+7 (701) 759 90 19
USD 425.73 EUR 498.32
RUB 5.8 CNY 65.85
Jańalyqtar

Búgin – Ulttyq dombyra kúni

2021 jylǵy 4 shilde 07:33
Bólisińiz:
Búgin – Ulttyq dombyra kúni

NUR-SULTAN. QazAqparat – Búgin – Ulttyq dombyra kúni. 2018 jyldan beri shildeniń alǵashqy jeksenbisi qazaqtyń tól aspbynyń kúni retine toılanyp keledi, dep habarlaıdy QazAqparat.

«Naǵyz qazaq – qazaq emes, naǵyz qazaq – dombyra» degen Qadyr Myrza Áliniń sózin uran etken halqymyzdyń kóńil tórinde dombyranyń orny erekshe. Sebebi basynan nebir qıly zaman ótse de, jaýgershilikti bastan ótkerip, bodandyq qamytyn kıse de tól aspaby qolynan túspedi. Odan taraǵan qońyr ún jadynda tarıh bop qattalyp, shejire bop shertildi.

El aýzyndaǵy ańyz boıynsha áıgili Shyńǵys hanǵa Joshynyń ólimin jetkizgen de dombyra edi. Al zertteýshilerdiń aıtýynsha, dombyra týraly alǵashqy ǵylymı derekter ál Farabıdiń jazbalarynda «tambýr» degen atpen kezdesedi.

Dombyra jer betinde keńinen taraǵan shertpeli aspaptardyń qataryna kiredi. Ónertanýshylar men tarıhshylar mundaı aspaptar ǵylymda H ǵasyrdan bastap belgili dep tujyrymdaıdy. Alaıda 2010 jyly eldegi BAQ tarıhy bizdiń zamanymyzdyń V ǵasyrynan bastalatyn «ata dombyra» tabylǵanyn aıtyp súıinshi suraǵan bolatyn. 1500 jyl buryn qodanysta bolǵan delinetin kóne aspap Altaı taýynyń Mońǵolııa jaǵyndaǵy Úńgirtas degen úńirden tabylǵan. Áýeli malshynyń qolyna túsken aspap, keıin arheologtardyń qyzyǵýshylyǵyn oıatyp, 2008 jyly memleket qamqorlyǵyna alynady. Bul ǵylymı jańalyqqa qazaq ǵalymdarynyń arasynan tanymal túrkolog, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Qarjaýbaı Sartqojauly nazar aýdaryp, aspaptyń dombyranyń arǵy «atasy» ekenin dáleldep shyǵady. Osylaısha shertpe aspaptardyń tarıhy bizdiń zamanymyzdyń V ǵasyrynan bastaý alatyny belgili boldy. Birneshe aılarǵa sozylǵan kelissózderden keıin ǵana Mońǵolııa tarapy dombyranyń kóshirmesin alýǵa ruqsat berip, keıin sol kóshirme negizinde jasalǵan kóne dombyranyń nusqasy mýzeıge qoıyldy.

Ulttyq dombyra kúni mereke retinde atalyp óte bastaǵanyn 5 jyl tolmasa da, halyq sanasyna tez sińip, eń bir aıtýly kúnge aınalyp shyǵa keldi. Qazaq dalasynyń ár túkpirinde qasıetti aspapqa arnalǵan eskerkishter músinder boı kóterip úlgerdi. Ázirge solardyń ishinde eń shoqtyǵy bıigi - Tarazdaǵy 7,5 metrlik «Dombyra» eskertkishi.

Keshe ǵana Ulttyq dombyra kúnine oraı elordada áıgili kúıshi, halyq kompozıtory, Qazaqstannyń halyq ártisi Dına Nurpeıisovanyń eskertkishi ashyldy.

Dombyrany mektepke pán retinde engizý usynystary eń bıik minberlerden aıtylyp júr.

2019 jyly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq dombyra kúnine arnalǵan sharada sóz sóılep, osyndaı ıdeıa aıtqan bolatyn.

«Bul rýhanı jańǵyrý jolynyń negizgi arqaýy. Búginde ulttyq aspabymyz kúlli álem moıyndaǵan mádenı qundylyqqa aınaldy. Bul qazaqtyń qasıetti qara dombyrasyna berilgen ádil baǵa. «Óner ult kelbeti« deıdi dana halqymyz. Barshamyzǵa ortaq qundylyq dombyrany jan-jaqty nasıhattap, jas urpaqtyń sanasyna sińirý óte mańyzdy. Dombyra aspaby qaıtalanbas asyl dúnıe. Sondyqtan mektepte dombyra úırený sabaqtaryn engizý qajetti ári durys bastama. Sebebi qazirgi jappaı jahandaný ýaqytynda halqymyzǵa tán biregeı qundylyqtardy jańǵyrta berýimiz kerek», - degen edi Memleket basshysy.

2014 jyly qazaqtyń kúı óneri men kıiz úı ıÝNESKO-nyń materıaldyq emes muralarynyń tizimine kirgen. Osylaısha dombyra shanaǵynan shyqqan qazaq kúıleri ıÝNESKO-nyń da qamqorlyǵyna ótken.


Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

#Qoǵam   #Dombyra  
Bólisińiz:

Avtor:

Esimjan Naqtybaı

Sondaı-aq... oqyńyz
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Aıdar Ospanalıev
Aıdar Ospanalıev
954-059

MURAǴAT