+7 (701) 759 90 19
USD 425.05 EUR 509.29
RUB 5.58 CNY 64.66
Jańalyqtar

11 shilde. QazAqparat kúntizbesi

2020 jylǵy 11 shilde 07:00
Bólisińiz:
11 shilde. QazAqparat kúntizbesi

NUR-SULTAN. QazAqparat - QazAqparat oqyrmandaryna 2020 jylǵy 11 shildege arnalǵan kúntizbesin usynady.

ATAÝLY KÚNDER

Búkildúnıejúzilik tuǵyn halyqtar kúni

BUU-nyń bastamasymen 1987 jyldan bastap atap ótiledi. Sol jyly 11 shildede BUU demograftarynyń esebi boıynsha jerdiń bes mıllıardynshy turǵyny dúnıege keldi. 2001 jylǵy málimet boıynsha jer turǵyndary 1,1 mlrd adamǵa kóbeıgen. BUU sarapshylarynyń boljamdaryna qaraǵanda, aldaǵy 45 jyl ishinde adam sany 9 mıllıardqa deıin artýy múmkin. Biraq damyǵan memleketterde halyq sany kóbeımeıdi, bul kórsetkish 1,2 mlrd deńgeıinde saqtalady. 2050 jyly Germanııa, Italııa, Japonııa, Ýkraına jáne Reseı syndy 50 memlekette turǵyndar sany 2005 jylmen salystyrǵanda tómen bolady. BUU baıandamasyna qaraǵanda adamdardyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵy 1950-1955 jyldary 46 jas bolsa, 2000-2005 jyldary - 64 jas. ıAǵnı, adamdardyń ómir súrý jasy 18 jylǵa ósken. 2050 jyly ortasha ómir súrý uzaqtyǵy - 75, al damyǵan memleketterde 82 jas bolady dep kútilýde.

ESTE QALAR OQIǴALAR

1894 jyly Transsibir temir joly arqyly Petropavl qalasyna alǵashqy poıyz kelip jetti. Temirjol qatynasynyń qalyptasýy bul ólkeniń ekonomıkalyq damýyna jasalǵan negizgi qadam bolatyn.

1977 jyly Qazaq mıneraldyq shıkizat ǵylymı-zertteý ınstıtýty quryldy.

1997 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń energetıka júıesin basqarýdy qurylymdyq reformalaý aıasynda «Qazaqstanenergo» ulttyq holdıngi bazasynda «Elektr jelilerin basqarý jónindegi Qazaqstan kompanııasy» AQ (Kazakhstan Electricity Grid Operating Company - KEGOC) quryldy.

1997 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń «Til týraly» Zańy qabyldandy.

2007 jyly Aqtóbe oblystyq máslıhatynyń sheshimimen óńirdegi 11 aýyl jáne 2 aýyldyq okrýgtiń ataýy ózgertildi.

Atap aıtqanda, aýyldardyń «oryssha» ataýlar ornyna burynǵy tarıhı ataýy qaıtaryldy nemese ataqty aqtóbelik jáne qazaqstandyqtardyń atyn aldy. Osylaısha, Aqtóbeniń irgesindegi Novostepanovka aýyly - Keńes Nokın atyndaǵy aýyl, Alǵa aýdanynyń Berezovka aýyly - Qaıyńdysaı aýyly, Qobda aýdanynyń Voznesenovka, Pıatıgorka jáne Qyzyltý aýyldary - Qýraıly, Bestaý jáne Egindibulaq aýyly dep atalatyn boldy. Ataqty kompozıtor Shámshi Qaldaıaqovtyń aty Qarǵaly aýdanynyń Aleksandrovka aýylyna berildi. Osy aýdannyń taǵy 2 aýyly - Erzerým men Borodınovka - Sarybulaq jáne Qaıraqty dep ózgertildi. Sondaı-aq Mártók aýdanynyń Novomıhaılovka aýyly endi Baınassaı aýyly, Kazanka aýyly - Qazan aýyly, Muǵaljar aýdanynyń ıÝbıleınyı aýyly Altyndy aýyly dep atalatyn boldy. Alǵa aýdanynyń Klıýchevoı okrýgi - Úshqudyq aýyldyq okrýgi, Qobda aýdanynyń Belogorskıı aýyldyq okrýgy Bestaý aýyldyq okrýgi dep ózgertildi.

2012 jyly Saryarqanyń dala ottaryn reseılik entsıklopedıst Nıkolaı Nepomnıaıı álem keremetteri tizimine engizdi. Tylsymy mol saǵym Nıý-Iorktegi kanalızatsııanyń allıgatorlary, Bermýd úshtaǵany, pıramıdalarmen bir tizimge engizildi. «Torǵaıdyń sıqyrly ottary» týraly zertteýshi «Eń tańǵajaıyp qubylystar» kitabynda tolyq sıpatama berdi.

2013 jyly qazaqstandyq Marııa Mýdrıak «Belvedere» opera ánshilerine arnalǵan halyqaralyq konkýrsynda álemniń úzdik sopranolarynyń ondyǵyna kirdi.

2018 jyly kásipqoı boksshy Gennadıı Golovkınniń Elbasy Nursultan Nazarbaevqa tartý etken chempıondyq beldikteri Elbasy kitaphanasyna berildi. 29 maýsym kúni Qazaqstan Prezıdentimen kezdesken Gennadıı Golovkın Elbasyna WBC, WBA (Super), IBO jáne IBF tujyrymdary boıynsha chempıondyq beldikterin syıǵa tartqan. Qazaqstandyq boksshynyń beldikteri «Qazaqstandaǵy olımpıada qozǵalysy» turaqty ekspozıtsııasyna qoıyldy.

2018 jyldyń mamyrynda tusaýy kesilgen atalmysh ekspozıtsııada Memleket basshysymen kezdesý barysynda Olımpıada qozǵalysynyń jetekshileri, otandyq jáne sheteldik sportshylar syıǵa tartqan kádesyılar, marapattar jáne sport quraldary saqtalǵan. Bul jerde QR Prezıdentiniń sport salasyndaǵy memleket saıasatyn el ishinde ǵana emes, shekaradan tys ilgeriletkeni úshin alǵan marapattary da ornalasqan. Olardyń qatarynda sport uıymdary men qoǵamdar, qaýymdastyqtar men federatsııalar tartý etken marapattar, sondaı-aq QR UOK Qurmet belgisi (2000), «Speshıal Olımpıks Qazaqstan qozǵalysyn qoldaǵany úshin» estelik medali men belgisi (2002), Azııa Olımpıada keńesiniń ordeni (2007), FILA Halyqaralyq kúres qaýymdastyǵynyń altyn ordeni (2003) syndy ózge de Olımpıada jáne Paralımpıada oıyndarymen baılanysty marapattar bar. Olardyń eń alǵashqysy, ári eń erekshesi - HOK prezıdenti Hýan Antonıo Samaranchtyń Memleket basshysyna tabystaǵan - «Eńbegi úshin» altyn Olımpıada ordeni (1997).

2019 jyly QR Qorǵanys mınıstrligi áskeri ortalyq sport klýbynyń sportshysy Sergeı Tsyrýlnıkov Gınnes rekordyn ornatty. Ol 1 mınýt 48 sekýndta bir qolynyń kúshimenen 10 tabaǵa shege qadap shyqty.

Sergeı Tsyrýlnıkov – Gınnes rekordtar kitabynyń jáne álemniń 4 dúrkin, Qazaqstannyń 5 dúrkin rekordshysy, voleıbol jáne paýerlıftıng boıynsha sport sheberi, gir sporty boıynsha sport sheberine úmitker, birqatar qaýipti, kúrdeli ádister men basqa da oıyn-saýyq nómirlerin oryndaýshy, qazaq palýandary Qajymuqan men Balýan Sholaqtyń dástúrin jalǵastyrýshy.


Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Bólisińiz:

Avtor:

Balnur Qojageldi

Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Aıdar Ospanalıev
Aıdar Ospanalıev
954-059
REDAKTOR
Jarylqasyn Saıagúl
Jarylqasyn Saıagúl
954-059

MURAǴAT