+7 (701) 759 90 19
-5 °С : نۇر-سۇلتان
-4 °С : الماتى
USD 376.51 EUR 418.91
RUB 6.13 CNY 54.90
جاڭالىقتار

شىڭعىس ايتماتوۆ. «ءجاميلا» - پوۆەست

12 جەلتوقسان 12:51
:ءبولىسۋ
شىڭعىس ايتماتوۆ. «ءجاميلا» - پوۆەست

نۇر-سۇلتان. قازاقپارات - بۇل پوۆەست ءوز كەزىندە «سوۆەتتىك ساناعا» توڭكەرىس جاساعان تۋىندى بولدى. جانە وسى شىعارماسى ايتماتوۆتىڭ لەنيدىك سىيلىقتى الۋعا مۇرىندىق بولعان.

ايتماتوۆ ادامدى تەك قورشاعان قوعامنىڭ تاۋەلدى مۇشەسى عانا ەمەس، ءوز ويى، وزىندىك پىكىرى بار، جۇرەك سەزىمىنە باعىناتىن، جان الەمى قالتارىس- بۇلتارىستى جەكە تۇلعا رەتىندە قاراستىردى.

«ءجاميلا» - سول ءداۋىردىڭ ساياساتىن ۇستانعان شىعارما بولاتىن بولسا - باستى كەيىپكەرى سوعىسقا كەتكەن جارىن ءپىر تۇتۋى، كۇيەۋىن جىگەرلەندىرەتىن حاتتار جازىپ، زارىعا كۇتۋى كەرەك ەدى.

ءسويتىپ وتانى ءۇشىن، ەلى ءۇشىن ءوزى دە تىلدا جان بەرىپ، جان الىسىپ ادال ەڭبەك ەتۋى ءتيىس ەدى. ءبىراق ولاي بولمادى... ءجاميلا ادامدىق سەزىمنىڭ جەتەگىنە ەرىپ، قازاق جىگىتىمەن قاشىپ كەتتى. سىنشىلار تاراپىنان رەزونانس تۋدىرعان دا وسى جايت-تى. كۇيەۋى سوعىستا جۇرگەن ايەلدىڭ باسقا ەر ادامدى ءسۇيىپ قالۋى، ونىڭ ۇستىنە سۇيگەن جىگىتىنىڭ ءوز ۇلتىنان ەمەس، قازاق جىگىتى بولۋى، ونىمەن بىرگە باسى اۋعان جاققا قاشىپ كەتۋى - يدەولوگياعا مۇلدەم جات قىلىق-تى. ول زاماندا ادەبي سىنشىلاردىڭ ءوزى ادەبيەتتى قالىپتاسقان ساياساتتان ءبولىپ قاراي المايتىن.

سىنشىلار دا، ساياساتشىلار دا داعدارىپ قالعان وسى كەزەڭدە جاس قالامگەردىڭ تۋىندىسىن ادەبيەت الەمىندەگى ۇلكەن بەتبۇرىس ەكەنىن العاش بايقاعان مۇحتار اۋەزوۆ بولدى. اۋەزوۆ «ليتەراتۋرنايا گازەتاعا» جاريالاعان ماقالاسىندا «ءجاميلا» پوۆەسىنىڭ ارتىقشىلىقتارىن، ونىڭ كەيىپكەرلەرىنىڭ كەلبەتى ايقىن، جان دۇنيەسى ءمولدىر، مىنەزگە باي ەكەندىكتەرىن اشىپ جازىپ، جازۋشىنىڭ بولاشاعىنا زور ءۇمىت ارتىپ، ابىزدىق تىلەگىن ايتتى.

پوۆەسكە «ناعىز ليريكالىق شىعارما» دەپ جوعارى باعا بەردى. شاعىن دا بولسا اعالىق جىلى كوڭىل، ىستىق ىلتيپاتپەن جازىلعان وسى ماقالا ايتماتوۆتىڭ قالامگەرلىك تۇعىرىن بەكىتە ءتۇستى...

قازاقتىڭ زاڭعار جازۋشىسى، مەملەكەتتىك جانە لەنيندىك سىيلىقتار جونىندەگى كوميسسيا مۇشەسى مۇحتار اۋەزوۆ جاس جازۋشى شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «ءجاميلا» حيكاياتىن جاڭاشىل، تىڭ تۋىندى رەتىندە باعالايدى.

اتالعان شىعارما «نوۆىي مير» جۋرنالىنا 1958 -جىلى مۇحتار ومارحان ۇلىنىڭ العىسوزىمەن جاريالانۋىنان باستاپ، كەڭەس وداعى مەن الەم وقىرماندارىنا شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ اتى ءماشھۇر بولادى.

ءجاميلا

(پوۆەست)


اۋدارعان قالجان نۇرماحانوۆ

I

ءاردايىم ءبىر جاققا جولاۋشى شىعاردا مەن وسى قاراپايىم اعاش رامكاعا سالىنعان، شاعىن سۋرەتتىڭ الدىنا كەلىپ تۇرامىن. مىنە، مەن ەرتەڭ دە اۋىلعا جۇرمەكشىمىن. جولىما اق باتا تىلەگەندەي، مەن ونان كوپكە دەيىن كوز المايمىن.

وسى كۇنگە دەيىن مەن بۇل سۋرەتتى ەشبىر كورمەگە دە بەرگەن جوقپىن، ول تۇرعاي اۋىلدان تۋىستارىم كەلگەندە، كوزىنەن تاسالاپ، تىعىپ قويامىن. سونشا جاسىرعانداي نەسى بار ءوزىنىڭ، الدە كورسەتۋگە ابەس پە دەپ ويلاپ جۇرمەڭىزدەر، جوق بۇل سۋرەتتىڭ ونداي ەشتەڭەسى جوق، ءيا بولماسا، وعان «كوز تيەدى» دەگەندەي ول ءبىر كوركەمونەردىڭ تەڭدەسى جوق، تۋىندىسى دا ەمەس. ءبىر قاراعاندا كادۋىلگى سۋرەت سياقتى سۋرەت. ونىڭ بەتىنە تۇسىرىلگەن جەر بەدەرى قانداي قاراپايىم بولسا، سۋرەت تە سونداي قاراپايىم.

سۋرەتتىڭ ارعى تۇبىندە كۇزگى سۇرعىلت اسپاننىڭ ءبىر شەتى كورىنەدى. جەل بىرەن- ساران بۇلتتاردى الىستا مۇنارتىپ كورىنگەن شوقىلارعا قاراي ايداپ بارادى. ونان بەرى - كوسىلىپ جاتقان سارى دالا. ەكى جاعىندا قۋارعان قالىڭ شيلەرى بار، جاۋىننان كەيىن بەتى توبارسىعان قارا جولدا قاتار جۇرگەن ەكى جولاۋشىنىڭ ءىزى شۇباپ جاتىر. جولاۋشىلار بەرى جاقىنداعان سايىن، ىزدەرى جەرگە ايقىن ءتۇسىپ، ەندى ءبىر- ەكى اتتاسا رامكانىڭ سىرتىنا شىعىپ كەتەتىندەي. ايتپاقشى، جولاۋشىنىڭ ءبىرى... ءبىراق، مەن اسىقپايىن، ءسوز باسىنان بولسىن.

بۇل ءوزى كەشەگى بالالىق شاقتا بولعان وقيعا. وتان سوعىسى ءۇشىنشى جىلعا اياق باسىپ، كۋرسك مەن ورەل مايدانىندا ۇلكەن شايقاستىڭ ءجۇرىپ جاتقان كەزى. وندا ءبىز، ءجاسوسپىرىم بالالار، كولحوزدا اربا ايداپ، ەگىن سۋارىپ، ءشوپ شاۋىپ، ايتەۋىر - مايداندا الىسىپ جاتقان اكەلەرىمىز بەن اعالارىمىزدىڭ اۋىر جۇگى ءبىزدىڭ موينىمىزعا تۇسكەن ەدى.

اسىرەسە، وراق مەزگىلى كەلگەندە التى اي بويى ءۇي كورمەي، كۇنى- ءتۇنى قىرمان باسىندا، نە بولماسا استىق توگەتىن ستانتسيادا نەمەسە جولدا جۇرەتىنبىز.

مىنە ءوستىپ قاڭسىعان دالا وراقتىڭ قىزۋىنان ورتەنىپ تۇرعان كۇندەردىڭ بىرىندە، ستانتسياعا قاتىناپ ءجۇرىپ، كوپتەن بەرى ءۇيدى كورمەي، بارا كەتەيىن دەپ، سالت اربامدى جولدان بۇردىم.

ءبىز ەكى ءۇي اۋەل باستان ءبىر- بىرىمىزگە جاقىن تۇرامىز. بيىكتىگى ءۇش كەز دۋالى مىقتاپ سالىنعان، وتكەل جاقتاعى توبەشىكتە تۇرعان باۋ- باقشالى قورالار وسى بىزدىكى. مەن ۇلكەن ءۇيدىڭ بالاسىمىن. اعالارىم سوعىسقا كەتىپ، كوپتەن حابار جوق - ەكەۋى دە ۇيلەنبەي كەتكەن. قارتايعان اكەم اعاش ۇستاسى، كولحوزدىڭ قازىر ءجۇرىپ تۇرعان وسى اربالارىنىڭ بارلىعى دەرلىك سول كىسىنىڭ قولىنان شىققان. ول ءار كۇن تاڭ نامازىن وقىپ ۇستاحاناسىنا كەتەدى دە، كۇن باتا ۇيگە كەلەدى.

ۇيدە شەشەم مەن قارىنداسىم قالادى.

كىشى ۇيدە بولسا، ءبىزدىڭ جاقىن تۋىستارىمىز تۇرادى. جاقىن دەيتىنىم، ارامىز ەكى- ءۇش اتا بولسا دا، ولارمەن و باستان مالىمىز دا، جانىمىز دا ءبىر. ارعى اتالارىمىز بىرگە كوشىپ، بىرگە قونىپ وتە ىنتىماقتى ءومىر سۇرگەن ەكەن، سولاردىڭ سالتىمەن ءبىز دە ارامىزدى الىستاتپاي، ءبىر- بىرىمىزدەن قول ۇزگەن جوقپىز. كولحوز ۇيىمداسقاندا اكەلەرىمىز قورا- جايلاردى ءبىر جەردەن قاتار تۇرعىزىپتى. تەك ءبىز عانا ەمەس، ەكى سۋدىڭ اراسىنداعى ارال كوشەسىنىڭ تۇرعىندارى تەگىسىنەن ءبىر اتانىڭ بالالارى. كەيىنىرەك كىشى ءۇيدىڭ يەسى دۇنيە سالىپ، ارتىندا ايەلى مەن ەكى جاس بالاسى قالادى. بۇرىننان قالعان ادەت بويىنشا اعايىن- تۋعاندار جەسىردىڭ باسىن بايلاپ قويايىق دەپ، ونى جاقىن تۋعانى بولىپ سانالعان مەنىڭ اكەمە نەكەلەستىرىپ قويادى. ول ءۇي ءوز الدىنا شاڭىراق سانالىپ، مالى، شارباعى بولەك بولعانمەن، شىنىندا ءبىز ءبارىمىز ءبىر وتباسى بولاتىنبىز. ول ءۇيدىڭ دە ەكى بالاسى اسكەردە. ۇلكەنى - سادىق كەلىنشەك الىسىمەن كەتتى. مايداندامىز دەپ، اندا- ساندا ولاردان حات كەلىپ تۇرادى. كىشى ۇيدە كىشى انام مەن ونىڭ كەلىنى عانا قالدى. ول ەكەۋى دە ەرتەدەن قارا كەشكە دەيىن كولحوز جۇمىسىندا. كىشى اپامدى اۋىلداعىلار ىسكەر دەپ اتايدى. ول ءوزى ءبىر دۇنيەدە تەڭدەسى جوق قاراپايىم، تاماشا ادام. ەشبىر بريگاديرمەن بەت شايىسپاي، جۇمساعان جاعىنا بارىپ، جاس ايەلدەرمەن بىرگە ارىق تا شابادى، ەگىن دە سۋارادى. ايتەۋىر قولىنان كەتپەن تۇسپەيدى. ونىڭ كەلىنى ءجاميلا، قۇداي وزىنە ءبىلىپ بەرگەندەي ول دا جۇمىسقا قايراتتى، مىقتى كەلىنشەك، ءبىراق مىنەزى ەنەسىنەن باسقاشاراق.

ءجاميلا جەڭگەمدى مەن شىن نيەتىممەن جاقسى كورەتىنمىن. ءبىر جاعى جەڭگەم بولسا، ەكىنشىدەن ول مەنەن از- اق ۇلكەن، قۇربىم سياقتى ەدى. ول دا مەنى «كىشكەنە بالا» - دەپ، ىنىسىندەي ەركەلەتەدى.

ءسويتىپ ەكى ءۇيدىڭ بارلىق شارۋاسى مەنىڭ اپام مەن قارىنداسىمنىڭ موينىندا. قارىنداسىم وندا تۇلىمشاعى سالبىراپ ويناپ جۇرگەن كىشكەنتاي قىز بولاتىن. سول كەزدە ساداعاسى كەتەيىننىڭ اپاما كومەكتەسكەنىن، مىنەزىنىڭ جايدارىلىعىن مەن ءومىر باقي ۇمىتپاسپىن. ەكى ءۇيدىڭ قوزى- لاعىن باققان دا، تەزەك تەرىپ، وتىن اكەلەتىن دە، بالالارىنان حابار جوق اپامنىڭ قايعى- مۇڭىن جەڭىلدەتكەن دە سول. ەكى ءۇيىمىزدىڭ ىنتىماعىن، ىرىس- بەرەكەسىن ساقتاپ، ءبيى اتانعان اپام - اتا- بابالارىمىزدىڭ ارۋاعىن سىيلاپ، سەنىكى- مەنىكى دەمەي ەكى ءۇيدى ادىلەتتى باسقارعاندىقتان، اۋىلداعى ەسكى نۇسقالى، قادىرمەندى بايبىشەلەردىڭ ءبىرى اتانعان. بىزگە ءتيىستى قانداي دا ءىس بولماسىن، ءبارىن اپام شەشەدى. اكەمدى ءۇي يەسى ەكەن دەپ ەشكىم دە ەلەگەن ەمەس. «وي، ۇستەكەڭە بارماي- اق قوي. ول ءوزىنىڭ اسپاپتارىنان باسقا ەشتەڭەمەن ءىسى جوق. ولاردىڭ ەكى ءۇيدى تەڭ بيلەگەن بايبىشەسى، سوعان بار»، - دەيتىن اۋىلداستار.

تاعى دا اناۋ- مىناۋ ىستەرگە، جاستىعىما قاراماي، مەن كىرىسىپ كەتەتىنمىن. ويتكەنى، اعالار اسكەرگە كەتىپ، ەكى ءۇيدىڭ - بەل بايلار جىگىتىمىز - دەپ ەركەلەتكەنىنە مەن الدەقانداي بولىپ، ءوزىمدى ەرەسەك سەزىنەتىنمىن. مۇنىم اپاما ۇنايتىن، ويتكەنى ول مەنى پىسىق بولسىن، ەتى ءتىرى بوپ ءوسسىن، اكەسىنە ۇقساپ اعاش شاپقاننان باسقانى بىلمەي جۇرمەسىن، تىرشىلىكتىڭ ىستىق- سۋىعىنا كونسىن دەپ ويلايتىن. مەن اربانى شارباقتىڭ اۋزىنداعى اعاشتىڭ كولەڭكەسىنە دوعارعانىمدا، قورانىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ بريگادير ورازمات؛ بالداعىن قانجىعاسىنا بايلاپ الىپ، اپاممەن الدەنەگە كەرىلدەسىپ، ايتىسىپ جاتىر ەكەن.

جاقىنداپ كەلگەنىمدە اپامنىڭ داۋسى انىق ەستىلدى:

- سەندەردىڭ وندايلارىڭا ول بارمايدى! قۇدايدان ۇيالساڭدارشى! ايەل قاشان اربا ايداپ ەدى؟ قوي، اينالايىن، كەلىنىمدى وراعىڭنان اۋلاق. ونسىز دا جالعىزىلىكتىلىكتىڭ ازابىن تارتىپ، ەكى ءۇيدىڭ شارۋاسىنان مۇرنىمنان شانشىلىپ ءجۇرمىن. ونىڭ ۇستىنە بەلىمە جەل ءتيىپ، ءبىر جەتىدەن بەرى شويىرىلىپ ءجۇرمىن، انا جۇگەرىلەردىڭ ءتۇبى دە كومىلمەي جاتىر! - دەپ، قاراعايداي ەتىپ تارتقان جاۋلىعىنىڭ سالبىراعان ۇشىن اپام ادەتىنشە، قايتا- قايتا ومىراۋىنا قىستىرا بەرەدى.

ورازمات ەردە كەيىن شالقايا بەرىپ، ارقاسى قۇرىستاعان كىسىشە:

- و، ويباي- اۋ، مەنىڭ ءتورت مۇشەم ساۋ بولسا، قولىمنان كەلسە، ءوزىم- اق قاپتاردى باياعىداي ارباعا ىتقىتىپ- ىتقىتىپ جىبەرىپ، زاۋلاتىپ ايداپ جۇرە بەرمەيمىن بە؟ لاج جوق، جاس ايەلدەرگە اربا ايداتايىق دەپ جاتقاندا، ءسىز كەلىسىمىن بەرگەن كەلىننىڭ بەتىنەن قاعاسىز. بۇيتسەڭىز جوسپار ورىندالمايدى. مايداننىڭ استىعىن توقتاتىپ جاتىرسىڭدار دەپ، انا جاقتا ۇلكەندەر ۇستەلدى ۇرىپ جاتسا، سەندەر ءوز باستارىڭنىڭ قامىن ويلايسىڭدار. جاعدايدى تۇسىنسەڭدەر بولماي ما؟

اۋدەم جەردە ۇزىن شىبىرتقىنى سۇيرەتىپ كەلە جاتقان مەنى كورگەندە، بريگادير الدەقانداي وي تاپقانداي قۋانىپ كەتتى.

- ەگەر كەلىنىڭىزگە تەنتەك ارباكەشتەر تيىسەدى دەپ ويلاساڭىز، قاسىندا مىنا قاينىسى بار ەمەس پە؟ - دەدى ول، مەنى كورسەتىپ. - بۇل ىنىشەگىم جەڭگەسىنە بىرەۋدى جاقىن جۋىتپاق بىلاي تۇرسىن، كوز قىرىن دا سالدىرمايدى. وعان قام جەمەڭىز. سەيىت قازىر ازامات، ءبىزدىڭ جانىمىزدى ساقتاپ تۇرعان دا وسى بالالار، اينالىپ، ساداعاسى كەتەيىندەر...

اپام مەنى كورە سالىپ، بريگاديردىڭ ءسوزىن ءبولىپ جىبەردى:

- يي، تەنتىرەگەن ارامزا... شاشىڭ ءوسىپ، جۇدەپ كەتىپسىڭ عوي ءوزىڭ. اناۋ اكەسى تۇسكىردىڭ بالانىڭ شاشىن الىپ بەرۋگە دە قولى تيمەيدى... اكە ەمەس...

- ولاي بولسا، بۇگىن شاشىن الدىرىپ، كەمپىر- شالدىڭ قوينىندا جاتىپ كەتسىن، - دەپ، ورازمات اپامدى جايدارى قوستادى. - سەيىت ءىنىم، بۇگىن ۇيگە تۇنەپ، اتتارىڭدى تىنىقتىر. ەرتەڭ ءجاميلاعا اربا بەرەمىز، جەڭگەڭدى توبىڭا قوسىپ ال، ءوزىڭ باس بول بايبىشە، قورىقپاي- اق قويىڭىز، سەيىت تۇرعاندا. ونىڭ ۇستىنە، اناۋ جاڭادان تابىلعان تۋىسقان دانياردى قوسىپ بەرەيىن: ءوزىڭىز بىلەسىز، ول ءبىر ءوزى ادامعا زيانى جوق بەيشارا... ءۇش اربا الدىنا ءبىر قوس بولىپ، ستانتسياعا قاتىناي بەرسىن، باسقالاردى بۇلاردىڭ جانىنا قوسپايىن دا... ال، سەيىت، سەن نە ايتاسىڭ بۇعان؟ بۇل اپاڭ ءجاميلاعا اربا ايداتادى دەسەك، ءتىپتى كونبەي جاتىر، ءوزىڭ ايتشى، ىنىشەگىم...

ءبىر جاعىنان بريگادير مەنىڭ ماقتاۋىمدى جەتكىزىپ، ەكىنشىدەن - ول مەنەن اقىل سۇراپ جاتقانعا، ونىڭ ۇستىنە جەڭگەم جانىمدا اربا ايداپ جۇرسە، قانداي تاماشا بولار ەدى دەگەن بالالىق ويمەن اپاما:

- ايداي بەرسىن، ونى نەمەنە قاسقىر جەيتىن بە ەدى! - دەپ، ەرەسەك ارباكەشتەردەي شىرت تۇكىرىپ قامشىمدى سۇيرەتىپ، جاي باسىپ كەتە باردىم.

- و، قۇداي ۇرعان، قاسقىر دەي مە؟ قوي، اينالايىن، سەن نەنى ءبىلىپ تۇرسىڭ؟ - دەدى اپام ماعان اشۋلانىپ.

- ە، نەگە بىلمەسىن. ەكى ءۇيدىڭ دىرداي جىگىتى ەمەس پە؟ - دەپ جىبەردى ورازمات. جاڭا كونىپ كەلە جاتقاندا، قايتا اينىپ كەتە مە دەپ قورىققان ورازماتتىڭ اۋزىنا بۇدان باسقا ءسوز تۇسپەدى.

سويتكەنشە بولعان جوق، اپام تۇشكىرىپ جىبەردى.

- ا- ا، قۇداي، وسى تىرناقتاي نەمەمىزگە ءجۇرىم بەرە كور. ازامات بولعان سويىلداي جىگىتتەرىمىزدىڭ قايدا ەكەنى بەلگىسىز. جۇرتتا قالعانداي سوپايىپ جالعىز قالدىق قوي...

ودان ارعىسىن مەن ەسىتكەن جوقپىن. تامنىڭ بۇرىشىن قامشىمەن ءبىر تارتىپ، تۇلىمشاعى جالبىراپ، كىشكەنتاي قولىمەن قيدان جاپا ىستەپ جۇرگەن، ماعان قۋانىشپەن كۇلە قاراعان قارىنداسىما دا ونشا نازار اۋدارماي، دالىزدە تۇرعان شويىن قۇمعاندى الىپ شىعىپ، قولىمدى جۋىپ، ەكى قولتىعىما ءسۇرتتىم دە، دەرەۋ ۇيگە كىرىپ، ءا دەگەندە ءبىر كەسە ايراندى ءسىمىرىپ سالىپ، ەكىنشىسىن تەرەزەنىڭ الدىنا اپارىپ، نان تۋراپ جەدىم. قاقپا الدىندا اپام مەن ورازمات ءالى سويلەسىپ تۇر. ءبىراق، بۇل جولى ولار جاي عانا مۇڭ شەرتىسىپ تۇرعان سياقتى. اپام اۋىق- اۋىق جەڭىمەن كوزىن ءسۇرتىپ، جۇباۋ ايتىپ جاتقان ورازماتقا باسىن يزەپ، بۇلدىراعان كوزىن، حابارسىز كەتكەن بالالارى كورىنەتىندەي- اق، الىسقا قادايدى. ايتەۋىر، قاپالانىپ كوڭىل بوساعان اپام، ءجاميلانىڭ اربا ايداۋىنا كونگەن ءتارىزدى. ءبىرازدان كەيىن ول رازى بولعانداي جورعا بايتالىن ساۋىردان ءبىر تارتىپ جىبەرىپ، قورادان شوقىتا شىعىپ كەتتى.

وندا بۇل ءىستىڭ اياعى نەمەن بىتەرى اپامنىڭ دا، مەنىڭ دە حابارىمدا جوق ەدى.

ءجاميلانىڭ پار ات جەككەن اربانى ايداپ كەتەتىندىگىنە مەن كۇماندانعان جوقپىن. ول ءوزى جاستايىنان جىلقىعا ۇيرەنگەن، تاۋداعى باقايىر اۋىلىنداعى جىلقىشىنىڭ قىزى ەدى. ءبىزدىڭ سادىق تا جىلقىشى بولىپ ءجۇرىپ، جايلاۋداعى مالشىلاردىڭ تويىندا قىز قۋۋعا ءتۇسىپ، ءجاميلاعا جەتە الماي، وسىدان كەيىن نامىستانىپ، ونى الىپ قاشىپ كەلگەنىن ەسىتكەنىم باردى. ولاي ەمەس، ەكەۋى ءسۇيىپ قوسىلدى دەپ تە ايتىپ ءجۇردى ابىسىن- اجىندار. نە بولسا دا ولار ءۇش- ءتورت اي بىرگە تۇرىپ، ودان كەيىن سادىق اعامدى اسكەرگە الىپ كەتكەن. بىلمەيمىن، بالكىم، جاستايىنان اكەسىمەن بىرگە وي- قىردا جىلقى ايداپ، اتقا شاۋىپ ءجۇرىپ ءور مىنەز بولىپ وسكەن بە، الدە جالعىز قىز بولعاندىقتان با، ايتەۋىر ءجاميلانىڭ ءجۇرىس- تۇرىسىندا ءبىر قايراتتىلىق، ەركەك ادامعا ءتان مىنەز بار. ءاربىر ىسكە شاپشاڭ كىرىسىپ، باسقا كەلىنشەكتەردەي باسىم، بەلىم دەۋدى بىلمەيتىن. ونان كەيىن بىرەۋگە اقىسىن جىبەرمەيتىن وجەت، ايتىسقانمەن ايتىسىپ، تارتىسقانمەن تارتىسىپ، ول ول ما، ءتىپتى ءبىر- ەكى رەت ءوزى قاتارلى ايەلدەردى شاشىنان دا سۇيرەگەنى بار- دى. ماڭايداعى جەڭگە- جەلپىلەردىڭ: «ءاي بۇل ءوزى دىكەڭدەي بەرەتىن نە دەگەن كەلىن! ەسىك، ءتوردى كورگەنىنە ءبىر كۇن بولماي جاتىپ، تىلىمەن جۇرتتى قۋىرىپ بارادى عوي!» - دەگەندەرىنە اپام: «مەيلى! - دەپ، ونى قورعاۋشى ەدى. - كەلىنىمىز وسىنداي تىك، وتكىر... ادامنىڭ اشىق بولعانى جاقسى. سۇمدىق قايتا تىمپيىپ جۇرگەندەردەن شىعادى».

اكەم مەن ىسكەر شەشەم بولسا، اتا- ەنە رەتىندە ءجاميلانى قاعىپ- سوقپاي، جاي عانا ايتىپ، شىن ىقىلاستارىمەن ەركەلەتىپ: «قۇداي وزىنە ىنساپ بەرسىن، اياعىن شالىس باسىپ كۇيەۋىنىڭ كوزىنە ءشوپ سالماسا بولدى»، - دەپ قوياتىن. ءوسىپ- وندىرگەن ءتورت ۇلدى اسكەرگە جونەلتىپ جىبەرىپ، ەكى ءۇيدىڭ ورتاسىندا قولعا ۇستاپ قالعان جالعىز كەلىننىڭ كوڭىلىن سىيلاي ما، بىلمەيمىن، مەن اپاما تاڭعالامىن. مەنىڭ اپام مىنەزى قاتاڭ، ءوز ايتقانىن ورىنداتپاي قويمايتىن ادام ەدى. ەجەلدەن كەلە جاتقان ەسكى سالتتى بۇزباي، ول ءار جىلى جاز شىعىسىمەن سۇيەگىن اكەم ءوزى ىستەگەن التى قانات بوز ءۇيدى قورانىڭ ىشىنە تىگىپ، ارشا تۇتەتىپ قۇت شاقىرۋشى ەدى. باسىنان ەكى ءۇيدى بيلەپ- توستەۋگە ۇيرەنگەن اپام، ءبىزدىڭ ءبارىمىزدى قاتاڭ تارتىپپەن ۇستاپ، بۇكىل وتباسىن ءوز دەگەنىنەن شىعارمايتىن ەدى. ال ءجاميلا كەلىسىمەن ءبىزدىڭ وتباسىندا جىك پايدا بولا باستادى. راس، ول ەنەلەرىنەن يمەنىپ، ولاردى قاتتى سىيلايتىن. ءبىراق ول اۋىلداعى باسقا كوپ ايەلدەردەي، ءۇنسىز باسىن تومەن سالبىراتىپ، ءيا بولماسا تەرىس قاراپ تۇرىپ كۇڭكىلدەمەيتىن، ايتام دەگەنىن تارتىنباي ايتىپ، وي- پىكىرىن كوڭىلىندە بۇگىپ قالمايتىن. ءجون بولسا، اپام كوبىنە ونى ماقۇلداپ قوياتىن. ءبىراق ول سوندا دا توق ەتەر ءسوزدى وزگەگە بەرمەي ءوزى ايتاتىن مەنىڭ ويىمشا، اپام ونىڭ مىنەزىنىڭ كۇشتىلىگىن، ادىلەتتىلىگىن وزىنە جاقىن كورىپ، كەلەشەكتە ونى ەكى ءۇيدىڭ باسىن قوساتىن، وشاقتىڭ ىرىس- بەرەكەسىن شاقتايتىن مىقتى ورىنباسار رەتىندە قالدىرىپ كەتەيىن دەپ ويلاعان بولسا كەرەك.

- اللاعا شۇكىر، تەكتى، قۇتتى جەردەنسىڭ بالام... ول دا بولسا، سەنىڭ باعىڭ، وسىنى ەسىڭدە ساقتاپ ءجۇر. قۇداي ەتەگىنەن بەرسە، ۇيىندە بەرەكە بولسا، ايەل ونان باسقا نە تىلەمەك. مىنا جيعان- تەرگەنىمىزدى ءبىز، كەمپىر- شالدار، وزىمىزبەن بىرگە الىپ كەتپەيمىز... قادىر- پارقىڭدى ساقتاساڭ - باقىت دەگەن سول، بالام! - دەپ ەسكەرتىپ قوياتىن.

ءبىراق، ەنەلەردى ءسال شوشىتقان ءبىر جاي بار ەدى. ءجاميلا بالا سياقتى جەڭىلتەك، اشىق بولاتىن. كەيدە ول ەشبىر سەبەپسىز ەنەلەرىنە كەلىپ ەركەلەيدى، نە بولماسا سىقىلىقتاپ كۇلەدى، جاس قىزدارشا ارىقتان سەكىرىپ ءوتىپ، قوراعا جۇگىرىپ كىرەدى، ءار كەزدە ىڭىلداپ ءان سالىپ جۇرەدى. ەنەلەرى ءجاميلانىڭ مۇنىسىن اڭگىمە قىلىپ، ونان كەيىن: «بالا عوي، بارا- بارا توسەلەر» - دەپ قوياتىن.

ال ماعان جەڭگەمنىڭ وسىنىسى ۇنايدى. ول ەكەۋمىز الىسىپ- جۇلىسىپ وينايتىنبىز، ءتىپتى كەيدە ءبىرىمىزدى- ءبىرىمىز قۋالاپ كەتەتىنبىز.

ءجاميلا ءوزى سۇڭعاق بويلى، قىپشا بەل كەلىنشەك ەدى. ەكى ورىمگە سىيماي توگىلگەن قويۋ قارا شاشىن قولىمەن قىسىپ تۇرىپ، ءبىر بايلام اق ورامالدى ماڭدايىنا قيعاشتاۋ ەتىپ شارت بۋىپ السا، قىزىل شىرايلى كەلگەن ونىڭ بالعىن جۇزىنە اق ورامال ايرىقشا ءوڭ بەرىپ جاراسا كەتەر ەدى. ءجاميلا كۇلگەندە، ونىڭ قاراقاتتاي قاپ- قارا كوزىندە دەنساۋلىقتىڭ، جاستىقتىڭ ارناسىنان اسىپ- تاسقان كۇشى ەلەس بەرىپ تۇرادى. اۋىل اراسىنداعى جىگىتتەردىڭ، اسىرەسە مايداننان قايتىپ ورالعانداردىڭ ءجاميلاعا قىزىعىپ، ءتيىسىپ جۇرگەندەرىن مەن الدەنەشە بايقاعانمىن. ويىن- ساۋىق، تاماشانى جاقسى كورەتىن جەڭگەم ولارمەن قالجىڭداسا بەرۋشى ەدى، ءبىراق ول قولى تارتىپسىزدەردى جانىنا كوپ جۋىتقان ەمەس. سولاي بولسا دا، مەن جەڭگەمدى قىزعانىپ، ءتيىسىپ جاتقان «بۇزاقىلارعا» قىر كورسەتەيىن دەگەندەي: «ابايلا، مەن ونىڭ قاينىسى بولامىن. قورعايتىن ەشكىمى جوق ەكەن عوي دەپ كوپ سۇعاناقتانا بەرمە» - دەگەندى بىلدىرگىم كەلىپ، ولاردىڭ ءسوزىن ءبولىپ، قاعىتا كۇلىپ، ەڭ اقىرى سۇزەگەن تەكەدەيىن كوزىمدى الارتىپ، ولارعا قاباعىمنىڭ استىمەن قارايتىنمىن. «وي، مىنا جامان قايتەدى، جەڭگە وسىنىكى مە ەدى؟ « - دەپ جىگىتتەر كۇلگەندە، قۇداي بىلەدى، مەنىڭ بەتىم نارتتاي قىزارىپ، بويىمدى اشۋ كەرنەپ، كوزىمە جاس ىركىلەتىن مەنىڭ ءىش داۋىلىمدى تۇسىنگەن جەڭگەم، قۋانىشتى كۇلكىسىن ازەر توقتاتىپ، ماعان مۇڭايا قاراپ: «ىستەرىڭ بولماسىن مەنىڭ قاينىمدا، جەڭگە دەگەن جەردە جاتىر ما؟ ءجۇر، كەتتىك، قاينىم!» - دەپ، انالاردى ونان بەتەر قىزىقتىرىپ بۇراڭ ەتىپ، باسىن جوعارى كوتەرىپ مەنىمەن قاتار كەتىپ بارا جاتىپ، وزىنە رازى بولىپ پا، الدە ىزا بولىپ پا، بىلمەيمىن، ايتەۋىر، ءۇنسىز كۇلىمسىرەيتىن. بالكىم سوندا: «جەڭگە قوريدى دەگەنگە، وستە بەرەسىڭ بە، كىشكەنە بالا؟ قىزىقسىڭ عوي ءوزىڭ، ەگەر كوڭىلىم بۇزىلسا، مىڭ جەردەن قورى، مەن شىمشىق ەمەسپىن عوي!»- دەگەن وي كەلە مە وعان؟ مەن دە سوندا ايىپتى كىسىدەي ۇندەمەيمىن. ءبىراق، ازدان كەيىن جەڭگەم قايتا جادىراپ «يي، كىشكەنە بالا، قىزىقسىڭ عوي ءوزى!» - دەپ، جالما- جان مەنى باۋىرىنا قىسىپ، ماڭدايىمنان سۇيەدى. ءيا، مەن جەڭگەمدى جۇرتتىڭ بارىنەن قىزعانامىن، ونىڭ اجارلىلىعى مەن ەركىن، دارقان مىنەزى مەنىڭ جۇرەگىمدى قۋانىشقا بولەپ، كەۋدەمدى ماقتانىشقا تولتىراتىن ەدى. نە سەبەپتى ەكەنىن بىلمەيمىن، ءبىز وتە جاقىن ەدىك، بىرىنەن- ءبىرى سىر بۇكپەيتىن قۇربىلار سياقتى ەدىك.

ول كەزدە اۋىلدا ەركەك كىندىكتەر از ەدى، سوندىقتان كەيبىر ءور كوكىرەك، داڭقوي جىگىتتەر وزدەرىن «جەردىڭ كىندىگى» سەزىنىپ، ايەلدى ولار جەردە جاتقان ەلەۋسىز نارسەدەي كورەتىن. ءبىر كۇنى ءشوپ شاۋىپ جۇرگەنىمىزدە، ءجونسىز ىرجالاڭداپ، ايتقانىم زايا كەتپەيدى دەگەندەردىڭ ءبىرى - ءبىزدىڭ تۋىسىمىز وسمان تيىسە بەرگەندىكتەن ءجاميلا ونىڭ سەمەك قولىن جاقتىرماي سىلكىپ تاستادى دا، كولەڭكەدە جاتقان جەرىنەن ۇشىپ تۇرىپ:

- كەتشى ءارى!- دەدى ونان سىرت اينالىپ - ازىناعان ايعىرلار، سەندەردىڭ قولدارىڭنان نە كەلەدى دەيسىڭ!

مايانىڭ تۇبىندە ەكى اياعىن ەكى جاققا جىبەرىپ جامباستاپ جاتقان وسمان سىلەكەيلەنگەن كەنتەك ەرنىن قيسايتىپ:

- مىنانى قارا، مىسىق ەتكە اۋزى جەتپەي جاتىپ، ساسىق دەيدى... مۇرنىڭىزدى شۇيىرمەي- اق قويىڭىز! كەسىرلەنىپ نە قىلاسىڭ، كوزىڭ قاراۋىتىپ، ولگەلى ءجۇرسىڭ عوي...

ءجاميلا جالت بۇرىلىپ:

- ولسەم ءولىپ جۇرگەن شىعارمىن - قۇدايدىڭ باسقا سالعانى! ماڭدايىمىزعا جازعانى وسى بولسا قايتەمىز. سەن، اقىماق، وعان نەسىنە كۇلەسىڭ، ونىڭ نەسىن تابالايسىڭ. كوزىم قاراۋىتپاق، تۇگىل، مىڭ جىل وسىلاي ەتسەم دە، سەن سياقتى سىلىمتىككە تۇكىرمەيمىن دە!

اقىماقسىڭ، باياعىداي تىنىشتىق زامان بولسا، كورەر ەدىم سەنىڭ وسىلاي ايتقانىڭدى!

- سولاي ايتامىن دە! سوعىستىڭ كەسىرىنەن قامشىنىڭ ۋىنا سۋارىلماي، قۇتىرىپ ءجۇرسىڭ عوي. - وسمان كوزىن سىعىرايتىپ، ەرنىن تىستەپ، تامساندى. - مەنىڭ قاتىنىم بولساڭ اتتەڭ...

ەرىندەرى دىرىلدەگەن ءجاميلا وسماندى جامان كوزىمەن ءبىر اتىپ، . الدەنە ايتقىسى كەلىپ وعان بۇرىلدى دا كەيىن: «وسىعان ءسوزىمدى قور قىلىپ نە قىلامىن! - دەگەندەي، «تفۋ!» - دەپ وسمان جاققا قاراي جيىركەنىشپەن ءبىر تۇكىرىپ، جەردە جاتقان ايىرىن يىنىنە سالدى دا، ۇندەمەي تەز باسىپ ءجۇرىپ كەتتى. مەن جاقىن جەردە اربادان ءشوپ ءتۇسىرىپ جاتىر ەدىم. ءجاميلا مەنى كورە سالىپ، وقىس بۇرىلىپ كەتتى. جەڭگەم مەنىڭ سول ساتتە قانداي حالدە ەكەنىمدى ءبىلدى. ءسوز وعان ەمەس، ماعان تيگەندەي، مەنىڭ قانىم قايناپ نامىسىم كەلدى: «وندايلارعا نەسىنە جولايسىڭ، ولارمەن نەمەنەگە سويلەسەسىڭ؟ « - دەپ، ىشىمنەن جەڭەشەمە جانىم اشىپ، كەيىپ تۇردىم.

سول كۇنى كەشكە دەيىن ءجاميلانىڭ قاباعى تارس ءتۇيىلىپ، بۇرىنعى جايدارى كۇلكىسىنەن قالدى، ەشكىمگە ءتىس جارىپ ۇندەمەدى. مەن اربانى شومەلەلەردىڭ جانىنا ايداپ كەلگەندە، ول مەنى سويلەتپەس ءۇشىن، جۇمىسقا بەرىلە كىرىسىپ كەتتى، جۇرەگىن ورتەگەن قايعى- شەردى بايقاتپاي، ۇلكەن شومەلەگە ايىرىن سۇڭگىتە سۇعىپ، بەتىن قالقالاي ءشوپتى جوعارى كوتەرىپ، بوس ارباعا ءۇستى- ۇستىنە تاستاپ جاتتى. انانداي ۇزاپ ارتىما قاراعانىمدا، جەڭگەم ايىرىنا سۇيەنىپ، ءسال ۋاقىت تەرەڭ ويعا شومىپ، قايتادان جۇمىسقا كىرىسىپ كەتتى.

كەشكە تامان اقىرعى ارباعا ءشوپ تيەپ جاتقاندا، ءجاميلانىڭ ۇياسىنا قونۋعا جاقىنداعان كۇنگە قادالا قاراپ تۇرعانىن كوزىم شالىپ قالدى. قازاقتىڭ الىستاعى بوز شاعىل دالاسىندا وت جاعىلعان تاندىردىڭ اۋزىنداي الاۋلانىپ، بىرتە- بىرتە ۇياسىنا شەگىپ، جەر بەتىنە قاراڭعىلىق پەردەسىن ءتۇسىرىپ، اسپانداعى ۇلپا اقشا بۇلتتاردى قىزىل- كۇرەڭ تۇسكە بوياپ، بىرتە- بىرتە ۇياسىنا شوگىپ بارا جاتقان كۇنگە كوزىن قولىمەن كولەگەيلەپ، مۇڭايا كۇلىمسىرەپ قاراپ قالىپتى. مانادان بەرى تارس جابىلعان قاباعى قازىر جازىلىپ، جۇزىندە قۋانىش وتى وينايدى.

وسىدان كەيىن ول مەنىڭ ايتا الماعان، ءبىراق تا ءالى جۇرەگىمدى ورتەپ، ءىشىمدى كەرنەپ تۇرعان: «وندايلارعا نەگە جولايسىڭ، ولارمەن نەگە سويلەسەسىڭ؟ « - دەگەن رەنىشتى سۇراۋىما جاۋاپ بەرگىسى كەلگەندەي:

- سەن جاڭاعىنى ويىڭا الماي- اق قوي، كىشكەنە بالا، - دەپ قويدى. - وسى وسماندار دا ادام با، ءتايىرى؟ توبەت نە، ول نە...

ءجاميلا وسىنى ايتىپ كىلت توقتادى دا، باتقان كۇننىڭ كومەسكى قىزىل ساۋلەسىنە ويلى كوزىمەن قاراپ تۇرىپ، وزىنە كۇبىرلەدى:

- وندايلار ادامنىڭ جانىن قايدان ءتۇسىنسىن... ول سەزىم جۇرەكتىڭ تەرەڭ تۇبىندە جاتادى عوي. قۇداي بىلەدى، ونداي ەركەكتەر دۇنيەدە جوق تا شىعار...

مەن ءايتىپ- ءبۇيتىپ اربانى قايىرعانىمشا ءجاميلا ارىرەكتە جۇمىس ىستەپ جاتقان ايەلدەرگە بارىپ تا ۇلگىرىپتى. ولارعا ءبىر قىزىق جايدى ايتىپ، تاماشالاپ ءجۇر. ويىندا ماناعىنىڭ ءبىرى جوق، وتە قۋانىشتى. كۇننىڭ اسەم باتقانىنا ما، ءيا بولماسا جۇمىستى ويداعىداي بىتىرگەنىنە رازى بولدى ما، بىلمەيمىن، ايتەۋىر. ءجاميلانىڭ كوڭىلى ماعان تىم جارقىن كورىندى.

ءشوپتى ۇيە تيەگەن اربانىڭ ۇستىندە وتىرىپ، ورامالىن قولىنا الىپ، قۇشاعىن كەرە جايىپ، شابىندىمەن العا قاراي جۇگىرىپ بارا جاتقان ءجاميلانى كورگەندە، مەنىڭ دە كوڭىلىم جادىراپ قويا بەردى: «ءتايىر- اي، سول وسماننىڭ ءسوزىن ءسوز دەپ!»

- شۋ، جانۋار، شۋ! - دەپ مەن دە اتتارىمدى تەزدەتە ايدادىم.

بريگادير ورازماتتىڭ رۇقساتىمەن مەن ول كۇنى شاشىمدى الدىرىپ كەتەيىن دەپ اكەمدى كۇتىپ، ول كەلگەنشە سادىق اعاما حات جازدىم.

حات جازۋدىڭ بىزدە وزىنشە ءبىر سالتى بولاتىن. اسكەردەگى اعالار حاتتى اكەمنىڭ اتىنا جىبەرەتىن. ءبىراق پوچتاشى ونى اپامنىڭ قولىنا تاپسىراتىن. كەلگەن حاتتاردى وقىپ بەرۋ جانە وعان جاۋاپ جازۋ - مەنىڭ مىندەتىم. حاتتا نە جازىلعانىن مەن كۇن بۇرىن بىلەتىنمىن. ويتكەنى ولاردىڭ ءبارى ءبىر- بىرىنە ەگىز قوزىداي ۇقساس بولۋشى ەدى. سادىق حات جازعاندا ءبىسمىللاسىن: «اماندىق حاتتان» باستاپ، سالعان جەردەن: «الىستاعى تالاستىڭ ءاتىر ءيىستى سالقىن اۋاسىندا ءومىر سۇرگەن، جاننان ارتىق كورۋشى اكەم جولشىباي»، - دەپ، ونان كەيىن اپامدى جانە باسقالارىمىزدى ءوز كەزەگىمەن تىزەتىن. ءۇي- ىشىنەن كەيىن جاقىن تۋىستارىمىزدىڭ امانشىلىعىن سۇراپ: ەڭ اياعىندا: «جانە دە ايەلىم ءجاميلا امان- ەسەن بە؟ « - دەپ ءجاميلانى ءسوز اراسىندا سۇراپ وتەتىن. اتا- انا، تۋعاندار تۇرعاندا ايەلىن الدىمەن ەسكەرىپ، حاتتى ونىڭ اتىنا جازۋدى - تەك قانا سادىق ەمەس، ءوزىن ەركەكپىن دەگەندەردىڭ ءبارى دە بويىنا ءمىن كورەتىن. ءبىراق ءبىز وسىنداي حاتقا دا قاتتى ريزامىز، اۋىل ادامدارىنىڭ تۇسىنىگىندە بۇل ءوزى سالتقا اينالىپ كەتكەن ادەت. حاتتى ءبىر ەمەس، ەكى- ءۇش رەت وقىتىپ العاننان كەيىن، اپام ونى قايتادان ءۇش بۇكتەپ، قالتاسىنا سالىپ قويادى.

- ا- ا، تۇمارداي قۇتتى حاتتارىڭنان اينالايىن! - دەپ قويادى ول كوزىنە جاس الىپ. - اتا- انا، تۋعاندار دەيدى تۋرا. ءبىزدى قويىپ، وزدەرىڭدى قۇداي ساقتاسا بولعانى، ءبىز نە... ۇيدە ەمەسپىز بە... مەن امانمىن دەپ ءبىر اۋىز ءسوز جازىپ قويساڭدار، وسى دا بىزگە ۇلكەن عانيبەت...

ونان كەيىن ول تاعى ءبىرازعا دەيىن حاتقا تەلمىرە قاراپ، ساندىقتاعى حات سالعىش تۇلىبىنا سالىپ قويادى.

ەگەر وسى كەزدە ءجاميلا دا ۇيدە بولسا، ول دا حاتتى ىشىنەن ءبىر رەت وقىپ شىعادى. ءار ۋاقىتتا حات قولىنا تيىسىمەن ءجاميلانىڭ بەتى كۇرەڭدەنىپ، تەز دەم الىپ، اسىعا وقي باستايدى. ءبىراق، ۇزاق حاتتىڭ اياعىنا جاقىنداعان سايىن، ءوڭى بىرتە- بىرتە قۋقىل تارتىپ، يىلگەن قاستارى ءبىر جەرگە جينالا تۇسەدى. كەي كەزدە اياعىنا دەيىن وقىماي، ءجاميلا ۇندەمەستەن، حاتتى ۋاقىتشا قارىزعا العانداي، قاباعىن تۇيگەن بويى قايتا ەنەسىنە بەرەدى.

حات ساقتايتىن تۇلىپتى ساندىققا سالىپ جاتىپ، كەلىنىنىڭ بوزارا تۇسكەنىن بايقاعان اپام، ونى جىگەرلەندىرمەكشى بولىپ، جۇباۋ ايتادى:

- حابار كەلگەنىنە سۇيسىنبەي، قايتا شالقيا قالادى ەكەنسىڭ دە، بالام. ءيا، اسكەرگە كەتكەن جالعىز عانا سەنىڭ كۇيەۋىڭ بە ەكەن؟ ەل تارتقان ازاپتى، ەلمەن بىرگە تارت... قۇداي قوسقان جارىن كىم ساعىنباسىن، ساعىنساڭ دا ىشىڭدە بولسىن، ىشىڭدە ساقتا...

ءجاميلا ۇندەمەيدى. ۇندەمەي، قاپالانا قاراپ: «ءسىز ەشتەڭەنى تۇسىنبەي ايتا بەرەدى ەكەنسىز دە!» - دەگەندەي بولادى.

سادىق اعامنىڭ بۇل جولعى حاتى دا ساراتوۆ قالاسىنان كەلىپتى. ول وندا گوسپيتالدا جاتقان. قۇداي قالاسا، كۇز ورتاسىنا تامان بوساپ كەلەرمىن دەپ جازىپتى. بۇرىن دا وسىنداي حابار الىپ ءبىز قۋانىپ جۇرگەنبىز.

اكەم جۇمىستان كەلگەندە، شاشىمدى تەز سىپىرتىپ تاستادىم دا، ۇيگە قونباي، اتتاردى بەدەگە قويا بەرىپ، كۇندەگىدەي قىرمان باسىنا جاتىپ تۇنەدىم. باسقارمالار مالدى بەدەگە جايدىرمايتىن، ءبىراق مەن، اتتارىم جارامدى بولسىن دەپ، سايداعى بەدەگە تۇندە تۇساپ جىبەرەتىنمىن. ونى ەشكىم بىلمەيتىن. بۇل جولى اربانى قىرمان باسىنا اپارىپ قويسام، مەن يەمدەنىپ جۇرگەن سايدا تۇساۋلى ءتورت ات جايىلىپ ءجۇر. اشۋىم كەلىپ، بۇل اتتاردى الىسقا اسىرىپ سالايىن دەپ ويلادىم. ءبىراق، ەكى اتتىڭ بريگادير ايتقان دانياردىكى ەكەنىن ءبىلىپ، ەرتەڭنەن باستاپ ءبارىمىز ءبىر قوس بولىپ ستانتسياعا قاتىناپ جۇرەمىز عوي دەگەن ويمەن، اتتارعا تيمەي قىرمانعا قايتىپ ورالدىم. سابانعا جاتايىن دەپ كەلسەم دانيار دا سول جەردە ەكەن. اربانىڭ دوڭعالاقتارىن كەشكى جارىقتا جاڭا عانا مايلاپ بولىپ، بۇراندالارىن سالىپ جاتىر ەكەن.

- دانەكە، سايداعى اتتار سەنىكى مە؟ - دەدىم. ول بۇرىلا بەرىپ، ماعان جاي قارادى.

- ەكەۋى مەنىكى.

- باسقالارى شە؟

- جاڭاعى ءجاميلا دەي مە... سول كەلىنشەكتىكى. ول سەنىڭ جەڭگەڭ بە؟

- جەڭگەم.

- بۇگىن ءتۇن باعىپ بەرەسىڭ دەپ، بريگادير ءوزى تاستاپ كەتتى.

«يي، جاڭا اتتاردى ايداپ جىبەرمەگەنىم جاقسى بولعان ەكەن وندا»، - دەپ ويلادىم مەن ىشىمنەن.

ءتۇن بولىپ، تاۋدان سوققان سامال جەل تىيىلدى، قىرمان باسى دا تىنىشتىق قۇشاعىنا ەندى. مەن جاتقان سابانعا كىرىپ دانيار دا كەلىپ جاتتى. ءبىراق، ءبىرازدان كەيىن ول تۇرىپ كەتىپ، سىلدىراپ سۋ اققان تەرەڭ سايدىڭ تىك جاعاسىنا بارىپ، تۇرىپ الدى. ول سول جەردە ەكى قولىن ارتىنا ۇستاپ، باسىن ءسال عانا ءبىر جاعىنا قيسايتىپ، تاپجىلماي تۇرا بەردى. ارتىنان قاراساڭ دانياردىڭ دەنەسى ايدىڭ كەۋگىم، جۇمساق جارىعىندا تاستان قاشالعان ءمۇسىن ءتارىزدى قاراۋىتىپ كورىنەدى. مۇلگىگەن تۇنگى تىنىشتىقتى بۇزىپ، وسى كەزدە ۇلكەن كۇش الىپ، جولىنداعى تاستارعا ۇرىنىپ، سايدا سارقىراعان سۋدىڭ سارىلىن، ءيا بولماسا باسقا ءبىر قۇلاققا ەمىس- ەمىس ەستىلەتىن دىبىستاردى تىڭداعانداي دانيار ورنىنان قوزعالمايدى.

«ادەتىنشە تاعى سۋ جاعاسىندا جاتايىن دەپ ويلاعان ەكەن عوي!» - دەپ، كۇلىپ قويدىم مەن ىشىمنەن.

دانيار ءبىزدىڭ اۋىلدا جاقىندا عانا پايدا بولدى. ءشوپ شابۋ جاڭا باستالعاندا، مايداننان ءبىر جارالى اسكەر قايتىپ كەلدى دەگەن حاباردى اۋىلدان جۇگىرىپ كەلگەن بالا ايتىپ بەردى. ءبىراق، ونىڭ كىم ەكەنىن بالانىڭ ءوزى دە بىلمەيدى. اۋىلدا بەلگىلى عوي: بىرەۋ اسكەردەن قايتىپ كەلىپتى دەگەندى ەسىتە سالىسىمەن، تايلى- تاياعى قالماي ديدارلاسۋعا جۇگىرىپ بارادى ەمەس پە. ال ەندى بۇل جولى كەلگەننىڭ اتى- ءجونى بەلگىسىز بولىپ، شوپتەگىلەر ونان بەتەر شۋ ەتە ءتۇستى.

ءسويتىپ، ول كىم ەكەن؟ كىمنىڭ بالاسى ەكەن؟ ءبىزدىڭ پالەنشە بولىپ جۇرمەسىن؟ ءبىزدىڭ تۇگەنشە بولىپ شىقپاسىن؟ - دەپ شۋىلداعان شوپشىلەردىڭ ءبىر قاتارى اۋىلعا شاۋىپ بارىپ تا قايتتى.

دانياردىڭ تەگى ءبىزدىڭ اۋىلدان ەكەن. اۋىل ادامدارىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، ول جاستايىنان جەتىم قالىپ، كەيىن اركىمنىڭ قولىندا ءجۇرىپ، اقىرى تومەنگى شاقماقتاعى قازاق ناعاشىلارىنا كەتىپ، سول بويدان ارتىنان ىزدەر، جان اشىر جاقىن تۋعان جوق، ەلدىڭ ەسىنەن شىعىپ، ۇمىتىلىپ قالادى. اۋىلدان كەتكەننەن كەيىنگى ءومىرى جونىندە دانيار شەشىلىپ، ونشا ەشتەڭە جارىتىپ ايتپاپتى.

ءبىراق، قازىر ويلاپ قاراسام، ونىڭ كورمەگەن قيىنشىلىعى، تارتپاعان ازابى جوق بولسا كەرەك.

سۇيەنەر- سەنەرى جوق بارماقتاي بالانى تاعدىر ءبىر جەردەن ەكىنشى جەرگە اڭداپ، تالاي جايعا دۋشار ەتەدى. دانيار ءبىراز ۋاقىتقا دەيىن شاقماقتىڭ قۇلازىعان سور دالاسىندا قوي باعادى. بۋىنى بەكىپ، بۇعاناسى قاتقاننان كەيىن ول ادام اياعى باسپاعان شەل دالادا كانال قازۋعا قاتىناسىپ، وندا قۇرىلعان جاڭا ماقتا سوۆحوزدارىندا ماقتا ەگىپ، ەگىن سۋارىپ، اقىرى تاشكەنتتىڭ جانىنداعى انگرەن شاحتالارىندا جۇمىس ىستەيدى. سوندا جۇرگەندە ول اسكەرگە الىنادى.

نە بولسا دا، تۋىستارى ونىڭ قايتىپ ورالعانىن ۇناتىپ: «ە، بەيشارا، تۇز- نەسىبەسى بار ەكەن، اقىرى تۋعان جەرىنە كەلگەنىن قاراشى؟ وسىنشا جىل شالعاي جۇرسە دە، ءوز ءتىلىمىزدى ۇمىتپاپتى، تەك ازداپ قانا قازاقشا قوسادى» - دەسىپ، ءوزارا ريزالىعىن ايتىستى.

«تۇلپار اينالىپ ءۇيىرىن تابادى. تۋعان جەر، ەل- جۇرت دەگەن وڭاي ما. كەلگەنىڭە قۇداي- ارۋاق ريزا. مىنا گەرماندى جەڭىپ، تىنىشتىق ورناسا، سەن دە ەل قاتارلى ءتۇتىن تۇتەتىپ، ءۇبىرلى- ءشۇبىرلى بولارسىڭ!»

- دەسكەن شالدار دانياردىڭ جەتى اتاسىنا دەيىن سۇيەك سۇراستىرىپ وتىرىپ، ونىڭ قايسى رۋدان ەكەنىن، اۋىلداعى جاقىن تۋعاندارىنىڭ كىم ەكەنىن دە تاۋىپ بەردى. اۋىل ادامدارى ەندى ونى: «جاڭا تۋىس دانيار» - دەيتىن بولدى.

ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي، ءبىر كۇنى شينەلىن يىعىنا ارتا سالىپ، سول اياعىن سىلتي باسقان ۇزىن بويلى، موينى سورايعان بىرەۋدى بريگادير ورازمات ەرتىپ كەلدى. جورعا بايتالىن قىدىڭداتا باستىرعان ورازماتتىڭ جانىندا الگى ۇزىن بويلى كىسى، سالماعىن ساۋ اياعىنا سالىپ، ارشىنداي باسىپ، قالىسپاي، قاتار كەلە جاتىر.

ءبىز، ءشوپ ماشينا ايداعان بالالار، دانياردى سوندا ءبىرىنشى رەت كوردىك. وندا جاڭاعى بۇگىلمەگەن اياعىنىڭ جاراسى بىتپەگەندىكتەن، شالعىعا جاراماي، ول دا بىزبەن بىرگە ماشينا ايدادى. شىنىن ايتايىن، ءبىز ونى ونشا جاقتىرا قويمادىق. سەبەبى دانيار كىسىمەن كوپ سويلەسپەيتىن. سويلەسكەن كەزدە باسقا ءبىر، وزىنە عانا بەلگىلى ويلاردى ويلاعانداي، ادامعا تۋرا قاراپ تۇرسا دا، كوڭىلى باسقا جاقتا ەكەنى سەزىلىپ تۇراتىن. ول وزىنەن- ءوزى قيالعا باتقانداي، مەڭىرەۋ كىسى سياقتى جۇرەتىن. ونىڭ وسىنىسىن بايقاعان ادامدار: «بايعۇستىڭ سوعىستان ەسى شىعىپ قالسا كەرەك» - دەپ تە ءجۇردى. ءبىراق دانياردىڭ وسى مىنەزى، قيمىلى ونىڭ تەز ىستەگەنىنە، شاپشاڭ ءجۇرىس- تۇرىسىنا تۇك بايلانىسپايدى، - سىرتىنان قاراپ تۇرساڭ، ونى مىنەزى جايدارى، سوزگە جۇيرىك جان عوي دەپ ويلايسىڭ. مۇمكىن ونى جەتىمدىكتىڭ اۋىر ازابى، قيىن تۇرمىس تالقىسى تەز ىستەۋگە، كوپ سويلەمەي سىرىن ىشكە ءتۇيىپ ۇستاۋعا ۇيرەتكەن بە؟ بالكىم سولاي دا شىعار.

ونىڭ سۇڭعاق بويىنا جاراسقان بەت ءپىشىنى ءاردايىم مۇڭدى؛ كوزىنەن شارشاعاندىقتىڭ بەلگىسى كورىنىپ تۇرادى. كىسىگە ءار كەزدە سالماقتى، ويلى قارايدى. ونىڭ ءجۇزىن وزگەرتىپ، قيمىلعا كەلتىرىپ تۇرعان يمەك قاسى. كەيدە ول ءبىر ءۇندى ەسىتكەندەي، كىلت توقتاپ قالعاندا، قانات سەرپكەندەي قاسى جوعارى كوتەرىلىپ، كوز جانارى بال- بۇل جانىپ، ءبىر نارسەگە شەكسىز سۇيسىنگەندەي بولادى. ول نە ەكەنى ءبىز ءۇشىن تۇسىنىكسىز. تەك بۇل ەمەس، ونىڭ باسقا دا قىزىقتارى بار. كەشكە تامان اتتاردى دوعارىپ، قازانداعى تاماق قاشان پىسەدى دەپ، ءبارىمىز وشاقتىڭ اينالاسىندا دەم الىپ وتىرامىز. دانيار بولسا، اۋدەم جەردەگى قاراۋىل توبەنىڭ باسىنا شىعىپ، ىمىرت ۇيىرىلگەنشە سول جەردە تاپجىلماستان وتىرادى. «وندا نە بار وعان، كۇزەت كۇزەتە مە؟ « - دەپ، ءبىز ءوزارا كۇلەمىز. ءبىر كۇنى قىزىعىپ، مەن دە توبەگە شىعىپ دانياردىڭ قاسىنا بارىپ وتىردىم. توبەنىڭ باسىندا تاماشالايتىنداي ەشتەڭە جوق ءتارىزدى. راس، ونىڭ باسىنان اينالا كەڭىرەك اشىلىپ، تاۋ ەتەگىن ءىڭىردىڭ قويۋ قاراڭعىلىعى قىمتاپ، كوسىلگەن كەڭ دالا تەڭىز تۇبىنە شوككەندەي بولىپ، بارعان سايىن كەۋگىم كولەڭكە قۇشاعىنا ەنەدى. دانيار مەنىڭ مۇندا كەلگەنىمدى بايقاعان دا جوق. ساۋ تىزەسىن قۇشاقتاپ، تەك وزىنشە قيالدانىپ، قۋانىش قۇشاعىندا وتىر. سول كەزدە ول مەن ەسىتپەگەن، مەنىڭ قۇلاعىما جەتپەگەن قانداي دا ءبىر عاجاپ ءۇندى، كەرەمەت اۋەندى تىڭداپ، سوعان جان- جۇرەگىمەن بەرىلىپ، قۇلاق سالىپ وتىرعان ءتارىزدى كورىندى. كەيدە ونىڭ قاسى جوعارى سەرپىلىپ، كوزى جايناپ، ىشىندە دەمىككەن ءبىر زور كۇش بارداي، شابىتتانا ءتۇسىپ، شاماسى قازىر ۇشىپ تۇرىپ، قۇلاشىن كەڭ جايا، اينالاداعى كەز كورگەننىڭ ءبارىن قۇشاقتاپ، توسىنە قاتتى قىسقىسى كەلگەندەي سياقتانادى. ءبىر قاراسام، جوق ولاي ەمەس، جۇمىستان ابدەن شارشاعان، دەم الىپ وتىرعان ادام بوپ كورىندى ماعان.

ءبىزدىڭ كولحوزدىڭ شابىندىعى كۇركىرەۋ وزەنىنىڭ قۋىس- قالتارىسىنداعى ۇلكەن سايدا ەدى. كۇركىرەۋ دەگەندەي- اق، شاتقالدان جۇلقىنا شىعىپ، سول قارقىنىنان جازىقتا دا ءبىر تانباي، ىشقىنا جۇيتكيدى بۇل وزەن. ءشوپ شاباتىن ماۋسىم - تاۋ وزەنىنىڭ سۋى مولاياتىن كەز. تاستان تاسقا ۇرىنىپ، جولىنداعىنىڭ ءبارىن الدىنا سالىپ ايداپ، سارى كوبىك شاشقان وزەن كەشكە تامان كوتەرىلدى. تۇندە ونىڭ جەر جارعان سارىلىنان لاشىقتا جاتىپ ويانىپ كەتەمىز قايماعى الىنعان سۇتتەي كوك ءيىرىم اسپان، سىرتتان سالقىن جەل سوعىپ، كۇلىمدەگەن جۇلدىزدار لاشىق تەسىگىنەن سىعالايدى. تۇنگى تىنىشتىقتا سۋدىڭ اعىسى ايرىقشا كۇشتى سەزىلىپ، لاشىقتىڭ ىرگەسىنە شىلپىلداتا تولقىن سوعىپ، ءتىپتى جاقىن كەلىپ قالعانداي. جوعارىدان الىس بولساق تا، لاشىقتى اعىزىپ الىپ كەتە مە دەگەن قورقىنىش ادامنىڭ ويىنا ەرىكسىز كەلەدى. جولداستارىم شىرت ۇيقىدا، مەن تىسقا شىقتىم.

سايداعى ءتۇن كورىكتى دە، قورقىنىشتى دا. جاعادا تۇساۋلى اتتاردىڭ قارالارى كورىنەدى. اتتار وتقا تويىپ، قازىر اندا- ساندا پىسقىرىپ، ۇيقىعا مۇلگىپ جۋساپ تۇر. ولاردىڭ جانىندا دولى وزەن، سولقىلداق شىبىقتاردى ىرعاي جاپىرىپ، تاستاردى دومالاتا اعىزىپ، ەش نارسە بوگەي الماس جويقىن كۇشىمەن جەردىڭ استىنان شىققانداي كۇركىرەپ، جاندى سەزىمدى ماقۇلىقتاي ءوز كۇيىن شەرتەدى. ونى تىڭداعاندا ۇرەيلەنىپ قورقامىن. «ايتپاقشى، دانيار قايدا ەكەن؟ «- دەپ ويلايمىن مەن وسىنداي تۇندەردە. ول ءار ۋاقىتتا- اق وزەننىڭ جاعاسىنداعى شومەلەلەرگە بارىپ جاتادى. «ول تۇندە قورىقپايدى ما، قۇلاعى تۇنباي ما؟» - دەگەن وي كەلەدى ماعان. - ۇيىقتاپ جاتىر ما ەكەن، نە بولماسا وياۋ ما ەكەن؟ ءتاۋبا، جالعىز بارىپ وزەن بويىنا جاتقاننان قانداي راقات تابادى ەكەن، نەسى بار مۇنىڭ؟ تەگى ءوزى قىزىق جان... ادامنان اۋلاق... قايدا ەكەن قازىر دەپ قارايمىن، تىڭدايمىن، ءبىراق ەشتەڭە جوق... سايدىڭ ارعى باسىندا تاۋدىڭ جوتاسى مۇنارتادى، اشىق اسپان تورىندە جىلتىلداپ جۇلدىزدار كورىنەدى.

اۋىلعا قايتىپ ورالعانىنا ءبىراز كۇن بولسا دا، ەشكىمگە جولاماي، ءارقاشان جالعىز ءجۇرىپ، دانيار وزىنە جولداس- جورا تاپپادى. بىرەۋمەن جاقىنداسۋ، جامانداسۋ وعان جات سياقتى، ەشكىمگە جاقسى ءيا جامان دەپ ايتپايدى. ادەتتە، اۋىل اراسىندا قولىنان جاماندىق، جاقسىلىق تا كەلىپ، جينالىس-جيىنداردا ءسوز سويلەپ، اس- تويدا اقساقالداردان قالىسپاي ءسوز تالاستىرىپ، ەل باسقارىپ جۇرگەن وكتەم جىگىتتەر قادىرلى، سىيلى بولىپ، اۋىزعا ىلىنەدى. قىز- كەلىنشەكتەردىڭ دە كوزىنە تۇسەتىن وسىلار.

ال ەندى دانيارعا ۇقساپ ءوزىن باسقالاردان وقشاۋ ۇستاپ، جۋاس، مومىن جۇرگەندەردى ىسكە ارالاسقان مىقتىلار ونشا مەنسىنە بەرمەيدى، ال قاتارداعىلار ونىڭ زيان- پايداسى بولماعان سوڭ: «ەپتەپ جان ساقتاپ جۇرگەن ءبىر بەيشارا عوي»- دەپ قويادى. باسقا ءبىز سياقتى قارشاداي بالالار ەرەسەك جىگىتتەرمەن بوي تۇزەپ جۇرگەندى مىقتىلىق كورەدى ەمەس پە؟ ءبىز كوزىنشە دە، كوزى جوقتا دا دانياردىڭ مىنەزىنە كۇلەتىنبىز. ءتىپتى كويلەگىن سۋعا الىپ بارىپ، ءوزى جۋعانىنا دا كۇلۋشى ەدىك: اسكەردەن كيىپ كەلگەن كويلەگى جالعىز بولعاندىقتان، ونى شالا كەپتىرىپ، ۇستىنە كيىپ الۋشى ەدى ول ءبىراق، ءبىر قىزىق جەرى، دانيار مومىن بولسا دا، ءبىز ودان يمەنىپ تۇراتىنبىز. ونى ۇلكەن دەپ سىيلاعانداي ول مەنىڭ اعالارىممەن قاتار، وندايلاردى ءبىز «سەن» دەپ ءوزىمىزدىڭ باعامىزدى تومەن تۇسىرمەيمىز. سىيلايتىنداي دانياردىڭ وزگەلەردەن ارتىق جەرى جوق. ايتسە دە ونىڭ وسى ءبىر تۇيىق، سابىرلى مىنەزىندە تەرەڭ سىر بارداي، قالجىڭباس بالالار وعان كوپ باتا المايدى.

ونىڭ سەبەبى مىنادان بولدى ما دەپ ويلايمىن. مەن ءوزىم ادامداردىڭ كورگەن- بىلگەنىن، اسىرەسە مايداندا بولعانداردىڭ باستان كەشىرگەن وقيعالارىن تاپتىشتەپ سۇراپ، بىلۋگە قىزىق كورەتىنمىن. سۇراۋ دەگەن مەندە ەشبىر تاۋسىلمايدى، وسى دەرتىمنەن «سەيىت مىلجىڭ» اتانىپ تا كەتتىم.

دانيار كەلگەن العاشقى كۇندەرى - ونان سوعىستا بولعان تالاي قىزىق وقيعالاردى ەسىتەمىن عوي دەپ كۇتىپ ءجۇردىم. ءبىر كۇنى جۇمىستان كەيىن، تاماعىمىزدى ءىشىپ، وتتىڭ اينالاسىندا دەم الىپ وتىرعانىمىزدا مەن دانياردان:

- دانەكە، سوعىستان قوزعاپ جىبەرمەيمىز بە؟ - دەپ سۇراپ قالدىم.

- سوعىس دەيسىڭ بە؟ - دەدى ول، نەگە ەكەنى بەلگىسىز داۋسىن باسەڭدەتە تۇنەرىپ، - سوعىستىڭ ءتۇرى قۇرىسىن، سەندەر ونى بىلمەي- اق قويىڭدار!

دانيار سىرتىندا جاتقان قۋرايلاردان ۇلكەن ءبىر ۋىس الىپ، وتتى كوسەپ، تەز- تەز ۇرلەپ جاندىردى دا، ءبىزدىڭ بىرىمىزگە قاراماي، قولىن وتقا قاقتاپ، جەلپىلدەپ جانعان وتتان كوزىن الماي، ءۇنسىز وتىردى.

ونىڭ نەگە وسىلاي ەتكەنىن كىم ءبىلسىن، ءبىراق الگى ايتىلعان قىسقا سوزدەن سوعىس دەگەننىڭ ەرتەگى سياقتى ەرمەك اڭگىمە ەمەس، ادامنىڭ جۇرەگىنە تەرەڭ باتقان، اۋىزعا الۋعا اۋىر جاي ەكەنى سەزىلدى. ۇيالعانىمنان مەن تومەن قارادىم. بۇدان كەيىن سوعىس جايلى مەن دانياردان ەشتەڭە سۇراعان جوقپىن، باسقا بالالار دا وعان ءتيىسىپ قالجىڭداسقانىن قويدى.

ءبىراق، مىنەزى تۇيىق، ادامعا جاناسىمى جوق. دانيار بۇرىنعىسىنداي جالعىز ءجۇرىپ، ونىڭ اسكەردەن قايتىپ كەلگەنىنىڭ قىزىعى تەز تارقادى. كەيبىرەۋلەرى ونى انشەيىن: «ايتەۋىر جۇرگەن جان عوي!» - دەگەندەي كوزىنە ىلمەي، ەندى بىرەۋلەر ونىڭ كوزىنشە كۇلە سويلەپ، كوپشىلىگى جانى اشىپ: «ءۇي- جايى جوق، ەپتەپ جان ساقتاپ جۇرگەن بەيشارا، كارىپ قوي... كولحوزدىڭ دالادا بەرگەن ىستىق تاماعى بولماسا، ءوزى الدەقاشان تەنتىرەپ كەتەر ەدى... ءوزى دە قۇدايدىڭ بوز قويى» - دەسىپ، اياپ ءجۇردى. بارا- بارا ادامدار دانياردىڭ مىنەزىنە ۇيرەنىسىپ، كەيىن ونى ءتىپتى ءسوز قىلۋدى دا قويدى. ەگەر ادام ءوزىن كورسەتپەسە، ول كوز الدىندا بولسا دا ۇمىتىلا بەرەدى ەمەس پە.

ەرتەڭىنە كۇن شىقپاي دانيار ەكەۋمىز اتتاردى قىرمانعا الىپ كەلدىك. وراقتا جۇرگەن جەرىنەن ءجاميلا جەڭگەم دە كەلىپ قالعان ەكەن، ءبىزدى كورىپ انادايدان ايقايلادى:

- ءاي، كىشكەنە بالا، مەنىڭ اتتارىم قايسى، بەرى اكەل! قامىتتارى قايدا ەكەن؟ - دەپ، ءتىس قاققان ارباكەشتەردەن بەتەر دوڭگەلەكتەردىڭ باقالاقتارىن اياعىمەن تەۋىپ كورىپ جاتتى. اتتاردى قوساقتاي جەتەلەپ، ءبىز جاقىنداپ كەلگەندە، دانيار ەكەۋىمىزدىڭ ءتۇرىمىز وعان قىزىق كورىندى مە، ويتكەنى اتقا جايداق مىنگەن دانياردىڭ قونىشى كەڭ سولدات ەتىگى سالاڭداعان ۇزىن اياقتارىنىڭ باسىنا ءىلىنىپ، مەن بولسام وكشەسىن قالىڭ كۇس باسقان اياعىممەن اتتى تەبىنىپ كەلە جاتقانمىن، ءجاميلا بىزگە قاراپ، كۇلىپ قويدى:

- و- و، ۇزىندى- قىسقالى سابازدارىم! تاۋىپ قوسىلعان ەكەنسىڭدەر!

وسىدان كەيىن- اق ول ءبىزدى بيلەپ كەتتى: «بولىڭدار، ۇرىستا تۇرىس جوق، ەرتەرەك سالقىندا ءجۇرىپ كەتەيىك!» - دەپ، اتتاردى ارباعا جەگە باستادى.

دانيار جانىمىزدا تۇرسا دا، ءجاميلا ونى ادام با، كولەڭكە مە دەپ، ءتىپتى كوزىنە دە ىلگەن جوق، سويلەسە، مەنىمەن سويلەسىپ، بىزدەن قالىسپاي اتتارىن جەگىپ جاتتى. ءجاميلانىڭ بۇل قىر كورسەتكەندەي جىلدام قيمىلى، وتكىرلىگى دانياردى تاڭعالدىردى. قاباعىن ءتۇيىپ، ول وعان جاقتىرماعانداي دا، تاڭدانعانداي دا تۇكسيە قاراپ، سىرت اينالدى. دانيار تارازى ۇستىنەن قاپتاردىڭ ءبىرىن قۇشاقتاپ الىپ، ءۇن- ءتۇنسىز ارباسىنا كوتەرىپ سالعاندا، ءجاميلا ونى كيمەلەي جونەلدى.

- ول نەسى ەكەن؟ اركىم وزىنشە دالباسالاي بەرە مە؟ اكەل قولىڭدى، قولداسقاندى قۇداي قولدايدى! ءاي، كىشكەنە بالا، شىق اربانىڭ ۇستىنە، قاپتاردى جاتقىز! - ءجاميلا دانياردىڭ قولىن ءوزى شاپ بەرىپ ۇستاپ، ەكەۋى قولداسىپ قاپ كوتەرگەندە، دانيار ۇيالعانىنان قىزارىپ كەتتى. ولار قاپتاردى كوتەرىپ ارباعا اكەلىپ جۇرگەندە بەكەم ۇستاسقان ساۋساقتار ءبىرىن- ءبىرى قىسا ءتۇسىپ، ەڭكەيگەندە باسى قاپ ۇستىنەن ءجاميلاعا تيگەن دانيار وزىنەن- ءوزى ۇيالىپ، ونىڭ جۇزىنە قاراماۋعا تىرىستى. ءجاميلانىڭ وندا ءىسى جوق، ءارى- بەرى وتكەندە تارازىشى كەلىنشەكپەن ازىلدەسەدى. اربالار جۇكتەلىپ بولىپ، دەلبەنى قولىمىزعا العاندا، ءجاميلا ءبىر كوزىن قۋلانا قىسىپ قويىپ، دانيارعا:

- ءاي، سەنىڭ اتىڭ كىم، دانيار ما ەدى؟ ەركەك دەگەن اتىڭ بار عوي، جول باستا!- دەدى.

دانيار بۇل جولى دا ۇندەمەدى، شوشىعانداي كەلىنشەككە ءبىر قاراپ، اربانى ايداي جونەلدى.

«اا، سورلى، ۇيالشاعىن قاراشى مۇنىڭ!» - دەپ، مەن ونى ىشىمنەن اياپ كەتتىم.

جول الىس. جيىرما شاقىرىمداي ميداي دالامەن ءجۇرىپ وتىرىپ، تومەندە جاتقان قاراتاۋدىڭ شاتقالىنان ءوتىپ ستانتسياعا بارۋ كەرەك. ءبىر جاقسى جەرى، قىرماننان شىعىپ ستانتسياعا جەتكەنشە جەر ىلدي، اتتارعا كوپ جەڭىل ۇلىتاۋدىڭ ادىرلى توسكەيىندە ورنالاسقان اۋىلىمىز، شاتقالعا كىرگەنشە، قاشان ارتىڭا قاراساڭ دا، تال- تەرەگى قارايىپ، جوعارعى جاقتا كورىنىپ تۇرادى. تەمىر جول شاتقالدىڭ ەتەگىندە.

مىنە ءبىز ءوستىپ كۇندە قاتىناپ، استىق تاسىپ جۇردىك. اۋىلدان ەرتەمەن شىعىپ، ستانتسياعا ءتۇس اۋا جەتەمىز. كۇن جوعارى كوتەرىلىپ دالا ىسىعان سايىن، اتتاردىڭ ساۋىرلارىنان تەر جوسىلىپ، بىرگە ەرىپ كەلە جاتقان شىبىندار شاڭ اراسىندا، ۇستىندە ۇشىپ- قونىپ جۇرەدى.

جالعاسى بار


باستى سوزدەر: مادةنيةت,
:ءبولىسۋ
پئكئر قالدئرؤ
+7
جئبةرؤ
ونلاين قىزمەتكەرلەر
رەداكتور
باقىتجول كاكەش
باقىتجول كاكەش
954-049
رەداكتور
ريزابەك نۇسىپبەك
ريزابەك نۇسىپبەك
954-049
رەداكتور
كۇنسۇلتان وتارباي
كۇنسۇلتان وتارباي
954-049

مۇراعات