+7 (701) 759 90 19
USD 425.95 EUR 495.12
RUB 6 CNY 66.6
Jańalyqtar

DSU-ǵa múshelik eń aldymen bizdiń eksportqa qatysty syrtqy naryqtaǵy ádil qarym-qatynasqa kepildik beredi

2009 jylǵy 12 qarasha 12:45
Bólisińiz:
 DSU-ǵa múshelik eń aldymen bizdiń eksportqa qatysty syrtqy naryqtaǵy ádil qarym-qatynasqa kepildik beredi

ASTANA. Qarashanyń 12-si. QazAqparat /Rýslan Ǵabbasov/ - Álemdik naryqtaǵy saýda-sattyqta dúnıe tutqasyn ustaǵan eldermen teń múmkindikke ıe bolý úshin Dúnıejúzilik saýda uıymyna múshe bolýdyń mańyzy zor. Búginde osy maqsatqa oraılastyra júrgizilip jatqan sharýalardyń birazynyń basy qaıyryldy. DSU aıasynda atqarylyp jatqan sol jumystardyń barysy týraly Indýstrııa jáne saýda vıtse-mınıstri Janar Aıtjanova

áńgimeleıdi.

- Biz DSU-ǵa Qazaqstanǵa qajet bolǵanda jáne tıimdi sharttar arqyly ǵana kiremiz dep málimdegen bolatynbyz. Sonymen bul uıymǵa kirý qashanǵa josparlanyp otyr?

- Dúnıejúzilik saýda uıymyna ený arqyly jahandyq ekonomıkaǵa yqpaldasý Qazaqstannyń syrtqy saıası basymdyǵy bolyp qalady. Osy oraıda atalǵan halyqaralyq uıymǵa aıaq basý kelissózder úderisine baılanysty ekenin aıtý kerek. Óıtkeni qazir úsh el- Qazaqstan, Belarýs jáne Reseı Kedendik odaqqa aıaq basqaly tur. Al DSU-ǵa kirý men Kedendik odaqty qurý boıynsha kelissózder qatar júrgizildi. Alaıda biryńǵaı kedendik odaqtyń ıdeıasyn talqylaý burynyraq bastaldy jáne Qazaqstannyń ekonomıkalyq múddesine sáıkes, ony qurý qarqyny áldeqaıda jyldam bolǵanyn da eskerý qajet. Sondyqtan, DSU-ǵa ený máselesi áli de bolsa júrgizilip jatqan kelissózderdiń úderisine baılanysty bolyp otyr.

- Sońǵy kezde Kedendik odaq atynan saýda uıymyna múshe bolý máselesi aıtylyp júr. Bir odaq aıasynda DSU-ǵa kirýdiń múmkindikteri qanshalyqty?

- Biryńǵaı kedendik aýmaqty iske qosý ekonomıkalyq yqpaldastyqtyń joǵary deńgeıine jeteleıtin alǵashqy qadam bolyp sanalady. DSU kelissózderinde, ıa bolmasa Keden odaǵy boıynsha kelisimderde Qazaqstan árqashan óziniń múddesin oryndaýdy talap etip qoıdy.

Bul odaq 2010 jylǵy qańtardyń 1-inen Reseı, Belarýs jáne Qazaqstan Keden odaǵyna is júzinde kirisedi. Al Keden odaǵy DSU sharttary aıasynda qalyptasýy úshin odaqqa qatysýshy memleketterdiń atalǵan halyqaralyq uıymǵa bir mezgilde úılestirilgen talaptar boıynsha kirýi týrasynda sheshim qabyldandy. Sol sebepti DSU-ǵa kirý boıynsha jeke kelissózder toqtatylyp, úsh eldiń ókilderinen quralǵan biryńǵaı kelissózder júrgizý komandasy quryldy. Olar DSU-ǵa múshe memlekettermen budan ary kelissózder júrgizý boıynsha usynystar daıyndaý maqsatynda Keden odaǵy elderiniń jekelep júrgizgen kelissózder nátıjesi boıynsha qabyldanǵan mindetterge taldaý jasaýda. Bul kelissózder jalǵasady, alaıda onda keler jyldan aıaq basatyn Keden odaǵy eskeriletin bolady.

- Búginde Qazaqstannyń DSU-ǵa ótýi boıynsha qansha elmen kelissózder aıaqtaldy jáne qanshasymen kelissózder jalǵasýda?

- Elimizdiń Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýi úderisi 1996 jyldyń qańtar aıynda bastaldy. Onda Qazaqstannyń DSU-ǵa enýi týraly uıymnyń hatshylyǵyna resmı ótinim jasalǵan bolatyn. Osy jyldyń aqpanynda DSU-daǵy baıqaýshy el mártebesi berilgen edi. Osymen qatar elimizdiń bul uıymǵa enýi boıynsha jumys toby quryldy. Onyń quramynda Uıymǵa múshe 43 eldiń ókilderi jasaqtalǵan. Atap aıtqanda, Qazaqstannyń barlyq negizgi saýda áriptesteri, ıaǵnı DSU-ǵa kirý kezindegi respýblıkanyń talaptary men mindetterin talqylaýǵa nıet bildirgender jumys tobyna engizildi.

1996 jylmen 2003 jyldyń aralyǵynda tıisti sharttarǵa sáıkes uıym hatshylyǵyna aýqymdy kólemdegi aqparattyq materıaldar men mindetti qujattar baǵyttaldy. Osy arqyly 2003 jyly Qazaqstan DSU-ǵa ený úderisiniń aqparattyq kezeńin aıaqtap, uıymdaǵy músheliktiń sharttaryn aıqyndaý boıynsha jumys tobyndaǵy múshe eldermen kelissózderdiń belsendi satysyna kiristi. Jeneva qalasynda jumys tobynyń 10 otyrysy ótti.

Zııatkerlik menshik quqyn qorǵaý, tehnıkalyq retteý, sanıtarlyq jáne fıtosanıtarlyq, antıdempıngtik, kompensatsııalyq, kedendik ister, sondaı-aq basqa da sharalardy qoldaný boıynsha Qazaqstannyń qoldanystaǵy zańnamasyn DSU normalarymen sáıkes keltirý turǵysynda aýqymdy jumystar atqaryldy.

Búginde DSU-ǵa Qazaqstannyń enýi aıasynda qazaqstandyq naryqqa qyzmet kórsetý men taýarlardyń qol jetimdiligi boıynsha ekijaqty kelissózderdiń aıaqtalǵandyǵy jónindegi hattamalarǵa Uıymǵa múshe 22 elmen qol qoıyldy.

Olardyń ishinde Qyrǵyzstan, Grýzııa, Pákistan, Túrkııa, Qytaı, Koreıa Respýblıkasy, Oman, Japonııa, Kýba, Meksıka, Norvegııa, Gondýras, Domınıkan Respýblıkasymen, Bolgarııa, Shveıtsarııa, Mysyr, Izraıl, sondaı-aq Brazılııa, Malaızııa, Kanada, Avstralııa, Úndistan memleketterimen kelissózder aıaqtaldy.

Al taýarlar naryǵyna kirý kelissózderi AQSh, Ekvador, El-Salvador jáne Saýd Arabııasy Koroldigimen, sondaı-aq qyzmet kórsetý naryǵyna qatysý boıynsha AQSh, EO, Saýd Arabııasy Koroldigimen áli bitken joq.

- DSU-ǵa kirý arqyly ekonomıkamyzdy ártaraptandyrý baǵyty jóninde jáne elimiz bul salada qandaı basymdyqtarǵa ıe bolatyny turǵysynda, sondaı-aq uıymǵa ótken jaǵdaıda Qazaqstannyń shıkizatty óńdeý salasyna ınvestıtsııa aǵymy qalaı bolatyny týraly tarqatyp aıtyp berseńiz?

- Qazaqstannyń aldynda búginde ekonomıkanyń shıkizattyq baǵytyn ózgertý turǵysynda, ıaǵnı ony ártaraptandyrý men daıyn ónimniń eksportyn yntalandyrý sekildi mańyzdy mindet tur.

Qazirgi kezde Indýstrııalyq-ınnovatsııalyq damýdyń baǵdarlamasy ázirlenýde. Ony júzege asyrý aıasynda basym salalar retinde metallýrgııa, farmatsevtıka, hımııa, qurylys materıaldaryn óndirý, agroónerkásiptik kesheni belgilenip otyr.

DSU-ǵa múshe bolyp ený óz kezeginde halyqaralyq saýda men sýbsıdııalaý erejelerine sáıkes kelýdi, álemdik taýarlar men qyzmet kórsetý naryǵynda qazaqstandyq óndirýshiler úshin qolaıly jaǵdaı jasaýdy qamtıdy.

Sonymen qatar DSU-ǵa enýdegi basymdyqtarǵa:

- halyqaralyq saýda erejelerin ázirleý kezinde kópjaqty saýda kelissózderinde tıimdi qatysý joly arqyly ózimizdiń aǵymdaǵy jáne strategııalyq saýda-ekonomıkalyq múddelerdi júzege asyrý múmkindigi;

- elimizdiń ishki zańnamasynyń naryqtyq ekonomıkanyń talaptaryna beıimdelýin DSU normalaryna sáıkes jetildirý arqyly iske asyrý;

-elimizge kapıtaldy tartý arqyly qosymsha jumys orynyn qurý men halyqtyń ál-aýqatyn kóterý, onyń ishinde tikeleı ınvestıtsııa tartý sharalaryn jatqyzýǵa bolady.

- Al endi DSUǵa kirý qarsańynda eldegi ónerkásip, óndiristerimiz qanshalyqty básekege qabiletti ónim shyǵaryp otyr?

- Qazaqstannyń DSU-ǵa enýi, birinshiden, basqa elderdiń naryǵynda bizdiń eksportqa ádil qarym-qatynasty kepildik etedi, sonymen birge bizge sheteldik taýarlar men qyzmet túrlerin ishki naryqta osyndaı jaǵdaımen qamtamasyz etýdi mindetteıdi.

Munymen qosa, uıymǵa múshelik Qazaqstanǵa Dúnıeúzilik saýda uıymy quramyndaǵy elderdiń naryǵyna taýarlardy bul memleketterdegi ishki kóliktik tarıf boıynsha eksporttaýǵa múmkindik jasamaq.

Úshinshiden, búginde Qazaqstannyń jalpy taýar aınalymynyń 50 paıyzdan astamy DSU-ǵa múshe elderdiń úlesinde. Sondyqtan elimizge jalpy quqyqtyq keńistik aıasynda ózimizdiń iri saýda seriktestermen saýda jasaý mańyzdy.

Tórtinshiden, qazaqstandyq zańnamany DSU-nyń negizgi kelisimderine sáıkes úılestirý bolashaqta otandyq taýarlardyń básekege qabilettiligin jaqsartýǵa jeteleıdi. Mysaly, tehnıkalyq reglamentter men standarttardy ázirleý kezinde bastapqy negizge jalpy moıyndalǵan standarttardy qabyldaý syrtqy naryqtarǵa otandyq taýarlardyń shyǵýyna yqpal etedi.

Besinshiden, Qazaqstannyń DSU-ǵa engennen keıin osy uıymǵa múshe elderdiń tarapynan qazaqstandyq taýarlarǵa qatysty qazirgi kedergilerge toqtaý salynyp, jańa kedergiler engizilmeıtin bolady. Mysaly EO elderi búginde qazaqstandyq bolat ónimderdiń ımporttalýyna baılanysty kvota qoldanady. 2006 jyly onyń kólemi 205 myń tonna deńgeıinde belgilendi. Qazaqstannyń DSU-ǵa engennen keıin atalǵan shekteý joıylady dep kútilýde.

Óz kezeginde Jumys tobyndaǵy múshe eldermen ónerkásiptik taýarlardyń ımportyna kedendik baj salyǵynyń deńgeılerin anyqtaý men kelisý sharalary memlekettiń ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damýynyń bolashaǵy, sondaı-aq ónerkásiptik klasterlerdi damytý boıynsha qabyldanǵan baǵdarlamalar eskerile otyryp júrgizilýde.

Osyǵan baılanysty otandyq óndirýshiler úshin básekeniń teń sharttaryn qamtamasyz etý maqsatynda: óndirilip jatqan, sonymen qatar ekonomıkanyń qaıta óńdeý sektoryn damytý jáne ártaraptandyrý aıasynda óndiriske josparlanyp otyrǵan taýarlar boıynsha joǵarǵy tarıftik qorǵaý (onda munaı-hımııa ónerkásibiniń, jıhaz, toqyma ónimderi, qurylys materıaldary jáne turmystyq tehnıka men basqa da ónimder bar);

kedendik tarıfterdi yryqtandyrý, ıaǵnı taýardyń óńdelý deńgeıine baılanysty kedendik bajdyń kólemin ulǵaıtý qarastyrylǵan, toqyma jáne hımııalyq úılesim talaptaryn qospaǵandaǵy, jekelegen sektorlarda (sektorlyq bastama) kedendik bajdy 0 paıyz deńgeıinde belgileý qarastyrylýda.

Qazaqstan yryqtandyrylǵan tarıfterdi bekitýde otandyq taýarlardyń óndirýshilerine shyǵyn keltirmeıtin, ıaǵnı ózimizdiń óndiriste joq nemese óndiris jetkiliksiz bolǵan jaǵdaıda alys shet elden ımporttalyp keletin taýarlarǵa elimiz múddeli bolǵandaǵy sektorlyq bastamanyń osy bóligine qosyldy.

Oǵan joǵary tehnologııalyq mashınalar men jabdyqtar, áleýmettik mańyzdaǵy dárilik zattar, sondaı-aq Qazaqstanda shyǵarylmaıtyn taýarlar jatqyzylady.

Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:

Avtor:

Rýslan Ǵabbasov

Sondaı-aq... oqyńyz
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Janıbek Amangeldı
Janıbek Amangeldı
954-059
REDAKTOR
Janat Qapalbaeva
Janat Qapalbaeva
954-059

MURAǴAT