«Bórte» Italııaǵa barady: Teatr Túrkistannyń týrıstik maqtanyshy bola aldy ma
2021 jylǵy 21 qarasha 01:25

«Bórte» Italııaǵa barady: Teatr Túrkistannyń týrıstik maqtanyshy bola aldy ma

NUR-SULTAN. QazAqparat – Elordanyń Qallekı teatrynda Túrkistan mýzykalyq drama teatry «Bórte» spektaklin kórermenderge usyndy, dep habarlaıdy QazAqparat.

Uly bıleýshi Shyńǵyshannyń jary Bórte týraly pesany dramatýrg, QR Memlekettik syılyǵynyń ıegeri Dýlat Isabekov jazǵan.

Onda Shyńǵyshan men Bórteniń bala kezinde tanysýy, shańyraq kóterýi jáne sol kezdegi uly tarıhı oqıǵalar sıpattalǵan. Sondaı-aq, danagóı Bórteniń Uly qaǵannyń ómirinde atqarǵan sheshýshi rólin kórsetedi.

Al qoıýshy rejısser retinde Italııadaǵy Genýıa ulttyq teatrynyń dırektory, belgili rejısser, akter ári kompozıtor Davıde Lıvermore, ekinshi rejısser retinde Amerıkada, Germanııada óz qoltańbasyn qalyptastyrǵan ıtalııalyq Karlo Shakkalýga shaqyrylǵan.

Al spektakl mýyzkasyn kompozıtor Hamıt Shanǵalıev arnaıy jazǵan.

Dýlat Isabekov ǵashyq bolǵan «Bórte»

«Bórte» – belgili dramatýrg Dýlat Isabekovtyń 79 jasynda jazyp shyqqan sý jańa spektakli. Bul keremet dúnıe, qazir klassıkter az qaldy. Jazýshynyń jaqsy tyń dúnıeni bizge syılaǵanyna, ony sahnalaý múmkindigin alǵanymyzǵa baqyttymyz. Qazaqstanda óte talantty akterler bar jáne tyń shyǵarmalar bar. Olardy álemdik deńgeıge shyǵaratyn kez jetti degen armanymyz boldy. «Bórtege» shaqyrylǵan ıtalııalyq rejısserler La-Skala men álemniń basqa da ozyq elderinde qoıylymdar qoıǵan. Nege olarmen jumys isteı almaımyz degen oı keldi. Teatrǵa alǵash kelgende qalaı bolar eken, kórermen jınaı alamyz ba degen qorqynysh boldy. Óıtkeni óz balalarymdy kezinde kórermen jetispeı, mektepten teatrǵa alyp ketetin. Al qazir kerisinshe, bılet jetpeı jatyr. Barlyq qoıylym anshlagpen ótýde», - dedi Túrkistan mýzykalyq drama teatry ádebı bóliminiń meńgerýshisi Shynar Omarova.

Sondaı-aq, teatr dırektory jáne kórkemdik jetekshisi Aınur Kópbasarova Shyńǵyshan týraly jazylǵan derekter kóp, al Bórte týraly aqparat az ekenin aıtty.

«Barlyq ónerdiń de, ómirdiń de dińgegi besikte. Al onyń ıesi bizdiń analarymyz. Bórte – uly qaǵannyń jary, danyshpan áıel, tórt hannyń anasy. Ásirese qazir shetelderde áıelder men femınızm taqyrybyna basa mán beriledi, degenmen de biz analarymyzdy ardaqtaǵan rýhty eldiń ul-qyzymyz. Sondyqtan bul taqyryptar áli qaýzalady. Shyńǵyshan týraly jazylǵan derekter óte kóp, al Bórte týraly derekter joqtyń qasy. Soǵan qaramastan Dýlat Isabekov aǵamyz sııasy keppegen pesasyn kelisimshartpen eki jylǵa berdi. Jazýshy óz suhbatynda da aıtady: «Bórteni jazyp otyryp, oǵan ǵashyq boldym. Jazyp bolǵasyn bir apta óz-ózime kele almaı júrdim, boıynan jyny ketken baqsydaı alasurdym» deıdi. Davıde Lıvermoreni tańdaǵanda da onyń Shyńǵyshandy jaqsy biletini mańyzdy boldy», - deıdi Aınur Kópbasarova.

Mamandar nege Italııadan shaqyryldy?

«Árıne, bizdiń sheteldik rejısserler shaqyrǵanymyz qazaqstandyq rejısserler olardan tómen degen sóz emes. Degenmen ultaralyq qarym-qatynas ornatý kerek, ózge eldermen tájirıbe almasý kerek. Túrkistannyń tarıhy tereńde bolǵanymen buǵanasy bekimegen jas qala. Sol qalany tek respýblıkaǵa emes, álemge tanytý úshin sheteldik mamandardy shaqyrdyq», - dedi Aınur Kópbasarova.

Onyń aıtýynsha, birneshe sheteldik rejısserlermen baılanys jasalǵan jáne baǵalary saralanǵan.

«Oıy jaǵynan, mentalıteti jaǵynan tańdaý Davıde Lıvermorege tústi. Onyń ózi akter, sýretshi, dızaıner, rejısser, Genýıa qalasynyń ulttyq teatrynyń dırektory. Onyń Shyńǵyshandy bilgeni de mańyzdy boldy, sol zamannyń kitaptaryn aǵylshyn tilinde bizge jiberip, pesa avtory Dýlat Isabekovpen kezdesip, kelissóz júrgizip, dekoratsııany qolǵa aldy. Bizdiń qoıǵan basty talabymyz – qazaqtyń keń dalasyn qalaı kórsete alamyz, qalaı jaqyndata alamyz boldy. Qazir zaman ózgerdi, ýaqyt ózgerdi. Teatr túgili teledıdardan áleýmettik jeli men ınternet ozyp ketip jatyr. Sondyqtan biz halyq kózben kórip, júrekpen qabyldaıtyndaı dúnıe jasaýdy usyndyq. Árıne bir kúndik jumys emes, birneshe aıdyń jumysy», - deıdi teatr basshysy.

Spektaklde 215 kostıým tigilgen. Basty rólde 19 akter, balet trýppasy massalyq epızodtardy oınaıdy. Odan bólek, rekvızıtter men mýltımedıalyq tehnologııamen qurastyrylǵan túrli jańashyldyqtar bar.

«Bórtege» bólingen qarajat az ba, kóp pe?

Sondaı-aq, Aınur Kópbasarova «Bórte» qoıylymyna bólingen qarajat jóninde synı pikirlerge jaýap berdi.

«Dál qazirgi ýaqytta qoıylymǵa syn kásibı turǵyda emes, jumsalǵan qarajatyna aıtylyp jatyr. Óner barlyq ýaqytta úlken eńbek pen qarjyny talap etedi. Shetelde «doneıshn» degen sóz bar. ıAǵnı, halyqtyń ózi ónerge arnaıy kómek beredi. Ónerdiń eń kóp kómek qajet etetin salasy – teatr men kitaphanalar. Eger bizdiń urpaǵymyz kitap oqymasa, teatrdan rýhanı baıymasa, ne úshin teatrlar men kitaphanalar salamyz? Ónerge kómek berý kerek», - dedi ol.

Teatr basshysy elimizde ıntellektýaldy eńbek óte tómen baǵalanatynyn aıtty.

«Tıynnyń da, teńgeniń de suraýy bar. Muny tekserip otyratyn quzyrly organdar bar. Munyń barlyǵy oıyn emes. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń «Kreatıvti ındýstrııa» degen baǵdarlamasy aıasynda jasalyp jatyr. ıAǵnı, kretıvti ındýstrııa degenimiz – jınalyp alyp kontsert qoıý nemese forýmdar ótkizý emes, álemge shyǵatyn qomaqty dúnıeler jasaý dep oılaımyn. Osyndaı úlken dúnıeler qoıylǵan kezde ony synaý úshin de, jazý úshin de birinshi kelip kórý kerek. Synshylar da birinshi qoıylymdy kóredi, sosyn ǵana syn-pikirin jazady.

Bizdiń teatrdyń oń jaǵynda Qoja Ahmet ıAsaýı jatyr, sol jaǵymyzda Arystan bab jatyr. Biz bul jerge paıda tabý úshin kelgen joqpyz. Biz jyly ornymyzdy, jumysymyzdy tastap, ber jaǵy Qyrǵyzstan, ar jaǵy Japonııa, Avstrııa, Reseıden, elorda men Almatydan mamandardy shaqyryp, bir jerge shoǵyrlandyrý bizge qıyn boldy. Sol qıyndyqtarǵa qaramastan, jańadan damyp jatqan qalada óner ordasynda bas qostyq», - deıdi A. Kópbasarova.

Teatr bıleti kınodan qymbat bolýy kerek

Aınur Kópbasarova teatr bıletteriniń baǵasy nege qymbat degen suraqtarǵa da jaýap berdi.

«Qazaqstanda talantty akterler nege asabalyqqa, toıǵa ketip qalady? Onyń bári bılet qunynan bastalady dep oılaımyn. Óıtkeni ónerge qarajat jumsalýy kerek jáne ol qarajattyń qaıtymy bolýy kerek. Úlken premeralarda bizdiń bıletter 2 myń teńgeden 25 myń teńgege deıin, al jaı kúnderi 2-8 myń teńge aralyǵynda satylady. «Bórte» spektakline kórermender túrli qaladan, tipti sarterlik reıspen ushyp kelip jatyr. Túrkistan teatrynda 5 qoıylym ótkizdik, bárinde anshlag bolyp, bıletter satylyp ketti. Kezinde ata-analarymyz óz jastyq shaǵyn aıtyp otyratyn, teatr bıletiniń quny kıno bıletinen qymbat deıtin. Qazir de biz sheteldik golılvýdtyq fılmderden aqshamyzdy aıamaımyz, al óz maıtalmandarymyzdyń eńbegine myń jarym teńgemizdi qımaımyz. Sondyqtan teatr bıleti árdaıym joǵary bolýy kerek», - dedi A. Kópbasarova.

Spıker Máskeýdegi «Farıza» qoıylymynda bılet quny 120 myń teńgege deıin satylǵanyn eske aldy.

«Máskeýde tanymal «Sovremennık» teatry ádette óz sahnasyn eshkimge bermeıtin, sol sahnada aldyńǵy jyldary Táýelsiz Qazaqstannan alǵash ret «Farıza» qoıylymyn kórsetken edik. Sol kezde «Farıza» spektakline bıletter 20 myń rýbl boldy. Ol bizdiń teńgege shaqqanda 100-120 myń teńge. Sondyqtan, teatr – bıik mádenıet oshaǵy, rýhanı baılyqtyń otany. Teginde osyndaı qasıeti bolmasa sahnany kıeli dep aıtpas edi», - dedi A. Kópbasarova.

«Bórte» Italııaǵa barady

Bıyl Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵy qarsańynda Túrkistan mýzykalyq drama teatry Dýlat Isabekovtyń «Bórte», Roza Muqanova jazǵan «Farıza» jáne Talaptan Ahmetjannyń «Mahabbat munarasy» spektaklderin kórermen nazaryna usynady.

«Kelesi jylǵa álemdik masshtabta úsh jańa jobany josparlap otyrmyz. Ol kelesi jyldyń enshisinde bolsyn. Al 2022 jyldyń 22-23 maýsymynda ıtalııalyqtardyń shaqyrýymen «Bórte» qoıylymy Italııanyń birneshe qalasyna gastrolge attanady. Koronavırýsqa baılanysty shekteýler bolmasa, ıtalııalyqtarǵa qazaq ónerin kórsetemiz», - dedi Aınur Kópbasarova.


Seriktester jańalyqtary

Jańalyqtar

Úrdis

MURAǴAT