+7 (701) 759 90 19
USD 383.95 EUR 429.26
RUB 6.16 CNY 55.02
Jańalyqtar

100 jańa esim: Jeńimpazdar arasynda qandaı mamandyq jıi kezdesedi

2019 jylǵy 30 mamyr 17:17
Bólisińiz:
100 jańa esim: Jeńimpazdar arasynda qandaı mamandyq jıi kezdesedi

NUR-SULTAN. QazAqparat - Osydan úsh aı buryn «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń ekinshi maýsymy boıynsha 29 jeńimpazdyń esimi jarııalanǵan edi. Jańa esim - tynbaı eńbektengen, tabandylyqpen tabysqa jetken tulǵalar, al olar talaı jasqa úlgi bolary sózsiz. QazAqparat tilshisi ómirde de, jobada da jeńiske jetken «jańa 29 esim» týraly sholý usynady.

Atap ótken jón, 29 jeńimpazdyń arasynda qoǵam belsendileri (7 jeńimpaz) kóbirek. Ekinshi orynda - mádenıet (6 jeńimpaz), medıtsına (5), ǵylym (4) sanattary tur. Sonymen birge, sport atalymynda - 4 jeńimpaz, bıznes sanatynda - 3 jeńimpaz ozyp shyqqan. Mamandyq boıynsha taldaý jasasaq, 2019 jylǵy jeńimpazdar arasynda 3 programmıst, eki jýrnalıst, eki ánshi, eki fızık, eki neırohırýrg bar. Odan bólek, olardyń arasynan genetık, stomatolog, reprodýktolog, onkolog, kitaphanashy, dızaıner, aqyn, músinshi, kókparshy, semserlesýshi, fotosýretshi , akrobat jáne horeografty keziktirýge bolady.

2019 jylǵy «100 jańa esim» jobasynyń ekinshi kezeńine 2 388 ótinim túsip, onlaın daýys berý arqyly 29 adam ozyp shyqty. Jeńiske jetkender sherýin 34 jastaǵy kásipker Larıon Lıan 15 787 daýyspen bastap tur. Elbasymen kezdesýde kásipker óziniń minezi qıyn jasóspirim bolǵanyn jasyrmady. Onyń ústine bolashaq mıllıoner 11 jyldyq mektepte 10 mektepti aýystyryp, joǵary bilim ala almaǵan.

«Áli esimde, bolashaq jaryma úılenemin degende onyń anasy «otbasyńdy asyraı alasyń ba?» dep surady. Osy sózder meni qaırady. Men kez kelgen jumysty isteı berdim. 2 myń teńgege páter jınaǵan kezderim de boldy. Al osy jumysty sapaly jasaǵannan keıin bizge iri bir bankten úlken tapsyrys tústi. Sóıtip, ol banktiń 17 aımaqtaǵy barlyq fılıaldaryn jınaýǵa kiristik. Endi ol kezde qajetti qural-jabdyqtar da, árbir aımaqta adam da bolmady. Biraq biz dostarymyzǵa, týǵan-týystarymyzǵa telefon shalyp, jan-jaqtan adam izdedik. Taptyq. Sóıtip, úlken tapsyrysymyzdy oryndadyq», - dep eske alady Larıon Lıan.

Búginde Larıon Lıan negizin qalaǵan «IC-Group» kompanııasy tazalyq, kilem jýý, kir jýý, kıim tigý, kúzet, qaǵaz shyǵarý, jarnama, keıterıng syndy bıznestiń 12 baǵytynda jumys isteıdi. Qazaqstannyń barlyq óńirinde fılıaldary bar jáne kompanııa aınalymy 10 mlrd teńgeden asady. Osylaısha, kásipker respýblıka boıynsha 6 myńnan astam adamdy jumyspen qamtyp otyr.

Sonymen birge, «Bıznes» baǵytynda top jarǵandardyń biri - genetık, kásipker Bolat Sultanqulov (15 369 daýys). Ol 2014 jyly regeneratsııalyq tehnologııalar salasyndaǵy ázirlemelermen aınalysatyn «Jasýsha terapııasy» JShS men terini qalpyna keltiretin sarysý jasaıtyn «Pomme de vie» JShS kompanııasynyń negizin qalaǵan. B. Sultanqulov Nottıngem ýnıversıtetin (Ulybrıtanııa) «Genetıka oblysy ǵylymdarynyń bakalavry» mamandyǵy boıynsha bitirip, Respýblıkalyq Mıkroaǵzalar Kollektsııasynda, Ulttyq Bıotehnologııa ortalyǵynda, Nazarbaev Ýnıversıtetinde jumys istegen.

Jas kásipker - psorıazǵa qarsy A-psorin dárisin ázirleıtin «Astana Bıomed Grýpp» JShS quryltaıshylarynyń biri. 2017 jyly jasaǵan eńbekteri úshin áriptesterimen birge «Ǵylym kóshbasshysy - 2017» ataǵyn jeńip aldy. Bolat Sultanqulov onkologııa jáne rak epıgenetıkasy salasynda halyqaralyq maqalalardyń birlesken avtory. Qazirgi kezde Nazarbaev ýnıversıtetinde «Bıomedıtsınalyq ınjenerııa» mamandyǵynyń PhD stýdenti.

Eńbek jolyn 18 jasynda daıashy bolyp bastaǵan Aıdos Saılyǵaraev - búginde «100 jańa esim» jobasyndaǵy eń úzdik kásipkerlerdiń biri. Ol óziniń alǵyrlyǵymen túrli máselelerdiń sheshimin taýyp, zamanaýı sheshimderdi qoldaný arqyly bıznes salasynda joǵary nátıjelerge jetti. 2009 jyly kásipker alǵashqy «Dastarqan» ashanalar jelisin quryp, 2010 jyly - «Cofee do» kofehanasyn ashty. 2011 jyly kondıterlik tseh pen dúkender jelisi sekildi jańa óndiristerin ashty. Atalǵan tsehta «Bıznestiń jol kartasy-2020» badarlamasy aıasynda arnaıy Germanııadan SES-sarapshylaryn shaqyrtyp, torttar men desertterdiń jańa óndirý tehnologııasyn engizdi.

Búginde Aıdos Saılyǵaraev «Braýnıs Qazaqstan» JShS quryltaıshysy jáne prezıdenti qyzmetin atqarýda. Joba aıasynda 200-den astam adamdy jumyspen qamtyp otyr. Ol 2012-2013 jyldary ónim shyǵarý salasynda úzdik kásipker atanyp, «Jyldyń úzdik taýary» baıqaýynda Qyzylorda qalasy boıynsha birinshi oryndy jeńip aldy. Іzdenimpaz kásipker áli de Astana men Almaty qalalarynda jańa kofehanalar ashyp, Dýbaıda óz isin jalǵastyrmaq.

«Qoǵam» baǵytynda matematık, baǵdarlamashy jáne oqytýshy Asan Joldasov 15 757 daýyspen jeńimpaz atandy. Asan Joldasov oqýshy kezinen-aq matematıkadan respýblıkalyq, halyqaralyq olımpıadalarǵa qatysqan jáne 19 jasynda óz mektebin ashqan. Oqytýdyń arnaıy ádistemesin jasap, «Pıfagor» mektebin úlken kompanııaǵa aınaldyrǵan. Osylaısha, 10 jylda 10 myńnan astam balanyń matematıkaǵa qyzyǵýshylyǵyn oıatqan.

«Almaty, Astana jáne Taraz qalasyndaǵy mektepterimizde 136 muǵalim jumys isteıdi, 1500 talantty bala bilim alyp jatyr. Sońǵy alty jylda Qazaqstannyń oqýshylar quramasynyń teń jartysyn «Pıfagorda» bilim alǵan balalar quraıdy. 10 jylda men oqytqan 10 myń bala álemniń túpkir-túpkirinde bilim alyp júr. Feısbýk pen Gýglde óz kompanııalaryn qurdy», - deıdi A. Joldasov.

Budan bólek, Asan Joldasov QBTÝ aqparattyq tehnologııalar fakýltetiniń bakalavr jáne magıstr dárejesin aldy. Keıin óziniń alma-materinde kompıýterlik ınjenerııa kafedrasynda dáris oqydy. Bilim berýden bólek, Asan «Ferum Logic» startapyn qurýǵa qatysyp, óz qarajatyna Analar úıin salǵan.

Jeńimpazdar arasynda balalarǵa arnalǵan «OYLA» ǵylymı jýrnalynyń negizin salýshy, jýrnalıst Erdos Tólegenov te bar. Ǵylymdy nasıhattaıtyn «OYLA» jýrnaly Qazaqstanda ǵana emes, kóptegen damyǵan elderde de suranysqa ıe. Onyń erekshe dızaınmen árlengen betterinde matematıka men hımııa, fızıka men bıologııa pánderi jeńil tilmen túsindirilgen. Sondaı-aq, jýrnaldyń kóp bóligi ónertapqyshtyq pen robototehnıkaǵa arnalǵan.

«Bizdiń negizgi maqsatymyz - elimizdegi adamı kapıtaldyń sapasyn arttyrý. Eger bizdiń jýrnaldyń arqasynda ǵylymǵa qyzyǵatyn 10, 30 nemese 100 kishkentaı danyshpan shyqsa, munyń ózi biz úshin úlken nátıje bolar edi. Mysaly, bizdiń 14-15 jasar oqyrmandarymyzdyń biri jýrnaldan robot týraly maqalany oqyp, qyzyǵýshylyq tanytsa, 25 jasqa kelgende, elimizde bir bilikti robototehnık paıda bolady», - deıdi jýrnalıst.

Osy jazdan bastap OYLA jýrnaly CHIP WISSEN ataýymen Germanııa, Avstrııa, Belgııa, Lıhtenshteın, Lıýksembýrg, Gollandııa jáne Shveıtsarııa elderinde jaryq kóredi. Buǵan deıin jýrnal Qazaqstan, Avstralııa, Jańa Zelandııa men Ońtústik Koreıada shyqqan edi.

«100 jańa esimge» qosylǵan taǵy bir jýrnalıst Nazgúl Kenjetaı áskerı korrespondent retinde Eýropada jumys isteıdi. Nazgúl BUU jáne ıÝNISEF-pen seriktestik ete otyryp, Túrkııaǵa jáne Sırııa shet elderine birneshe is-saparǵa barady. Boıjetkenniń aıtýy boıynsha onyń maqsaty - soǵysty qaz-qalpynda kórsetý, jáne jábir kórgen balalardyń únin jetkizý.

Nazgúl túsirgen fotosýretter Katar, Túrkııa jáne Eýropanyń t.b. elderinde jekemenshik kórmelerde qoıyldy. Onyń jazǵan maqalalary BBC-de jarııalandy. Búginde Nazgúl Eýropadaǵy jergilikti agenttikter úshin túrkııalyq korrespondent retinde shtattan tys jýrnalıst bolyp jumys isteıdi.

Joba jeńimpazy atanǵan dızaıner Maıa Jumanbekova da - balalar ıgiligi úshin eńbek etetin jandardyń biri. Ol - «Mimioriki» tuńǵysh qazaqstandyq balalar kıimi brendiniń dızaıneri. 1998 jyly Maıa JOO úzdik bitirip, «Kıim dızaıny» kafedrasyna oqytýshy bolyp qabyldanady. Sol aralyqta ony «Kazahstan Tekstı Laın» JShS dızaıner retinde shaqyrady. Osylaısha, 20 jyl boıy Maıa ýnıversıttegi teorııany óndiristegi praktıkamen ushtastyryp júr. Maıa Jumanbekova - maýsymyna 17 kollektsııa, jylyna 34 kollektsııa shyǵaratyn brendtiń barlyq kollektsııasynyń avtory. Qazaqstan men Reseı qalalarynda «Mimioriki» fırmalyq dúkenderi jumys isteıdi. Brend «Altyn sapa-2011», «Franshıza-2011» syılyqtaryn, «Reseı sán úlgisi» baıqaýynda 1 oryn jeńip alǵan, Kazakhstan Fashion Week», «Mersedes Benz Fashion Week» qatysýshysy jáne bul jetistikter tiziminiń bir bóligi ǵana.

Múmkindigi shekteýli jandar arasynda sportty damytýǵa kúsh salǵan Baqtııar Bazarbekov te bıylǵy «100 jańa esim» jobasynyń jeńimpazy atandy. Ol - nashar kóretin jáne zaǵıp jandardyń «Shekteýsiz sport» áleýmettik jobasynyń jetekshisi, «Anashym» kóz kórý boıynsha múgedek balalar men jastardy qoldaý qorynyń bas dırektory. Bahtııar nashar kóretin jáne zaǵıp jandardyń 3 velomarafonyn (Almaty-Astana, Almaty-Ystyqkól, Astana-Parıj) uıymdastyrǵan. Osylaısha, marafonshylar múgedekterdi ǵana emes, deni saý adamdardy da shabyttandyrdy.

Al kitaphanashy Ǵalym Nurlanov zaǵıp jáne nashar kóretin jandarǵa braıl júıesin jáne arnaıy sıntezator arqyly kompıýterlik saýattylyqty tegin úıretýmen aınalysady. Ol elordada Kózi kórmeıtin jáne nashar kóretin azamattarǵa arnalǵan arnaıy kitaphanada «Dybys jazý stýdııasy jáne Braıl» kitaptaryn shyǵarý bóliminde kitaphanashy qyzmetin atqarady. Jumys barysynda kitaphanadan shyǵatyn «RBNSG-Vestı» gazetiniń shyǵarylýyna óz úlesin qosty.

Ǵ. Nurlanov kóziniń nashar kórýine qaramastan, únemi aınalasyndaǵy adamdarǵa kómektesip keledi. Onyń bir dáleli - zaǵıp jandarǵa Braıl álippesi men kompıýterlik saýattylyqty tegin úıretetin «Saýsaq ushyndaǵy álem» úıirmesi. 2015 jyly Astanada Halyqaralyq «Aq taıaq» festıvaliniń Braıl júıesinde oqý men jazýda Gran-Prı ıelendi. Jeńil atletıkadan múmkindigi shekteýli jandar arasynda ótken «Úmit» spartakıadasynyń kúmis júldegeri atanǵan.

«Qoǵam» baǵytyndaǵy taǵy bir joba jeńimpazy - sozdik.kz qurastyrǵan Evgenıı Chýrıkov. Ol 20 jyl buryn óz qarajatyna qazaq tiliniń elektrondy sózdigin ázirleýdi bastaǵan jáne qazirgi ýaqytta sózdikti úzdiksiz damytyp keledi. Búginde sozdik.kz - Qazaqstan ınternetindegi tanymal saıttardyń biri. Oǵan kúndelikti 50 myńnan astam adam kiredi.

Evgenıı saıt qurýmen ǵana shektelgen joq, ol áriptesterimen birge iOS pen Android-qa arnalǵan mobıldi qosymshalar jasady. Messendjerden shyqpaı-aq sózdi aýdarýǵa múmkindik beretin Telegram-bot qurdy. Qazirgi tańda saıt Qazaqstandaǵy jalǵyz sapaly elektrondy aýdarmashy jáne sózdik bolyp otyr.

«100 jańa esim» jobasynyń «Medıtsına» baǵytynda neırohırýrg Shyńǵys Shashkın 15 265 daýyspen kósh bastady. Ol «Eýrazııa - qımyl buzylýy qoǵamy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, Qazaq neırohırýrgtary qaýymdastyǵynyń vıtse-prezıdenti jáne hatshysy. SVS Nevro aýyr nevrologııalyq aýrýlar men epılepsııaǵa qarsy kúrestegi dárigerler men emdelýshiler qozǵalysynyń múshesi.

QR neırohırýrgtarynyń birinshi, ekinshi jáne úshinshi kongresteriniń uıymdastyrǵan. Astanada 2011 jyly Búkilálemdik neırohırýrgııa qoǵamdary federatsııasynyń bilim kýrstaryn uıymdastyrdy. 2018 jyldyń maýsymynan beri Shyńǵys Shashkın StandardNeuro klınıkasynyń medıtsınalyq dırektory laýazymynda eńbek etip keledi.

Jeńimpaz atanǵan taǵy bir neırohırýrg Myńjylqy Berdiqojaev eń kúrdeli otalardy jasaıtyn bilikti dáriger. Jas dáriger Reseıde bilim alyp, Astanadaǵy Respýblıkalyq neırohırýrgııalyq ǵylymı ortalyqqa kelgen. 2008-2015 jyldary ol 1500-den asa bas mıynyń tamyrlaryna joǵary tehnologııalyq ota jasady. 2016 jyldyń 1 qańtarynda M. Berdiqojaev Almaty qalasyna Sovmın aýrýhananyń neırohırýrgııalyq bóliminiń meńgerýshisi boldy. Sońǵy úsh jylda dáriger 800-ge jýyq ishki tamyr júıelerine qatysty ota jasady jáne Almaty qalasynda ınsýlttan kóz jumý kórsetkishin 2% tómendetti.

Búgingi ýaqytta Myńjylqy Berdiqojaev basqaratyn neırohırýrgııalyq bólimder Qazaqstandaǵy jáne qıyr Shyǵystaǵy dárigerlerdi oqytatyn úlken oqytý ortalyǵy bolyp tabylady. Sonymen birge, dáriger áleýmettik jelilerde belsendilik tanytyp, emdelýshilerge keńes berip otyrady.

Joba jeńimpazy, astanalyq reprodýktolog Almas Ibragımov óziniń «100 jańa esim» jobasyna usynylǵanyn bilmegen. Ol bala súıe almaı júrgen juptarǵa kómektesip, 5 myńnan astam balanyń dúnıege kelýine yqpal etken.

«Qaraǵandy medıtsına akademııasyn oqyp júrgenimde jaqsy hırýrg bolýdy armandadym. Biraq, sońǵy kýrsta jas otbasymen birge páter jaldap turǵan edim. Úılengenderine 3 jyl ótse de olardyń balalardy bolmady. Men olarmen 2 jyl turyp, dárigerlerge qalaı baryp tekserilgendigin, emdelgenin kórdim. Biraq, nátıje bolmady. Sol kezde olarǵa kómekteskim keldi», - deıdi dáriger.

A. Ibragımov Sechenov atyndaǵy Máskeý medıtsına akademııasynda bilim alǵan. Eýropada, AQSh-ta bilimin jetildirgen. Qazaqstanǵa oralǵan soń «Ekomed» bedeýlikti emdeýmen aınalysatyn arnaıy klınıkaǵa jumysqa turǵan. A. Ibragımovtyń emdelýshileri arasynda Eýropa, AQSh, arab elderinen kelgen erli-zaıyptylar da bar. Osylaısha, jas dáriger Qazaqstan reprodýktologııasy men medıtsınalyq týrızmdi damytýǵa úles qosyp keledi.

«Medıtsına» baǵytyndaǵy taǵy bir jeńimpaz Dáýren Ádilbaı onkologııa salasynda tabysty eńbek etip keledi. Ol 2012 jyly Astana qalasy ákimdiginiń bastamasymen qalada Qazaqstandaǵy ekinshi joǵary mamandandyrylǵan bas jáne moıyn isigi bólimin qurǵan. Sonymen birge, Qazaqstanda tuńǵysh ret aýyz jáne tamaq qýysy aqaýlaryn kompozıttik jamaýlardy transplantatsııalaý arqyly mıkrohırýrgııalyq qalpyna keltirý otalaryn jasaǵan.

Ol basshylyq etken komanda qysqa merzimde onkologııalyq qyzmet jumysynda úzdik nátıje kórsetken. Onyń ishinde emhanaǵa tirkeý orny, tekserý kabınetterinen bastap, onkologııalyq dıspanserler ashqan. Baqylaý jáne baǵalaý toptaryn quryp, alǵash ret aımaqtarǵa saparlap, baqylaý jasaǵan (Qaraǵandy, Taldyqorǵan, Aqtóbek, Qyzylorda, Astana t.b.). Nıý Iork, Seýl, Sıngapýr, Mınsk, Vena qalalarda ótken halyqaralyq konferentsııalarda baıandama jasaǵan. 2017 jyly halyqaralyq UICC young leaders baıqaýyna qatysyp, 7 jeńimpazdyń biri bolǵan.

«100 jańa esim» qatarynan kóringen stomatolog Sýhrab Japarovtyń da eńbek joly kópke úlgi. Dárigerler otbasynda tárbıelengen ol álippe ornyna anatomııa aqtaryp ósken. S.D. Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medıtsına ýnıversıtetine bilip alyp, medıtsına ǵylymdparynyń kandıdaty atanǵan. Qazir ol Almatyda besinshi qalalyq klınıkalyq emhanada jaq-bet hırýrgy bolyp jumys isteıdi. Túrli jaq-bet aýytqýlary bar adamdardy, balalardy emdeýmen aınalysady.Negizgi jumysqa qosa, QR Tuńǵysh Prezıdenti - Elbasy qory janyndaǵy Ǵylym jónindegi keńes tóraǵasynyń orynbasary. Onda Qazaqstannyń jas ǵalymdaryn qoldaýmen aınalysady. 20 jyldyq qyzmette Sýhrab Japarov 45 ǵylymı eńbek pen 9 ónertabys patentiniń avtory bolǵan.

«Ǵylym» sanatynda mobıldik baǵdarlamalar jasap, kompıýterlik qaýipsizdik salasynda jumys isteıtin Ivan Krepakty erekshe atap ótýge bolady. Ol nebári 7 jasynda «KazKommertsBanktiń» jarnamalyq dızaınyn jasap, tabys tapqan. Ol qurastyrǵan shar-saper jarǵysh qurylǵyny zalalsyzdandyrady, adamdar jete almaıtyn jerge barady, órtti sóndiredi. Keıinirek kez kelgen mekemeni avtomatty rejımde toksındyq tútinderden tazalaıtynqurylǵy oılap tapty.

2015 jyly qashyqtyqta smartfon arqyly basqarylatyn tuńǵysh Qazaqstandyq aqyldy «bLock» qulpyn jasady. Ym-ıshara tilin bilmeıtin mylqaý jandarmen qarym-qatynas kedergisin joıýǵa arnalǵan «Voice-Komek» mobıldik baǵdarlamasyn qurastyrdy. Búginde bul mobıldik baǵdarlamma 7 tildi «biledi». Bul arqyly mylqaý jandardyń telefonynda dál sol mezette mátindi dybystyq ımpýlske jáne kerisinshe dybystyq belgiler mátinge aınalady. Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetinde Ivan symsyz terrorlyq qarýdy zalalsyzdandyratyn, qaýipti jańalyq siltemelerin taratpaıtyn jáne test nemese emtıhan kezindegi akademııalyq ádildikti qamtamasyz etetin «Qiianat Etpe» portatıvti antıterrorıstik antennasyn jasap shyǵardy.

Kezekti jeńimpaz ǵalym Ámir Qýat elimizde óndiris pen jumysta jaraqat alý máselesine kóńil bólip, ólim men jaraqat sanyn tómendetetin BIOV» qaýipsizdik tehnıkasyn jasaǵan. Onyń zertteýlerinde adam qatelik jiberetin zańdylyqtar anyqtalǵan jáne nátıjesinde 2008-2016 jyldary 1,2 ólim oqıǵalary zerttelip, qaýipsizdik júıesiniń tıimdiligi artqan.

Á. Qýat óz zertteýlerimen Beıjiń olımpıadasynda QR quramasynyń medal alýyna kómektesken. Onda ár sportshynyń bıologııalyq áleýetin eseptep, keńes bergen. Aǵzanyń energııalyq resýrsyn saqtap, ony dopıng qoldanbaı tıimdi paıdalanýǵa jáne sportshylardy jaraqattanýdan saqtaýǵa kómektesken. Berilgen ádistemeni turaqty negizde qoldaný úshin AQSh pen Italııadan shaqyrý kelgen, biraq Ámir bul ázirleme týǵan eliniń ıgiligine qyzmet etýi kerek dep uıǵardy.

Sonymen birge, jeńimpazdar qatarynda fızık-ǵalymdar Nurhat Jákıev pen Serik Nurkenov bar. Nurhat Jákıev bútin sandy syzyqtyq programmalaýdy paıdalanyp energojúıeniń kompıýterlik modelderin jasaǵan. Bul modelder ınvestıtsııalyq jáne operatsııalyq stsenarıılik taldaý jasaýǵa múmkindik beredi. Zertteýler QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń, Ulybrıtanııa koroldik ınjenerler qoǵamynyń, QR Tuńǵysh Prezıdenti - Elbasy qorynyń ǵylymı zertteýlerge bólgen granttary aıasynda jasalǵan. Jumystardyń nátıjesi halyqaralyq EKSPO-2017 kórmesine qoıylǵan.

«Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlegi Serik Nurkenov «ıadrolyq medıtsına» salasy arqyly onkologııalyq, kardıologııalyq jáne nevrologııalyq aýrýlardy erte kezeńde anyqtaý ádisin jolǵa qoıǵan. Sondaı-aq, S. Nurkenov - metastatıkalyq zaqymdanýlardy anyqtaý maqsatynda ıondaýshy sáýlelerdiń ashyq kózderin qoldana otyryp dıagnostıkalyq zertteý júrgizgen júrgen Qazaqstandaǵy alǵashqy medıtsına fızıgi.

«100 jańa esimniń» «Sport» baǵytynda kókparshy Aleksandr Pýpenko erekshe kózge tústi. Ol Kókpardan Qazaqstan quramasynyń oıynshysy, Azııa oıyndarynyń, álem chempıonatynyń chempıony atanyp úlgergen. Bala kezinen jylqyǵa jany qumar Aleksandr at sport klýbyna baryp, 9 jasynda kópshilik aldynda óner kórsete bastaıdy. Al 14 jasynda kókparmen kásibı túrde shuǵyldanady.

16 jasynda A. Pýpenko Astana quramyna alynyp, jarystarǵa shyqqan. Qazaqstannyń jastar chempıonatynda Pýpenkonyń komandasy qola júldege qol jetkizedi. Bir jyl ótken soń, astanalyq órender kúmis alsa, tipti bir jyldy araǵa salyp, chempıon atanǵan. Al Aleksandr Pýpenko 44 salym salyp, úzdik surmergen boldy. Kókpar arqyly Aleksandr qazaq tilin jetik meńgergen. Sondaı-aq, Aleksandr Mańǵystaý oblysyndaǵy «Adaı Ata» komandasyn jattyqtyryp, ózin bapkerlik qyrynan da tanytty.

Bıylǵy joba jeńimpazdary qataryna semserlesýshi Tamıla Mýrıdova enip otyr. Ol - jasóspirimder men kadetter arasynda semserlesýden ótken álem chempıonatynyń qola júldegeri, QR halyqaralyq klasstaǵy sport sheberi. 12 jasynan beri sportta júrgen Tamıla semserlesýdi eń ádemi sport túri sanaıdy.

«Qazaqstanda semserlesý sporty jaıly kóp adam bile bermeıdi. Men elimizde bul sporttyń damyǵanyn qalaımyn. Mysaly, Italııanyń orta bilim beretin mektepteriniń bárinde semserlesý boıynsha sabaqtar bar. Biz úshin bul arman, árıne. Biraq osy sport jaıly adamdar kóbirek bilse, oǵan qyzyǵatyndardyń da sany artary sózsiz», - deıdi Tamıla.

Sondaı erekshe mamandyq ıeleriniń biri - akrobat Nıkıta Amoskın de «100 esim» jeńimpazy atandy. Nıkıta bala kezinen sporttyq akrobatıkamen aınalysqan. Ol Qaraǵandydan 45 shaqyrym jerdegi Novodolınskıı kentinen jattyǵý úshin kúnde qalaǵa barǵan. Al búginde 20 jastaǵy óren halyqaralyq klasstaǵy sport sheberi, eki dúrkin Azııa chempıony, sporttyq akrobatıkadan álem chempıony atanǵan.

Nıkıtanyń 60-tan asa marapaty bar. Alaıda jas sportshynyń basty jetistigi - 2018 jyldyń sáýirinde Belgııanyń Antverpen qalasynda jastar arasynda aralas juptar kategorııasyndaǵy sporttyq akrobatıkadan ótken Álem Chempıonatynyń altyny. Óz qalasy men eliniń maqtanyshy bolyp júrgen Nıkıta ári qaraı da halyqaralyq sport áleminde Qazaqstannyń mereıin ústem etkisi keledi.

29 jastaǵy jeńimpaz Erjan Sálimgereevtiń ómiri oqyrmandy oılantpaı qoımaıdy. Ol úshinshi synypta transformatordaǵy toqqa túsip, bir qoly men bir aıaǵynan aıyrylǵan. Dese de, Erjan moıymaı, sportqa qyzyǵýshylyq tanytyp, belsendi ómir súrýdi qalaǵan.

«Mektep bitirgende balalar arsynda «Men Almatyǵa baramyn, men Astanaǵa oqýǵa túsemin» degen áńgimeler júredi. «Men qaıda baramyn?» degen oı týyndady. Úıdegi jaǵdaıdy bilemin. Bes adam bolyp bir bólmeli jataqhanada turdyq. Sonda tańqalatynym, bir basseınniń qasynda eki jyl boıy taksı júrgizdim. Biraq ómiri sonyń ishine kirmeppin. Keıinirek sol basseınde júzýdi úırendim», - dep eske alady E.Sálimgereev.

Búginde Erjan xalyqaralyq dárejedegi sport sheberi, Álem kýbogynyń tórt dúrkin ıegeri, Azııa oıyndarynyń eki márte jeńimpazy. Indonezııanyń Djakarta qalasynda ótken jazǵy Azııanyń Paralımpıadasynda qos altyn medal enshiledi. 50 metrdi 31 sekýndta baǵyndyrsa, 100 metrdi 1 mınýt 8 sekýndta júzip ótken. Erjannyń endigi maqsaty - Tokıo Olımpıadasynda chempıon ataný.

«100 esim» jobasynyń «Mádenıet» baǵytynda da talantty jastar kóp. Olardyń biri - talantty ánshi, mýzykant, dombyra, saksafon, gıtara jáne fortepıanoda oınaıtyn Álibek Álmádıev. Ol qazaq, orys, aǵylshyn jáne frantsýz tilderinde erkin sóıleıdi. 2011 jyly 17 jasynda halyqaralyq «Fabrıka zvezd» mýzykalyq baıqaýynda fınalıst bolǵan. «Qazaqstan daýysy», «Zolotoı mıkrofon», «Felıchıta», «Nadejdy Evropy», «Rossııa-Kazahstan: 21 vek. Novye ımena», «Hochý k Meladze» jáne t.b. televızııalyq mýzykalyq baǵdarlamalardyń laýreaty men dıplomanty atandy. Búginde Álibek - tanymal «Hor Týretskogo» mýzykalyq ujymyndaǵy jalǵyz Qazaqstan ókili.

Qazaqstandaǵy jalǵyz kontrtenor opera ánshisi, dırıjer Batyrjan Smaqov ta el maqtanyshtarynyń birine aınaldy. Ol Italııa magıstratýrasyn qyzyl dıplommen bitirgen. 2016 jyly Sırııa balalaryna kómek retindegi qaıyrymdylyq kontsertteri serııasynan soń «ıÝNESKO Beıbitshilik ártisi» ataǵyn alǵan.

Oqý bitirgen soń elge oralyp, Astana Operasy teatrynda 2 ret "Vozvraenıe Orfeıa" atty jeke kontsertin bergen. Álemniń kóptegen elderinde, onyń ishinde Italııa, Grýzııa, Frantsııa, Egıpet, Iordanııa, Reseı, BAÁ, Polshada kontsert beredi. Osylaısha, B. Smaqov shetelde qazaq mýzykasyn nasıhattaýmen jáne dáripteýmen aınalysyp júr.

Kezekti joba jeńimpazy - horeograf, pedagog, qazaq horeografııasyn zertteýshi Anvara Sadyqovany Shara Jıenqulovanyń izin jalǵaýshy dep ataýǵa bolady. Ǵylymı aınalymǵa «neo-qazaqsha horeografııa» termınin alǵash ret Anvara Sadyqova engizgen. Ol ulttyq balet óneriniń máseleleri týraly 20-dan astam ǵylymı maqala jazyp, úsh monografııa, úsh televızııalyq baǵdarlama, úsh derekti fılmniń stsenarııin jazǵan. «Qazaqfılm» kınostýdııasy túsirgen «Qazaq bıi» derekti fılminiń teń rejısseri bolǵan.

Anvara Sadyqova shákirtteriniń ózindik qasıetterin de asha aldy. Olardyń kópshiligi aıtýly Halyqaralyq horeografııalyq baıqaýlardyń laýreattary, Qazaqstannyń, alys jáne jaqyn shet elderdiń túrli balet sahnalarynda jumys isteıdi. Sondaı-aq, A. Sadyqova qazaq horeografııasynyń qalyptasýy men damý tarıhy týraly materıaldar, sýret jáne kıno qujattaryn jınap-júıeleýmen aınalysady. Osy jumyspen Almaty, Astana jáne Qazaqstannyń basqa da qalalaryndaǵy túrli alańdarda onnan astam fotokórme uıymdastyryldy.

Joba jeńimpazy, fotograf, sýretshi jáne marketolog Álibek Ibraev kópshilikke «Ospan Ali» laqap atymen tanymal. Onyń jumystary Mılandaǵy EXPO-2015 Qazaqstannyń ulttyq pavılonyndaǵy halyqaralyq kórmege qoıyldy. 2016 jyly Álibek 500 fotograftyń arasynan iriktelip shyǵyp, Parıjdegi «Karýsel dıý Lývr» saýda ortalyǵynda «Qazaqstannyń sulýlyǵy» fotokórmesine qatysty. Qazaqstanda birneshe jeke kórmelerin ótkizdi.

«Fotosýretke men jastar saıasatymen aınalystym, uzaq ýaqyt boıy prodıýserlik ortalyqta jáne teledıdarda jumys istedim. Alaıda, fototúsirilim arqyly álemdi qazaq tarıhymen jáne mádenıetimen tanystyrý úshin, zamanaýı qazaqstandyqtardyń ómir súrý daǵdysyn kórsetý úshin, fotograf bolýdy uıǵardym», - deıdi Álibek.

Álibek qoǵamdyq qyzmetpen belsendi aınalysady, áıelderdiń densaýlyǵyna jáne sút bezi obyryna qarsy «Erte dıagnostıka ómirdi qutqarady» atty kontsertti uıymdastyrǵan.

Gıperrealıst-músinshi Aıdos Esmaǵambetov halyqqa sılıkon músinderimen tanylǵan. Áıgili Madam Tıýsso mýzeıin Qazaqstanda ashýdy armandaǵan. Alǵash ret 2011 jyly AQSh-tan materıal aldyryp, Abylaı han men Nursultan Nazarbaevtyń músinderin jasaǵan. Qazir Aıdos Gennadıı Golovkınniń músinin jasap jatyr.

«Bir músindi tolyq aıaqtaý úshin shamamen 4-5 aıdan bir jylǵa deıingi ýaqytym ketedi. Onyń ár tal shashyn jeke-jeke qoıamyn. Bul shydamdy talap etetin jumys», - deıdi Aıdos Esmaǵambetov.

Bıylǵy «100 jańa esim» jobasyna engen jalǵyz aqyn - «Maqpal Mysa» atymen tanymal Maqpal Tájmaǵambetova. Ol «Alaqandaǵy baqyt», «Men kerekpin» jáne «Aspantaýdyń kóktemi» atty úsh kitaptyń avtory. Óleńderi aǵylshyn, túrik, tatar, bashqurt, orys, qyrǵyz, ázirbaıjan jáne ıspan tilderine aýdarylǵan. Ispan, ázirbaıjan, orys tilindegi antologııalyq kitaptarǵa engen. Ótken jyly Qazaqstan Tuńǵysh Prezıdenti Qory uıymdastyrǵan «Altyn tobylǵy» Respýblıkalyq baıqaýynyń bas júldegeri atanǵan.

Aıta keteıik, «100 jańa esim» jobasyn júrgizýdi Elbasy Nursultan Nazarbaev óziniń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda usyndy. Osy arqyly Qazaqstannyń damýyna qomaqty úles qosqan adamdardyń naqty ómiri mysalynda tabys ıdeıalaryn, merıtokratııa men básekelestik prıntsıpterin, bilim jáne pragmatızm kýltyn nasıhattaý kózdelgen.

Jobanyń birinshi kezeńinde 2 myńnan asa ótinim qabyldanyp, 102 úmitker jeńimpaz atandy. 2017 jyldyń 1 jeltoqsanynda olarmen Prezıdent Nursultan Nazarbaev kezdesip, qatysýshylardyń jetistikterimen tanysty. Jobanyń ekinshi maýsymynda onlaın daýys berý arqyly 29 jeńimpaz úzdik dep tanyldy.

Bizdiń kanalymyzǵa jazylyńyz:

Basty sózder: Qoǵam, Jastar, 100 jańa esim,
Bólisińiz:

Avtor:

Aıjan Serikjanqyzy

Zagrýzka...
Pikir qaldyrý
+7
Jiberý
Sondaı-aq... oqyńyz
Zagrýzka...
ONLAIN QYZMETKERLER
REDAKTOR
Gúlmıra Alıakparova
Gúlmıra Alıakparova
954-059
REDAKTOR
Aıdar Ospanalıev
Aıdar Ospanalıev
954-059
REDAKTOR
Jarylqasyn Saıagúl
Jarylqasyn Saıagúl
954-059

MURAǴAT