermen salystyrǵanda, anaǵurlym kútinip, óz densaýlyǵyna kóbirek mán beretin sııaqty. Sondyqtan, deneden tys uryqtandyrýdan týǵan balanyń ózge balalardan esh aıyrmashylyǵy joq.

Tarıhqa zer salsaq, 1970 jyldardan bastap, bedeýlikti emdeý joldary izdestirilgen. Alǵash ret brıtandyq bıolog Robert Edvards pen akýsher-gınekolog Patrık Steptoý deneden tys urynqtandyrý ádisin qoldanǵan. Birinshi júktilikke jetý úshin 600-ge jýyq nátıjesiz talpynys boldy. 1978 jyly alǵashqy deni saý bala - Lýıza Braýn dúnıege keldi. Lýızanyń jasy qazir qyryqtan asty, eki balany tabıǵı jolmen dúnıege ákelgen. ıAǵnı, EKO arqyly týǵan balalardyń urpaǵy bolmaıdy degen sóz shyndyqqa janaspaıdy. Reseıde de alǵash ret EKO ádisimen paıda bolǵan Elena Dontsova tabıǵı jolmen bala tapty. Qazaqstanda da 1996 jyly deneden dys uryqtanyrýdan qyz bala dúnıege keldi. Qazir onyń jasy 22-de. Ulybrıtanııada oqyp jatyr. Deni saý, boıy uzyn, aqyldy, symbatty qyz. Turmysqa shyqsa, ol da qalypty adamdar sekildi sábı súıe alady.

Dúnıejúzilik ǵalymdar EKO arqyly týǵan balalardyń densaýlyǵyn jan-jaqty zerttep, osy ádis balalardyń densaýlyǵyna esh zııanyn tıgizbeıtinin moıyndaǵan soń, 2010 jyly ǵana bıolog Robert Edvardsqa Nobel syılyǵyn berdi. Sebebi ádis nátıjesin álem ǵalymdary 30 jyl kútti, zerttedi. Qazirgi ýaqytta álemniń aldyńǵy qatarly elderi óz halqyna kvota nemese saqtandyrý arqyly osy ádisti qoldanýǵa múmkindik berip otyr. Eshkim óz halqynyń jaýy emes qoı. Bizdiń elimizde de deneden tys uryqtandyrýǵa kvotalar berilip jatyr.

- Mıfter taqyrybyn túıindesek, deneden tys uryqtandyrýda balalardyń jynysyn aldyn ala belgileı alasyzdar ma?

- Qazaqstanda jynystyq selektsııaǵa zań júzinde tyıym salynǵan. Belgili bir jynystaǵy embrıondy jasap shyǵarý da múmkin emes. Biraq, keıbir genetıkalyq syrqattar bar. Máselen, bir januıada jynystyq H hromosomamen beriletin genetıkalyq syrqat bar delik. ıAǵnı, ol úıde qyz bala syrqat bolyp týady. Bul jaǵdaıda embrıondarǵa genetıkalyq taldaý jasap, arasynan uldy tańdap salýǵa negiz bar. Uldar arqyly beriletin syrqattar bolsa, deni saý qyzdardy tańdap salý kerek. ıAǵnı, tek aıryqsha jaǵdaılar boıynsha ǵana tańdaýǵa jol beriledi. Deneden tys uryqtandyrý - tek qana bedeýlikti emdeýdiń joly. Oǵan kez kelgen deni saý adam kelip, ul-qyz kerek dep tapsyrys jasaı almaıdy.

- Bir jylda bala kótermegen juptyń dabyl qaǵýy durys pa? Balaly bolýdy ańsap júrgen jastarǵa qandaı keńes berer edińiz?

- Eger bir jylda turaqty jynystyq qatynas bolyp, jatyrǵa bala bitpese, bul «deneden tys uryqtandyrý ádisin jasaý kerek» degen sóz emes. Bul tek dáriger qaraýyna jazylyp, tekserýden ótý kerek degen sıgnal. Atalyq uryqty tapsyryp, sapasyn tekserý kerek. Áıel adamnyń gormondyq buzylystaryn, jatyr tútikshesin tekserý qajet. Emdik sharalar jasap, daıyndalǵan jón. Eger barlyǵy jaqsy bolsa da, 3-4 jylda bolmasa, emdik sharalar kómektespese, ýaqyt joǵaltpaı, EKO ádisine júgingen jón shyǵar. Odan bólek, psıhologııalyq bedeýlik uǵymy bar. Áıel adamnyń bar nazary balada bolsa, ýaıym men kúızeliste júrse, bala bolmaıtyn jaǵdaılar kezdesedi. Dárigerge qaralyp, densaýlyǵynda aqaý joq ekenin bilgen soń psıhologııalyq senimi artyp, tabıǵı jolmen kóterip ketken áıelder bar.

Jeke óz basym jastardyń erte jynystyq qatynasqa túsýine qarsymyn. Qazir joǵarǵy synyp oqýshylarynyń da jynystyq qatynasqa túskenin estımiz. Turmys qurǵansha jynystyq qatynastyń bolmaǵany durys dep esepteımin. Erte jynystyq qatynas, birneshe seriktestiń bolýy - jynystyq jolmen beriletin syrqattardyń negizgi sebebi. Ári qaraı túsik jasatý - bedeýliktiń bir sebebi. Bedeýlik te jynystyq múshe syrqatyna jatady. Dárimen nemese hırýrgııalyq jolmen túsik jasatýdyń ózi áıeldiń gormondyq buzylystaryna, analyq bezdiń qyzmetine keri áser etedi. Fızıologııalyq turǵyda damyp kele jatqan júktiliktiń kúrt úzilýi búkil aǵzaǵa yqpal etedi.

- Qarajattyń bolmaýynan qoly qysqaryp, sábı súıe almaı júrgender bar. Deneden tys uryuqtandyrý ádisine kvota medıtsınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemine engen shyǵar? Kvota arqyly elimizdegi erli-zaıyptylarǵa neshe múmkindik beriledi?

- Meniń ustazym Saltanat Baıqoshqarova - halyqtyń múddesin joǵary qoıatyn, patrıot adam. Ózi de otbasyn quryp, jeti jyldan keıin sábıin qolyna aldy. Ózinde bedeýlik máselesi bolǵandyqtan, shet elderden izdenis jasap, 1995 jyly Qazaqstanǵa Deneden tys uryqtandyrý ádisin engizdi. Ol kisi balasyz juptyń muń-sherin jaqsy túsinedi. Qazir de ortalyǵymyzdyń mamandary bul qyzmetti halyqqa qoljetimdirek etý baǵytynda jumys istep jatyr. Sondyqtan, az dozaly stımýlıatsııa nemese tabıǵı tsıkldaǵy EKO-ny qoldaımyz. Ol úshin myqty zerthana kerek. Bir-eki analyq uryqtan sapaly embrıon ósirý úshin zerthana men qyzmetkerler óte joǵary deńgeıde bolýy kerek. Bizdiń zerthana óte úlken salymdy qajet etedi. Qazir bir tsıkly 300-400 myń teńgelik baǵdarlamalar bar. Jalpy deneden tys uryqtandyrý baǵdarlamasynyń negizgi quny - 350-450 myń teńge aralyǵynda. Qalǵan qarajattyń barlyǵy analyq uryqty kóbirek ósirip, múmkindikti joǵarylatýǵa ketedi. Dárilik zattardyń ózine - 500-600 myń teńge jumsalady. Sebebi, dáriniń barlyǵy shetelden keledi, baǵasy óte qymbat. Arzan dárilerdiń bolýy bizge de tıimdi bolar edi. Al ázirge dárilerdi azyraq qoldanyp, arzandaý baǵaǵa jasaýǵa tyrysamyz.

Elimizde Tegin medıtsınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemi aıasynda memleket tarapynan jyl saıyn 900 kvota bólinedi. Segiz jylda 2 myńnan astam bala osy kvotanyń arqasynda dúnıege keldi. Bul da óte jaqsy kórsetkish. Álem boıynsha, EKO ádisimen týǵan balalar sany 6 mıllıonnan asty jáne olardyń sany jyl saıyn artyp keledi. Eýropalyq reprodýktıvti medıtsına qaýymdastyǵynyń esebi boıynsha, suranysty tolyq qanaǵattandyrý úshin mıllıon adamǵa jylyna myń tsıkl jasalýy kerek.

Reseıde saqtandyrý medıtsınasy boıynsha deneden tys uryqtandyrýǵa jylyna 2 talpynys jasaýǵa múmkindik beredi. Al bizde erli-zaıyptylar kezekke turady da, 3-4 jyl kezegin kútedi, sondaǵysy olarǵa 1 ǵana múmkindik beriledi. Keıde áıeldiń, januıanyń, klınıkanyń aıybynan emes, tabıǵı erekshelikterge baılanysty bala kótere almaýy múmkin. Sondyqtan, Qazaqstandaǵy 900 kvotany kem degende 5-6 esege kóbeıtip, múmkindikterdi arttyrý kerek dep esepteımin.

- «Tútikten paıda bolǵan» balalar shyndyqty qalaı qabyldaıdy? Moraldyq soqqy keltirmeý úshin ata-analar ne isteýi kerek?

- Ókinishke qaraı, bizdiń qoǵam EKO ádisimen týǵan balalardy áli de qabyldamaıdy, tsırktegi ań sekildi qyzyqtaıdy. «Ana balany EKO-men týǵan» dep maǵan kelip aıtsa, men úshin ol - qalypty bala. Sebebi men - mamanmyn, túsinemin. Al halyqtyń kózqarasyna baılanysty kóptegen ata-ana qandaı jolmen balaly bolǵanyn jasyrýǵa májbúr.

Bizge kelip, balaly bolǵan juptar óz tanystaryn jibererde «Bizdiń EKO jasatqanymyzdy aıtpańyzshy» dep ótinedi. Bizdiń qoǵam áli daıyn emes. Sondyqtan, qoǵamymyz daıyn bolǵansha, dál qazirgi ýaqytta balaǵa eshteńe aıtpaǵan da durys shyǵar. Sebebi, olardyń ózge balalardan esh aıyrmashylyǵy joq.

- «100 esim jobasy» ózińizge, qyzmetińizge qalaı áser etti? Jaýapkershilikti sezindińiz be? Qoǵamdyq sharalarǵa atsalysyp júrsiz be?

- Bul memleket tarapynan alǵan birinshi kásibı marapatym shyǵar. Jobaǵa anketamdy áriptesterim usynǵan eken, ony birneshe kúnnen keıin bildim. Ózim, árıne, kúmándandym. Sebebi, memlekettiń 100 esiminiń biri bolý degen maqsatym bolǵan da joq. Ózimniń jaqsy dáriger bolsam degen armanym boldy. Sol jolda jumysymdy atqaryp júre berdim. Jumystyń kóp bolǵanynan, artyma qaraýǵa da múmkindik bolmapty. Osy jobanyń arqasynda qyzmetime qalaı kelgenimdi esime túsirip, ótkenime kóz júgirttim (kúldi). Kóńilde bir kúmán boldy. «Laıyqpyn ba?», «Halyq daýys bere me, joq pa?» degen suraqtar boldy.

Áleýmettik jelide múldem otyrmaımyn, sebebi ýaqytty kóp alady. Sondyqtan, balasy beske tolǵan, onǵa tolǵan burynǵy patsıentterim SMS jazyp, habarlasyp, qoldaý kórsetti. Jumysta kúnine 50-60 adam qabyldaımyn. Olar da maǵan daýys bergenderin aıtyp, jyly lebizderin aıamady. Jobadan keıin ómirim qatty ózgerdi dep aıtpaımyn. Sol kúıi jumysymdy istep júrmin. Biraq, halyq senim bildirgennen keıin ózińdi basqasha ustaı bastaısyń. Jaýapkershilik burynǵydan 10-15 esege artyp ketti. Degenmen, bala kezden anamyzdan estip ósken sóz bar: «Ulyq bolsań, kishik bol». Kókirek kerip, qur maqtanǵa salyný bizge jat.

Qoǵamdyq sharalarǵa kelsek, «100 jańa esim» jobasynan keıin ózimniń bolashaq áriptesterimdi, reprodýktolog mamandardy oqytýǵa jol ashylady dep oılaımyn. Astana medıtsınalyq akademııasynyń stýdentterine dáris berýdi usyndy. Odan bólek, óńirlerge baryp, Oral, Pavlodar, Kókshetaýdaǵy dárigerlermen kezdesý ótkizdim.

- Deneden tys uryqtandyrý ádisi 1970 jyldardan beri birneshe damý satysynan ótti. Endi bul salany qandaı bolashaq kútip tur? Keleshekte adamzat úshin taǵy qandaı múmkindikter ashylady?

- Qazirgi ýaqytta genetıkalyq syrqattardyń, qandaı da bir monogendi syrqattardyń qaýpi joǵary. Bul salanyń damýy genetıkamen tyǵyz baılanysty. Birinshi baǵyt - qandaı da bir genetıkalyq syrqattardyń aldyn alý múmkindigi. ıAǵnı, deni saý embrıondardy suryptap alý joly. Ekinshi baǵyt - adamnyń reprodýktıvtik múmkindigin qatyrý tehnologııasy (Vıtrıfıkatsııa) arqyly saqtap qalý. Mysaly, onkologııalyq syrqatqa shaldyqqandarda, ásirese jasóspirim balalarda Lımfoma Hodjkına syndy qan aýrýlary jıi kezdesedi. Hımııalyq terapııa júrgizilgen soń, olardyń 90-95% jazylyp ketedi. Biraq, hımııalyq terapııaǵa baılanysty uryǵy bolmaı qalýy múmkin. Sondyqtan, ekinshi bir baǵyt - balalardyń emge deıin atalyq uryǵyn alyp, saqtap qoıyp, jazylǵan soń, óz balasy bolatyndaı múmkindik jasaǵymyz keledi. Nemese áıelderde de hımııalyq sáýleli terapııadan keıin analyq bez jumys istemeý qaýpi bar. Emge deıin analyq uryqty alyp, qatyryp qoıyp, syrqattan aıyqqan soń, ózi bala tabatyndaı múmkindik jasaǵymyz keledi. Qazir astanadaǵy jáne óńirlerdegi onkologııalyq dıspanserlermen tyǵyz qatynas ornattyq, birneshe maman osy baǵytta jumys istep jatyr. Solardyń kómegimen reprodýktıvti jastaǵy erler men áıelderge osylaı saqtanýǵa bolatynyn aıtqymyz keledi.


null

Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:

Avtor:

Aıjan Serikjanqyzy

Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Kojakeldıev E.
Kojakeldıev E.
954-059
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Bakytjan Erbasov
Bakytjan Erbasov
954-059

MURAǴAT