+7 (701) 759 90 19 Лента
13 °С : استانا
30 °С : الماتى
USD 346.68 EUR 404.02
RUB 5.47 CNY 51.15
جاڭالىقتار

قۇرامىندا ءسپيرتى بار ءدارى- دارمەكتى قولدانۋدىڭ شاريعاتتاعى ۇكىمى قانداي؟

13 تامىز 00:07 943
:ءبولىسۋ
قۇرامىندا ءسپيرتى بار ءدارى- دارمەكتى قولدانۋدىڭ شاريعاتتاعى ۇكىمى قانداي؟

استانا. قازاقپارات - بۇگىندە مەديتسينادا سپيرت كوپتەپ قولدانىلادى. ال وسى سپيرت قۇوسىلعان ءدارى- دارمەكتى پايدالانۋدىڭ دىنىمىزدەگى ۇكىمى قانداي؟

ق م د ب- نىڭ شاريعات جانە ءپاتۋا ءبولىمىنىڭ مالىمدەمەسى بويىنشا، شاريعاتتا جالپى بارشا زاتتىڭ نەگىزى «تازا» بولىپ تابىلادى. تەك شاريعي دالەل عانا «تازا ەمەستىگىن، ءناجىس ەكەندىگىن» كورسەتسە عانا لايىقتى ۇكىمى بەرىلەدى.

يسلام عۇلامالارى: «حارام نارسەنى ءناجىس دەپ اتاۋعا وكىلەتتىلىگىمىز جوق. سەبەبى ونى ءناجىس دەپ ۇكىم شىعارۋ ءۇشىن شاريعاتتان دالەل كەرەك»، - دەگەن كوزقاراستى العا تارتقان. ماسەلەن ەسىرتكى مەن ۋدىڭ ۇكىمى حارام. ءبىراق نەگىزى تازا. ويتكەنى ولاردىڭ ناجىستىگىنە شاريعي دالەل جوق. كەز- كەلگەن ءناجىس حارام بولعاندىعىمەن حارام نارسەنىڭ ءبارى ءناجىس ەمەس. سوندىقتان سپيرت ماس ەتۋ سەبەبىنەن حارام بولعانىمەن ءناجىس ەمەس. قۇراندا ۇكىمى حارام بولىپ بەكىگەن «حامر» ءسوزى جۇزىمنەن جاسالعان شاراپقا ايتىلادى.

يمام اعزام ءمازھابىندا شاراپ حارام ءارى ءناجىس بولعاندىقتان تيگەن جەرلەرىن ءناجىس ەتسە، ال سپيرت تيگەن جەرلەرىن ءناجىس ەتپەيدى.

شافيعي ءمازھابىندا شاراپتىڭ ساناتىنا بارلىق ماس ەتۋشى ىشىمدىكتەر كىرگەن. ولاردىڭ بارلىعى ءناجىس دەپ تە ۇكىم بەرىلگەن. الايدا ءناجىس دەپ ۇكىم بەرىلسە دە سپيرتتىك سۇيىق زاتتار ارالاسقان دارىلەردى قولدانۋدىڭ وعاشتىعى جوق دەپ ساناعان. قۇرامىندا ءسپيرتى بار ءيىس سۋلار نەمەسە سپيرت ارالاسقان سۇيىق زاتتار دەنەگە، كيىمگە تيسە ءناجىس بولمايدى. سپيرت تيگەن جەردى جۋۋ دا مىندەتتى ەمەس. ويتكەنى سپيرت تەز كەۋىپ كەتەدى. قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن دارىلەرگە ازدى- كوپتى بەلگىلى ءبىر مولشەردە سپيرت قوسىلادى. ءسپيرتتى قوسۋداعى ماقسات ناۋقاستى ماس ەتۋ ەمەس. بار بولعانى ءدارى قۇرامىنداعى كەيبىر زاتتاردىڭ ەرۋىنە مۇقتاجدىق بار. سول سەبەپتى سپيرت قوسىلادى.

سونداي-اق ءدارىنىڭ قۇرامى ۋاقىت وتە كەلە وزگەرىسكە تۇسپەۋ ءۇشىن جانە ۇزاق مەرزىمگە ساقتاۋ ءۇشىن دە از مولشەردە سپيرت قوسىلادى. عالىمدار شاريعي ۇكىمى ءناجىس، حارام نارسەلەر باسقا نارسەگە ارالاسىپ، قاسيەتى مەن سيپاتىن جوعالتسا ياعني، ءيىسى، رەڭى، ءدامى دە قالماسا تازا بولادى دەگەن.

ايگىلى يمام، مۋللا نۇرۋددين ءالي يبن سۇلتان، يمام ۇبايدۋللا يبن ماسعۇدتىڭ «ءان-نۋقايا» اتتى ەڭبەگىنە جازعان «فاتحۋ- ءبابيل- عينايا» اتتى تۇسىندىرمەسىندە بىلاي دەيدى: «ءناجىستىڭ كۇلى نەمەسە ت. ب (ناجىستەردىڭ ۇكىمى) تازا بولىپ تابىلادى. ياعني، تۇزدى جەردە ءولىپ، تۇزعا اينالعان ەسەكتىڭ ۇكىمىن الادى. سونداي- اق شاريعاتتا نەگىزى ۇرىقتىڭ (سپەرمانىڭ) ۇكىمى ءناجىس. ۋاقىت وتە كەلە جاتىرعا تۇسكەن ۇرىق ۇيىعان قانعا اينالادى. ونىڭ ۇكىمى دە ءناجىس. كەيىن الگى ۇيىعان قان ءبىر شاينام ەتكە اينالادى. وعان تازا دەگەن ۇكىم بەرىلەدى. سونىمەن قاتار شاريعاتتا ءجۇزىم سۋسىنىنىڭ ۇكىمى تازا.

ەگەر اشىتىلىپ شاراپقا اينالسا، ۇكىمى ءناجىس بولادى. ول تاعى دا ءبىر وزگەرىسكە ۇشىراپ سىركە سۋىنا اينالسا، ۇكىمى تازا بولادى. وسىلايشا ءبىز قاندايدا ءبىر زاتتىڭ نەگىزىنىڭ باسقا ءبىر زاتقا اينالۋى اۋەلگى قاسيەتى مەن سيپاتىن جوعالتاتىندىعىن بىلەمىز. ويتكەنى ونىڭ تابيعاتى جانە كورىنىسى وزگەرىسكە ۇشىرادى». دەمەك ءسپيرتتى ءىشۋ ادامدى ماس كۇيگە تۇسىرەتىندىكتەن تىيىم سالىنادى. الايدا ءدارىنىڭ قۇرامىنا حيميالىق قوسپالاردىڭ ارالاسۋى ارقىلى سپيرت ءوزىنىڭ قاسيەتى مەن سيپاتىن جوعالتسا تازا بولىپ ەسەپتەلەدى. ۇكىم: سپيرت ىشۋگە شاريعي تۇرعىدان تىيىم سالىنادى. الايدا ءناجىس ەمەس. قۇرامىندا سپيرت بولعان ءدارىنى دەنەنىڭ سىرتىنا (جاعۋعا) قولدانۋعا بولادى.

ەگەر سپيرت قاندايدا ءبىر ءدارىنىڭ قۇرامىندا بولىپ، قاسيەتى مەن سيپاتىن جوعالتسا ىشۋگە بولادى. ال ەگەر سپيرت قاندايدا ءبىر ءدارىنىڭ قۇرامىندا بولىپ، قاسيەتى مەن سيپاتىن جوعالتپاسا تومەندەگى شارتتاردى ەسكەرە وتىرىپ ىشۋگە بولادى: ا. اسا ءزارۋ جاعدايدا، قۇرامىندا ءسپيرتى بار ءدارىنىڭ ورنىن باساتىن تازا ءدارى بولماسا؛ ءا. قۇرامىندا سپيرت قوسىندىسى بار ءدارى ناۋقاستىڭ وڭالۋىنا سەپتىگى تيسە؛ ب. قۇرامىندا سپيرت قوسىندىسى بار ءدارىنى مىندەتتى تۇردە جوعارى ءبىلىمدى، بىلىكتى دارىگەردىڭ رۇقساتىمەن قولدانۋ قاجەت.

ال islam.kz سايتى بۇل ۇكىمگە قاتىستى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى.

قۇرامىنا سپيرت ارالاسقان ءدارى- دارمەكتىڭ، ازىقتىڭ ۇكىمى قازىرگى تاڭدا وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. دەسەك تە، اتالمىش ءپاتۋادا كەيبىر ماسەلەلەرگە كەڭىرەك توقتالىپ، ەرەكشە نازار اۋدارىلسا، نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى دەگەن ويدامىن. سەبەبى، پايعامبارىمىز (س. ا. ۋ. ) حارام نارسەلەرمەن ەمدەلۋدەن تىيعانى بارىنە ءمالىم[1]. بۇل دەگەنىمىز، ىشەتىن ءدارى- دارمەگىمىز حارام زاتتاردى قامتىسا، وزگە ەمدەلۋ جولى قاراستىرىلادى دەگەن ءسوز. وزگە ەمدەلۋ ءتۇرى تابىلماعان جاعدايدا عانا، قۇرامىنا حارام قوسپاسى بار ءدارى- دارمەككە جۇگىنىلەدى.

اتالمىش ءپاتۋادا مىنا ءبىر جاعدايلار كەڭىنەن تارقاتىلىپ، ءتۇسىندىرىلىپ، ەسكەرىلسە:

1. ءدارىنى سۇيىق (ناستوي) جانە تابلەتكا ءتۇرى دەپ ءبولىپ قاراستىرعان جاقسى. ءبىزدىڭ كەزدەستىرگەن مالىمەتىمىز بويىنشا، تابلەتكا تۇرىندەگى دارىلەردى جاساۋ كەزىندە ولاردى جوعارعى تەمپەراتۋراداعى ىستىقتان وتكىزەدى. ونىڭ قۇرامىنداعى سپيرت بۋعا اينالىپ، وزىندىك تابيعاتىن جوعالتادى. سوندىقتان، مۇنداي تابلەتكا تۇرىندەگى ءدارى- دارمەكتى قولدانۋ شاريعاتقا تەرىس ەمەس. ال، شيكىزاتى سپيرتتە تۇندىرىلعان سۇيىق دارىلەردەگى (ناستويكا) سپيرت كوبىنە وزگەرمەي ءوز قالپىندا قالا بەرەتىندىكتەن، وزگە ءدارىنى ىزدەستىرۋ قاجەت. ءسپيرتسىز ءدارى تابىلماعان جاعدايدا عانا امال جوق، بۇعان رۇقسات.

2. شاريعاتتا «ءينقيلابۋل اين» (جاراتىلىسىنىڭ وزگەرۋى) دەگەن قاعيدا بار. بۇل دەگەنىمىز، شاريعاتتا ءناجىس دەپ تانىلعان زاتتار ءوز تابيعاتى مەن جاراتىلىسىن مۇلدەم جوعالتىپ، باسقا ءبىر تازا زاتقا وزگەرەر بولسا (حيميالىق قۇرىلىمى وزگەرىسكە ۇشىراسا)، وندا ونىڭ بۇرىنعى ۇكىمى دە وزىمەن قوسا جوعالادى. وزگەرىسكە تەك سيپات جاعىنان عانا ەمەس، بۇكىل تابيعاتى مەن بولمىسى دا قوسا وزگەرگەن بولۋى شارت. تەك، سيپاتىنىڭ عانا وزگەرۋى -  ءناجىس ۇكىمىن جويمايدى. ماسەلەن، سۇتتەن ىرىمشىك جاساۋ، بيدايدى ديىرمەننەن وتكىزىپ ۇن ەتۋ ت. ب. -  سيپاتى وزگەرگەنىمەن، بولمىسى وزگەرمەيدى.

سوندىقتان، ءدارى- دارمەكتىڭ قۇرامىنا قوسىلعان «سپيرت» قوسىندىسىنىڭ كوزگە كورىنبەۋى جانە ءدامىنىڭ بايقالماۋى - ونداعى ءسپيرتتىڭ مۇلدەم جويىلعاندىعىن بىلدىرمەيدى. بۇل ارنايى لاباراتوريالىق زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىندە عانا بەلگىلى بولادى. سۇيىق دارىلەردىڭ قۇرامىندا سپيرت بار دەپ كورسەتىلگەن بولسا، بۇل ونىڭ قۇرامىنداعى ءالى دە جويىلماعان، ءوز «تابيعاتىن» وزگەرتپەگەن سپيرت قوسىندىسىنىڭ بار ەكەندىگىنىڭ دالەلى.

3. ق م د ب عۇلامالار كەڭەسى شىعارعان ءپاتۋا ماتىنىندە: «...ونداعى نەگىزگى ماقسات - ناۋقاستى ماس قىلۋ ەمەس»، - دەلىنگەن. وسى ماتىندەگى «ونداعى نەگىزگى ماقسات - ناۋقاستى ماس قىلۋ ەمەس» دەگەن سويلەم قاراپايىم كىسىگە: «دەمەك، سپيرت قوسىلعان ءدارى نەمەسە كونياك قوسىلعان ازىق (مىسالى، شوكولود) ماس قىلۋ ماقساتىندا بولماعاندىقتان، ونى قولدانا بەرۋگە بولادى» دەگەن تۇسىنىك قالىپتاستىرۋى مۇمكىن. سوندىقتان بۇل سويلەمدى بۇل جەردە قولدانباعان ءجون.

ولاي دەيتىنىمىز، «ۋسۋلۋل فيقھتى» وقىعان ماماندار بىلەدى. ونداعى «قياس» بولىمىندە مىناداي قاعيدا بار: «ۇكىم - حيكمەتكە ەمەس، يللاتكە نەگىزدەلەدى» . ء(يللات - ۇكىمنىڭ بايلانعان سەبەپ- ءمانى). بۇل دەگەنىمىز ءدارى- دارمەكتەردەگى سپيرتكە قاتىستى ۇكىمىن شىعاراردا «ماقسات- مۇراتقا» ەمەس، يللاتكە سۇيەنەمىز. سپيرتتىڭ حارام بولۋ يللاتى - ونىڭ ماس قىلۋ ەرەكشەلىگى. سوندىقتان ماس قىلۋ ەرەكشەلىگى بار سپيرت سىندى سۇيىقتىقتىڭ دارىگە نەمەسە ازىققا ارالاسۋى، ەمدەلۋ ياكي قورەكتەنۋ ماقساتىندا بولسا دا، ۇكىم وزگەرمەيدى.

ءتۇيىن:

اتالمىش ءپاتۋادا دا كورسەتىلگەندەي، قۇرامىندا ءسپيرتى بار دارىلەردى ءزارۋ جاعدايدا عانا قولدانۋعا رۇقسات. ال ءسپيرتتىڭ ءوزى ءناجىس بولماعاندىقتان، سىرتقى قولدانىسقا قاجەت جاعدايدا قولدانا بەرۋگە بولادى.


باستى سوزدەر: قوعام,
:ءبولىسۋ
ونلاين قىزمەتكەرلەر
مۇراعات