+7 (701) 759 90 19
USD 405.77 EUR 457.91
RUB 5.77 CNY 57.42
Jańalyqtar

Bilim berýdegi baıandy baǵdarlamalar

2016 jylǵy 1 qyrkúıek 07:56
Bólisińiz:
Bilim berýdegi baıandy baǵdarlamalar

ASTANA. QazAqparat - «Men óz halqymnyń jolynda basymdy báıgege tikken adammyn. Maǵan ary úshin janyn sadaǵa etetin osyndaı tekti halyqqa, meni ulym, perzentim dep tóbesine kótergen halyqqa, arǵy-bergi qazaq balasynyń birde-biriniń peshenesine buıyrmaǵan baqytty - tolyqqandy, táýelsiz memleket qurýdyń qasynda bolý baqytyn buıyrtqan halyqqa qyzmet etýden artyq eshteńeniń keregi joq.

Osy jolda men boıymdaǵy bar qaırat-qabiletimdi, bilim-biligimdi aıamaı jumsaımyn, qandaı da táýekelge baramyn», degen Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ultty uıytyp, jurtty jumyldyrýynyń arqasynda búgingi kemel kúnge taban tiredik, dep jazady «Egemen Qazaqstan» gazeti búgingi sanynda.

Osy kemel shaqqa jetý jolynda Prezıdent qarjy qyspaǵy búıirge ınedeı qadalyp, qadamdy ashtyrmaı jatqanda, kóregendikpen beldi bekem býyp, búgin qınalǵan jannyń erteń syılanatynyna senip, 1993 jyldyń 5 qarashasynda «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasyn taǵaıyndady. Bul el tarıhyna altyn árippen jazylatyn oqıǵa ekeni shyndyq. Sebebi, onyń nátıjesin qazir kórip te, bilip te, sezip te otyrmyz. Budan keıin Memleket basshysy «Nazarbaev Zııatkerlik mektepterin», odan soń «Nazarbaev Ýnıversıtetti» ashýǵa múmkindik jasady.

«Bolashaq» bolashaqtyń bastaýy boldy

Quryǵy uzyn degen Keńes dáýiriniń shańyraǵy opyrylyp ortasyna túsip, qursaýdaǵy quldyq sanany táýelsizdik uǵymy qaǵyp-silkip, siresken qatań qaǵı­dalar kelmeske ketip, eldiń keleshegi úshin delingen úlken jumys osydan 23 jyl buryn qolǵa alynyp, kóptegen talap­ty jas «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha sheteldiń joǵary oqý oryndarynda bilim alýǵa talpyndy. Elbasynyń sol baǵ­dar­lamasy aıasynda 1994 jyly bir top qa­zaq­standyq stýdent, alǵash ret sheteldik joǵary oqý oryndaryna jiberildi. 1997 jyly el damýynyń negizgi kezeńi aı­qyn­dalǵany belgili. Memleket basshysynyń 2030 jylǵa deıingi damý Strategııasy usynyldy. Bul qundy qujattyń maqsattary men mindetterin tıimdi iske asyrý úshin «Bolashaq» baǵdarlamasyna ózgerister engizildi. Óıtkeni bel alyp kele jatqan naryq talaby eski súrleýdi ysyryp, jańa jol soraptaryn alǵa tartty. Osyǵan baılanysty sol jyldyń naýryz aıynda Elbasy Jarlyǵymen «Bolashaq» baǵdarlamasynyń Erejesi ázirlendi. Onda qujattardy qabyldaý, úmitkerlerdiń bilimine, biligine qaraı irikteý, úılesimsizdikterden arylý, stıpendıattar oqýyn tolyq aıaqtaǵan soń olardy elimizdiń memlekettik organdaryna, uıymdaryna jumysqa ornalas­tyrý naqtylandy. 1994-1997 jyldary stıpendııa negizinen ekonomıkalyq jáne gýmanıtarlyq sala mamandaryna berildi. Úmitkerler tórt elde, naqtylaı tússek, AQSh, Ulybrıtanııa, Germanııa, Frantsııada oqydy. Tehnıkalyq salaǵa den qoıǵan jastar kóp bolmady. Soǵan oraı, 2000 jyly «Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasyn taǵaıyndaý úshin úmitkerlerdi irikteý erejelerin bekitý týraly» Prezıdenttiń Jarlyǵyna sáıkes ınjenerlik jáne tehnıkalyq bilimi barlar shet tilderiniń birin erkin meńgermese de konkýrsqa qatysý quqyǵyna ıe boldy. Qoǵam damýynyń qarqynyna, el ómirindegi ózgeristerdiń úrdisine qaraı Memleket basshysy 2005 jylǵy óziniń halyqqa Joldaýynda «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha oqıtyn jastardyń sanyn ár jyl saıyn 3 myń adamǵa arttyrýdy tapsyryp, jastar álemniń ózge de jetekshi joǵary oqý oryndarynda bilim alý qajettigin mindettedi. Naryqtyq ekonomıkany ornyqtyrýda básekeniń bási eselene túsetini eskerilip, basym baǵyttarǵa ıe ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damýdy júıeli úılestiretin, bilim men ǵylym, menedjment, marketıng, logıs­tıka, jańa aqparattyq tehnologııalar, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, ózge de salalardyń qyr-syryn uǵatyn bilikti kadr daıarlaýdy ýaqyt alǵa shyǵardy. Onyń ústine suranys ta artyp kele jatty. Baǵdarlamanyń tııanaqty atqarylýyn oılastyra kelip, el Úkimeti 2005 jyldyń sáýirinde arnaıy qaýly qabyldap, «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» aktsıonerlik qoǵamyn quryp, qujat qabyldaý memlekettik qyzmetter tizimine engizildi. Sol sekildi, buryn talapkerler álemniń 13 elinde bilim alsa, endi Shyǵysqa da bet burý oılastyryldy. Sol arqyly úmitkerler dúnıejúziniń 33 mem­leketinde oqýǵa qol jetkizdi. Olardyń qata­rynda Qytaı, Japonııa, Ońtústik Koreıa, Malaızııa, Sıngapýr, t.b. boldy. Eko­no­mıkaǵa ekpin beretin munaı-gaz, energetıka, bıotehnologııa, memlekettik basqarý tárizdi mamandyqtardy oqytý bir júıege tústi.

Sonymen «Bolashaq» baǵdarlamasynyń ótken jyldardaǵy kezeńin qysqasha bes tolqynǵa bólip tujyrym aıtar bolsaq, 1994-2004 jyldary memlekettik basqarý, dıplomatııa, saýda salasy boıynsha 785 stýdent oqydy. Ekinshi tolqyn - 2005-2007 jyldardy qamtıdy. Bul tusta 2574 stıpendııa bólingenin eske sala keteıik. Úshinshi tolqyn, ıaǵnı 2008 jyldan bas­tap qaladaǵy ǵana emes, eldi mekenderdiń de básekege qabilettiligin arttyrý bo­ıynsha Prezıdenttiń tikeleı tapsyrmasymen aýyl jastaryna jol ashyldy. Tórtinshi tolqynda - bakalavrıatqa oqytý toqtatyldy. Esesine, jumys berýshiniń suranysyna qaraı maman daıyndaý jolǵa qoıyldy. 2012 jyldan taǵylymdamadan ótý baǵdarlamasy negizinde ınjenerlik-tehnıkalyq, medıtsına, pedagog qyzmetkerler sanatyn keń aýqymda qamtý óz sheshimin tapty. Sonymen birge shetelderdiń joǵary oqý oryndaryn bitirgen jastar óz elimizde 5 jyl eńbek etý de dáıekteldi. Besinshi tolqynda (2014-2016) úmitkerlerdi qabyldaý kezinde sapaǵa basa nazar aýdarý, irikteýde móldirlikti saqtaý, shetel jáne memlekettik tildi bilý talap etilip, magıstratýra baǵdarlamasyna oraı, mádenıet jáne BAQ qyzmetkerlerin de oqytý bas­taldy. 2015 jyldan bastap aǵylshyn tilin óz Otanymyzda oqytýdy kózdeıtin «6+6» tildik daıarlaýdyń jańa modeli iske qosyldy, magıstratýra jáne doktorantýra baǵdarlamasy qoljetimdi boldy. BAQ degende jýrnalıster qaýymy oıǵa oralatyny anyq. Ózgeler sekildi jýrnalıster de ýaqyt talabyna saı, básekege qabiletti bolý kerektigi oılantyp júretin. Endi ol da «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda júzege asý ústinde. Áriptesterimiz osy múmkindik negizinde birinshiden, shet tilin meńgerýge, ekinshiden, ózge jurttardaǵy basylym tájirıbesin úırenip qana qoımaı, mol taǵylym alýyna jaǵdaı týdy.

«Bolashaq» baǵdarlamasy jumys isteı bastaǵan shırek ǵasyrǵa taıaý merzimde stıpen­dıattardyń uzyn sany 12040 qurady. Shetelde oqıtyn jastarǵa 2005-2016 jyldary 11255 oryn bólinipti. Munyń 3379-y bakalavrıatty, 5581-i magıs­tra­týrany, 36-sy aspırantýrany, 87-si klı­nıkalyq ordınatýrany, 248-i doktoran­týrany bitirip shyqsa, 1661 adam taǵy­lymdamadan ótken. Bitirý­shi­lerdiń 97,3 paıyzy qyzmetke ornala­sypty. 2016 jyly «Bolashaq» baǵdarla­masymen oqı­tyn talapkerlerge 700 stıpen­dııa qa­ras­tyrylǵan eken. Bıyl ótken Res­pýb­lı­kalyq komıssııanyń eki otyrysynyń she­shimimen 313 jas stıpendııaǵa ıe bolypty.

«Men eshteńege qaramastan jastardy álemniń úzdik ýnıversıtetterine jiberý týraly sheshim qabyldadym. Jáne de men qatelespeppin. HHІ ǵasyrda bolashaqty boljaý emes, ony jasaý kerektigi anyq boldy. Bolashaq jaman nemese jaqsy bola almaıdy. Ol biz qalaı jasasaq solaı bolady», degen Elbasy Nursultan Nazarbaev «Bolashaq» túlekterimen dıdarlasyp turýdy dástúrge aınaldyryp kele jatqany belgili. «Bolashaq» baǵdarlamasynyń 15 jyl­dyǵyna oraı elordada ótken alqaly jıyn­da «Qazirgi shyndyq mynandaı: búgingi memleket óziniń ıntellektýaldy resýrs­tarymen básekege túsedi. Damyǵan el­derdiń ulttyq baılyǵynyń 75 paıyzy osy ıntellektýaldyq kapıtaldy qu­raıdy. Básekeniń bastysy - bilim bá­sekesi», dedi. Odan soń «Intellek­týaldyq ult-2020» ulttyq ıdeıa týraly oı órbite kelip, «Ideıanyń basty maqsaty - jańa qazaqstandyqtardy tárbıeleý. Eldi adam kapıtaly arqyly básekege qabi­letti etý. Ol úshin birinshiden, bilim júıe­siniń ınnovatsııalyq damýyna jol ashý kerek», dep baılam jasaǵan bolatyn. Al halyqaralyq baǵdarlamanyń 20 jyl­dyǵynda órken jaıǵan elimizdiń jaqsy isterine jastardyń, ásirese bolashaq­tyqtardyń kóp úles qosyp jatqanyn tarata aıtyp, «Bolashaq» stıpendıat­tarynyń barlyǵy «Shanhaı reıtınginiń» ondyǵyna kiretin álemniń jetekshi ýnıversıtetterinde bilim alýda. Munyń bári «Bolashaq» baǵdarlamasynyń joǵary nátıjeliligin bildiredi. Álemdik ǵylym, bilim ortalyqtarynda oqý arqasynda elimizde jas ǵalymdardyń, pedagogtardyń, menedjerlerdiń jańashyl ortasy ósip-jetilýde», dep bul baǵdarlama elimiz bo­ıynsha bilim berý júıesiniń lokomotıvine aınalǵanyn alǵa tartqan edi. Sol alqaly jıyndarda bolashaqtyqtar Elbasy qam­qor­lyǵyn erekshe ataǵany este. Mysaly, dáriger Dmıtrıı Gorbýnov alǵashqy stı­pendıattardyń biri ekenin tilge tıek etip, 2003 jyly Elbasy ashyp bergen Ulttyq ortalyqta qyzmet etetinin, keıingi kezeńde ol mekemede 2 myń adamnyń júregine kúrdeli operatsııa jasalǵanyn, ózi 160 azamatty qatarǵa qosqanyn jetkizse, jıyrma jyldyqta sóz alǵan ǵalym Amanqos Mekteptegi: «Prezıdenttiń «Bolashaq» baǵdarlamasy tek jastarǵa ǵana emes, biz sekildi keńes dáýirinde bilim alǵandardyń da ózge elderde oqýyna múmkindik jasady», dedi. Zańger Dıas Ibrashev: «Shetelde oqý arqyly ózge elderdiń zańdaryn tereń bilýmen qatar, otandyq zańdarymyzben salystyra otyryp zerdeleı alamyz. Munyń ózi Qazaq eliniń birte-birte órkenıet jolyna túse bastaǵanyn, Elbasy aıtqan tapsyrmalardy oryndaýǵa negiz qalanǵanyn dáıekteıdi», degen edi. «Bolashaqtyń» taǵy bir talantty túlegi Saıasat Nurbek: «Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» baǵdarlamasy aıasynda atqarylǵan isterge bolashaqtyqtar óz úlesterin qosa bastady. Bul baǵdarlama urpaqtar sabaqtastyǵyn qalyptastyryp qana qoımaı, ádemi dástúrdi ornyqtyryp otyr degen bolatyn.

Shynynda, «Bolashaq» túlekteri qazir el men Elbasy senimin batyl aqtaýda. Memlekettik qurylymdarda, ulttyq kompanııalarda, óńirlerde ondap emes, júzdep qyzmet etedi. Beldi mınıstrlik tutqasyn ustaǵan azamattar da barshylyq. Almaty (B.Baıbek) men Astana (Á.Isekeshev) qala­synyń ákimderi de «Bolashaq» stıpendıat­tary. Osy arada Memleket basshysy: «Bizdiń býyn óziniń moınyna túsken aýyr júkti tik kóterip, táýelsizdikti ornatty. Bolashaqta ony alyp júrý sizderdiń enshilerińizge buıyrady», degen sózi oıǵa oralady.

Zerekterge arnalǵan zııatkerlik mektepter

Ult jaqsysy, Alash rýhty Ahmet Baı­tursynuly 1913 jyly: «...áýeli biz eldi tú­zeýdi bala oqytý isin túzeýden bastaýy­myz kerek», degen eken. Osy ǵasyrda Kósh­­bas­shymyz Nursultan Ábishuly: «Bola­shaq­ta eńbek etip, ómir súretinder búgingi mek­tep oqýshylary», dedi. Muny ult, ur­paq máselesindegi úndestik dep bilgenimiz abzal.

Memleket basshysy 2009 jyly «Ulttyq ıntellektiniń dińgegin qurý qajet, Qazaqstannyń ıntellektýaldy elıtasyn tárbıeleýdiń irgetasy bolýǵa qabiletti mektepter qurý» dep básekege tótep bere alatyn, ómirge ózindik belsendi kózqarasy bar joǵary bilikti jeke tulǵany tárbıeleý, mektep qabyrǵasynan bastap oqýshylardy ǵylymı zertteý jáne tájirıbelik qyzmetke qatystyrý, qazaqstandyq jáne álemdik bilim júıesiniń ozyq úlgisine sáıkes jalpy orta bilimniń ınnovatsııalyq modelin jasaý kerektigin aıtqan bolatyn. Osynyń negizinde Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdentiniń ıntellektýaldy mektepteriniń damý strategııasy jasaldy. Ony «Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdentiniń 20 ıntellektýaldy mektepteri» serpindi jobasy aıasynda iske asyrý kózdeldi. Strategııanyń bas­ty maqsattary, birinshi - ınnovatsııalyq bilim berý modelin júzege asyratyn ıntellek­týaldy mektepter júıesin qurý jáne damytý; ekinshi - joǵary bilim sapasyn qamtamasyz etetin qazaqstandyq jáne halyqaralyq bilim berý standarttarymen sáıkestendirilgen fızıka, matematıka jáne bıologııa baǵyttaryn qamtıtyn ınnovatsııalyq model ázirleý; úshinshi - jańa bilim berý modeline saı kadr potentsıalyn qalyptastyrý; tórtinshi - halyqaralyq standarttarǵa oraılas mektepti basqarýdyń jańa modelin qurý (uıymdyq ákimshilik, qarjy-sharýashylyq); besinshi - qazaqstandyq jáne sheteldik bilim berý uıymdarymen yntymaqtastyqty óristetý; altynshy - jınaqtalǵan jaǵymdy tájirıbeni Otanymyzdyń basqa jalpy orta bilim mekemelerine taratý.

Nazarbaev zııatkerlik mektepteri - ǵylym, bilim, ekonomıka jáne saıasat salasynda daryndy balalarǵa arnalǵan tańdaýly oqý jelisi desek, bul alda aıtqan eki model, ıaǵnı jaratylystaný - matematıka, fızıka, hımııa, bıologııa pánderin tereńdetip úsh tilde oqytady. Ekinshi model de sol tásilmen halyqaralyq bakalavrıat baǵdarlamasy boıynsha bilim beredi. Bul ádis 35 jyldan astam tarıhy bar, dıplomyn álemniń 102 eli qoldap, 1300-den as­tam ýnıversıteti maquldaǵan Oksford, Gar­vard, Kembrıdj, Iel, Sorbonna, London­nyń ekonomıka mektebi sııaqty attary álemge áıgili bilim ordalarynda ornyq­qan eken.

Elbasy belgilep bergen naqty baǵyttar boıynsha jan-jaqty ázirlikpen bastalǵan is kóp keshikpeı Otanymyzdyń jas urpaǵyna bilim berýdi júzege asyrdy. Birinshi ıntellektýaldy mektep 2009 jyly Astanada boı kóterdi. Onyń tusaýkeser rásimine Elbasy ózi qatysyp, «HHІ ǵasyr bilim men ǵylym ǵasyry bolady. Sarqylmaıtyn, tereń boılaǵan saıyn eselep arta beretin bir baılyq bar, ol - bilim. Al bilim negizi - mektepte», dep úlbiregen ul men qyzǵa aq batasyn berdi. Sodan beri de biraz jyldyń júzi boldy. Alǵa qoıǵan maqsat - Otanyn shyn súıetin patrıottar, kóp til biletin, kreatıvti jáne synı turǵydan oılaıtyn, salamatty ómir saltyn ustaıtyn, saýatty ári jaýapkershilikti jaqsy sezinetin urpaq qalyptastyrý bolsa, bul qazir óz sheshimin tapty deý­ge negiz bar. Sózimiz jalań shyqpas úshin naqty mysaldardy alǵa tartalyq. Nazarbaev zııatkerlik mektepterin bitirgen túlekter sany 5256-ny qurapty. Onyń árbir úshinshisi úzdikter qatarynan tabylsa, 65 paıyzy óte jaqsy, jaqsy degen baǵa alypty. 15 paıyzy bir ǵana pánnen 4 degen baǵa alyp qalǵan. Ár jyly 12 synypty aıaqtaǵandar IELTS tásilimen synaq tapsyrý úrdisin qalyptastyrǵan. Bıylǵy túlekterdiń 52 paıyzy 6 baldyq kórsetkishpen kózge túsipti. Bulardyń 89 paıyzy óz Otanymyzdyń joǵary oqý oryndaryna, 4 paıyzy TMD, ózge de memleketterdiń ýnıversıtetterine qabyldanǵan. Bilimi úzdik, tilderdi jetik meńgergen 108 talantty jas Ońtústik Koreıa, Gonkong, Vengrııa, AQSh elderiniń oqý grantyn jeńip alsa, 114 daryndy túlek bir emes órkenıetti elderdiń eki joǵary oqý ornynyń grantyn ıelengen, 14 óren júırik álemdegi aldyńǵy qatarly ýnıversıtetterdiń 3 grantynyń jeńimpazy atanypty. Bul kórsetkishter zııatkerlik mektepterdiń qol jetken tabysyn kórseteri anyq.

Eldiń yqylasyna bólenip, alǵyr jastyń babyn keltirip, baǵyn ashqan zııatkerlik mektepterde óz jurtymyzdyń 2442 tańdaýly ustazdary sabaq beredi eken. Olarmen birge 244 sheteldik muǵalimniń qyzmet etip júrgenin aıta ketelik. Muǵalim ýaqyt talabyna qaraı bilimin jetildirip otyrý kerek desek, bul turǵyda tek bıyldyń ózinde 306 pedagog ózderiniń sheberligin shyńdapty. 168 ustaz moderator deńgeıine kóterilse, 97 muǵalim bilikti sarapshy, 6 oqytýshy joǵary dárejeli zertteýshi muǵalim deńgeıine jetipti. Taǵy bir atap aıtarlyq nárse, Nazarbaev zııatkerlik mektepteri - úsh tildi bilim berý tásilin álemdik tájirıbege saı júrgizip kele jatqany birden bir bilim mekemesi. Bilim uıasynda til bilý máselesi júıeli sheshimin taýyp, ár sabaqtyń ótý barysynda, sóıleý men tyńdaý, oqý men jazý tııanaqty júrgizý úrdisi qalyptasqan. Sodan da bolý kerek, oqýshylardyń úsh tildi tereń bilip jatqany. Zamanaýı mektepke oqýshylardy qabyldaý konkýrstyq negizde júrgiziledi. Synaq derbes bilim berý uıymynyń Cito men CTY ortalyqtarymen birlesip ázirlegen jańa júıe negizinde ótkiziletinin nazarǵa sala keteıik.

Aınalasy on jylǵa tolmaǵan ýaqyt ishinde Nazarbaev zııatkerlik mektep­teri júıesine kiretin 20 bilim uıasy Otany­myz­dyń barlyq óńirinde qazir jas urpaqqa bilim berip, tárbıe úıretip keledi. Bul bilimge umtylǵan ul men qyzǵa jasalǵan keremet qamqorlyq ekeni sózsiz.

null

Eldegi erekshe ýnıversıtet

Táýelsiz memlekettiń aldaǵy damý baǵdaryn aıqyndap bergen Prezıdent óziniń «Qazaqstan-2050» Strategııasynda «Eki jetekshi ınnovatsııalyq klasterdi - Nazarbaev Ýnıversıtetti jáne Innovatsııalyq tehnologııalar parkin damytýdy jalǵastyrý kerek», degen bolatyn. Qazir sol Nazarbaev Ýnıversıtet ulttyq brendke aınaldy deýge bolady. Elbasynyń tikeleı bastamasymen, jiti qamqorlyǵymen shańyraq kótergen, álemdik deńgeıdegi bilim mekemelerimen ıyq tirestire bastaǵan aıtýly oqý orny qazaq topyraǵynda buryn qalyptasa qoımaǵan elıtalyq joǵary oqý orny deńgeıine kóterildi. Ótken belesterine, búgingi kóterilgen bıigine nazar aýdarsaq, irgetasy 2009 jyly qalanyp, alys-jaqyn shetelderge barmaı-aq óz Otanymyzda álemdik standart deńgeıine saı bilim berýge, ǵylymı zertteýlerge negizdelgen ýnıversıtet 2010 jyldyń kúzinde alǵashqy talapkerlerge esik ashty. Sol jyldyń jeltoqsan aıynda Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Májilisi «Nazarbaev Ýnıversıtetiniń» mártebesi týraly zań qabyldady. 2011 jyly ýnıversıtet quqyqtyq mártebesin ózger­tip, «Nazarbaev Ýnıversıtet» derbes bi­lim berý uıymy» dep ataldy. Dáýir tala­byna saı kúshti ǵylymı qurylymy bar bilim ordasyna úzdik ulttyq jáne halyq­aralyq oqytýshylar men zertteýshiler shaqy­rylyp, olarǵa oqytý bazasy jaqsy jaraq­talǵan mekemede shyǵarmashylyq jumys­pen aınalysýǵa barlyq múmkindik jasaldy. 2015 jyldyń maýsymynda Nazarbaev Ýnıver­sıtet óziniń alǵashqy túlekterin qanattan­dyrdy. 380 bakalavr men 142 magıstrant ýnıver­sıtettiń dıplomdaryn aldy. Ótken jyl­dyń kúzinde oqý ornynda Medıtsına mek­tebi jumysqa kirisip, jeltoqsan aıynda «Qazaqstan Respýblıkasy Bilim berýdi damy­týdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memle­kettik baǵdarlamasyn bekitý týraly» Prezıdent Jarlyǵyna oraı, Úkimet Nazar­­baev Ýnıversıtet derbes bilim berý uıy­myna zertteý ýnıversıteti mártebesin berdi.

Ýnıversıtettiń búkil tynys-tirshiligin Memleket basshysy óz baqylaýynda ustap keledi. Joly túsken saıyn bilim berý, ǵylym úırený, tárbıe taǵylymy jaıly keńesip, qol jetken jetistikke dán rızalyǵyn bildirip, alda turǵan aýqymdy mindetterdi sheshýdi oılastyryp kele jatqany málim. Sondaı bir ádemi júzdesý bıyl da maýsym aıynda boldy. Oqý ornyn bitirip shyqqan túlekterge dıplom tapsyrý rásimine qatysyp, ústimizdegi jyly 638 maman úlken ómir jolyna shyqqanyn jetkizip, «Ýnıversıtet álemdik deńgeıdegi ǵylym jáne bilim berý ortalyǵy bolyp qalyptasqanyn bárimiz maqtan etemiz. Onyń ústine, stýdentter úshin oqý tegin. Nazarbaev Ýnıversıtette bilim alý quny bakalav­rıat baǵdarlamasy boıynsha - 4 jylda orta eseppen 87 myń dollar, magıstratýra úshin 36 myń dollar boldy. Bul shyǵystardyń barlyǵyn memleket óteıdi, óıtkeni bizge kadrlar óte kerek», degen edi. Óz elimizde daıyndalǵan mamandarǵa shetelde qansha qarjy shyǵyn bolatynyn eske salyp, «Memleket oqý aqysyn, stıpendııa jáne kólik shyǵyndaryn tóleıdi. Bul - orasan mol qarjy. Máselen, «Bolashaq» bir magıstrdi oqytyp shyǵýdyń quny Ulybrıtanııada - jylyna 55 myń dollar, AQSh-ta eki jylda - 136 myń dollar. PhD baǵdarlamasy bir doktorant úshin Ulybrıtanııada tórt jylǵa - 200 myń dollar, AQSh-ta bes jylda 400 myń dollar turady», dep naqty dáıekter keltirip, memleketimiz bilim alýǵa talpynǵandarǵa úlken qamqorlyq kórsetip jatqanyn aıtqan bolatyn.

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń osyndaı ozyq ıdeıasynyń arqasynda qyrýar qarjy únemdeýge bolatynyn joǵarydaǵy baǵa derekteri aıqyndaıdy. Oǵan qosa kúni erteń aldyńǵy tolqynnyń izin basyp, isin ilgeri aparatyn ul men qyz, olardyń ata-analary, endigi jerde ózge eldiń bilim berý mekemesine emes, otandyq Nazarbaev Ýnıversıtetke túsýge talpynatyny, úmitin úkilep, armanyna qanat etip baılary haq. Jalpy, Nazarbaev Ýnıversıtettiń strategııalyq maqsattaryna kóńil aýdarsaq, birinshi - Otanymyzdaǵy bilim berý júıesin reformalaýdaǵy kóshbasshylyq, bul degenimiz, jınaqtalǵan álemdik tájirıbeni qazaqstandyq joǵary oqý oryndary men zertteý ortalyqtaryna taratýdy qamtamasyz etý; ekinshi - akademııalyq kóshbasshylyqty damytý jáne ony qoldaý arqyly ýnı­ver­sıtettiń alǵa qoıǵan mıs­sııasyna jetý; úshinshi - ǵylymı kóshbas­shylyqta tórtkúl dúnıeniń aıtýly ǵalym­darymen jáne zert­teý ortalyqtarymen áriptestikti, álemdik deńgeıdegi ǵylymı zertteý júıesin ornyq­tyrý; tórtinshi - densaýlyq saqtaý salasynda qyzmet kórsetý modelin jasaý, ony Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý isin­degi qyzmet kórsetý modeli retinde qalyp­tastyrý; besinshi - ınnovatsııalar jáne ǵylymdy óndiriske engizýde eldegi ınnova­tsııalyq negizgi qozǵaý­shy kúshi bolý, muny­men birge, Astana­nyń óńirlik ınnovatsııalar ortaly­ǵyna aınalýyna irgetas qalaý. Mine, qandaı keleli ister alǵa qoıylyp otyr.

Ýnıversıtettegi stýdentterdiń jalpy sany 3 916 eken. Bıyl 1 200 talapker qabyldanypty. Olarǵa 300-ge jýyq professor, nusqaýshylar, oqytýshylar bilim beredi. Oqıtyn myńdaǵan jastarǵa da, qyzmetkerlerge de barlyq jaǵdaı qarastyrylǵan. Oqý bazalary álemdik deńgeıde jaraqtalǵan. Maman daıyndaý isi bakalavrıat, magıstratýra, doktorantýra baǵdarlamalary boıynsha júrgiziledi. Aıtalyq, bakalavrıat: ınjenerııa, ǵylym jáne tehnologııalar, gýmanıtarlyq jáne áleýmettik ǵylymdar mektebi júıesinde júrgizilse, magıstratýra: joǵary bilim berý, joǵary memlekettik saıasat, joǵary bıznes, ınjenerııa, ǵylym jáne tehnologııalar, gýmanıtarlyq jáne áleýmettik ǵylymdar, medıtsına mektepterinde oryndalyp keledi. Al doktorantýra: joǵary bilim berý, ınjenerııa, medıtsına mektepterinde júzege asý ústinde. Sol sekildi, ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń ózi bir jatqan álem deýge bolady. Onda ómir týraly ǵylymdar, energııa únemdeý, densaýlyq saqtaý, ózge de alýan túrli izdenister «Nazarbayev University Research and Innovation System», «National Laboratory Astana», basqa da ortalyqtarda adamnyń aqyl-oıy men zamanaýı tehnıka, tehnologııanyń kómegimen atqarylyp, onyń nátıjeleri óndiriste, ózge de tıisti oryndarda óz nátıjesin kórsetip keledi. Nazarbaev Ýnıversıtettiń strategııalyq damý modeli álemniń úzdik 30 ýnıversıtetiniń reıtıngindegi jetekshi joǵary oqý oryndarymen áriptestikke negiz­delgen. Bilim ordasynyń alda aıtqan ár mektebi men zertteý ortalyǵy dúnıe júziniń tómendegideı jetekshi ýnıversı­tetterimen jáne ǵylymı ortalyqtarymen seriktestikte jumys isteýde. Máselen, University College London (Ulybrıtanııa) - Injenerııa mektebiniń áriptesi, al University of Pittsburgh (AQSh) - Medıtsına mektebiniń, National University of Singapore, Lee Kuan Yew School of Public Policy (Sıngapýr) - Joǵary memlekettik saıasat mektebiniń seriktesi bolyp sanalady. Budan ózge de áriptester barshylyq.

Bıyl atalmysh oqý ornynda bolǵanda Elbasy: «Shırek ǵasyrda bizdiń Otanymyz barsha qazaqstandyqtar eńbeginiń arqa­synda buryn-sońdy bolmaǵan jetistikterge qol jetkizdi. Birqatar jahandyq reıtıngter kórsetkishteri boıynsha, Qazaqstan qazirdiń ózinde damyǵan 50 eldiń qataryna qosyldy. Búginde bizdiń aldymyzda burynǵydan da aýqymdy mindetter tur. Álemniń damyǵan 30 eli qataryna qosylý jónindegi órshil maqsatqa jetý úshin «100 naqty qadam» Ult Jospary júzege asyrylýda», dedi. Shynynda, shırek ǵasyr ishinde kóterilgen beles, shyqqan bıik azattyq qolǵa tıgen jyldary «Dúnıede táýelsiz Qazaq eli bar», dep jar salǵan Kóshbasshy Nursultan Nazarbaevtyń tynymsyz tirliginiń, qajyrly qaıratynyń, eren eńbeginiń jemisi men jeńisi ekeni anyq.

Elbasy Nursultan Nazarbaev 2014 jylǵy ultymyzdyń uıytqysy sanalatyn Ulytaý tórinde bergen suhbatynda, «Biz­diń eldigimiz, qazaq jurtynyń arǵy túbi ǵundardan bastalady. Ǵundardan keıin kók túrikterge jalǵasady. Odan keıin Altyn Orda ornyǵady. Sóıtip, handyq dáýirge ulasyp, keıin birtindep, táýelsizdikke kelip tireledi. Osyndaı úlken tarıhymyz bar. Jastarymyz muny bilý kerek. Biz keshe ǵana paıda bola qalǵan halyq emes­piz» deı kelip, «Urpaqtar biriniń jolyn biri jalǵaıdy. Ol jol - sara jol, Máń­gilik Eldiń joly!», degen edi. Sol Máń­gilik Eldiń - Máńgilik jolynda atqarylǵan el damýynyń myqty tuǵyryna aınalǵan, alda tarata aıtqan bilim berýdegi baıandy baǵdarlar azat eldiń ómirindegi aıtýly oqıǵa ekeni sózsiz. Bul jumys el tarıhynda óz tańbasymen qalatyny aqıqat.

Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:
Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Kojakeldıev E.
Kojakeldıev E.
954-059
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Aıdar Ospanalıev
Aıdar Ospanalıev
954-059

MURAǴAT