+7 (701) 759 90 19
-23 °С : نۇر-سۇلتان
-8 °С : الماتى
USD 383.95 EUR 429.26
RUB 6.16 CNY 55.02
جاڭالىقتار

ءنىل وزەنى قاشان پايدا بولعان؟

13 قاراشا 12:15
:ءبولىسۋ
ءنىل وزەنى قاشان پايدا بولعان؟

نۇر-سۇلتان. قازاقپارات - الەمدەگى ەڭ ۇزىن وزەن جايلى زەرتتەۋلەر از ەمەس.

ءنىل وزەنى بۋرۋندي ەلىنەن باستاۋ الىپ، جەرورتا تەڭىزىنە قۇيادى. ونىڭ جالپى ۇزىندىعى - 6671 شاقىرىم.

شىعىس افريكا تاۋلى ۇستىرتىنەن باستالاتىن كاگەرا وزەنى ءنىلدىڭ باستاۋى بولىپ سانالادى. وزەن ۆيكتوريا جانە تاعى دا باسقا كولدەر ارقىلى اعىپ وتەدى. بىرنەشە سالالاردى قوسىپ الىپ، جازىققا شىققان كەزدە اق ءنىل دەپ اتالادى. حارتۋم قالاسى ماڭىندا كوك ءنىل وزەنىمەن قوسىلىپ، ءنىل دەگەن ات الادى.

دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ ۇلكەن ءشول ساحارانى كەسىپ اعىپ وتەدى. جۋىردا گەولوگتار وزەننىڭ «جاسىن» انىقتاپ كوردى، - دەپ جازادى Nature Geoscience.

انىعىندا وزەننىڭ پايدا بولعان ۋاقىتى ولار ويلاعانان 6 ەسە كوپ بولىپ شىققان. ءنىل افريكا قۇرلىعىندا 30 ميلليون جىلدان بەرى اعادى ەكەن. - ەڭ كوپ تالقىلاناتىن سۇراقتاردىڭ ءبىرى - ءنىل وزەنى قاشان پايدا بولعانى، وسى ۋاقىتقا دەيىن قالاي ساقتالىپ تۇرعانى جايلى بولاتىن، - دەيدى Roma Tre University-نىڭ گەولوگى كلاۋديو فاچچەنا.

ەسكى وزەندەر ەرتە مە، كەش پە، ايتەۋىر ءبىر باعىتىن وزگەرتەتىنى بار. ال ءنىلدىڭ باعىتى وزگەرگەن ەمەس. بۇل عالىمداردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرعان ەدى. جاۋابىن بىلۋگە اسىققان عالىمدار ارنايى زەرتتەۋ جۇمىستارىن ەفيوپيا تاۋلى قىراتىنداعى ەجەلگى جانارتاۋ جىنىستارىنان باستاعان. ونى ءنىل وزەنى تۇبىندەگى شوگىندىلەرمەن سالىستىرا قاراعان.

ودان وزگە ولار كومپيۋتەرلىك مودەل ارقىلى 40 ميلليون جىلداعى تەكتونيكالىق كارتانى جاساپ شىققان. ناتيجەسىندە ەفيوپيا تاۋلى قىراتى مانتيا اتقىلاۋى اسەرىنەن پايدا بولعانى دالەلدەنىپ وتىر. سالىستىرا قاراعاندا جىلدام پايدا بولعاندىقتان ميلليونداعان جىلدان بەرى جۇيەسى بۇزىلماعان.

مانتيا اسەرىنەن جەر قىرتىسى كۇردەلى ءارى قاتتى بولىپ تۇزىلگەن. جەر قىرتىسى جۇيەسى وڭتۇستىككە قاراي بيىكتەپ، سولتۇستىككە ەڭىس بولىپ، وزەندى ءبىرقالىپتى اعىزادى ەكەن.


باستى سوزدەر: الةم,
:ءبولىسۋ
پئكئر قالدئرؤ
+7
جئبةرؤ
ونلاين قىزمەتكەرلەر
رەداكتور
باقىتجول كاكەش
باقىتجول كاكەش
954-049
رەداكتور
بەيسەن سۇلتان
بەيسەن سۇلتان
954-049
رەداكتور
كۇنسۇلتان وتارباي
كۇنسۇلتان وتارباي
954-049

مۇراعات