+7 (701) 759 90 19
USD 421.58 EUR 496.83
RUB 5.53 CNY 62.2
Jańalyqtar

Abaı shyǵarmalaryn 10 tilge aýdarǵan mamandar men baspalar belgili boldy

2020 jylǵy 11 tamyz 12:46
Bólisińiz:
Abaı shyǵarmalaryn 10 tilge aýdarǵan mamandar men baspalar belgili boldy

NUR-SULTAN. QazAqparat – Abaıdyń shyǵarmalary álemniń 10 tiline aýdarǵan mamandar men baspalar belgili boldy, dep habarlaıdy QazAqparat «Ulttyq aýdarma bıýrosy» qoǵamdyq qoryna silteme jasap.

Uqsas jańalyqtar
Qostanaıda 1939 jyly latyn qarpinde shyqqan Abaı óleńderiniń jınaǵy tabyldy

«Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyq mereıtoıy aıasynda QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen uly aqyn, oıshyl, aǵartýshy shyǵarmalary álemniń 10 tiline aýdaryldy. Olar: aǵylshyn, arab, qytaı, ıspan, ıtalıan, nemis, orys, túrik, frantsýz jáne japon tilderi. Aýdarma jınaqtarǵa aqynnyń 145 óleńi, 3 poemasy men 45 qara sózi kirdi.

Abaı shyǵarmalary ózge tilderge buǵan deıin de aýdarylǵan. Degenmen de, bul bastama memlekettiń osyndaı iri aýqymda iske asyrǵan alǵashqy aýdarma jumysy. Joba aıasynda aýdarma sapasyn qamtamasyz etýge erekshe mán berildi. Aýdarma jumysy men jınaq basylymyn uıymdastyrýǵa ár tilde sóıleıtin asa tájirıbeli mamandar, tıisti eldiń mádenıeti men ádebıetin tanystyratyn, kórkem aýdarmaǵa mamandanǵan eń bedeldi baspa uıymdary tańdalyp, tartyldy», delingen habarlamada.

Abaıdy aǵylshyn tiline aýdarý, basyp shyǵarý jáne taratý jumysy Kembrıdj ýnıversıteti baspasynyń qatysýymen iske asýda. Abaı shyǵarmalarynyń jolma-jol aýdarmasyn daıyndaý jáne óleńderine lıngvıstıkalyq, etnografııalyq, tarıhı túsindirme jazýǵa aýdarmashy ári ónertanýshy Ásııa Baǵdáýletqyzy, tarıhshy, ádebıettanýshy Zıfa Áýezova, aýdarmashy, jýrnalıst Roza Qudabaeva, abaıtanýshy-ǵalym Gúlzııa Qambarbaeva, aýdarmashylar Mırgúl Qalı men Gaýhar Halyq qatysty. Aqyn óleńderiniń kórkem aýdarmasyn jasaý tanymal brıtan aqyny, professor Shon O'Braıenǵa, al qara sózderin aýdarý shotlandyq aqyn ári jazýshy, professor Djon Bernsaıdqa tapsyryldy.

Abaı shyǵarmalaryn ıspan tilinde sóıletýge Servantes ınstıtýty qoldaý kórsetip, jınaqty daıyndaýǵa ádebı aýdarmaǵa mamandanǵan «Visor» baspasy jaýapty boldy. Abaı týyndylaryn aýdarýmen Ispanııanyń bedeldi aýdarmashysy Marııa Sanches Pıýg, Granada ýnıversıtetiniń professory Enrıke Torkemada, aýdarmashylar Mıhaıl Chılıkov pen Aleksandra Shevelevalar atsalysty.

Jınaqty frantsýz tiline aýdarý, basyp shyǵarý jáne taratýdy Galımar (Editions Gallimard) atty Frantsııanyń eń iri baspa úıi oryndaıdy. Italıan tilindegi aýdarma jınaqty Italııa iri baspalarynyń biri Gruppo Mondadori daıyndap tanystyrady.

Abaıdy arab álemine Arab memleketteri lıgasynyń Bilim, ǵylym jáne mádenıet uıymynyń (ALECSO) baspa úıi daıyndap, usynady. Aqyn týyndylarynyń jolma-jol aýdarmasyn ázirleýge Kaır ýnıversıtetiniń oqytýshysy Rábıǵa Tólebaı, shyǵystanýshy Qurmanǵazy Sadybaev, ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ shyǵystaný fakýltetiniń dekany Paltore Iktııar atsalysty. Abaı óleńderiniń ádebı redaktsııasyn Mysyr ádebıetshiler odaǵynyń kórnekti ókili, aqyn Saýrat Sellam, lıngvıstıka jáne fılosofııa professory Haled Elsaıed júzege asyrdy.

Abaı týyndylaryn qytaı tilinde qytaı qazaqtarynyń arasynan shyqqan tanymal jazýshy, ádebıetshi, qoǵam qaıratkeri, QHR memlekettik syılyǵynyń ıegeri Aqpar Májıt sóıletti.

Jınaqty nemis tiline aýdarý jáne basyp taratýǵa Alles Druckbar baspasy qatysýda. Qazaq tilinen nemis tiline tikeleı aýdarma jasaǵan aýdarmashy Álmaǵambet Tórehanov pen Tańsulý Rahymbaevalar. Jınaqtyń ádebı redaktsııasyn tanymal nemis jazýshysy, dramatýrg Anna Tsýkerman úılestirdi.

Bul joba aıasynda Abaı japon tiline alǵash ret aýdarylyp otyr. Ol úshin qazaq jáne japon mamandarynan turatyn arnaıy top quryldy. Aqyn shyǵarmalarynyń kórkem aýdarmasyna Tokıo ýnıversıtetiniń shet tilder professory Sakaı Hırokı, qazaq ádebıetin zertteýshi Mıkııa Nıshımýra, japon-qazaq sózdigin qurastyrýshy, aýdarmashy Shıgenobý Masýdjımalap qatysty. Jınaq Tokıodaǵy Hanadensha (株式会社花伝社) baspasynan shyǵady.

Abaı murasyn túrik tiline aýdarý jumysy Túrik ádebıeti qorynyń baspasyna (Türk Edebiyati Vakfi) tapsyryldy. Baspa úıi aýdarma jobasyna Ekrem Aıan, Zafer Kıbar sekildi tájirıbeli aýdarmashylar men Imdat Avshar, Bahtııar Aslan, Abdýlvahab Kara syndy bedeldi ǵalymdaryn tartty.

Abaıdyń orys tiline aýdarylǵan alǵashqy óleńderi XX ǵasyrdyń basynda-aq jarııalanǵan edi. Keıin orys tilindegi Abaı jınaqtary birneshe márte aýdarylyp basyldy. Aqynnyń 175 jyldyq mereıtoıy aıasynda onyń óleńderi men qara sózderin qaıta aýdarýǵa talpynys jasalyp, aýdarmashy-aqyndardan turatyn arnaıy top ta quryldy. Alaıda, qazaqstandyq jáne reseılik mamandar keńese otyryp, jańa jınaqqa Abaı óleńderiniń osy ýaqytqa deıin aýdarylǵan eń sátti nusqalaryn kirgizý týraly ortaq uıǵarymǵa keldi. Orys tilindegi jınaqtyń qurastyrýshysy – Baqytjan Qanapııanov. Desek te, aqynnyń birqatar óleńderi men poemalary, 45 qara sózi orys tiline jańadan aýdarylyp qosyldy. 3 poema men birqatar óleńdi máskeýlik aqyn ári aýdarmashy Mıhaıl Sınelnıkov aýdardy. Al Qara sózderdiń orys tilindegi jańa kórkem aýdarmasyn jasaýǵa reseılik jazýshy ári aýdarmashy Anatolıı Kım qatysty. Ol buǵan deıin Muhtar Áýezovtiń «Abaı jolyn», sondaı-aq Ábdijámil Nurpeıisov pen Ábish Kekilbaev shyǵarmalaryn orys tilinde sóıletken, qazaq ádebıetimen jáne mádenıetimen jaqsy tanys maman. Jolma-jol aýdarmaǵa aqyn, dramatýrg Madına Omarova, abaıtanýshy Gúlzııa Qambarbaeva, redaktor Álııa Nagornıýk qatysty. Abaıdyń orys tilindegi jańa jınaǵyn ázirleý jumysyn úılestirýge M.Lomono­sov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversı­te­tiniń baspa úıi jaýapty.

Jınaqtyń barlyq tildegi formaty men muqabasy birdeı bolmaq. Muqaba sýretiniń avtory – tanymal sýretshi Dáýren Qasteev (Ábilhan Qasteevtiń nemeresi).

Ár tildegi jınaqtyń taralymy – 3 myń danadan. Taralym osy tilderde sóıleıtin júzden asa eldiń iri kitaphanalary men ádebı jáne ǵylymı ortalyqtaryna jetkiziledi.

Bul joba aıasynda alǵash ret Abaı shyǵarmalary aǵylshyn, arab, túrik, qytaı, nemis jáne japon tilderine qazaq tilinen tikeleı aýdaryldy. Tek ıspan, ıtalıan, frantsýz tilderine áli de orys tili arqyly jol salýǵa týra keldi. Abaıdyń shet tildegi aýdarmalarynyń deni keńes dáýirinde jasalǵan, ıaǵnı ol aýdarmalar erkin jasaldy deýge bolmaıdy. Bertindegi aýdarma jobalary aıasynda jekelegen óleńder nemese Qara sózder bólek aýdaryldy. Sondyqtan bul aýdarma aıasynda Abaı aýdarmasyndaǵy barlyq máseleler jan-jaqty qamtyldy.

Abaıdyń 175 jyldyǵyna oraı aqyn shyǵarmalaryn 10 tilge aýdarýǵa úles qosqan birqatar aýdarmashy mamandar QR Prezıdentiniń jarlyǵymen 2-dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaldy.

Atap aıtsaq, Kembrıdj ýnıversıteti baspasy tarapynan Abaıdy aýdarý jumysyna jetekshilik etken, atalmysh baspa basshylarynyń biri Djeın Mann hanym, Abaı óleńderi men sózderin qytaı tiline jeke dara aýdarǵan Aqpar Májıt myrza, Ispanııa koroldik áýletiniń aýdarmashysy, Abaıdy ıspan tilinde sóıletken Marııa Sanches hanym, sondaı-aq Abaıdy túrik tiline aýdarýǵa aıryqsha úles qosqan Zafer Kıbar myrza jáne Abaı jınaǵynyń arab tilindegi nusqasyn daıyndaýǵa ólsheýsiz úles qosqan Haled Elsaıed myrza Qazaqstannyń shetel azamattaryna beretin eń joǵary syılyǵy – ekinshi dárejeli Dostyq ordenderimen marapattaldy.

Joba QR Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń tapsyrysy boıynsha «Ulttyq aýdarma bıýrosy» qoǵamdyq qorynyń úılestirýimen júzege asýda.


Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:
Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Kojakeldıev E.
Kojakeldıev E.
954-059
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Aıdar Ospanalıev
Aıdar Ospanalıev
954-059

MURAǴAT