+7 (701) 759 90 19
USD 412.55 EUR 468.66
RUB 5.79 CNY 58.80
Jańalyqtar

Álemde sırek kezdesetin jabaıy túıe Aqsaı aýdanynda mekendeıdi - Sheteldegi qazaq tildi BAQ-qa sholý

2020 jylǵy 24 mamyr 13:30
Bólisińiz:
Álemde sırek kezdesetin jabaıy túıe Aqsaı aýdanynda mekendeıdi - Sheteldegi qazaq tildi BAQ-qa sholý

NUR-SULTAN. QazAqparat - «QazAqparat» HAA sheteldegi qazaq tilinde taraıtyn aqparat kózderine aptalyq sholýyn usynady.

Uqsas jańalyqtar

Álemde sırek kezdesetin jabaıy túıe Aqsaı aýdanynda mekendeıdi - Qytaıdyń «Ortalyq halyq radıosy» (CNR)


Qytaıdyń Gansý provıntsııasyndaǵy Aqsaı Qazaq avtonomııalyq aýdany jabaıy haıýanattar men ósimdikter keń taraǵan óńirlerdiń biri sanalady, dep jazady kazakcnr.com saıty.

Atalǵan BAQ-tyń jazýynsha, Aqsaı Qazaq avtonomııalyq aýdanynda Qanambar memleket túıekıik qoryǵy, Qaltyn halyqaralyq ań aýlaý aımaǵy, Aınakól jyl qustary mekeni qatarly kóptegen qoryqtar bar.

Aıta keterligi jabaıy túıe – qaptaǵaıdy Qytaıdaǵy qandastarymyz «túıekıik» dep ataıdy. Bul ataýdyń «taýtaılaq» degen nusqasy da kezdesedi. Joǵaryda aıtylǵan qoryqtardyń ishindegi «Qanambar memlekettik túıekıik qoryǵy» atalatyn erekshe nysanda Halyqaralyq tabıǵat qorǵaý odaǵynyń «Qyzyl kitabyna» engizilgen qaptaǵaı mekendeıdi. Búkil jer sharynda 1 000 jýyq osyndaı jabaıy túıe bar bolsa, sonyń 420-470-i Qytaıda tirshilik etedi. Bul tipten álemde erekshe qorǵalatyn pandalardanda sany az, sondyqtan Halyqaralyq tabıǵat qorǵaý odaǵy qaptaǵaıdy sırek kezdesetin janýarlardyń sanatyna jatqyzǵan.

«Qanambar memlekettik túıekıik qoryǵy - Aqsaı Qazaq avtonomııaly aýdanynyń Qanambar aýylynda orynalasqan. Ol Altyn taýynyń soltústigindegi teńiz deńgeıinen 3 100 metr bıiktikte jatqan, aýmaǵy 396 myń gektar jerdi qamtıtyn aımaq. Qoryqta 120 túrli qurlyq janýary bar bolsa, onyń ishinde memlekettik qorǵaýǵa alynǵan túıekıik, tıbet qulany, ilbis (qar barysy), búrkit sekildi 28 túrli ań bar. «Qanambar jabaıy túıekıik» qoryǵy 1982 jyly qurylǵan», - dep jazady CNR.


Aqparat kóziniń dereginshe, Qytaı jerinde osy Aqsaı aýdanyndaǵy Qanambar memleket osyndaı qoryqtan basqa taǵy eki qoryq bar. Bular Shyńjań Uıǵyr avtonomııalyq ólkesindegi Lobnor jabaıy qaptaǵaı ulttyq qoryǵy men soltústiktegi Qytaı-Mońǵolııa shekarasyna orynalasqan qaptaǵaı qoryǵy. Halqaralyq bedeldi sarapshylar tobynyń zertteýine sáıkes, Qytaı men Mońǵolııa shekarasynda orynalasqan qaptaǵaı qoryǵynda 100, Lobnor qoryǵynda 120, al Aqsaı aýdanyndaǵy Qanambar qoryǵynda 300 den astam jabaıy túıe mekendeıtinin anyqtaǵan. Bunyń ózi tuqymy qurýǵa aınalǵan qaptaǵaıdyń erekshe qorǵaýǵa alynǵanynyń nátıjesinde ǵana múmkin bolyp otyrǵanyn kórsetedi.

Eske sala keteıik, túıekıikti belgili ǵalym Áýelqan Qalıulynyń sıpattaýynsha, qolǵa úıretilgen úıemen salystyrǵanda, syptyǵyr da bıik, sıraqtary uzyndaý, tabany kishileý, moıny suńǵaqtaý, órkeshi tik dóńgelekteý, kishkene ári úshkildeý. Únemi buta jeıtindikten tisi de kedir-budyr bolyp keledi. Egde tartqan býrasynyń bıiktigi 1,8-1,9 metr, uzyndyǵy 3-4 metr bolǵan.


«Ertuǵryl» serıaly úsh aıda 21 mıllıon ret tamashalandy - TRT


Osmanly memleketiniń irgetasyn qalaǵan Ertuǵryl Ǵazıdiń ómiri men Kaıy rýynyń kúresin baıandaıtyn «Ertuǵryl» serıaly 71 elge satyldy, dep jazady Túrkııa Radıo Televızııa portaly.

«2014 jyly túsirilimi bastalǵan, bes maýsym boıy kórsetilgen Túrkııa Teleradıo korporatsııasynyń tańdaýly telehıkaıasy 150-shi bólimde aıaqtaldy. Aıaqtalǵanyna bir jyl bolǵanyna qaramastan serıal YouTube jáne eksport etilgen elderdi áli de tamashalanýda. Aǵylshyn, ýrdý, arab tilderi sekildi 25-ten astam tilge aýdarylǵan telehıkaıa túrli tilderde 2 mıllıon 900 myń abonentke jetti. 515 mıllıon ret tamashalandy. Koronavırýspen kúresip jatqan álem endi tsıfrlyq platformaǵa bet alǵandyqtan telehıkaıa sońǵy 90 kúnde 21 mıllıon 200 myń ret qaraldy. Telehıkaıa Pákistan premer-mınıstri Imran Hannyń nusqaýymen eldiń memlekettik teledıdarynda ramazan aıynyń birinshi kúninen bastap qaıta kórsetilýde», - dep jazady TRT.


Kitap álemi: Ómir-qymbat - Qytaıdyń «Ortalyq halyq radıosy» (CNR)


Qytaıdyń «Ortalyq halyq radıosynyń» (CNR) quramyna kiretin Beıjińdegi qazaq radıosynyń bıylǵy jylǵy tyń jobalarynyń biri «Kitap álemi» atty jańa baǵdarlamasy tyńdarmandaryna jol tartty, dep habarlaıdy kazakcnr.com saıty.

Atalǵan BAQ-tyń jazýynsha, bul baǵdarlamada álemdegi tańdaýly, klassık, tartymdy kitaptardy talǵamdy oqyrmandardyń ózindik qorytyndysymen birge tanystyryp, jalpy oqyrmanǵa qysqa ýaqyt ishinde bir kitaptyń oqıǵa jelisi men ózekti túıinin túsindirip, mazmundyq oıyn ózine sińirýine jol ashady. Al, «Kitap álemi» baǵdarlamasynyń osy kezekti shyǵarylymynda efırge shyqqan japonııalyq psıholog Nakamura Tsuneko-nyń (中村恒子) «Ómir qymbat» atty kitabynyń ózekti mazmunyn belgili aqyn, jýrnalıst Balapan Rabatov tarqatyp baıandaǵan.

«Qytaı tilinde «Ómir qymbat» (人间值得) degen atpen jaryq kórgen bul kitaptyń japon tilindegi aty «Júregińde izgilik bolsyn» degenge kelińkireıdi. Avtory psıholog, dáriger Nakamura Tsuneko 90-ǵa kelgenshe sansyz naýqasty emdep jazǵan. Ómirden jıǵan tájirıbesin, alǵan taǵylymyn osy kitapta qorytyp, qyzmet, mahabbat, adamdar arasyndaǵy qarym-qatynas, baqyt, ólim syndy taqyryptar aıasynda keńes berip, tyǵyryqqa tirelgen jandarǵa jol nusqaıdy. Ómirdegi barlyq adamnyń kóńilinde qalaıda bir syzat bolatyndyǵyn, ıaǵnı kóńili kirbeńsiz jannyń bolmaıtynyn aıtady. Toqsanǵa kelse de demalýdy bilmeıtin Nakamura Tsuneko ómir boıy bir kitapty jazýmen aınalysqan. Ol óziniń oıpyl-toıpyl ǵumyrynda surapyl soǵysty da basynan ótkergen, ekonomıka quldyrap, joqshylyq jaılaǵan kezeńdi de kórgen. 70 jyl psıhologııadan keńes berip, naýqastardyń senimine bólengen. Demek, búgin sizderge tanystyrǵan kitap Nakamura Tsuneko dárigerdiń ómirlik tájirıbesin, aqyl-parasatyn sarqa otyryp jazǵan asa baǵaly eńbegi», - dep jazady CNR.

Biz tómende osy «Kitpp álemi» baǵdarlamasynyń talqysyna túsken atalǵan kitaptyń óz oqyrmandaryna oı salǵan, taǵylymdy sóz marjandarynan úzindi usynamyz.

***

Adamdarmen jyly qarym-qatynas jasaýdyń syry, qarsy jaqqa tym zor úmit artpaý bolsa kerek, sonda ǵana tatý-tátti ótýge bolady.

Adam ómiri jalǵyzdyqtan turady, ár adam óz áleminde jalǵyz. Ómirdegi qýanysh pen qaıǵyny júrekten ótkizip, ishteı qoryta bilińiz. Tar jol, taıǵaq keshýden ótip, tumandy túrip, daýyldy ysyryp, mynaý jaryq dúnıege kúlimsireı qarańyz.


Aıtalyq, jubaıyńyz sizdi áýelgideı túsinip, árdaıym sizge jaǵdaı jasaı alama? Menshe, ár eki jaqtyń da ózindik erki, jeke tirshiligi, turmys daǵdysy bolary haq. Onyń ústine bul úderis úzdiksiz ózgerip otyrady. Ata-ana álde aǵa-baýyr arasynda bolsyn bári de uqsas. Ózgelerdiń ylǵıda seniń yǵyńa jyǵyla bermeıtini tabıǵı. Sondyqtan ózgelerdiń is-áreketi seniń kútkenińdeı bolmaı jatsa, oǵan bola qulazyp, jabyrqamańyz.

Barlyq adamda ishteı báseke bolady, qansha jerden asyǵy alshysynan túsken jan bolsyn, onyń da bir basyna jeter ýaıymy bar. Otbasynyń tynyshtyǵy mańdaı aldy másele ekenin esińnen shyǵarmasań, ózge sharýa óz yńǵaıyn tabady.


Men ǵana keremetpin degen oıdan aıyqsań ózińde jeńildep, ózgeler de jaıly sezinedi.

Ómir soqpaǵynda tyǵyryqqa tirelgende alǵan betińnen qaıtpaı alǵa tarta ber, kúnderdiń kúninde daǵdarystan qalaı qutylǵanyńdy ózyń de ańdamaı qalasyń.


Velosıped miný densaýlyqqa paıdaly - TRT


Ǵalymdardyń aýqymdy zertteý nátıjesine qaraǵanda jumysqa velosıpedpen júrý erte ólim qaýpin azaıtatyny anyqtaldy, dep jazady Túrkııa Radıo Televızııa portaly.

«New Atlas ınternet paraqshasynyń habaryna qaraǵanda, Imperial College London ve Cambridge ýnıversıtetiniń ǵalymdary Ulybrıtanııa men Gallerde 1991-2016 jyldar arasynda jumysqa baryp-kelgen 300 myń adamǵa baılanysty zertteý júrgizgen. Nátıjeleri «The Lancet Planetary Health» jýrnalynda jarııalanǵan zertteýde jumysqa velosıpedpen baryp-kelgenderdiń kólik mingendermen salystyrǵanda erte ólim qaýpiniń 20 paıyzǵa, júrek-qan tamyrlary aýrýynan ólim mólsheriniń 24 paıyzǵa azaıǵanyn baıqaǵan. Sonymen birge velosıped mingen topta obr dertine shaldyǵý mólsheriniń de 11 paıyz azaıǵany anyqtalǵan», - dep jazady TRT.


Ózbekstannyń halyqaralyq rezervteri 31 mıllıard dollardan asty - «ÓzA» aqparattyq agenttigi


Ortalyq bank Ózbekstannyń altyn-valıýta qory týraly aqparattyń sońǵy statıstıkasyn jarııalady. Oǵan sáıkes 1 mamyr datasyna deıingi jaǵdaı 31,2 mıllıard dollarǵa jetken. 2020 jyldyń 1 qańtarynda bul kórsetkish 29,1 mlrd dollardy quraǵan bolatyn, dep habarlaıdy Ózbekstannyń «ÓzA» memlekettik aqparattyq agenttigi.

«Ózbekstannyń resmı rezervteri ártaraptandyrylǵan bolyp, negizinen sheteldik aktıvter arasynda basym bóligi altynmen rettelgen (18,5 mlrd dollar), valıýta rezervinde birshama kem (12,3 mlrd dollar). Ózbekstan 2019 jyl qorytyndysy boıynsha 5 mlrd dollarǵa jýyq altyn satqan. Bul sońǵy jyldardaǵy óte joǵary kórsetkish. Bıyl jyl basynda 500 mıllıonǵa jýyq altyn eksporttalǵany habarlanǵan», - dep jazady «ÓzA» aqparattyq agenttigi.


Baıan-Ólgeı aımaǵynan 3 depýtattyq mandatqa 14 kandıdat talasady - KAZNEWS


Memlekettik Uly Hýraldyń (Parlament) 2020 jylǵy kezekti saılaýyna depýtatqa túsýge úmitkerlerdiń esimi belgili boldy, dep jazady mońǵolııalyq KAZNEWS aqparattyq portaly.

«Baıan-Ólgeı aımaǵynan (oblystyq deńgeıdegi okrýg) Parlament saılaýyna túsýge 2 partııa, 3 koalıtsııadan 13 kandıdat jáne 1 ózin-ózi usynýshynyń esimi belgili boldy. Olar Parlamenttegi 3 depýtattyq mandatqa talasady. Mońǵolııanyń kezekti Parlament saılaýyna jalpy 15 partııa, 4 koalıtsııa túsetini belgili bolǵan. Olar Mońǵolııa Parlamentindegi 76 orynǵa talasady. Saılaý komıssııasy bes kúnniń ishinde úmitkerlerdiń materıaldaryn qarap, saılaý zańnamalaryna saı dep tanylsa 26 mamyrda depýtattyqqa kandıdat retinde tirkeý jóninde qaýly shyǵarady. Sondaı-aq, Maýsymnyń 2 kúni kandıdattardy resmı jarııalaıdy. Kýálik tabys etilip, saılaý aldyndaǵy úgit nasıhat naýqany bastalady», - dep habarlaıdy KAZNEWS.


Qazaqstan Elshisi Irannyń Ǵylym, zertteý jáne tehnologııalar mınıstrliginiń onlaın otyrysyna qatysty - «Fars» aqparat agenttigi


Qazaqstan Respýblıkasynyń Irandaǵy Elshisi A.Orazbaı 18 mamyrda Iran Islam Respýblıkasy Ǵylym, zertteý jáne tehnologııalar mınıstrliginiń koronavırýs jaǵdaıynda ǵylym men bilim salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa arnalǵan onlaın otyrysyna qatysty, dep jazady «Fars» aqparat agenttigi.

Atalǵan BAQ-tyń jazýynsha, Іs-shara Iran Islam Respýblıkasynyń Ǵylym, zertteýler jáne tehnologııalar mınıstri M.Ǵolamıdyń tóraǵalyǵymen, Irannyń jetekshi ǵylymı, bilim berý jáne zertteý mekemeleri basshylarynyń, sondaı-aq Aýstrııa, Germanııa, Italııa, Qazaqstan, Qytaı, Túrkııa, Shveıtsarııa jáne Ońtústik Afrıka Respýblıkasynyń elshileriniń qatysýymen ótken.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń Elshisi óz sózinde Qazaqstanda júrgizilip jatqan koronavırýsqa qarsy kúres is-sharalary týraly egjeı-tegjeıli aıtyp berip, ǵylym men bilim salalaryna erekshe nazar aýdardy. Elshi óte qysqa merzim ishinde Qazaqstan oqý úrdisin buzbaı, búkil bilim berý protsesin qashyqtan oqytýǵa kóshire alǵanyn, buǵan «Tsıfrlyq Qazaqstan» baǵdarlamasyn iske asyrý járdemdeskenin atap kórsetti. Sonymen birge ol Qazaqstan men Irannyń áleýetin eskerip, ol qazirgi zamanǵy ınternet-tehnologııalardy qoldana otyryp, ǵylym jáne bilim salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Bul úderisti ilgeriletý boıynsha yqpaldastyq jasaýǵa qazaq tarapynyń daıyn ekenin bildirdi. Búgingi tańda Qazaqstannyń 9 ýnıversıteti Irannyń 18 joǵary oqý ornymen yntymaqtastyqty jolǵa qoıǵan. Qazaqstandyq joǵary oqý oryndarynda Irannyń 28 azamaty, Iran ýnıversıtetterinde Qazaqstan Respýblıkasynyń 7 azamaty oqıdy», - dep jazady dep jazady Rarstoday.


Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:

Avtor:

Baqytjol Kákesh

Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Kojakeldıev E.
Kojakeldıev E.
954-059
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Bakytjan Erbasov
Bakytjan Erbasov
954-059

MURAǴAT