Qoldanýshy baptaýlary
Qoldanýshy baptaýlary
+7 (701) 759 90 19 Lenta
USD 386.04 EUR 427.77
RUB 5.88 CNY 54.45
Jańalyqtar

QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýy

2015 jylǵy 30 qarasha 22:27 2917
Bólisińiz:
QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýy

 ASTANA. QazAqparat -  Búgin Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn jarııa etti. QazAqparat HAA Joldaýdyń tolyq mátinin taratady.

Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýy:
«Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» 

 

Qymbatty qazaqstandyqtar!

Qurmetti Parlament depýtattary men 

 Úkimet músheleri!

Hanymdar men myrzalar!

 Sanaýly kúnderden keıin biz azattyq týyn jelbiretip, Táýelsiz memleket atanǵanymyzdyń 25 jyldyǵyna aıaq basamyz.  Bul - táýelsizdikti nyǵaıtý jolyndaǵy ólsheýsiz eńbegimizdiń shırek ǵasyrlyq belesin qorytyndylaıtyn mereıli sát. Táýelsizdikti baıandy etý oǵan qol jetkizýden de qıyn. Memlekettigimizdiń tuǵyryn myzǵymastaı nyǵaıta túsý úshin bizge áli talaı ótkeli kúrdeli, ókpegi kóp buralań joldardan ótýge týra keledi.

Zamannyń betalysyn ózderińiz kórip otyrsyzdar. Asa kúrdeli, qıyn kezeńge aıaq bastyq. Jańa qaterleri men tyń múmkindikteri qatar órbigen jahandyq ahýal bizdiń kóz aldymyzda ózgerýde. Alpaýyt elderdiń teketiresi men ózara sanktsııalar almasý dúnıeni tuıyqqa qaraı bastaýda. Bizdiń basty eksporttyq ónimderimizdiń dúnıejúzilik naryqtaǵy baǵasy eselep quldyrady. Búgingi ahýal - bizdiń jetistikterimizdi synǵa salyp, eldigimizdi shyńdaı túsetin ýaqyt tezi. Jaýapty sátte birligimizdi saqtap, elimizdiń ıgiligi úshin aıanbaı ter tógýimiz kerek. Birimiz - bárimiz úshin, bárimiz - birimiz úshin degen qaǵıdany ustanyp, eńbek etýge tıispiz. 

Sát saıyn qubylǵan alasapyran zamanǵa saı amal bolýy kerek. Eń jaqsy jospar - ýaqyt talabyna beıimdele alatyn jospar. Biz de zamannyń betalysyna qaraı mejelerimizdi belgilep, josparlarymyzdy jóndep otyramyz. Bizdiń maqsatymyz - eli baqytty, jeri gúldengen qasıetti Otanymyz Qazaqstandy «Máńgilik El» etý! Álemdegi eń damyǵan 30 memlekettiń  qataryna qosylyp, baı da qýatty eldermen ıyq túıistirý. Biz bul maqsatymyzǵa mindetti  túrde jetemiz. Men búgin jańa qaterleri men tyń múmkindikteri qatar órbigen jańa jahandyq naqty ahýalda damýdyń basty baǵyttaryn aıqyndaıtyn  Qazaqstan halqyna Joldaýymdy jarııa etpekpin.

Qymbatty qazaqstandyqtar!

Qurmetti Parlament depýtattary, Úkimet músheleri!

Hanymdar men myrzalar!

Birneshe kúnnen keıin tarıh el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵynyń esebin bastaıdy. Nebári shırek ǵasyrda Qazaqstan jahandyq sharýashylyq baılanystarǵa qosylǵan egemen ulttyq ekonomıka jáne ulttardyń álemdik otbasynyń tolyqqandy qatysýshysyna aınalǵan memleket retinde qalyptasty. Biz bárimiz birge kóptegen synaqtarǵa tótep berdik, shynyqtyq jáne nyǵaıdyq. Biz ózimizdiń búkil tarıhymyzda kóz kórmegen tabysty ekonomıkalyq damý qarqynyna qol jetkizdik. Bizdiń halqymyz buǵan deıin eshqashan búgingideı jaqsy ómir súrgen emes. Biz kóp nárselerge qol jetkizdik.

Qazir álem shapshań qarqynmen ózgerýde. Basqasha dáýir týyp keledi. Bizdiń kóz aldymyzda ózgeshe múmkindikteri men táýekelderi bar jańa jahandyq naqty ahýal paıda bolýda. Búginde Qazaqstan ekonomıkasyna álemdik rynoktardaǵy quldyraý týyndatqan birqatar syrtqy faktorlar teris áserin tıgizýde. Jahandyq daǵdarystardyń shyǵý tórkini bizderge baılanysty emes. Jahandyq daǵdarystar yqpalynan eshkim de saqtanyp qala almaıdy.

І. Jańa jahandyq naqty ahýaldyń syn-qaterleri

Búginde bizge de álem damýynyń búkil syn-qaterlerin kóre bilýdiń mańyzy zor.

Birinshiden, qazirgi jahandyq daǵdarys jappaı qamtý sıpatyna ıe. Іs júzinde barlyq álemdik rynoktar - qarjy, kómirsýtegi, metaldar, azyq-túlik jáne basqa da rynoktar turaqsyz. Bizdiń eksporttyq ónimderimizge suranystyń tómendeýiniń negizgi sebebi de osynda.

Ekinshiden, álemniń barlyq ekonomıkalarynda da ekonomıkalyq ósimniń baıaýlaýy baıqalýda. Búginde jahandyq ІJÓ ósiminiń únemi tómendeýi jónindegi boljamdar eshkimdi de tańqaldyrmaıdy. 2011 jyldyń kúzinen bastap Halyqaralyq valıýta qory olardy 5-ten 3 paıyzǵa deıin tómendete otyryp, boljamdyq kórsetkishterdi 6 ret qaıta qarady. Jáne, shamasy, bul da shek emes sııaqty.

Úshinshiden, búginde munaıdan túsetin sýpertabystar joq.

Tórtinshiden, jahandyq ekonomıka saıası faktorlardyń qysymyn sezinýde. Álem turaqsyz bola tústi. Jetekshi derjavalar bir-birine qarsy sanktsııalar engizdi. Olardyń arasyndaǵy senim kúrt tómendep ketti. Taıaý jáne Orta Shyǵys, Soltústik jáne Ortalyq Afrıka óńirindegi turaqsyzdyq pen daý-janjaldar keń aýqymdy bosqyndar aǵynyna aparyp soqtyrdy. Árbir kún terrorlyq aktiler men ondaǵan adamdardyń qaza tapqandary týraly habarlar jetkizýde. Búginde halyqaralyq terrorızm álemge eleýli qater tóndirip tur. Bul táýelsiz memleketterdiń ishki isterine syrtqy kúshterdiń aralasýy jolymen memlekettiliktiń kúıreýiniń nátıjesi.

Álemniń damýy kúshterdiń álemdik jáne óńirlik ortalyqtarynyń arasyndaǵy qatań básekelestik aıasynda júretin bolady. Jańa jahandyq ómir shyndyǵynyń syn-qaterlerine biz ózimizdiń naqty múmkindikterimiz negizindegi birtutas is-qımyl strategııasyn qarsy qoıýymyz kerek.

ІІ. Qazaqstannyń daǵdarysqa qarsy múmkindikteri

Jahandyq daǵdarys - ol  tek qaýip qana emes, sonymen birge jańa múmkindikter. Álemdik aýqymdaǵy kóptegen kompanııalar damýdyń daǵdarystyq kezeńinde sátti kompanııalarǵa aınaldy. Іs júzinde sońǵy jarty júzjyldyqta tabysqa qol jetkizgen elderdiń bári týra maǵynasynda nólden bastaǵan bolatyn. Bizdiń Qazaqstannyń ózi de daǵdarys dáýirinde ómirge keldi. Alǵashqy onjyldyqta - Táýelsizdiktiń qalyptasýynyń eń qıyn kezeńinde - biz negizinen «munaısyz» ómir súrdik. Táýelsiz Qazaqstan ár kezde de syrtqy ekonomıkalyq stıhııalarǵa kereǵar damyp otyrdy. Biz Táýelsizdigimizdi jarııalaǵan ótken ǵasyrdyń 90-shy jyldarynyń birinshi jartysy biz úshin qolaıly bola aldy ma? Ol ýaqyttary óndiris toqtap, adamdar jumyssyz jáne ómir súrýge qajetti qarjysyz qaldy. Biz laıyqty túrde, árbir qadam saıyn ol daǵdarysty eńsere bildik. Bizdiń elimiz ózgeristerdiń alǵashqy nátıjelerin endi ǵana sezine bastaǵan sátte 1997-1998 jyldardaǵy Ońtústik-Shyǵys Azııadaǵy qarjy daǵdarysy kelip jetti.

Sol ýaqyttary qabyldanǵan strategııalyq sheshimder men is-qımyldar mańyzdy oń sıpatty mánge ıe boldy. Ol keń aýqymdy jekeshelendirý men bizdiń ekonomıkamyzǵa kóptegen transulttyq kompanııalardyń kelýi. Sol kezeńde biz jańa elordamyz - Astananyń qurylysyn qolǵa aldyq, Kaspıı qubyrly ótkizgish konsortsıýmy jumys isteı bastady, «Qazaqstan-2030» Strategııasy bastaý aldy. 2007-2009 jyldardaǵy dúnıejúzilik qarjy daǵdarysy týyndaǵan kezde Ulttyq qor qurý týraly sheshimniń mańyzdylyǵy meılinshe aıqyn bola tústi. 20 mıllıard dollardaı - Qazaqstan ІJÓ-siniń 14 paıyzy - jumyspen qamtýdy qoldaýǵa, joldardy jóndeýge jáne salýǵa, qalalar men aýyldardy kóriktendirýge bólindi. Bank sektory, sharýa qojalyqtary, shaǵyn jáne orta bıznes kómekke qol jetkizdi. Aram nıetti qurylys salýshylarǵa aldanǵan myńdaǵan úlestik qurylysqa qatysýshylar memlekettiń izgilikti erik-jigeriniń arqasynda jańa turǵyn úıler alyp shyqty.

Biz daǵdarysqa qarsy eki jospardy ázirlep, dáıektilikpen júzege asyrdyq. Bul bizdiń ekonomıkalyq qıyndyqtardy eńserýdegi zor da tabysty tájirıbemiz. Qazirgi jahandyq daǵdarys bizdiń basymyzǵa kútpegen jerden kelip túsken joq. Men jańa tolqynnyń qaıtkende de kelip soǵatynyn talaı ret aıtqanmyn. Bul joly Qazaqstan daǵdarysqa qarsy aldyn alý strategııasyn alǵash ret qoldanyp otyr.

Birinshiden, biz qazirdiń ózinde ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damýdyń ekinshi besjyldyǵyn bastadyq, ıaǵnı shıkizat resýrstaryna ǵana qarap qalmaıtyn ekonomıka qurýdamyz.

Ekinshiden, biz «Nurly Jol» Memlekettik ınfraqurylymdyq damý  baǵdarlamasyn qabyldadyq. Daǵdarysqa qarsy sharalardyń mańyzdy aspektisi ulttyq valıýtamyz teńgeniń erkin baǵamǵa kóshýine baılanysty boldy.

Úshinshiden, biz «5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha 100 naqty qadam» Ult josparyn júzege asyrýdamyz. Parlament Ult josparyn zańnamalyq qamtamasyz etý úshin jumys isteýde. Olar 80-nen astam zań. Olar biz josparlaǵandaı, 2016 jyldyń 1 qańtarynan jumys isteı bastaıdy. Shaǵyn jáne orta kásipkerlik úshin ákimshilik kedergiler joıylýda, memlekettik basqarý, bilim berý men densaýlyq saqtaý jetildirilýde. Osy sharalardyń bári de memleketke, qoǵamǵa bizdiń ekonomıkamyzǵa qosymsha tózimdilik beredi.

Tórtinshiden, biz qajetti memlekettik qor men altyn-valıýta rezervin jınaqtadyq.

Besinshiden, meniń tapsyrmam boıynsha, buǵan deıin men aıtqandaı, munaı baǵasy barreline 30-ǵa deıin jáne 20 dollarǵa deıin tómendegen jaǵdaılarǵa oılastyrylǵan is-qımyldar nusqasy ázirlendi.

Altynshydan, Qazaqstanda ınnovatsııalyq ındýstrııalandyrý sheńberinde  qurylǵan ekonomıkanyń jańa sektorlary ekonomıkalyq ósimniń draıverlerine aınalýda. Kóptegen óńdeýshi salalar ósim kórsetip otyr. Bes jylda óńdeý ónerkásibi 1,3 ese, hımııa ónerkásibi men qurylys materıaldary óndirisi 1,7 ese ósti. Mashına jasaý ónimderin shyǵarý 2,2 ese, eksport 3 ese artty. 800-den astam ındýstrııalyq jobalar júzege asyryldy. Bıylǵy jyly metallýrgııa ónerkásibi birden 15 paıyzǵa, hımııa ónerkásibi 3,2 paıyzǵa ulǵaıdy. Mıneraldy ónimder óndirisi 3,2 paıyzǵa, kıim-keshek 4 paıyzǵa ósti. Dúnıejúzilik bank pen Azııa damý banki Qazaqstan úshin 2016 jylǵa joǵary ekonomıkalyq ósý qarqynyn boljap otyr.

Jetinshiden, qazaqstandyqtardyń ekonomıkalyq minez-qulyqtary ózgerýde. Eńbek ónimdiliginiń 60 paıyzdan astamǵa artqany baıqalyp otyr.

* * *

Bizdiń halqymyz eshqashan búgingideı baqýatty turmys keship kórgen joq. Táýelsizdik alǵannan beri 1300-den astam densaýlyq saqtaý nysany men 1700-den astam bilim berý oshaǵyn saldyq. Olardyń barlyǵyn eń sońǵy úlgidegi quraldarmen jabdyqtadyq. Asa kúrdeli operatsııalardy óz elimizde, óz dárigerlerimiz jasaıtyn jaǵdaıǵa jettik. Jalpy halyqtyń turmysynyń, densaýlyǵynyń túzelýi, sanynyń ósýiniń nátıjesinde qazaqstandyqtardyń ortasha ómir uzaqtyǵy 72 jasqa jýyqtady.  

Memleket qandaı jaǵdaıda da áleýmettik mindettemelerin shashaý shyǵarmaı oryndap keledi. Tarıhymyzdy túgendep, mádenıetimizdi órkendetýge qol jetkizdik. Jańa jyldan bıýdjet qyzmetkerleriniń jalaqysy, áleýmettik járdemaqylar men shákirtaqy ortasha alǵanda 30 paıyzǵa deıin kóbeıedi. Osynyń barlyǵy halyqtyń bolashaqqa senimmen qarap, alańsyz ómir súrýine tolyq negiz bolady.

Qurmetti qazaqstandyqtar!

Osydan eki jyl buryn men «Qazaqstan-2050» Strategııasyn jarııaladym. Osy ýaqyttyń ózinde-aq biz ony júzege asyrýda, tipti, jahandyq daǵdarystyń teris yqpalyna qaramastan, orasan zor nátıjelerge qol jetkizdik.

Birinshiden, Davos ekonomıkalyq forýmynyń Jahandyq básekege qabilettilik ındeksi kórsetkishi boıynsha Qazaqstan álemde 42-shi orynǵa ıe boldy.

Ekinshiden, bıznes úshin barynsha qolaıly jaǵdaılar jasaıtyn elderdiń álemdik reıtınginde Qazaqstan 41-shi pozıtsııany ıelendi.

Úshinshiden, búgin, 30 qarashada Qazaqstan Dúnıejúzilik saýda uıymynyń zańdy túrdegi tolyqqandy múshesi boldy. Ol týraly DSU-nyń Bas keńesiniń otyrysynda resmı túrde habarlanatyn bolady. Bul oqıǵa táýelsiz Qazaqstannyń tarıhyndaǵy mańyzdy kezeń bolyp tabylady. Ol bizdiń elimizdiń tolyqqandy saýda-ekonomıkalyq áriptes retinde moıyndalýyn aıǵaqtaıdy. Qazaqstannyń DSU-ǵa ótýi bizdiń eksporttaýshylarymyz úshin de, ekonomıkamyzdyń sheshýshi sektorlaryna keletin sheteldik ınvestorlar úshin de jańa múmkindikter ashady.

ІІІ. Bizdiń daǵdarysqa qarsy basty strategııamyz   

Búginde kóptegen jaıttar Uly Qazaqstan joly men Máńgilik El ıdeıasyn bastap otyrǵan ózimizge baılanysty. Bizdiń uzaq merzimdi, orta merzimdi jáne taıaý bolashaqqa arnalǵan is-qımyl strategııalarymyz bar.

Qazir jáne kez kelgen basqa ýaqytta bizdiń daǵdarysqa qarsy basty strategııamyz úsh qarapaıym, biraq mańyzdy - ósim, reformalar, damý uǵymdarymen úndes.

Birinshisi - ósim. Áńgime eń aldymen, ekonomıkalyq ósim týraly bolyp otyr. Aǵymdaǵy mindetterge qatysty alǵanda bizge Qazaqstannyń álemniń neǵurlym damyǵan otyzdyǵyna enýin qamtamasyz etetin ekonomıkalyq ósim qarqynyn qalpyna keltirý qajet. Biz jeke bastamalardy damyta otyryp, ósimniń jańa ishki kózderin ashýǵa tıispiz.

Ekinshi - reformalar. Olar ekonomıkanyń, qoǵam men memlekettiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi. Qazir biz «100 naqty qadam» Ult josparyn júzege asyryp jatyrmyz. Olar óz aýqymy jaǵynan biz 90-shy jyldary júrgizgen reformalar aýqymyna sáıkes. Bizge memlekettik jáne korporatıvtik menedjmentti, qarjy jáne fıskaldyq sektorlardy neǵurlym tereńirek reformalaý meılinshe qajet.

Úshinshi - damý. HHІ ǵasyrda qoǵamnyń barlyq salalaryn úzdiksiz jańǵyrtý damýdyń basty faktoryna aınalyp otyr. Biz Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy, joǵary áleýmettik jaýapkershilik, halyqtyń neǵurlym álsiz býyndaryna ataýly kómek qaǵıdattarynda búkil memlekettik, qoǵamdyq jáne jeke ınstıtýttardy keń aýqymdy jańǵyrtý boıynsha jumystar júrgizýdemiz.

IV. Daǵdarysqa qarsy jáne qurylymdyq jańarýlardyń bes baǵyty

Taıaý ýaqyttarda bizge kelesi bes baǵyt boıynsha daǵdarysqa qarsy jáne qurylymdyq keshendi jańarýlardy júzege asyrý qajet.

BІRІNShІ. Qarjy sektoryn turaqtandyrý

Bizdiń mańyzdy mindetimiz - qarjy júıesin jyldam turaqtandyrý, ony jańa jahandyq naqty ahýalǵa sáıkestendirý.

Birinshiden, qarjy sektorynyń teńgeniń erkin baǵamy jaǵdaıynda tıimdi jumys isteýin qamtamasyz etý. Mundaǵy qaǵıdatty sát sol, Ulttyq valıýtanyń baǵamyna Ulttyq qor qarjylary esebinen sheksiz qoldaý kórsetý tájirıbesine qaıta oralý bolmaıdy. Ulttyq bank bank sektorynyń barlyq sýbektilerine jumys istemeıtin nesıeler boıynsha stress-testileý júrgizýi qajet. Onyń nátıjeleri boıynsha olardy moıyndaý jáne esepten shyǵarý jóninde sharalar qabyldaý kerek. Kapıtaldandyrý problemalaryn sheshe almaǵan bankter qarjy júıesinen «ketýi» tıis. Qazaqstandyq bankter barlyq halyqaralyq standarttarǵa, sonyń ishinde, Bazel komıteti men Halyqaralyq valıýta qorynyń standarttaryna sáıkes kelýi qajet. «Dollarsyzdandyrý» quraldaryn keńeıtý arqyly ulttyq valıýtaǵa degen senimdi nyǵaıtýǵa qol jetkizýdiń mańyzy zor.

Ekinshiden, ınflıatsııalyq targetteý sheńberinde Ulttyq bank orta merzimdi bolashaqta ınflıatsııa deńgeıin 4 paıyzǵa deıin tómendetýi kerek. Ol úshin paıyzdyq mólsherlemelerdi ıkemdi ózgertý tetigi tolyqqandy paıdalanylýy tıis.

Úshinshiden, Ulttyq banktegi ınstıtýttyq kemshilikterdi joıý qajet. Birtutas Zeınetaqy qoryn, Problemaly nesıeler qoryn jáne basqa da qarjy ınstıtýttaryn onyń baqylaýynan shyǵarý kerek.

Tórtinshiden, 2016 jyly zeınetaqy aktıvteri jeke qazaqstandyq nemese sheteldik kompanııalardyń basqarýyna berilýi tıis. Zeınetaqy jınalymdarynyń tabystylyǵyn arttyrý maqsatynda zeınetaqy qarjylaryn ınvestıtsııalaýǵa kózqarastardy qaıta qaraǵan jón. Zeınetaqy qoryna kózqaras pen basqarý da Ulttyq qorǵa kózqaras pen basqarý sııaqty bolýy kerek.

Ulttyq bank qoǵam men qarjy mekemelerine óz qyzmetiniń máseleleri boıynsha únemi tııanaqty aqparat berip turýy tıis. Qarjy sektoryna qatysýshylardyń bárimen qalypty jumys babyndaǵy únqatysýdy jolǵa qoıýdyń mańyzy zor. Osy atalǵan barlyq kezek kúttirmes sharalardy qabyldaǵannan keıin ǵana ekonomıkany yntalandyrýǵa, sonyń ishinde monetarlyq tásildermen yntalandyrýǵa kirisýge bolady. Men jańa basshylyqtyń Ulttyq bankti saýatty basqaratynyna senemin. Bizdiń bárimizdiń de ulttyq valıýtamyz - teńgege senýimiz qajet. Teńge salymdary - búginde azamattardyń jınalymdaryn saqtaýdyń eń úzdik quraly.

EKІNShІ. Bıýdjet saıasatyn ońtaılandyrý

«Kórpege qarap kósilý» - bul, ásirese, jahandyq daǵdarystyń yqpaly jaǵdaıynda biz úshin tekserilgen qaǵıdat jáne bıýdjet saıasatynyń durys modeli.

Búginde biz bıýdjetke salyqtyq túsimderdiń 20 paıyzǵa derlik tómendegenin aıtyp otyrmyz. Qosylǵan qun salyǵyn tóleý kólemi tórtten birge, al tabysqa korporatıvtik salyq boıynsha 13 paıyzǵa tómendedi. Bul bar bolǵany bızneske qosymsha qysymdy bildiretin bolady. Bıýdjet shyǵyndaryn Ulttyq qor esebinen jabý - kóregendik emes. Biz aldaǵy jyldardyń qandaı bolaryn bilmeımiz. Sondyqtan meniń ustanymym qaǵıdatty - Ulttyq qor qarjylaryn aǵymdaǵy shyǵyndarǵa paıdalaný toqtatylýy tıis. Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýdjetke jyl saıynǵy kepildendirilgen, shekteýli transfert birden-bir tetik bolýy kerek. Úkimetke Ulttyq qor qarjylaryn jańa jahandyq ómir shyndyǵy jaǵdaıynda qalyptastyrý men paıdalanýdyń jańa tujyrymdamasyn ázirleýdi tapsyramyn.

Bizge memlekettik kirister men shyǵystardyń búkil júıesin qaıta qaraý qajet. Eń aldymen, bıýdjettiń kiris bazasyn ulǵaıtý kerek. 2017 jyly qazirgi QQS-tiń ornyna satýdan túsetin salyqty engizý qajet. Barlyq tıimsiz salyqtyq jeńildikterdi joıǵan jón. Salyqtyq rejimderdi ońtaılandyrý qajet - tek úsh deńgeı ǵana qalýy kerek. Olar - jalpy, jeke kásipkerler úshin patent jáne shaǵyn jáne orta bıznes, sondaı-aq, agrarlyq sektor úshin arnaıy salyq rejimi. Mundaı mehanızm «kóleńkeli ekonomıkany» jaryqqa alyp shyǵatyn bolady.

Salyq salasynyń móldirligin arttyrý Úkimettiń basty mindeti bolýy tıis. Tek osylaı etkende ǵana ekonomıkanyń árbir sýbektisi salyqtardy tolyq kólemde tóleýge múddeli bolmaq.

Úkimet salyqtyq ákimshilendirýdiń tıimdiligin qamtamasyz etýi kerek. Búginde múlikti jarııa etý merzimderi 2016 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin uzartyldy. Múlik pen aqshany zańdy aınalymǵa qaıtarý úshin qosymsha yntalandyrýlar qabyldandy. Qupııalylyq pen sot qýdalaýynan qorǵaýǵa kepildik beriledi. Úkimetke jarııa etý jaǵdaılaryna taǵy bir ret taldaý jasaýdy jáne qajet bolǵan jaǵdaıda, oǵan qatysýshylarǵa kepildikti kúsheıtýdi tapsyramyn. Men múlikti jarııa etýge qatysý jóninde áli de oılanyp júrgenderdiń barlyǵyn osy múmkindikti paıdalanyp qalýǵa shaqyramyn.

2017 jyldyń 1 qańtarynan kirister men shyǵystardy jappaı deklaratsııalaý kúshine enedi. Odan keıin, olar qaıda bolsa da, olardyń shyǵý tórkini men salyq salynýyn anyqtaý úshin, sonyń ishinde Ekonomıkalyq yntymaqtastyq pen damý uıymynyń kómegimen, esepshottar men aktıvterdi anyqtaý boıynsha sharalar qabyldanatyn bolady.

Endi bıýdjet shyǵyndaryn ońtaılandyrý jónindegi sharalar týraly. Úkimetke barlyq bıýdjettik baǵdarlamalarǵa tolyq revızııa júrgizýdi tapsyramyn. Daǵdarys jaǵdaıynda ár teńge de mańyzdy. Tıimsiz shyǵyndar nemese jeke sektor esebinen jabylýy múmkin shyǵyndar bıýdjetten shyǵarylýy tıis. Óńirlik jáne ındýstrııalyq damý baǵdarlamalarynyń shyǵyndaryn qaıta qaraý qajet.

Memlekettik shyǵyndar men sýbsıdııalar júıesin de qaıta qaraǵan jón. Búginde bútindeı bir salalar memleket esebinen ómir súrýde. Sonymen birge, máselen, «QazAgro» korporatsııasy arqyly kórsetiletin memlekettik qoldaý quraldary búkil aýylsharýashylyq taýar óndirýshilerdiń teń jartysy úshin qoljetimdi emes. Bıýdjet shyǵyndaryn jeńildetý úshin memleket-jekemenshik áriptestigi tetigin belsendirek qoldaný qajet. Ekonomıkanyń basym salalaryna jeke ınvestıtsııalardy yntalandyrý boıynsha qosymsha sharalar qarastyrý kerek. Jeke ınvestorlardy jol, gaz qubyry, aýrýhanalar, mektepter jáne basqa da nysandar qurylysyna ǵana emes, sonymen birge, olardy qaıta jańǵyrtýǵa jáne tehnıkalyq qyzmet kórsetýge tartýdyń da mańyzy zor. Bıýdjet shyǵyndaryn ońtaılandyrýdan bosaǵan barlyq qarjyny birinshi kezekte halyq úshin naqty nátıjeler ákeletin jobalarǵa baǵyttaý qajet.

ÚShІNShІ. Jekeshelendirý jáne ekonomıkalyq básekelestikti yntalandyrý

Búginde turaqty ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etý úshin ishki resýrstardy barynsha bosatýdyń mańyzy zor. Ol úshin biz eki tıimdi quraldy - keń aýqymdy jekeshelendirýdi jáne básekelestikti ulǵaıtýdy paıdalanýǵa tıispiz. Búginde ósim men básekelestikti ne ustap tur?

Eń aldymen, úlken memlekettik sektor - 7 myńnan astam kásiporyndar. «Samuryq-Qazyna» jáne «QazAgro» holdıngteri ónerkásip pen aýyl sharýashylyǵynyń orasan zor aktıvterine tıimdi baqylaý jasaı almaıdy. «Samuryq-Qazyna» qorynyń aktıvteri ІJÓ-niń 40 paıyzdan astamyn quraıdy, 500-den astam «nemereler» men «shóberelerden» turady. «QazAgro» jáne «Báıterek» holdıngteri bıýdjet pen bankter arasyndaǵy tıimsiz deldaldarǵa aınaldy. Osylardyń bári dalıǵan shtattarmen jáne orasan bıýdjettik resýrstarmen qosa júredi, sonymen birge, jeke ınvestıtsııalar men bastamalardy yǵystyryp shyǵarýǵa aparyp soqtyrady.    

Qazir memlekettik sektor nysandaryn jekeshelendirýge shekteýlerdi alyp tastaý mańyzdy. «Memlekettik múlik týraly» Zań men Azamattyq kodekstiń birqatar erejelerin qaıta qarap, jekeshelendirýge jatpaıtyn strategııalyq nysandardyń sanyn qysqartý qajet. Úkimetke memlekettik menshiktegi uıymdardyń bárin qosa otyryp, Jekeshelendirýdiń jańa baǵdarlamasyn jasaýdy tapsyramyn. Olardyń ishinde, «Samuryq-Qazyna», «Báıterek» jáne «QazAgroǵa» kiretinderi de bar. Jekeshelendirýden keıin osy úsh basqarýshy holdıngtiń bári yqsham uıymdarǵa qaıta qurylymdalatyn bolýy tıis.

Jekeshelendirý ádiletti naryqtyq baǵa boıynsha, ashyq jáne básekeli júzege asyrylýy kerek. Munda aktsııalardy qor naryqtaryna ornalastyrý men ashyq aýktsıondar sheshýshi tetikterge aınalýy tıis. Oǵan qazaqstandyq jáne sheteldik ınvestorlardy barynsha mol qatystyrý úshin jaǵdaı jasaý kerek. Úkimetke barlyq aktsıonerlerdiń múlkinen aıyrylǵandardyń aktıvterin satyp alýǵa degen basym quqyqtaryn alyp tastaýdy tapsyramyn.

Ári qaraı, Úkimet erkin jáne salamatty báseke úshin jaǵdaılar jasaýy tıis.

Birinshiden, Úkimetke antımonopolııalyq qyzmetti kúsheıtý boıynsha naqty usynystar jasaýdy tapsyramyn. Bizge antımonopolııalyq vedomstvo týraly   mártebesi men jumys tártibi naqty reglamenttelgen jeke zań kerek.

Ekinshiden, baǵany jasandy retteý túrinde naryqtyq yntalandyrýlarǵa qatysty burmalaýlardy joıý qajet. Úkimetke ekonomıkanyń barlyq sektorlarynda naryqtyq baǵa qalyptastyrýǵa ári qaraı kóshýdi jalǵastyrýdy tapsyramyn.

Úshinshiden, básekelestik salasyndaǵy saıasat bankrottyq jáne tıimsiz kompanııalardy ońaltýdy tıimdi retteý úderisterimen qoıan-qoltyq júrýi tıis. Naryqtyq ekonomıka - kúshtilerdiń básekesi. Jeńilgender naryqtan ketýge nemese qaıtadan bastaýǵa múmkindik alýlary kerek. Bizde mundaı joq. Tıimsiz kompanııalar  memleketten túrli túrdegi sýbsıdııalar men jeńildikter alý úshin kezekke turady. Birde-bir damyǵan elde kompanııalardyń bankrottyǵy salanyń ydyraýyna nemese jumysshylaryn bosata otyryp, kásiporynnyń toqtaýyna alyp kelmeıdi. Tıimsiz menedjerlerdiń ornyna ózimen birge ınvestıtsııalar ákeletin jańa menshik ıeleri keledi. Biz básekege qabiletsiz kompanııalardy memleket esebinen «súıremeýge» tıispiz. Úkimetke  jeke jáne zańdy tulǵalar úshin bankrottyqtyń naqty jáne túsinikti resimderin jasaýdy tapsyramyn. Ol barynsha jeńildetilgen bolýy tıis.

* * *

Kásipkerler, isker azamattar!

 Memleket sizderdiń bıznesterińizdi damytyp, aıaqqa nyq turýlaryńyzǵa barlyq jaǵdaıdy jasady. Búgingideı syn saǵattarda sizderge úlken jaýapkershilik artylady. Jekeshelendirýdiń jańa legine belsendi qatysyńyzdar, qarjyny zańdastyryp, ashyq jumys isteńizder. Qýatty el bolý - básekege qabiletti bolý degen sóz. «Qazaqstanda jasalǵan» árbir buıymda tórt qasıet - sapaly, yńǵaıly, ádemi jáne arzan bolýy kerek. Sonda ǵana isimiz ónimdi, zatymyz ótimdi bolady. Ózimizdi ózimiz qamshylaýymyz kerek, bizdi syrttan kelip eshkim jarylqamaıdy.

* * *

Men kásipkerler tabyna, barlyq aýqatty qazaqstandyqtarǵa, barlyq bıznesmender men isker adamdarǵa sóz arnaǵym keledi. Memleket jekeshelendirý men ekonomıkalyq yryqtandyrý boıynsha bizdiń tarıhymyzda buryn-sońdy bolmaǵan qadamdarǵa baryp otyr. Elimiz qazirdiń ózinde kópshilikterińizge aqsha tabýǵa  jáne iskerlik jýrnaldardyń birinshi betterinen kórinýge múmkindik berdi. Men sizderdi kapıtaldardy zańdastyrýǵa, jekeshelendirý tenderlerine belsendi qatysýǵa shaqyramyn. Osylaısha sizder ózderińizge jáne Qazaqstanǵa, barsha halqymyzǵa járdemdesetin bolasyzdar.

 

TÓRTІNShІ. Jańa ınvestıtsııalyq saıasattyń negizderi

Taıaýdaǵy onjyldyqta Qazaqstannyń aldynda turǵan mindetter:

- ekonomıkanyń jyl saıynǵy ósimin 5 paıyz deńgeıinde qamtamasyz etý;

- óńdelgen taýarlardyń eksportyn 2015 jylmen salystyrǵanda kem degende eki ese ulǵaıtyp, ony jylyna 30 mıllıard dollarǵa deıin jetkizý;

- ekonomıkaǵa jyl saıynǵy ınvestıtsııalardyń kólemin 10 mıllıard dollardan astamǵa ulǵaıtyp, tutastaı alǵanda 10 jyl ishinde - kem degende 100 mıllıard dollarǵa jetkizý;

- 660 myńnan astam jańa jumys oryndaryn qurý, eńbek ónimdiligin 2 eseden astamǵa arttyrý.

Ekonomıkalyq ósimniń mundaı qarqyny tek eksporttyq tabystar aǵynyn múmkin etetin jańa draıverler qalyptastyrý esebinen ǵana qamtamasyz etile alady.

Jańa jahandyq naqty ahýaldyń máni tek ártaraptandyrylǵan ekonomıkanyń ǵana  jahandyq daǵdarys saldaryna tıimdi qarsy tura alatynynda bolyp tabylady. Sondyqtan da biz ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn júzege asyrý ústindemiz. Bizge jańa ınvestıtsııalyq saıasat kerek.

Birinshiden, transulttyq korporatsııalarǵa ekpin túsire otyryp, jeke ınvestıtsııalar tartý mańyzdy. Biz «kúrdeli ınvestıtsııalar» tartý úshin ońtaıly orta qalyptastyrýymyz kerek. Osy jyly «Astana» Halyqaralyq qarjy ortalyǵyn qurý týraly sheshim qabyldandy. Ol ıslamdyq qarjylandyrý, prıvat-bankıng jáne qaıta saqtandyrý salalarynda óńirlik hab bolady. Qazaqstan kúshti ınstıtýttary, bilikti, tıimdi jáne boljamdy úkimeti bar óńirdegi kóshbasshy-elge aınalýy tıis. Bizde  ozyq tehnıkalyq kadrlar, álemdik deńgeıdegi ınfraqurylymdar bolýy tıis, qoǵamdyq tártip pen adamdardyń jeke qaýipsizdigi qamtamasyz etilýi kerek.

Investıtsııalyq ahýaldy jetildirýge baǵyttalǵan reformalardy ári qaraı jalǵastyrý EYDU  jáne basqa da halyqaralyq qarjy ınstıtýttarymen birlesip júrgizilýi tıis. Úkimetke úsh aı merzim ishinde ınvestıtsııalyq ahýaldy jaqsartýdyń egjeı-tegjeıli josparyn jasap usynýdy tapsyramyn. Budan bólek, ınvestorlarmen jumysty belsendi ete túsý úshin ınvestorlar tartý men ınvestıtsııalyq ahýaldy jaqsartýǵa baǵdarlanǵan Úkimet keńesin qurýdy tapsyramyn. Óńirlerde jergilikti mańyzdaǵy jobalardy júzege asyrý úshin ınvestıtsııalar tartýǵa qajetti osyndaı keńester qurý kerek.

Ekinshiden, ekonomıkalyq ósimniń óńirlik draıverlerin qalyptastyrý mańyzdy. Barlyq ınvestıtsııalyq jobalar tikeleı óńirlerde júzege asyrylady. Sondyqtan, 6 makroóńirler - Ońtústik, Soltústik, Ortalyq-Shyǵys, Batys, Almaty, jáne Astana úshin jeke baǵdarlamalar jasaý qajet. Іri óńirlik jobalar aınalasynda shaǵyn jáne orta bıznesti damytý kerek. Sondyqtan, kásipkerlikti qoldaýdyń «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy makroóńirlerdiń ınvestıtsııalyq baǵdarlamalarynyń bir bóligi bolýy tıis. Eńbek resýrstarynyń jumylǵyshtyǵyn joǵarylatý boıynsha, birinshi kezekte, eńbek kúshi artyq óńirlerdiń eńbek kúshi jetispeıtin óńirlerge mıgratsııalardy yntalandyrýǵa baǵyttalǵan sharalardy aldyn ala qarastyrý qajet.

Makroóńirler «Nurly Jol» baǵdarlamasy sheńberinde qurylatyn birtutas kóliktik, logıstıkalyq jáne kommýnıkatsııalyq qurylym aıasynda birigýleri tıis. Qazirgi kezde «Ortalyq - Ońtústik», «Ortalyq - Shyǵys», «Ortalyq -Batys» sheshýshi baǵyttary boıynsha 11 joba júzege asyrylýda. «Borjaqty - Ersaı», «Almaty - Shý» temirjol jelileri men Quryq portyndaǵy paromdyq ótkel qurylystary júrgizilýde. Bul jobalar qazirdiń ózinde 72 myń adamdy jumyspen qamtyp otyr. Úkimetke atalǵan baǵdarlamalardy júzege asyrý isin belsendi ete túsýdi tapsyramyn.

Sonymen qatar, ekonomıkalyq konıýnktýrany esepke ala otyryp, qarjylandyrý kózderin ártaraptandyrý qajet. Meniń QHR-ǵa saparym barysynda EksımBankpen 2,6 mıllıard dollar somasynda zaım tartý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. Qazir memlekettik bıýdjet esebinen kóptegen joldar salynyp jatyr. Biraq, bul jobalarǵa sheteldik jáne jergilikti ınvestorlardy da tartý kerek. Jaqyn bolashaqta «Nurly Jol» baǵdarlamasy jobalaryna jeke kapıtaldy tarta otyryp, qarjylandyrý modeline keltirý kerek.

Úshinshiden, qazir álemdik jáne óńirlik rynoktarda eksporttyq taýashalardy belsendirek ıgergen jón. Biz jaqyn jatqan elderdiń ekonomıkalyq áleýetterin tıimdi paıdalanýǵa tıispiz. Birinshi kezekte, bular -Qytaı, Reseı, Iran, Mońǵolııa, Úndistan, Pákistan, Ortalyq Azııa jáne Kavkaz elderi. Atalǵan elder jyl saıyn 3,5 trıllıonnan astam dollardyń taýarlary men qyzmetterin ımporttaıdy. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa sheshýshi óńirlik rynoktarmen erkin saýda týraly kelisim jasasý qajet. Úkimet atalǵan máselelerdi bizdiń áriptesterimizben birlesip jasap, bárimiz úshin paıdaly etip sheshýi tıis. SІM-ge osy mindetterdi oryndaý úshin Qazaqstannyń shetelderdegi mekemeleriniń barlyq resýrstaryn iske qosý qajet.

Tórtinshiden, bizge tehnıkalyq kadrlar daıyndaý júıesin barynsha damytý qajet. Tehnıkalyq jáne kásibı bilim berý ınvestıtsııalyq saıasattyń negizgi baǵyttarynyń biri bolýy tıis. Bul úshin Germanııamen, Kanadamen, Avstralııamen jáne Sıngapýrmen kadrlar daıyndaý ortalyǵyn birlesip qurý kerek. Olar búkil elimiz úshin tehnıkalyq jáne kásibı bilim berý júıesiniń modeli bolady.

Besinshiden, Qazaqstan ekonomıkasynyń ınnovatsııalyq áleýetin arttyrǵan jón. Bolashaqtyń ekonomıkasyn qurý úshin negiz qalaý mańyzdy. Smart-tehnologııalar, jasandy ıntellekt, kıberfızıkalyq júıeler ıntegratsııalary, bolashaqtyń energetıkasy, jobalaý jáne ınjınırıng salalarynda biliktilikti damytý qajet. Muny tek tıimdi ǵylymı-ınnovatsııalyq júıe qurý arqyly ǵana jasaýǵa bolady. Nazarbaev Ýnıversıtettiń  «Astana bıznes kampýsy» haıtek-parkiniń bazasy men Almatydaǵy «Alataý» tehnoparkinde qalyptastyrylatyn qýatty zertteý ýnıversıtetteri men ınnovatsııalyq klasterleri onyń negizine aınalady. Astanada EKSPO-2017 Halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesin ótkizý bizge «jasyl tehnologııalarǵa» negizdelgen jańa energetıkany belsendi damytýǵa jaqsy múmkindik beredi.

BESІNShІ. Jańa áleýmettik saıasat

Serpindi ekonomıkalyq ósim kóptegen jyldar boıy bizge belsendi áleýmettik saıasat júrgizip, adamdardyń ómir sapasyn birneshe ese arttyrýǵa múmkindik berdi. Barlyq jahandyq daǵdarystardyń teris yqpalyna baılanysty ekonomıkamyz tap bolǵan búkil qıyndyqtarǵa qaramastan, biz árkez qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn arttyryp keldik. On jylda áleýmettik salaǵa memlekettik shyǵyndar naqty kórsetkish boıynsha 3 esege jýyq ósti. Áleýmettik sala men memlekettik basqarýda jumys isteıtinderdiń sany 1,2 mıllıon adamnan asady. Memleket járdemaqy men tólemderdiń úlken kólemin qamtamasyz etýde. Olardy 1,5 mıllıonnan astam azamat alady.

Ekonomıkalyq táýekelderge, jalpy, eshteńege de qaramastan, biz halyqty áleýmettik qoldaý sharalaryn júzege asyrýdy jalǵastyramyz. Men 2016 jyldyń 1 qańtarynan bastap densaýlyq saqtaý salasy qyzmetkerleriniń eńbekaqysy ortasha alǵanda - 28 paıyzǵa deıin, bilim berý salasy qyzmetkerleriniki - 29 paıyzǵa deıin, áleýmettik qorǵaýdaǵy qyzmetkerlerdiki 40 paıyzǵa deıin artatynyn jarııalaımyn. Munda bıýdjet qyzmetkerleriniń túrli kategorııalaryna qatysty saralanǵan tásil qoldanǵan utymdy. Aldaǵy jyly múgedektigi men asyraýshysynan aıyrylýǵa baılanysty áleýmettik járdemaqylardyń 25 paıyzdyq ósimi, sondaı-aq, stıpendııalar qamtamasyz etiletin bolady. 2016 jyldyń 1 qańtarynan bastap biz ınflıatsııa  deńgeıiniń aldyn ala otyryp, yntymaqty zeınetaqyny 2 paıyzǵa ındeksteımiz. 2016 jyly «B» korpýsyndaǵy memlekettik qyzmetshilerdiń eńbekaqysy 30 paıyzǵa arttyrylatyn bolady. Bul maqsattarǵa qarjyny biz bıýdjettik shyǵyndardy ońtaılandyrǵannan keıin únemdeımiz. Osylaısha biz eńbekaqyny ósirý úshin qarjy taýyp, ózimizdiń halyq aldyndaǵy áleýmettik mindettemelerimizdi oryndaımyz!

Men barlyq áleýmettik jaǵynan álsiz qorǵalǵan jikterge sózimdi arnamaqpyn. Biz muqtajdarǵa qashanda kómek qolyn sozyp keldik. Sonymen qatar, áleýmettik ádilettilik burmalanbaýy tıis. Óıtkeni, árbir áleýmettik tólem - bul jaı bıýdjetke ǵana emes, árbir jumys isteıtin qazaqstandyqqa qosymsha salmaq. Áleýmettik ádilettilik ıdeıasy jumys isteıtin qazaqstandyqtarǵa qatysty áleýmettik ádiletsizdikke aınalmaýy tıistigin naqty túsiný kerek. Bul - solardyń aqshasy!

Búgin de tek Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy  ǵana  syrtqy silkinisterge ornyqty, tıimdi ekonomıkanyń naqty negizi bolýǵa qabiletti. Azamattarǵa áleýmettik qoldaýdy keńeıtý maqsatynda Úkimetke 2016 jyldyń birinshi toqsanynyń sońyna deıin eńbekpen qamtýdyń jańa Jol kartasyn jasaýdy tapsyramyn. Baǵdarlamalardy qarjylandyrý kólemi 2009-2010 jyldary júzege asyrylǵan osyǵan uqsas Jol kartasymen salystyrǵanda ulǵaıtylatyn bolýy tıis. Bul jergilikti ınfraqurylymdardy damytý men eldi mekenderdi abattandyrý jobalary esebinen eńbek rynogynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin bolady. Kadrlardy keń aýqymdy qysqa merzimdi qaıta daıarlaý men biliktiligin arttyrý uıymdastyrylady. Kásipkerlikti damytý úshin mıkronesıeleý keńeıýde.

Búgin men jańa áleýmettik saıasat jasaý mindetin qoıamyn. Memlekettiń áleýmettik saladaǵy róli álsiz qorǵalǵan azamattardy qoldaýmen jáne adam kapıtalyna ınvestıtsııalardy qamtamasyz etýmen shekteletin bolýy tıis. Ataýly áleýmettik qoldaý tek muqtaj adamdarǵa, olardyń naqty tabystary men ómir súrý jaǵdaıyn baǵamdaý negizinde, kórsetiletin bolady. Basqalar aqshany ózderi, ózderiniń eńbekterimen tabýlary tıis. Azamattarymyzdyń jekelegen toptarynyń erekshe suranystaryn eskere otyryp, ómir súrýdiń eń tómengi deńgeıiniń qurylymdaryn qaıta qaraý jáne onyń túrli deńgeılerin belgileý qajet. Úkimetke úsh aı ishinde áleýmettik qamsyzdandyrý júıesin ońtaılandyrý boıynsha usynys engizýdi tapsyramyn.

Eńbek ete alatyndarǵa memlekettik qoldaý tek olardyń qaıta oqýǵa nemese eńbekpen qamtý baǵdarlamalaryna qatysýlary negizinde usynylatyn bolýy tıis. Úkimetke áleýmettik kómektiń mundaı túrlerin 2017 jyldan bastap engizýdi tapsyramyn. Áleýmettik saıasattaǵy memlekettiń basymdyǵy adam kapıtalyn damytýǵa keń aýqymdy ınvestıtsııalar bolýy tıis. Biz buǵan deıin qabyldanǵan baǵdarlamalarǵa sáıkes, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalaryn jańǵyrtýdy jalǵastyrýymyz kerek. Men 2017 jyldan bastap jańa joba - «Barshaǵa arnalǵan tegin kásibı-tehnıkalyq bilim» baǵdarlamasy bastalatynyn jarııalaımyn. Úkimetke ony jasaýǵa kirisýdi tapsyramyn.

Qazaqstannyń jas azamattary!

 Bilimdi, eńbekqor, bastamashyl, belsendi bolýǵa qazirden bastap daǵdylanyńdar. Jumys pen suranys bar óńirge batyl baryńdar.   Sheberliktiń shyńyna jete bilseńder  mamandyqtyń bári jaqsy. Qazir tehnıkalyq mamandyqtardyń, ǵylym men ınnovatsııanyń kúni týǵan zaman. Erinbeı eńbek etken, talmaı ǵylym izdegen, jalyqpaı tehnıka meńgergen adam ozady.  Turmysy jaqsy, abyroıy asqaq bolady. Biz júzege asyryp jatqan túbegeıli reformalar men atqaryp jatqan qyrýar isterdiń bári sender úshin, bolashaq úshin jasalýda.

* * *

Men jastarymyzdy jumysshy mamandyǵyn belsendi meńgerýge shaqyramyn. Jumysshy mamandyqtaryn meńgerý kerek. Kezinde men de jumysshy kıimin kııýden bastadym, domna peshi ot-jalynynyń janynda turdym. Úlgi alyńdar! Jyldar ótedi, biraq, osy ómirlik tájirıbeleriń, sender qandaı ómir jolyn tańdap alsańdar da, mindetti túrde kádelerińe jaraıdy.

Tutastaı alǵanda, Joldaýda ilgeriletip otyrǵan sharalardyń barlyǵy naqty sıpatqa ıe jáne, ádettegisinshe, senimdi qarjylandyrýmen qamtamasyz etilgen. 2014-2015 jyldary shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa 1 trıllıon teńge bólinip úlgerilgen bolatyn. «Nurly Jol» baǵdarlamalary jobalaryna - 2,7 trıllıon teńge. 2,7 trıllıon teńge Qazaqstanǵa halyqaralyq qarjy uıymdary tarapynan bólindi. Qytaı Halyq Respýblıkasy 2,7 mıllıard dollar kóleminde nesıe berildi. Tutastaı alǵanda, osy Joldaý jobalaryn júzege asyrýǵa 7,5 trıllıon teńge tartylmaq. Osy qarjylardy tıimdi paıdalaný - Úkimettiń basty mindeti jáne jaýapkershiligi.

 Qıyndyqtardy eńserýde biz jalǵyz emespiz. Ózimizdiń salmaqty syrtqy saıası qyzmetimizben biz búkil álem boıynsha kóptegen dostar taptyq. Olar bizdi qoldap keledi. Sizder meniń saparlarymmen álemniń jetekshi elderiniń kóshbasshylarymen kelissózderimniń kýágerleri boldyńyzdar. QHR-men 23 mıllıard dollarǵa shıkizattyq emes sektordaǵy yntymaqtastyq týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. Bul - 40-tan astam jańa kásiporyn salynady degen sóz. London men Parıjge saparlarym da, ekonomıkalyq yntymaqtastyq turǵysynan alǵanda, tabysty boldy. Jasalǵan kelisimsharttardyń jalpy somasy 11,5 mıllıard dollardy quraıdy. Elimizge Reseı Prezıdentiniń sapary bizdiń dástúrli izgi kórshilestik qarym-qatynastarymyzdyń turaqtylyǵy men beriktigin  jáne ekonomıkalyq ıntegratsııanyń damyp kele jatqanyn kórsetti. Japonııa premer-mınıstriniń sapary ınvestıtsııalyq jáne tehnologııalyq yntymaqtastyqtyń kókjıegin keńeıtetin bolady. Bizge tuńǵysh ret «Toıota» kontserni kelip, Qazaqstanda avtomobılder shyǵarady.

Basty nátıjelerdiń biri bizge halyqaralyq qarjy ınstıtýttarynyń joǵary senimi bolyp tabylady. Osyndaı kúrdeli kezeńde bizdiń reformalarymyzdy qoldaı otyryp, olar 9 mıllıard dollar kólemindegi qarjy resýrstaryna qol jetkizýimizge jol ashty. Biz Eýropalyq Odaqpen tereńdetilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıdyq. Biz álemdik qoǵamdastyqpen ıadrosyz álem úshin, terrorızm men ekstremızmge qarsy kúreste birgemiz. Biz kez kelgen janjaldardyń beıbit jolmen sheshilgenin qalaımyz jáne osy úshin qolymyzdan kelgenniń bárin jasaımyz.

Dúnıejúzinde biz bastaǵan reformalar týraly, Júz qadam týraly jaqsy biledi jáne olardy qoldaıdy. Biz dostarymyzdyń kóńilin qaldyrmaýǵa tıispiz. Bul reformalar, men atalǵan Joldaýda alǵa qoıǵan olarmen ózara baılanysty mindetterdi oryndaý ońaı bolmaıdy, múmkin, tipti, aýyr soǵýy yqtımal. Biraq, olarǵa balama joq. Eger biz osynyń bárin jasamaıtyn bolsaq, onda álemdik damýdan úmitsiz keıindep qalamyz. Biraq biz, ádettegideı, belgilegenderimizdiń bárin jasaımyz.

Qurmetti otandastar!

Jańa 2016 jyldan Ult jospary sheńberinde qabyldanǵan jańa zańdar jumys isteı bastaıdy. Búgin men ekonomıkamyzdy, memleketimiz ben qoǵamymyzdy nyǵaıtýdy kózdeıtin jańa sharalar týraly habarladym. Barlyǵymyzdyń moınymyzda elimizdiń bolashaǵy úshin orasan zor jaýapkershilik jatyr. Aldymyzda qıyn jumystar kútip tur. Qazaqstan halqyna Joldaýymdaǵy barlyq mindetterdi júzege asyrýda men «Nur Otan» partııasyna erekshe oryn beremin. Joldaý barlyq partııa múshesi úshin is-qımyl negizi jáne taıaýdaǵy jyldarǵa arnalǵan baǵdarlama bolýy tıis. Keń kólemdi túsindirý jumystaryn júrgizip, adamdardy jumyldyrý, qoıylǵan barlyq mindetterdi oryndaýda biriktirý kerek. Partııadan saılanǵan depýtattar daǵdarysqa qarsy jáne qurylymdyq qaıta jańǵyrýlardy zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etýleri tıis. Men barlyq saıası partııalardy, qoǵamdyq birlestikterdi, barlyq azamattardy Otanymyzdyń ıgiligi jolyndaǵy ortaq iske bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵara otyryp jumylyp, atalǵan Joldaýdy júzege asyrýǵa belsene qatysýǵa shaqyramyn.

Kele jatqan kúrdeli kezeń biz úshin eńserý kezeńi bolady. Biz jańa jahandyq daǵdarysty mindetti túrde jeńemiz. Bul úshin bizde birtutas erik-jiger, halyq birliginiń berik dástúrleri bar. Biz Qazaqstanymyzdy damýdyń jańa shepterine shyǵaratyn bolamyz!  

Qymbatty qazaqstandyqtar!

 Daǵdarystardyń bári ótkinshi, ótedi de ketedi. El táýelsizdigi, ult muraty, urpaq bolashaǵy sııaqty uly qundylyqtar ǵana máńgi. Men aıtyp ótkenniń barlyǵy jeńýge bolatyn, biz jeńe alatyn bógetter. Biz kóldeneń shyqqan kedergilerge kidirmeı, damyǵan 30 eldiń qataryna qosylý maqsatyna qadam basamyz.    

Rýhy bıik, eńbegi eren, birligi myǵym Máńgilik El bolý úshin bizde bári bar. Táýelsizdiktiń týyn jelbiretip, tuǵyryn nyǵaıtqan bizdiń tarıh aldynda júzimiz jarqyn! Bizdiń tiregimiz - táýelsizdik, tilegimiz - turaqtylyq, bilegimiz - birlik!

Men halqyma senemin. Kók baıraǵymyzdaǵy altyn qyrandaı elimiz qanatyn keńge jaıyp, asqar bıikterden kórinsin!  Bardy baǵalap, joqty jasaı bilgen jasampaz jurtymyzdyń kók baıraǵy árdaıym bıikte jelbiresin!

Alǵa, Qazaqstan!

QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýy


QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýy


QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýy


QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýy


QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýy


QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýy


QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýy


QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýy

 

 

 

 

Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Basty sózder: Qazaqstan Prezıdenti,
Bólisińiz:
Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Kojakeldıev E.
Kojakeldıev E.
954-059
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Bakytjan Erbasov
Bakytjan Erbasov
954-059

MURAǴAT