+7 (701) 759 90 19
-4 °С : نۇر-سۇلتان
-5 °С : الماتى
USD 378.60 EUR 417.75
RUB 6.13 CNY 54.58
جاڭالىقتار

دارىگەرلەر ەڭ كوپ جىبەرەتىن قاتەلىكتەر

6 جەلتوقسان 12:02
:ءبولىسۋ
دارىگەرلەر ەڭ كوپ جىبەرەتىن قاتەلىكتەر

نۇر-سۇلتان. قازاقپارات – سوڭعى جىلداردا بۇكىل الەمدە دارىگەرلىك قاتەلىكتەردىڭ كۇرت كوبەيگەنى بايقالادى.

مۇندى ءتۇرلى ەلدەردەگى ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر راستايدى.

بۇل ءوز كەزەگىندە قاراپايىم ادامداردىڭ اشۋ- ىزاسىن تۋعىزىپ جاتقانى دا جاسىرىن ەمەس. قوعامدا «دارىگەرلىك قاتەلىككە جول بەرگەن دارىگەردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ كەرەك» دەگەن كوزقاراس قالىپتاسقان. سودان بولار، مەديتسينا سالاسىنداعى قانداي- دا اتىشۋلى وقيعاعا بايلانىستى ازاماتتار تاراپىنان «كىنالىلەر سوتتالۋى كەرەك» دەگەن تالاپتار ءجيى ەستىلەدى.

ايتكەنمەن، دارىگەرلىك قاتەلىكتىڭ ءالى كۇنگە دەيىن ناقتى انىقتاماسى جوق. ولاي دەيتىنىمىز، الەمدەگى بىردە-ءبىر مەملەكەتتىڭ قىلمىستىق كودەكسىندە وسىعان قاتىستى انىقتاما جازىلماعان. دەمەك، دارىگەرگە ءدال وسى ايىپتى تاعۋدىڭ ءوزى مۇمكىن ەمەس. قازىرگى تاڭدا الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىندە تەحنولوگيالىق جابدىقتالۋى دا، كادرلىق قۇرامى دا وتە جوعارى جۇزدەگەن اتاقتى كلينيكالار بار. الايدا، سولاردىڭ ەشقايسىسى دا ءوز دارىگەرلەرىنىڭ قاتەلىكتەر جىبەرمەيتىنىن سەنىمدى تۇردە مالىمدەي المايدى.

دارىگەرلىك قاتەلىكتىڭ ءتۇپ- تامىرىنا قاتىستى ءسوز قوزعالعاندا ەڭ اۋەلى مىناداي سەبەپتەر ايتىلادى: زاماناۋي مەديتسينالىق عىلىمنىڭ جەتىلدىرىلمەگەندىگى؛ جۇمىستىڭ وبەكتيۆتى جاعدايلارى؛ مامان بىلىكتىلىگىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى نەمەسە ونىڭ ءوز ءبىلىمىن پايدالانۋعا قابىلەتسىزدىگى؛ دارىگەردىڭ ارەكەتسىزدىگى.

سوندا قالاي، دارىگەر ءوز قاتەلىگى ءۇشىن جاۋاپ بەرمەۋى ءتيىس پە؟ قازىرگى تاڭدا دۇنيەجۇزىندەگى ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، دارىگەرلىك قاتەلىكتەردىڭ بازاسىن ءتۇزىپ، ارنايى ستاتيستكانى جۇرگىزىپ وتىرۋ قاجەت. سول ارقىلى ءار دارىگەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن بەلگىلەۋ كەرەك. وعان كەلەسىدەي دەرەكتەر يتەرمەلەيدى.

دجون حوپكينس ۋنيۆەرسيتەتى زەرتتەۋشىلەرىنىڭ مالىمەتىنە جۇگىنسەك، جىل سايىن دارىگەرلىك قاتەلىكتەردىڭ سالدارىنان شامامەن 250 مىڭ امەريكاندىق ازامات قايتىس بولادى. بۇل وسى ەلدە ءبىر جىلدا قايتىس بولعان ادامداردىڭ 9,5 پايىزىن قۇرايدى ەكەن. وسىدان كەلە ساراپشىلار «حالىقارالىق ستاتيستيكاعا ءولىمنىڭ سەبەپتەرى تىزىمىنە دارىگەرلىك قاتەلىك تە ەنگىزىلۋى ءتيىس» دەگەن پىكىردى ۇستانۋدا.

ەۋروپاداعى جاعداي دا ءماز ەمەس. پاتسيەنتتەردى قورعاۋ قوعامىنىڭ مالىمەتىنشە، 2005 -جىلى گەرمانياداعى دارىگەرلەر شامامەن 100 مىڭ قاتەلىككە جول بەرگەن. جىل سايىن اق حالاتتىلاردىڭ جاڭىلىس شەشىم قابىلداۋىنەن 25 مىڭعا جۋىق نەمىس ازاماتى كوز جۇمادى ەكەن. ورتا ەسەپپەن العاندا، الەمدەگى ءار ونىنشى مەديتسينالىق ارالاسۋ دارىگەرلىك قاتەلىكپەن اياقتالىپ جاتادى.

كورشىلەس رەسەيدەگى احۋال تىپتەن كۇردەلى.

بەيرەسمي مالىمەتتەرگە قاراعاندا، رەسەيلىك دارىگەرلەر قويعان دياگنوزداردىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى دۇرىس ەمەس. ال جىل سايىن دارىگەرلەردىڭ قاتەلىكتەرىنەن شامامەن 50 مىڭعا جۋىق ادام كوز جۇماتىن كورىنەدى.

سالىستىرا كەلە انىقتالعانى، بۇل جول اپاتىنان قازا تاپقانداردىڭ سانىنان دا اسىپ ءتۇسىپتى. پنيەۆمونيادان مەرت بولعان رەسەيلىكتەردىڭ 12 پايىزى دياگنوزدىڭ دۇرىس قويىلماۋى نەمەسە اۋرۋدىڭ تىم كەش انىقتالعانىنان جان تاپسىرعان. رەسەيدەگى ءاربىر ءتورتىنشى مۇگەدەك بالانىڭ وسىنداي ايانىشتى حالگە جەتۋى «دارىگەردىڭ ارقاسى» ەكەنى دە انىقتالدى.

سول رەسەيدىڭ زەرتتەۋشىلەرى العا تارتقان جانە ءبىر دەرەك: باستاپقى بۋىن دەڭگەيىندەگى دارىگەرلەردىڭ بىلىكسىزدىگى سالدارىنان جوعارى تەحنولوگيالىق جاردەمگە ءزارۋ ناۋقاستاردىڭ تەك 30 پايىزى عانا انىقتالادى.

ادامنىڭ ولىمىنە اپاراتىن نەگىزگى سەبەپتەردىڭ ءبىرى - دارىلىك پرەپاراتتاردىڭ دۇرىس تاعايىندالماۋى. رەسەي دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى فارماكولوگيالىق كوميتەتىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا، رەسەيلىك دارىگەرلەر بارلىق دارىلىك تاعايىنداۋلارىنىڭ 20-25 پايىزىندا ءتيىمسىز نەمەسە ەسكىرگەن ءدارى- دارمەكتى جازىپ بەرەدى. سول سەبەپتى ناۋقاستىڭ اۋرۋى اسقىنىپ، كۇردەلى كەزەڭگە وتەدى.

قازاقستانداعى جاعداي كوبىنەسە رەسەيدىكىنە ۇقساس بولعاندىقتان، مۇنداي جايتتار بىزدە دە ورىن الىپ جاتقانىن توپشىلاۋعا بولادى. قاجەتسىز وپەراتسيانىڭ جاسالۋى، مۇلدەم باسقا ءدارىنىڭ بەرىلۋى، دياگنوزدىڭ دۇرىس قويىلماۋى، ادامنىڭ ساپ- ساۋ ورگانىن كەسىپ تاستاۋ.. . مۇنداي جايتتاردىڭ وتاندىق مەديتسينادا كوپتەپ تىركەلەتىنى جاسىرىن ەمەس.

دارىگەر نە دەيدى، پاتولوگواناتوم نە دەيدى؟

ەڭ كوپ تارالعان دارىگەرلىك قاتەلىكتەرگە تەرەڭىرەك ءۇڭىلىپ كورەيىك.

قاتە دياگنوز. شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ انىقتاعانى مىناۋ: الەمدە قويىلعان دياگنوزداردىڭ 20 پايىزىنا جۋىعى پاتولوگواناتومداردىڭ دياگنوزدارىمەن ۇيلەسپەيدى. اعىلشىن ماماندارى «ءاربىر 6-ناۋقاستىڭ دياگنوزى قاتە بولىپ شىققان، سەبەبى دارىگەرلەر كوبىنەسە اسىعىس جۇمىس ىستەيدى دە قوسىمشا زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە نەمەسە باسقا دارىگەردىڭ پىكىرىن بىلۋگە ۇمتىلمايدى» دەگەن پىكىر بىلدىرەدى.

حيرۋرگتاردىڭ قاتەلىكتەرى. وپەراتسيا كەزىندەگى ادىستەمەنىڭ ءوز دەڭگەيىندە اتقارىلماۋى ەسەبىنەن ىشكى ورگاندارعا زاقىم كەلتىرىلۋى دە ءجيى كەزدەسىپ جاتادى. ونىڭ ۇستىنە، قۇرال- جابدىقتاردىڭ ستەريلسىزدىگى، وپەراتسيادان كەيىنگى كەزەڭدەگى اسقىنۋلار (قاننىڭ بۇزىلۋى، پەريتونيت، جارانىڭ ىرىڭدەۋى) دا حيرۋرگتاردىڭ موينىندا. كەيبىرەۋلەر ءتىپتى ناۋقاستىڭ دەنەسىندە قۇرال- سايمانىن دا قالدىرىپ كەتىپ جاتادى.

ءدارىنى دۇرىس تاعايىنداماۋ. كەيدە دارىلىك پرەپاراتتاردى ۇقساس اتاۋلارى، سىرتقى قوراپتارىنا بايلانىستى شاتاستىرىپ الاتىندار بار. ماسەلەن، پرەدنيزولونعا ۇقساس ءدارىنىڭ 17 ءتۇرى بار. اۋرۋحاناىشىلىك ينفەكتسيالاردىڭ دا ءجيى ورىن الاتىنى بەلگىلى. كەيبىر دەرەكتەرگە قاراعاندا، الەمدە جىل سايىن 1,5 ميلليون ادام ستاتسيونارلىق ينفەكسيالارعا شالدىعىپ، ولاردىڭ 100 مىڭعا جۋىعى قايتىس بولادى.

قاتەلىك پەن ۇقىپسىزدىقتى اجىراتا ءبىلۋ قاجەت.

سەبەبى، ۇقىپسىزدىق - قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتى جۇكتەيتىن ارەكەت. ارينە، مەديتسيناعا قاتىستى زاڭناما ءالى تالاي وزگەرىسكە ۇشىراۋى مۇمكىن. مامانداردىڭ پىكىرىنشە، جەكە دارىگەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ءبىرىنشى ورىنعا شىعۋى ءتيىس.

بىزدە ادەتتە دارىگەرلىك قاتەلىك ءۇشىن مەكەمە جاۋاپتى. سوت پروتسەستەرىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ايىپپۇلدى جەكە دارىگەر ەمەس، مەكەمە تولەپ جاتادى. ال قىزمەتكەرلەرگە ءجيى قولدانىلاتىن جازا - سوگىس نەمەسە جۇمىستان بوساتۋ. ءبىراق، بۇل جاعدايدا قاتەلىككە جول بەرگەن دارىگەر وزگە مەكەمەگە اۋىسىپ، بۇرىنعىسىنشا جۇمىس ىستەي الادى ەمەس پە؟

تۇپتەپ كەلگەندە، ءبىرىنشى كەزەكتە ەمدەۋ شارالارىنىڭ ناتيجەسى ءۇشىن دارىگەر جاۋاپ بەرۋى ءتيىس. باتىستا مەديتسينالىق قىزمەتتى جۇرگىزۋ ليتسەنزياسىن دارىگەر السا، بىزدە مۇنداي ليتسەنزياعا مەكەمە يە بولادى.

جالپى، مەديتسينالىق ورتادا قاندايدا دارىگەرلىك قاتەلىك زاڭ بويىنشا جازالانبايتىن ارەكەت رەتىندە قابىلدانادى. «دارىگەرلىك قاتەلىك ماسەلەسىن قىلمىستىق- قۇقىقتىق ەمەس، مەديتسينالىق پروبلەما رەتىندە قاراستىرۋ قاجەت.

سوندىقتان، دارىگەرلىك قاتەلىكتى «دارىگەرلىك قىلمىس» رەتىندە قابىلداۋعا بولمايدى» دەگەن كوزقاراس بار. سەبەبى، بۇل جاعدايدا ناۋقاستار مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ اراقاتىناسى تىم كۇردەلەنە تۇسپەك. دارىگەر قاتەلىگىنىڭ سالدارى (ناۋقاستىڭ احۋالى) دا ءارقيلى بولۋى ماسەلەنى قاراستىرۋ ءىسىن قيىنداتا تۇسەدى. ونىڭ ۇستىنە، دارىگەردىڭ قاتەلەسۋى - تەك دياگنوستيكا مەن ەمدەۋ ماسەلەسىمەن شەكتەلمەيتىن كۇردەلى ماسەلە. ءبازبىر شەتەلدىك بەدەلدى ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، ارەكەتسىزدىكتىڭ ورنىنا دارىگەردىڭ قاتەلىك جاساسا دا ناۋقاستى ەمدەۋگە ارەكەتتەنۋى جاساعانى دۇرىس.

بىزدەگى ساپا ارىز- شاعىم سانىمەن ولشەنەدى

وكىنىشكە قاراي، قازاقستاندا دارىگەرلىك قاتەلىكتەردىڭ رەسمي ستاتيستيكاسى جۇرگىزىلمەيدى. كۇنى بۇگىنگە دەيىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ دەڭگەيى ناۋقاستاردىڭ ارىز- شاعىمدارى ارقىلى عانا باعالانىپ كەلدى. ەندى جاعداي وزگەرمەك. ەلىمىزدە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كەپىلدەندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس قولعا الىندى. اۋەلى وسى باعىتتاعى زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ، كوپشىلىكتىڭ تالقىسىنا ۇسىنىلدى.

زاڭنامادا مەديتسينالىق قاتە تۋرالى انىقتامانىڭ جوقتىعى (ۇقىپسىزدىق جانە نەمقۇرايلىقتان باسقا) مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ولاردىڭ كاسىبي قىزمەتىن اتقارعان كەزدە قورعالماۋىنا ىقپال ەتەدى. وسىعان بايلانىستى، «مەديتسينالىق قاتەلىك» جانە «ۇقىپسىزدىق» تۇسىنىكتەرىن اجىراتۋ جانە دەنساۋلىققا زيان كەلتىرگەنى ءۇشىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن جەڭىلدەتەتىن وزگەرىستەردى قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى زاڭناماعا ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىستار تالقىلانۋدا.

مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنا قاتىستى ارىز- شاعىمدار اسىرەسە 2012 -جىلى كوبەيگەنى تىركەلدى. 2011 -جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە ناۋقاستار تاراپىنان 2,5 مىڭعا جۋىق شاعىم كەلىپ تۇسسە، ولاردىڭ 29 پايىزى نەگىزدى دەپ تانىلدى.

ال ءبىر جىل وتە مينيسترلىككە جولدانعان ارىز- شاعىمنىڭ سانى 5200 گە دەيىن جەتىپ، ونىڭ تەڭ جارتىسى نەگىزدى ەكەنى مويىندالدى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي، ارىزدانۋشىلاردىڭ تالابى ورىندالعان جاعدايدا جاۋاپكەرشىلىككە مەديتسينالىق مەكەمەلەر تارتىلىپ، قوماقتى كولەمدەگى ماتەريالدىق وتەماقى تولەندى.

باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمەتى بويىنشا، كورسەتىلگەن مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنا قاتىستى 2011 -جىلى سوتقا 33 تالاپ-ارىز ءتۇسىپ، ناتيجەسىندە ماتەريالدىق جانە مورالدىق كومپەنساتسيا رەتىندە 12 ميلليون تەڭگە وندىرىلسە، 2012 -جىلعى دەرەك بويىنشا 78 تالاپ- ارىز قارالىپ، جالپى كولەمى 32 ميلليون تەڭگە كولەمىندە وتەماقى ءوندىرىلدى.

سونىمەن قاتار، 2013 -جىلى مەديتسينالىق قىلمىستارمەن بايلانىستى 433 قىلمىستى ءقوۇقىبۇزۋشىلىقتار تىركەلگەن. 2014 -جىلى بۇل كورسەتكىش 420 قۇراسا، 2015 -جىلعى مەديتسينالىق قۇقىبۇزۋشىلىقتار سانى 595 كە جەتتى.

تۇپتەپ كەلگەندە بۇل جايتتار مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي جاۋاپكەرشىلىگىن كەپىلدەندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ قاجەتتىگىنە اكەپ تىرەدى. بۇل جوبانىڭ ماقساتى - مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ، دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرىلگەن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە قاتەلىككە بوي الدىرىپ، ناۋقاستىڭ ءومىرى نەمەسە دەنساۋلىعىنا زاقىم كەلتىرگەن دارىگەردىڭ مۇلىكتىك مۇددەسىن قورعاۋ بولىپ تابىلادى.

ايتا كەتەرلىگى، بۇل جوبا جاڭادان ەنگىزىلىپ وتىرعان مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋمەن تىكەلەي بايلانىستى.

ەجەلگى داۋىردەگى دارىگەرلىك قاتەلىكتەر

دارىگەرلىك قاتەلىك ۇعىمى ەجەلگى داۋىردە دە بولعان. كەيبىر مەملەكەتتەردە ءتىپتى وسىعان قاتىستى ارنايى زاڭ دا قابىلداناتىن. بىزگە دەيىن جەتكەن ەڭ تانىمال كونە زاڭنامالىق اكتىلەردىڭ ءبىرى - ءبىزدىڭ داۋىرگە دەيىنگى 1792-1750 -جىلداردا ۆاۆيلون مەن مەسوپوتاميانى باسقارعان ءحاممۋراپيدىڭ تاسقا قاشالعان زاڭدار جيناعى. مۇندا دارىگەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە ءۇش پاراگراف ارنالىپتى.

ەجەلگى ءۇندىستاندا (ب. د. د X -V) مانۋ زاڭدار جيناعىنا سايكەس ەمدەۋ كەزىندە قاتەلىككە بوي الدىرعان دارىگەرگە ناۋقاستىڭ كاستالىق بەلگىسىنە قاراي ايىپپۇل سالىناتىن.

ەجەلگى گرەكيادا دارىگەرلىك قىزمەت اسا جوعارى باعالاناتىن، سوندىقتان ناۋقاس قايتىس بولعان جاعدايدا دا سول زاماننىڭ مەديكتەرى جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتىلاتىن.

ەجەلگى ريمدەگى «دارىگەرلىك قاتەلىك» ۇعىمىنا دارىگەردىڭ تاجىريبەسىزدىگى دە، ابايسىزدا جاساعان قاتەلىگى دە، مەديتسينالىق جاردەمدى كورسەتپەۋى دە كىرەتىن. ايتكەنمەن، اۋرۋى اسقىنعان ادامنىڭ كوز جۇمۋى ءۇشىن سول زاماننىڭ دارىگەرلەرى جازاعا تارتىلمايتىن.

15-عاسىرداعى انگليادا ناۋقاسقا زاردابى تيگەن حيرۋرگ قالا باسشىسىنىڭ الدىندا جاۋاپ تارتاتىن. مەردىڭ شەشىمىمەن كىنالى دارىگەرگە ايىپپۇل سالىناتىن نەمەسە اباقتىعا جابىلاتىن.

oinet.kz


باستى سوزدەر: قوعام,
:ءبولىسۋ
پئكئر قالدئرؤ
+7
جئبةرؤ
ونلاين قىزمەتكەرلەر
رەداكتور
باقىتجول كاكەش
باقىتجول كاكەش
954-049
رەداكتور
ريزابەك نۇسىپبەك
ريزابەك نۇسىپبەك
954-049
رەداكتور
كۇنسۇلتان وتارباي
كۇنسۇلتان وتارباي
954-049

مۇراعات