+7 (701) 759 90 19
22 °С : نۇر-سۇلتان
26 °С : الماتى
USD 412.55 EUR 468.66
RUB 5.79 CNY 58.80
جاڭالىقتار

ءابىش كەكىلبايەۆ. اڭىزدىڭ اقىرى - روماننىڭ جالعاسى

21 ماۋسىم 10:21
:ءبولىسۋ
ءابىش كەكىلبايەۆ. اڭىزدىڭ اقىرى - روماننىڭ جالعاسى

استانا. قازاقپارات - جازۋشى ءابىش كەكىلبايەۆتىڭ «اڭىزدىڭ اقىرى» رومانىنىڭ جالعاسىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.

ول ەسىكتەن يمەنشەكتەي كىرىپ، تاعزىم ەتكەن - ءدى. ءامىرشىنىڭ الدىنا كەلگەن كىسىنىڭ قاي- قايسىسى سەكىلدى ونىڭ دا جۇزىندە ابىرجۋ باردى. ءبىراق ءبىر ۇلكەن شارۋانى ءبىتىرىپ ەدىم عوي دەپ، اياقتى الشاڭ تاستاپ كوستەڭدەي جونەلمەي دە، نە قاي ىسىممەن جازىپ قالدىم دەپ ەكى بۇكتەتىلىپ ەلپەڭ دە قاقپاي، زەردەلى جاس ادامعا ءتان ءبىر جاراسىمدى ادەمى يبامەن الدىنا كەپ، جەر تىزەرلەپ وتىرا كەتتى. سوسىن بۇگەجەكتەي بەرمەي بويىن تىكتەپ الدى.

وسى ءبىر مولدىرەگەن ادەمى جىگىتتىڭ ءجۇرىس- تۇرىسى، كىسىنى ىشپەي- جەمەي تويعىزاتىن ءسۇپ- سۇيكىمدى ىزەتى ءامىرشىنىڭ جۇرەگىن مۇز بوپ قارىپ العانداي بولدى. قارسى الدىندا وتىرعان بالاۋسا جىگىتتىڭ ادام جۇرەگىن وپ- وڭاي باۋراپ الاتىن ءبىر سيقىرى بار ەكەنىن ول بىردەن اڭعاردى. ءبىراق قاشان ورنىنان تۇرىپ كەتكەنشە ونىڭ ءدال قانداي سيقىر ەكەنىن بىلە العان جوق. جىگىت ءوزىنىڭ نەگە شاقىرىلعانىن ايتقىزباي- اق تۇسىنگەن قالىپ تانىتتى. الايدا انت- سۋ ءىشىپ اقتالمادى دا، جالىنىپ- جالبارىنبادى دا، نە سالساڭ دە كوندىم دەگەندەي، نازارىن تومەن سالىپ وتىرا بەردى.

بۇل ونىڭ جۇزىنەن ۇزاق ۋاقىت كوزىن ايىرماي، ءۇنسىز تەرگەدى. جىگىت ءبازباياعى ءبىر قالپىنان ءمىز باقپادى. ءامىرشى ءبىرازدان سوڭ بوساعادا تىزەرلەپ وتىرعان باس شەبەرگە ىمدادى. جاس جىگىت قاسىنا باس شەبەر كەپ، يىعىنان تارتقاندا بارىپ، باسىن كوتەردى. بۇل ونىڭ كەرەقارىس جازىق ماڭدايىنىڭ استىندا اينالاسىنا جۇمساق شۇعىلا شاشىپ تۇرعان الاقانداي- الاقانداي ەكى نۇرلى كوزدى سوندا كوردى. سان قيلى جۇلدىزدار جىپىرلاعان شىلدە اسپانىنداي سان قيلى سەزىمدەردىڭ ساۋلەسىن تۇگەل جيعان سوڭ ءبىر تۇڭعيىق جانار بۇنىڭ كوكىرەگىنە ءبىرجولاتا ورناپ قالدى. وندا «اپىراي، امان- ەسەن جىبەرگەنىڭىز راس پا» دەگەن ءۇنسىز تاڭقالىس تا، لىپ ەتىپ تۇتانا قالعان قۋانىش تا، شەكسىز ريزاشىلىق تا، ءبىراق ءوز كۇناسىن جاسىرماي تۇگەل مويىنداپ تۇرعان، ار جاعىنا سىر بۇكپەيتىن اق كوكىرەك ادالدىق تا، مونتانى ءمۇلايىمدى بىلمەيتىن شىنايىلىق تا، ءتىپتى وسىنىڭ ءبارى ءوڭ بە، ءتۇس پە دەگەندەي ءدۇدامال ۇرەي دە - ءبارى- ءبارى تۇگەل باردى. جىگىتتىڭ جانارىندا اپ- ايقىن سايراپ جاتقان الگى سەزىمدەر بۇنىڭ كوڭىلىندە ەشقانداي كۇدىك- كۇمان قالدىرماي، ۇلى حانىم قىزىل الما جىبەرىپ، تۇسپالمەن ءبىلدىرىپ جاتقان، بۇل جوقتا بولعان وقيعانىڭ شىندىق ەكەنىنە كوزىن ءبىرجولاتا جەتكىزگەندەي ەدى. سودان سول ءبىر توستاعانداي- توستاعانداي قوس جانار كوپ ۋاقىتقا دەيىن بۇنىڭ كوكىرەگىن قىزىل شوقشا قىز- قىز قارىپ تۇرىپ العان- دى.

ءامىرشى الدىندا وتىرعان جاس جىگىتتىڭ اناۋ اۋىر ەسىكتەردەن ءارى اسقان سوڭ ەندى قايتىپ جارىق دۇنيەگە شىقپايتىنىن، وعان كور قاراڭعى تاس زىندانعا جول ءتۇسىپ تۇرعانىن ءبىلىپ وتىردى. ءبىراق وسى ءبىر ءىشى- باۋىرىنا كىرىپ بارا جاتقان جاۋدىراعان ەكى جاناردى كورە وتىرا، كوڭىلىنە ەشقانداي ايانىش جۇگىرمەدى. جۇرەگىنە سەكسەۋىلدىڭ شوعىنداي بوپ قادالا قالعان الگى ەكى وت بۇرىنعىدان بەتەر تىزىلداتىپ بارادى.

ارينە، ادامدى ءبىر كورگەندە ارباپ الادى دەيتىن سيقىر كوز الگىندەي- اق بولار. جاۋدىراي قاراعان ادەمى قوس جانار اۋەلى كوڭىلىنە ايانىش ورناتادى، ەت- جۇرەگىڭدى ەلجىرەتەدى. ەركەكتىڭ شىدامسىزىنىڭ باسىن جۇتىپ، ايەلدىڭ شىدامسىزىنىڭ ابىرويىن توگىپ تىناتىن قانداي قارا پالەنىڭ دە باسى ءارقاشان سول ءبىر ەلجىرەۋىك سەزىمنەن باستالاتىن- دى. ەلجىرەۋىك سەزىم دە ءبىر، ۇستامايتىن ىشقىر دا ءبىر - ەكەۋى دە ابىرويىڭدى ايرانداي توگەدى. بۇل ويلاپ تاپقان جان بالاسى ەكى ەتىپ كورگەن زاڭ مەن ءتاجدىڭ باسىنان اتتاپ وتپەك، مىنا باسسىزدىق تا، شاماسى، سودان وربىگەن. بۇل الگى شاريعاتتا كوپ ايتىلعان ءىبىلىس ءازازىلدىڭ قايدا جۇرەتىنىن اقي- تاقي انىق بىلمەيدى. الايدا بۇعان سول پالەنىڭ قاي- قايسىسىنىڭ دا جۇرەگىنىڭ جالعىز مەكەنى ادامنىڭ كوڭىلى عانا سياقتانادى دا تۇرادى.

كوڭىل يتكە كوز بەن سوزدەن ءوتىمدى نە بار؟ ! سونى ويلاعاندا ءامىرشى الدەنەگە ءوز- وزىنەن اۋىرلاپ سالا بەردى. كوپ ۋاقىتقا دەيىن جاڭا عانا جاس جىگىت شىعىپ كەتكەن تارس جابىق ەسىكتەن كوز ايىرماي قادالدى دا وتىردى. ول ءوزى شىعىپ كەتكەنمەن نۇر جايناعان ەكى كوزىن وسىندا تاستاپ كەتكەندەي. ەندى، مىنە، سول ەكى جانار كوزگە كورىنبەي ەكى بوساعادان بۇل قايتەر ەكەن دەپ، ءار قيمىلىن ءمىز باقپاي اڭدىپ تۇرعان سەكىلدى.

ول اينالاسىنا كوز جۇگىرتىپ ەدى، نازارىنا ەشتەڭە ىلىكپەيدى. الگى ءبىر جاۋدىراعان مونتانى ەكى كوز عايىپ بولعان ەسىككە ارقاسىن بەرۋگە ءبىر ءتۇرلى باتىلى بارماي، شەگىنشەكتەپ، سىلدىر- سىلدىر سۋ اتىپ جاتقان شىتىرا حاۋىزدىڭ قاسىنا بارىپ وتىردى. كوكىرەگىنە تەمىر تىكەن بوپ قادالىپ قالعان ەكى مولتەڭ جاناردان قايتىپ قۇتىلارىن بىلمەدى. سول ءبىر جەلىمشە جابىسىپ العان نەمەلەر ەندى ءومىر- باقي بۇنىڭ قىر سوڭىنان قالمايتىنداي. ودان قايتكەندە قۇتىلا الادى... بالكىم، جاس شەبەردى العاش كورگەندە حانىم دا تاپ وسىلاي سەندەلگەن شىعار. و دا وكشەلەپ قىر سوڭىنان قالماعان جىمىسقى ەكى جاناردان قالاي قۇتىلارىن بىلمەي الاسۇرعان شىعار. ءبىراق ايەل پاقىر الاسۇرعاندا نە تىندىرادى. سوڭىنان قالماعاندى وماقاستىرار قايرات وندا جوق. ۇرعاشىنىڭ قاشانعى قايرانى بىرەۋ- اق. ەركەك باسىن بەرىپ قۇتىلاتىن جەردەن ايەل نامىسىن توناتىپ قۇتىلادى.. .

جارايدى.. . ال ەندى بۇعان قايتپەك كەرەك؟ قارسى كەلگەندى وڭدىرمايتىن قاھارلى پاديشا مۇندايدا نە ىستەگەنى ءجون؟

ءامىرشىنىڭ قاراپ وتىرىپ تىزگىننەن ايرىلىپ، ايدالاعا لاعىپ بارا جاتقان سەرگەلدەڭ ويى وسى ارادا ءبىر سەرپىلدى. ەزۋىنە كەكەسىن جۇگىردى. ارينە، قۇرتىپ تىنادى. ونداي بوگدەنىڭ قىزىلىنا سۇعىنعان قوماعاي كوزگە قۇم قۇيادى.

ءامىرشى كوڭىلى بۇل تۇجىرىمىن دا كەنەۋ تۇتپاي ءتۇر. سوندا پاديشا باسىمەن الدىنا جاۋتاڭداپ كەلگەن مونتانى جانارعا قايتىپ قىلىش جۇمساماق! ايبات شەگىپ كەلەتىن اتا دۇشپاننان اينالىپ كەتپەسسىڭ بە؟! وقشا اتىلا قاراعان الا كوزدى قۇرتىپ تىنباعاندا قايتپەكسىڭ! وڭمەنىڭنەن وتە قاراعان وشپەندى كوز سەنى دە قانىڭا قارايتىپ، جۇيكە- جۇيكەڭدى سۋ تيگەن قىل ارقانداي شيرىقتىرا تۇسپەي مە؟ شىقشىتىڭا قۇم تولتىرىپ قوي عانداي ءتىسىڭ شىقىرلاپ، ءون بويداعى وجەت قان بىردەن شەكەڭە شاپشىپ، شىمىرلاپ شىعا كەلمەي مە؟ ول قاشان وزگەنىڭ قانى سۋداي اققاندا بارىپ، ارناسىنا تۇسپەۋشى مە ەدى! وندايدا وشپەندىڭنىڭ كەڭىردەگىنەن شۇمەكتەپ اققان قارا قان جۇرەگىڭدى قاپ تاۋىنداي ايقارا باسىپ جاتىپ العان قاپىرىق سەزىمدى ءبىر- اق سەرپىپ، كوزىڭ شىراداي جانىپ قويا بەرەدى. ال يمەنشەك باسقا قىلىشىڭ تيسە، اتاڭنىڭ اپپاق ساقالىنان دا قاسيەتتى اق الماسپەن قوتىر ەسەكتىڭ قۇيرىعىن كۇزەگەندەي ماسقارا ەمەس پە! ونداي پاقىرىنا بىرەۋدىڭ توگىلگەن قانىن كورگەندە كەزدەيسوقتا كولباقا باسىپ كەتكەندەي تىجىرىنباسسىڭ با؟ الگى نەمەنىڭ الاقانداي كوزىنەن، ەڭ بولماسا ءبىر مىسقال وشپەندىلىك كورسە نە دەيسىڭ؟ بۇنىڭ جانىنا بارىنەن دە سول باتادى.

قىلىشتىڭ جۇزىندەي الماعايىپ قيىن تاعدىر كەشىپ كەلە جاتقان ءامىرشى باسىمەن بۇرىن- سوڭدى ءدال مىناندايعا كەز بوپ كورمەگەن- ءدى. كوڭىلى اشۋدىڭ دا، اقىلدىڭ دا ىرقىنا كونە الماي ءارى- ءسارى. قانشا باس قاتىرعانمەن، ەش توقتامعا كەلە المادى. اداسقان ويى قاي تاراپقا بۇلتارسا دا ع اش تازىداي سۇمەڭدەگەن ۇرى ساۋالعا تاپ بولدى. ول ءدال وسىنداي جاۋدىراي قارايتىن قوس جاناردى جانە بىرەۋدەن كورگەن سياقتى ەدى. ءبىراق قاشان كىمنەن كورگەنىن قانشا ويلاسا دا، ەسىنە تۇسىرە المادى. ول دا وسىلاي ءمۇلايىمسىپ مولدىرەي قارايتىن. كىمنەن كورىپ ەدى سونى... ودا وسىنداي وكپەلەگەن جاس بالانىڭ كوزىندەي ەت باۋىرىڭدى ەلجىرەتىپ جۇرە بەرەتىن جازىقسىز جانار دى...

«جازىقسىز جانار...» ءامىرشىنىڭ قىراعى كوڭىلى ەندى- ەندى ارنا تۇزەپ، سارالانا باستاعان ويىنان وسى ءبىر سوزگە ءسۇرىنىپ قايتادان ءمۇدىرىپ قالدى. قايداعى جازىقسىز جانار؟ .. اق نەكەلى توسەگىڭە كوز الارتسا، ودان ارتىق اتاڭنىڭ باسىن شاپقانى كەرەك پە؟ قوساعىڭنىڭ ەتەگىنە كوزىن سۇقتاعانى ىرگەڭنەن نايزا شوشاڭداتقاننان كەم وسپادارلىق پا؟ التىن ءتاجدى باسىن بىلاي قويعاندا، كەز كەلگەن جۇمىر باستى ەركەككە ودان اسقان قورلىق، ودان اسقان ماسقارا بار ما؟ باسىنىپ بولعاسىن، باس ۇرعانى نە كەرەك؟ كەز كەلگەن جالبا توندى، جۇلما تىماقتى قارا تاياقتىڭ كەشىرمەيتىنىن بۇل قايتىپ كەشىرە الادى؟! ەركەك ءۇشىن اتا- مەكەننىڭ تىنىشتىعى، اتا- بابانىڭ ارۋاعى، اق نەكەنىڭ بەرىكتىگىنەن ارتىق نامىس جىرتاتىنداي نە بار؟

التىن باستى ازاماتتىڭ اسقار تاۋداي ابىرويىن كوبەلەك كوڭىل ۇرعاشىنىڭ دەلەڭ- دەلەڭ ەتەگىنە تاۋەلدى قىلىپ قويعان قۇداي شەبەر- اي! جاراتقان يەنىڭ ەركەك كىندىككە جاساعان جالعىز قىساستىعى بولسا - وسى شىعار.

ءامىرشى ءوز- وزىنەن كۇيىنىپ، ورنىنان تۇرىپ كەتتى. الگى ءبىر جاۋتاڭداعان مونتانى جانار كوزىنە ەندى تۇسسە، ءوز قولىمەن ويىپ الار ەدى. ول اياعىن اۋىرلاپ باسىپ، تەرەزەنىڭ الدىنا بەتتەدى. جەتە بەرىپ، اڭ- تاڭ توقتاپ قالدى. جاڭا عانا «ەندى كوزىمە تۇسسە، بالەم» دەپ تىستەنىپ تۇرعانى جاۋتاڭداپ تاعى الدىنان شىقتى. باقتىڭ توبەسى نەن بوي اسىرىپ تۇرعان كوك مۇنارا بۇعان دىم كورمەگەن دەي مولدىرەي قارايدى. جاڭاعى ءبىر ەسىنە تۇسىرە الماي وتىرعان مونتانى قاراستى ول باياعىدا وسى مۇنارانىڭ بويىنان كورگەن ەكەن عوي. ول ءۇن- ءتۇنسىز جالبارىنىپ تۇرعان مۇنارانىڭ بۇل سيقىرىنا العاش كورگەندە- اق نازار اۋدارىپ ەدى. ءبىراق ونىڭ مىنانداي سىرىنا تۇسىنگەن جوق- تى. باقسا، بار گاپ وسىندا ەكەن عوي. مىنا مۇنارا حانىمنىڭ تەرەزەسىنەن دە كۇنى بويى وسىلاي جاۋدىراپ قاراپ تۇرمايدى دەيسىڭ بە؟ ول دا مۇنى العاش كورگەندە قايران قالعان شىعار. و دا مۇنارانىڭ مىنانداي سيقىرىنا كەيىن تۇسىنگەن بولار. شەبەر ءوزى سالعان مۇناراعا كوڭىلىندە جۇرگەن ىڭكارىن بەينەلەپتى. اۋزى جەتىپ ايتا المايتىنىن مۇنارامەن ءبىلدىرىپتى. كۇنى- ءتۇنى تەرەزەسىنەن تەلمىرە قاراپ تۇراتىن مىلقاۋ مۇنارادان حانىم ويىمدى ءوزى- اق تۇسىنەر دەسە كەرەك. مونتانى جىگىت، باقسا، جەر تۇبىندەگىنى ويلايتىن جۇلىن قۇرتتىڭ ءوزى بولىپ شىقتى.

ءتايىرى، ەركەكتىڭ سورى سوزىندە، ايەلدىڭ سورى كوزىندە ەمەس پە؟ ەركەك نەمە ايتقانىما جەتىپ تىنام دەپ تىراش- تانسا، ايەل نەمە كوزىمە كورىنگەندى يەمدەنىپ تىنام دەپ اۋرە بولماي ما؟ سوندىقتان دا، كوڭىلى سوزدەن ازاتىن ەركەك كىندىكتى كولدەنەڭ سوزدەن ساقتاندىرعان اتا- بابا ايەلدى كولدەنەڭ كوزدەن قورعاشتاپ باققان عوي. اق نەكەلى قوساعىنىڭ قۇشاعىنان تابىلاتىن توسەكتەن باسقا جەردىڭ بارىندە دە ۇرعاشىنىڭ كوزىن قارا تۇندەي قارا پەردەمەن قىمتاپ ۇستاعان اتا- بابا سونىڭ ءبارىن بىلمەي ىستەدى دەيسىڭ بە؟ ول نەمەنىڭ كوزىن اشىپ قويعاننان گورى ەتەگىن ءبىرجولاتا شاشىپ قويعاننىڭ ءوزى دۇرىس. كوزى كورگەندە قۇمارتپاي تۇرار ۇرعاشى ما؟ قۇمارتسا بولدى، ول پاقىرلار قۇمارىنا جەتپەي ءسىرا، تىنار ما؟

بۇعان ەندى ءبارى دە تۇسىنىكتى بولدى. حانىم اۋەلى مىناۋ كۇلىمدەگەن كوركەم مۇناراعا قايران قالدى. سوسىن ادامنىڭ اقىلى جەتپەيتىندەي سيقىر مۇنارا تۇرعىزعان شەبەردى ءبىر كورۋگە قۇمارتتى. كورىپ ەدى، جاس جىگىتتىڭ ءىشى باۋىرىنا كىرىپ جاتا جاتقان ادەمى جانارىنا اربالدى دا قالدى...

سوندا ونى ءازازىل جولدان اق نەكەلى قوساق ەتكەن بۇنىڭ ابىرويى، ءتاجى مەن تاعى، اتا- انانىڭ باتاسى، كولدەنەڭ جۇرتتىڭ كوزى مەن ءسوزى - ەشتەڭە كىدىرتە الماعانى ما؟ ەڭ بولماعاندا، اي استىنداعىلاردى تۇگەل دەرلىك تىتىركەندىرەتىن ايبارىنىڭ دا بوگەت بولا الماعانى ما؟ سونىڭ ءبارى اشقاراق ءناپسى مەن اداسقاق كوڭىلدى ايقارا بۇركەپ تۇراتىن جىلقىنىڭ قۇيرىعىنان ورىلگەن الاقانداي قىل پەردەنىڭ ورنىنا جۇرە الماعانى عوي! جارايدى، سايتان يەكتەگىش ۇرعاشىنىڭ قوماعاي كورسە قىزار ناپسىسىنە سەنبەي- اق قويالىق، ءبىراق سوندا حان سارايىنا سىرتتان كولدەنەڭ جىگىت تۇگىلى ءتىرى شىبىن كىرگىزۋگە ءتيىستى ەمەس ساقشىلار نە بىتىرگەن؟ حانىمنىڭ سوڭىنان ءبىر قادام قالماۋعا ءتيىس نوكەرى مەن ونى كوزىنەن ءبىر ەلى تاسا قىلمايتىن كۇتۋشى كەمپىر قايدا جۇرگەن؟

ءامىرشى سول ءتۇنى دوڭبەكشۋمەن شىقتى. تاڭ اتقانىن اسىعا كۇتتى. كۇتۋشى كەمپىرمەن سويلەسىپ كورۋگە بەل بۋدى. كوڭىلىن ەگەۋ قۇيرىقتارداي جابىلا كەمىرىپ جاتقان كوپ كۇماننىڭ باسىن ءبىر قايىرسا سول كۇتۋشى كەمپىردىڭ جاۋا بى قايىرادى.

ەرتەڭىنە تاڭەرتەڭ داياشى ايەلدەن كۇتۋشى كەمپىردى شاقىرتتى. كۇتۇشىنىڭ ءباز- باياعى قالپى. سۋدا ءجۇزىپ كەلە جاتقانداي ۇزىن كويلەگىنىڭ ەتەگى ءدىر- ءدىر ەتىپ، قالقي باسادى. قاشان قاسىنا جەتىپ بولعانشا ءامىرىنىنىڭ ءىشىن پىستىردى. اق توسەگىنىڭ قىراعى كۇزەتشىسى ەڭبەگى ءوتىپ كەتكەن جانشا تىم شالقالاپ قاپتى. ۇيقىلى- وياۋ ءجۇزىن دە قىسىلۋ- قىمتىرىلۋدان اتىمەن نىشان جوق. ءامىرشىنىڭ زىعىردانى قايناپ وتىر. الدىمەن وسى مالعۇننىڭ كوزىن قۇرتۋ كەرەك ەكەن. جالپاق جاھان قۇراق ۇشقاندا وسى- اق باتپانسيدى دا جۇرەدى. ۇلى ءامىرشىنىڭ ءتاجسىز باراتىن جەرىندە قىزمەت ەتەتىنىن بۇلداي ما، ءتىپتى ايىلىن جيسا نە دەيسىڭ! بۇرىنعى ماردامسىعانىن ءبىر ءجون دەيىك. ال مىنا قازىرگى كەرگۋىنە جول بولسىن! بۇل ءوزى جوقتا نە بولىپ، نە قويعانىنان ءالى بەيحابار دەپ ويلايدى عوي، شاماسى.

كۇتۋشى كەمپىر قاسىنا كەلدى. كەۋدەسىن باسىپ تاعزىم ەتتى. سوسىن ماناۋراعان ماڭعاز كەيپى، نە ايتايىن دەپ ەدىڭىز، قۇلاعىم سىزدە دەگەن كىسىشە بۇعان نازارىن تىكتەدى.

ءامىرشى مىناۋ الدىندا تۇك بولماعانداي سالعىرت تۇرعان كەمپىرگە قاپەلىمدە نە دەرىن بىلمەي قالدى. ءبىراق بۇكىل سارايدا ونىڭ الىستان وراعىتىپ جاتپاي، ءىستىڭ ءجونىن بىردەن سۇراپ، بۇقپانتايسىز اڭگىمەلەسەتىن ادامى - قازىنا باستىعى مەن وسى كۇتۋشى كەمپىر. بۇل جولى دا زىركىلدەتىپ الىپ بارا جاتقان اشۋىن زورعا ىركىپ، جارىقشاقتاۋ شىعاتىن قوڭىر داۋسىمەن بىردەن اڭگىمە باستادى. سويلەپ وتىرعاندا تىكە قارايتىن شەگىر كوزىن كەمپىردىڭ جۇزىنەن ايىرمادى. كۇتۋشى كەمپىر بۇنى اۋەلى ۇيرەنشىكتى ادەتىمەن ءبىرازعا دەيىن ەنجار تىڭدادى، سالدەن سوڭ بارىپ، وسىنى شىنىمەن ايتىپ تۇر ما، الدە ءامىرشى ادامنىڭ باعىنىشتىلارىمەن وينايتىن كوپ «مىسىق- تىشقانىنىڭ» ءبىرى مە دەگەن كىسىشە، سەلدىر كىرپىگىنىڭ استىنا ازەر جاسىرىنعان الا كوزىن وقىس ءتىرىلتىپ، بۇنىڭ جۇزىنە باجىرايىپ ءبىر قاراپ قويدى. بۇدان ايبىندى ما، جوق اڭگىمەنىڭ توركىنىن اڭعارىپ قالدى ما، الا كوزىن ساباۋداي- ساباۋداي سيدا كىرپىكتەرىنىڭ استىنا قايتادان كومىپ الدى. بۇنىڭ ودان ارعى اڭگىمەسىنە ءۇنسىز قۇلاق توستى. ءبىر ۋاقىتتاردا وراق مۇرىننىڭ استىندا جىعىڭقى جاتقان ءتورت- بەس تال قىلتاناق مۇرتى تىكىرەيىپ شىعا كەلدى. ءبىر شاماعا دەيىن سولاي تىكىرەيىپ تۇردى- تۇردى دا كەنەت قايتا سۇلادى. قان- ءسولسىز سۇرعىلت قايمىجىق ەرنىنە جىمىسقى كۇلكى جۇگىردى. كۇتۋشى كەمپىردىڭ ەزۋىندەگى كۇلكىنى كورگەندە، بۇل سوزدەن تىيىلىپ قالدى. كەمپىر ءامىرشىنىڭ نەگە توقتاعانىن بىردەن ءتۇسىنىپ، ەزۋىندەگى جىمىسقى كۇلكىنى جىم- جىلاس وشىرە قويدى. ءيىلىپ تاعى دا تاعزىم ەتتى. ءبىراق ءامىرشى ەندىگى ءسوزدى ونىڭ وزىنەن توسىپ، تىم- تىرىس تەلمىرە قاپتى.

ەندى اڭگىمەنى كۇتۋشى كەمپىر باستادى. ءامىرشىنىڭ اۋزىنان شىققان الگىندەي سوزدەردەن سوڭ دا ول ءباز- باياعىسىنشا نىپ- نىعىز. داۋسىندا دا ءدىرىل جوق. اسپاي- ساسپاي سوزىنە كىرىستى. ونىڭ مىناۋ بايسالدى داۋسى، سابىرلى ءجۇزى، جالتارماي تۋرعا قاراعان باتىل جانارى ءامىرشىنىڭ ءوزىن الاسارتا تۇسكەندەي. ءامىرشى سىر بەرمەۋگە تىرىسىپ، تىرپ ەتپەستەن تىڭداپ وتىر. قوبالجىعان كوڭىلىن تالايدى تەرگەي، تىڭداي ۇيرەنىپ قالعان سۇستى ءجۇزىنىڭ تاساسىنا جاسىرىپ، كۇتۋشى كەمپىردەن كوزىن ايىرعان جوق.

كۇتۋشى كەمپىر ايتارىن ايتىپ بولعاندا بارىپ، يەگىمەن «جۇرە بەر» دەپ مەڭزەدى. قىزمەتشى ءيىلىپ سالەم ەتىپ، ماناعىسىنداي ماناۋراماي اياعىن شيراعىراق باسىپ شىعىپ كەتتى.

ءامىرشى كەمپىردىڭ الگى اڭگىمەسىن ميىنا كىرمەيتىن شىم- شىتىرىق شىتىرمان بىردەڭە تىڭداعانداي، باسى مەن اياعىن تابا الماي، دال بولىپ وتىر. سوندا كەشەگى شەبەردىڭ قۇشتىم دەپ وتىرعانى حانىم ەمەس، باسقا بىرەۋ بولعانى عوي. ءامىرشىنىڭ قاس- قاباعىنان قورقىپ قالعان قالتىراۋىق نەمەلەردىڭ تاپقان اقىلدارىنىڭ ءتۇرىن- اي! قيقار جىگىتتىڭ باسىن قىرقىپ تىناتىن جەردە ساۋ باستارىنا ساقينا تىلەپ العاندارىن قاراشى! اپىراي، الگى نەمەنىڭ دامەسىن قاراي گور! پاديشانىڭ اق نەكەلى توسەگىنە سۇقتانعان سۇعاناق نەمەنىڭ كوزىن قالاي قۇرتسا دا، كۇنا ەمەس. ونىڭ ۇستىنە ول قازىر دەگەنىمە جەتتىم، حانىمنىڭ قىپشا بەلىنە قولىم ءتيدى دەپ ءجۇر عوي. كەشە مۇنىڭ الدىنا كەلگەندە دە، كەشىرىلمەس كۇنا جاساپ قويعانىن ابدەن مويىنداپ وتىرمادى ما؟ ەندەشە ونىڭ سول ءبىر ەسىرىك ويىن وزىمەن بىرگە قۇرتىپ تىنۋ كەرەك. شاما- شارقىن بىلمەي، اسپانداعىدان دامەتكەن نىساپسىز كوزىنە قۇم قۇيۋ قاجەت. ەندى مۇنىڭ ىشىنە قاتقان قاندى سول كۇناكار نەمەنىڭ دىردەكتەپ اققان قور قانى عانا جۋىپ- شايا الادى. ونىڭ ارام پيعىلىنداعى مۇنىڭ اق نەكەلى توسەگىنە تۇسكەن داقتى اقىماق باسىن جالماعان اق الماستىڭ جۇزىنە جۇققان قان عانا كەتىرە الادى. تەك كولدەنەڭ كوز ەشتەڭە بايقامايتىن، كولدەنەڭ قۇلاق ەشتەڭە ەستىمەيتىندەي قىپ تىپ- تىنىش جايعاستىرا السا بولعانى.

ءبىراق ەل قۇلاعى ەلۋ، ولاردىڭ ەشتەڭە ەستىمەۋى مۇمكىن بە؟ تەزىرەك جانسىزدارىن بازارعا جىبەرىپ، قارا توبىردىڭ نە دەپ كوكىپ جۇرگەنىن بىلگەنى ءجون.

ءامىرشى استامشىلىق ويلاعان شەبەردىڭ مونتانى جانارىن قالاي قۇرتۋدىڭ قامىنا شىنداپ كىرىستى. بۇرىنعىسىنداي ەمەس، ءبىر ءتۇرلى بويى سەرگىپ قالعانداي. كوڭىلى بىقسىق كوپ كۇماننان ارىلدى. ونىڭ ورنىن ەندى وزەگىن ورتشە جالاپ بارا جاتقان وشپەندىلىك جايلاپ الىپتى.

جانسىزداردى بازاردان نە ەستىپ كەلەر ەكەن دەپ تىپىرشي توستى. كوپ رەتتە اۋزىن باعىپ قاراپ جۇرە الماي، قايداعى جوق قاڭقۋ تاراتىپ جۇرەتىن قارا توبىر بۇعان نە ىستەۋ كەرەك ەكەندىگىن وزدەرى ايتىپ بەرىپ وتىراتىن- دى. بۇل جولى دا ول الگى جىگىتتىڭ جازاسىن جۇرت اۋزىنداعى لاقاپتى ەستىپ الىپ كەسۋگە بەل بۋدى.

جاس شەبەردىڭ حان سارايعا شاقىرتىلعانى ءالى ەل قۇلاعىنا ءتيىپ ۇلگەرمەسە كەرەك، بازارعا ءازىر ەشقانداي الىپ قاشتى لاقاپ تاراي قويماپتى. ول ەندى جانسىزدارىن شەبەر جىگىت تۇرعان ماحاللاعا جىبەردى. ماحاللا تۇرعىندارىنىڭ ايتۋىنشا، شەبەر تۇرعان ءۇيدىڭ قوجايىنى ءامىرشى ونى جاڭا ءبىر كەرەمەت مەشىت سالدىرعالى شاقىرتىپتى دەپ كوكىپ جۇرگەن كورىنەدى. ءامىرشىنىڭ قۇلاعىنا مىنانداي جاي انشەيىن داراقى داقپىرت ونشا جاعا قويمادى. ول بازارعا جانسىزدارىن اراعا ءبىراز كۇن سالىپ بارىپ جىبەرۋگە بەكىندى. سوندا جۇرت جاس شەبەردىڭ سارايدان وسىنشا ۋاقىت ورالماي قالعانىن قانداي ساققا جۇگىرتەر ەكەن؟

جازدىڭ كەربەز ايەلدىڭ جۇرىسىندەي ماندىماي قوياتىن ميمىرت كۇندەرى ۇزاق سارىلتىپ ءوتىپ جاتىر. قۇلاعىنا ەلەڭ ەتكىزەردەي ەش حابار تيە قويعان جوق. ۇلى حانىمنىڭ سارايىنان دا ەشكىم ات ءىزىن سالماي، تىم- تىرىس جاتىپ الدى. ءامىرشىنىڭ قىزمەتشىدەن قىزىل المانى كىم جىبەردى دەپ سۇراعانىن ەستىگەن سوڭ، ەندى قايتەر ەكەن، ەندى نە بولار ەكەن دەپ، تىڭ تىڭداي قالىپتى. كۇللى دۇنيە ءبىرىنىڭ اۋزىنا ءبىرى تۇكىرىپ قويعانداي، سەستەرىن شىعارماي، الدە قانداي ءبىر كوزگە كورىنبەس مىڭ سان سيقىر تەسىكتەردەن بۇنىڭ ءار قيمىلىن قالت جىبەرمەي، جابىلا اڭدىپ، سىعالاپ تۇرعانداي. ءامىرشى قاپاس زىندانعا كەشەگى نەبىر جىگىت ەمەس، ءوزى تۇسكەندەي، ۇزاقتى كۇنگە تىرپ ەتپەي وتىرادى دا قويادى. مىنانداي ءتۇبى شيكى شارۋانى الدىمەن ەل اڭعارىن ءبىلىپ الماي تۇرىپ، جايعاستىرا سالۋعا ارتىنان تاعى قانداي قاڭقۋدىڭ ورە تۇرەگەلەتىنىن بىلە الماي دال بولادى. قاشان دا تۇتىمىنداعى جۇرتتى تاڭ قالدىرىپ ۇيرەنىپ قالعان باسى ءوزى تۋرالى ەل اراسىنا تارايتىن ەرتەڭگى لاقاپتىڭ ۇزىن ىرعاسىن الدىن الا اڭعارىپ الماي تۇرىپ، ەشتەڭە ىستەمەيتىن- ءدى. انشەيىندە ءسال نارسەنى ءورت تيگەن قاۋداي لاۋلاتىپ الا جونەلەتىن جۇرتتىڭ اۋزىنا بۇل جولى نەندەي تىيىم بولا قالعانىنا، قانشا ويلانسا دا، تۇسىنە الماي قويدى؛ ءامىرشى مىقتى بولسا، ءبىزدىڭ لاقابىمىزسىز ءوز بەتىمەن ءىس تىندىرىپ كورسىن دەپ، ۋادە بايلاسىپ قويعانداي، تىرپ ەتپەي جاتىپ الدى.

ءامىرشى مىنانداي مەڭىرەۋ تىنىشتىقتى ىشىنەن سان ساققا جورىپ باقتى. ءبىراق ەشقايسىسىنىڭ قيسىنى كەلمەيتىن سياقتى. شاھار حالقىنىڭ اراسىندا كوزدەرىنىڭ جاۋىن الىپ تۇرعان، كوركەم كوگىلدىر مۇنارانى تۇرعىزعان جاسوسپىرىم جىگىتتىڭ اياق استىنان ءۇن- ءتۇنسىز جوعالىپ كەتكەنى جايىندا ەشقانداي قاڭقۋ تاراماۋى ميعا كىرمەيدى- اق. حان بازارداعى قارايعان حالىقتىڭ كوزگە ۇرىپ تۇرعان كوك مۇنارا جايىندا اۋىزدارىنا ۇن تولتىرىپ قويعانداي، جاق اشپاي قالعاندارى، ءسىرا، تەگىننەن- تەگىن بولماسا كەرەك. الدە بۇل جۋىردا عانا بىلگەن سۇمدىقتى ولار باياعىدا- اق ەستىپ ءبىلىپ قويعان با؟ ارينە سولاي. جۇرت جاڭا مۇنارانىڭ سوقىرعا تاياق ۇستاتقانداي كوزگە بىردەن تۇسەتىن توسىن سيقىرىن الدەقاشان- اق تالاي ساققا جۇگىرتىپ ۇلگەرگەن- ءدى. بۇل تۇسىنگەندى ولار تۇسىنبەيدى دەيسىڭ بە؟ ەندى سول سۇمدىق ماسقارا تىستەرىنەن شىقسا، باستارى كەتەتىنىن ءبىلىپ، ىشتەرىنەن تىنىپ پۇشايمان بوپ جۇرگەن شىعار. سوندا وسىنشاما حالىقتىڭ اراسىنان ءبىر كوبىك اۋىز كوكىمەنىڭ تابىلماعانى ما؟ الگىندەي ساندىراق اۋزىنان ابايسىز شىعىپ كەتەتىندەي ەسەرسوق ەشكىم بولماعانى ما؟ بۇل قانشاما قىلىشىنان قان تامىپ، قاتاڭ ءتارتىپ ورناتقان كۇندە دە ەل اۋزىنا ءدال وسىنداي بەرىك قۇلىپتىڭ سالىنا قالۋى مۇمكىن بە، ءسىرا؟!

ءامىرشى وسى ءبىر ماساداي جابىلىپ جاتقان مازاسىز سۇراقتاردىڭ ەشقايسىسىنا قيسىندى جاۋاپ تابا المادى. ماڭايى ءتۇپ- تۇگەل ماساسى مەن سوناسى قاپتاعان قارا بالشىققا اينالىپ كەتكەندەي. اياعىن اتتاسا بولدى، ارانىن اشىپ جاتقان جۇتپا ۇيىق بىردەن تۇڭعيىعىنا تارتىپ الا جونەلەتىندەي. ەسىك جاققا تەلمىرىپ، تىرپ ەتپەي وتىرادى دا قويادى.

التىن شايعان اباجا ەسىك اپتالار بويى قىلپ ەتپەي تۇرىپ الدى. اقىرىندا ءامىرشىنىڭ پالەن كۇننەن بەرگى سارىلا كۇتكەن شاعى دا كەلدى. اباجا ەسىك جايلاپ اشىلىپ، ار جاعىنان جانسىز كورىندى. بۇگەجەكتەپ ىشكە وزدى. بۇنىڭ قارسى الدىنا جەتىپ توقتادى. ءيىلىپ- بۇگىلىپ تاعزىم ەتىپ، بۇنىڭ اۋزىنا قاراپ تۇرىپ قالدى.

- ءيا، نە ەستىپ، نە ءبىلدىڭ؟

جانسىز بۇنىڭ جۇزىنە جالتاقتاي قاراعىشتاپ، اڭگىمەسىنە كىرىستى. بازارداعى جۇرت ءامىرشى ەندى مىنانداي مۇنارا ءوز استاناسىنان باسقا ەشقايدا سالىنباسىن دەپ، شەبەردىڭ ەكى كوزىن ويىپ الىپ، قاڭعىرتىپ جىبەرىپتى دەسىپ جۇرگەن كورىنەدى. ءامىرشى جانسىزدىڭ جۇزىنە ۇزاق تەسىلىپ وتىردى دا، بارا بەر دەپ ەسىكتى نۇسقادى. جانسىز سىپ شىعىپ كەتتى.

ءامىرشى ارقاسىنان اۋىر جۇك تۇسكەندەي، ورنىنان اتىپ تۇردى. شۋىلداق توبىردىڭ ايتىپ جۇرگەنى، شىنىن دا دا، ميعا قونادى. بىرەسە كۇلىمدەپ جايناپ شىعاتىن، ارتىنشا- اق وكپەلەگەن جاس بالاداي جاۋدىرەي قالىپ، قىرىق قۇبىلىپ تۇراتىن مىناۋ سيقىر مۇنارانى تەك اسپان استىنداعى ەڭ اۋىر ءتاج بەن ەڭ بيىك تاقتى يەمدەنگەن بۇنىڭ عانا استاناسىندا تۇرۋعا لايىق ەكەنى دە راس. ونداي اسەم مۇنارانى باسقا قالالارعا دا سالىپ، باعاسىن تۇسىرمەۋ كەرەك دەگەندەرىنىڭ دە ابدەن جانى بار. ەندەشە مىناۋ جارىق جالعاندا ەندى مۇنداي مۇنارا سالىنباۋعا ءتيىستى. ونداي اسا سيرەك ونەر قونعان ءبىر تۋار شەبەرلەردىڭ قاشانعى كيەتىن كەبىن الگى جاس جىگىت تە كيسىن. قاي- قاي ءامىرشى دە ونداي شەبەردى وزىنەن باسقا ەشكىمنىڭ قولىنا تۇسىرگىسى كەلمەيدى. ەندەشە سول كوپ شۋىلداقتىڭ دەگەندەرى- اق بولسىن! ءدال مىناداي كورىكتى مۇنارا ءبارىبىر اڭىز تاراتپاي تۇرا المايدى. ەندەشە وعان لايىق اڭىز تابىلدى. ەستىگەن قۇلاقتىڭ قاي- قايسىسىنا دا بىردەن قونا كەتەتىن ابدەن قيسىنى بار لاقاپ.

ءامىرشى كوپتەن بەرى ءوز بولمەسىنەن اتتاپ شىقپاعان- دى. سول كۇنى باق ىشىندە سەرۋەن قۇردى. ءوزى جاقسى كورەتىن وڭاشا بۇلاقتىڭ باسىنا بارىپ، ۇزاق ويلانىپ وتىردى. جەر قوينىنان سىقىلىقتاپ كۇلىپ شىعىپ جاتقان ءمولدىر سۋ باياعىداي شيرىققان جۇيكە- جۇيكەسىن تۇگەل بالبىراتىپ، ونە بويىن ءبىر بەيجاي سەزىمگە بولەدى. ءامىرشى ەكى شەكەسىن قاۋساتىپ جىبەرەردەي سىعىپ جاتقان باتپان زىلدەن قۇتىلىپ، ومىراۋىن اعاش- اعاشتىڭ اراسىنان ۇرلانا ەسكەن مايسا سامالعا راقاتتانا توستى. دۇنيە بالبىراپ ءتۇر. كۇلەگەش بۇلاق اۋىز جاپپاي سىقىلىق قاعادى. اعاش باسى سىبىرلاسىپ، سۋسىلداسىپ مارە- سارە. اسىلى، پەندە پاقىر قايداعى جوق ازاپتى ءوزى ويلاپ تاباتىن بولسا كەرەك. قايداعى جوق قاپىرىق سەزىمگە بەرىلىپ، جوقتان وزگەگە قامىعىپ، زار قاعاتىنداي، سونشاما نە بولا قالىپ ەدى؟ ەسىرىك دامەگە بەرىلگەن ەسەر نەمە ءتيىستى جازاسىن تارتادى. ول نەمە ەندى ەشكىمگە مۇنارا دا سالمايدى، ەشكىمنىڭ باسىن ءازازىل بوپ ارباي دا المايدى؛ كورگەن جاننىڭ ءىشى- باۋىرىنا كىرىپ بارا جاتا تىن جاۋتاڭ- جاۋتاڭ قوس جانارىن جەل قۋىق ساۋرىكتەردى پىشتىرەتىن قاندى قول جەندەتىنە وتكىر قانجارمەن ويعىزىپ الدىرىپ تاستايدى. ونىمەن عانا قويمايدى، حانىمدى قۇشتىم دەپ ويلاپ جۇرگەن ءپاتشاعار ەرتەڭ بىرەۋ- مىرەۋگە اۋزىنا كەلگەندى كوكىپ قويماسىن دەپ، ءتىلىن دە قىرىقتىرىپ تاستايدى. سوسىن ول نايساپ بۇل دۇنيەدە ءۇن- ءتۇنسىز كۇن كورىپ جاتقان كوپ ماقۇلىقتىڭ ءبىرى بوپ مەڭىرەۋ تىرلىك كەشەدى.. .

ول سول ءتۇنى جايلى ۇيىقتاپ شىقتى. ەرتەڭىنە تاڭەرتەڭ زىندان باستىعىن شاقىرتقالى وتىر ەدى، كىرىپ كەلە جاتقان حانىمدى كوردى. حانىم ەسىكتەن اتتاي بەرە، ءيىلىپ تاعزىم ەتتى دە، مامىرلاپ باسىپ تورگە وزدى. بۇنىڭ قاسىنا جەتە بەرىپ ءمۇدىرىپ تۇرىپ قالدى. قاق ماڭدايىنداعى كۇرەڭ لاعىلعا شاعىلىسىپ جارق- جۇرق ەتە قالعان قوس جانارى بۇرىنعىداي ەمەس، قازىلىڭقىراپ كەتىپتى. ءونى دە قۇپ- قۋ. حانىم سىنىق ءجۇزىن بۇعان تىكتەمەي، ءبىر قىرىن وتىردى. ءامىرشى ونى مىنانداي ويدا جوقتا كىرىپ كەلەر دەپ كۇتپەپ ەدى. قاپەلىمدە نە دەرىن بىلمەي، قىسىلىپ قالدى. سوسىن ءبىراز ۋاقىتتان كەيىن بارىپ، الدىنداعى ءوز- وزىنەن ازىپ- توزعان كىشى حانىمدى اياپ كەتتى مە، قولىن سوزىپ قاسىنا شاقىردى. مۇنىڭ قولى ءتيۋى- اق مۇڭ ەكەن، ءبىر قىرىن وتىرعان حانىمنىڭ ۇزىن كىرپىكتەرىنىڭ ۇشىنان الدەنەشە ءمولدىر تامشى ءمولت- ءمولت تامىپ كەتتى. كىشى حانىم ءامىرشىنىڭ قولىنا ەرنىن باسىپ، اياعىنىڭ استىنا گۇرس قۇلاپ ءتۇستى. ەكى يىعى سەلك- سەلك ەتىپ، اعىل- تەگىل جىلاپ جاتىر. كۇنى كەشە عانا وزىنە دۇنيەدەگى ەڭ جەكسۇرىن ادام بوپ كورىنگەن، وسى ءبىر جاس بالاشا وكسىگىن باسا الماي سولق- سولق جىلاپ، اياعىنىڭ استىندا جاتقان ايەلدى قايتەرىن بىلمەي، ءامىرشى ابدىراپ تۇرىپ قالدى. وسىدان از عانا كۇن بۇرىن ءدال وسىلاي اياعىنا كەپ جىعىلسا، نە ىستەيتىنىن كىم ءبىلىپتى، بۇل جولى ول قاراپتان- قاراپ جۇدەپ، ءيىنى ءتۇسىپ، ازىپ- توزىپ كەتكەن حانىمدى مۇسىركەپ ءتۇر.

تومەن ەڭكەيىپ، قارىنان تارتىپ تۇرعىزىپ الدى؛ سوسىن ىعىسىپ قاسىنان ورىن بەردى. كىشى حانىمعا ەشتەڭە ايتقىزعىسى كەلمەگەندەي، ونىڭ ورتتەي لاپىلداعان جۇپ- جۇپساق ەكى الاقانىن قولىمەن باسىپ، ءۇنسىز قالدى. حانىم ءالى جىلاپ وتىر. كوپتەن بەرى كوكىرەگىندە تۇرىپ قالعان اشى جاس، شامالىدا تاۋسىلار ەمەس. الدەن سوڭ ءامىرشىنىڭ مىنا ءۇنسىز ايالاعانىن كوڭىلىنە مەدەت قىلدى ما، جۇبانايىن دەدى. ومىراۋىن ورتەپ بارا جاتقان ىزانىڭ اشى جاسى سارقىلعان سوڭ، حانىم ەندى نە ىستەرىن بىلمەي، ابىرجىپ سالا بەردى. ءامىرشى دە ەشتەڭە سۇرامادى. ەكەۋى ءۇن- ءتۇنسىز ءارى وتىردى، بەرى وتىردى. ءبىرازدان سوڭ حانىم ءوزىنىڭ مىنا وتىرىسىنا ىڭعايسىز دانىپ، كەتۋگە وقتالدى. امىرشىگە تاعزىم ەتىپ ەسىككە قاراي بەتتەي بەرە، قايتادان كىدىردى. سوسىن ءبىراز ۋاقىت الدەنەگە باتىلى بارماي، ءمۇدىرىپ تۇردى دا، تومەنشىكتەپ ءتىل قاتتى.

- حان يەم، ءسىز مۇنارانى سالعان شەبەردى قاماتىپ قويىپ پا ەدىڭىز؟

ءامىرشى حانىمنىڭ مىناۋ توبەدەن تۇسكەندەي توسىن سۇراعىنا ىشىنەن قايران قالىپ تۇرسا دا، بايسالدى قالپى جاۋاپ بەردى.

- ءيا.

حانىمنىڭ ەكى بەتۋ دۋ قىزارىپ كەتتى. الگى سۇراعىن ءوزى ورىنسىز كورىپ قىسىلدى ما، الدە بويىن باسقا ءبىر سەزىم بيلەدى مە، بۇنىڭ اياعىنا قايتادان جىعىلا بەرىپ ەدى، ءامىرشى شىنتاعىنان سۇيەپ قالدى.

- ونىڭ ەشقانداي جازىعى جوق. ەشتەڭە دە بولعان جوق.

- بىلەم.

حانىم راس ايتىپ تۇر ما دەگەندەي، كوزىن كوتەرىپ، امىرشىگە قارادى. ونىڭ جۇزىنەن اشۋ كورمەگەنىنە تاڭىرقاپ، ءۇن- ءتۇنسىز تۇردى- تۇردى دا، ەسىككە بەتتەدى. ءامىرشى قاشان شىعىپ كەتكەنشە، ودان كوزىن ايىرعان جوق. حانىم ەسىككە جەتە بەرىپ، ارتىنا بۇرىلدى. ءامىرشىنىڭ نە ويلاپ تۇرعانىن اڭعارا الماعان كىسىشە، جاۋتاڭداي ءبىر قارادى دا، ايران- اسىر قالپى شىعىپ كەتتى.

حانىمنىڭ مىنا كەلىسىنە ءامىرشى دە قايران قاپ تۇرعان- دى. بۇرىن- سوڭدى ول ۇلى حانىمنىڭ ءوزىن ۇستىڭە سۇراۋسىز باس سۇقتىرىپ كورگەن ەمەس- ءتى. كىشى حانىمنىڭ بۇل قىلىعىن قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟ الدە جورىقتان ورالعالى باس سۇقپاي جاتىپ العان بۇنى كورىپ ساعىنىشىن باسقىسى كەلدى مە؟ و دا مۇمكىن عوي. ونىڭ ۋستىنە ۇلى حانىم جىبەرگەن قىزىل المانىڭ جايىن و دا ەستىمەدى دەيسىڭ بە؟ ءوز- وزىنەن قاپاعا تۇنشىعىپ، جارىلىپ كەتەردەي بولعان سوڭ، نە دە بولسا بارىپ، بەت ءجۇزىن كورىپ قايتايىن دەپ نار تاۋەكەلگە بەل بۋعان عوي.

ءامىرشىنىڭ جۇزىنەن اشۋ كورمەگەن سوڭ، كوڭىلىن باسىپ، ءوز بولمەسىنە كەتكەن شىعار. ءبىراق باس جوق، كوز جوق، بىردەن جاس شەبەردى سۇراعانى نەسى؟ بەت- مونشاعىن بەلبەۋىنە ءتۇيىپ كەلگەندەگى شارۋاسى جالعىز- اق سول شەبەر جىگىتتىڭ جايى عانا بولعانى ما؟ «ونىڭ ەشقانداي جازىعى جوق». بۇل نە دەگەنى؟ الدە الگى جاس جىگىتتى قاندى جازانىڭ قۇرىعىنان قۇتقارىپ قالعىسى كەلدى مە.. . ەندەشە نەگە جالىنبادى، جالبارىنبادى. مۇنىڭ الگى «بىلەم» دەگەن ءبىر اۋىز ءسوزىن كەشىرىمگە جورىدى ما ەكەن؟ ءيا، ول ەكەۋىنىڭ اراسىندا ەشتەڭە بولماعانىن بۇل بىلەدى. ءبىراق اجالدان دا تايسالماي، اسپانداعى ايعا قول سوزعان ەسسىز جىگىتتىڭ التىن ءتاجدى پاديشانىڭ ابىرويىنا داق تۇسىرە جازداعان استامشىلىعىن ءبارىبىر كەشىرمەيدى. الگى كوپ شۋىلداقتىڭ ەشتەڭە ەستىمەي جاتىپ، اۋىزدارى قىشىپ، كوكىپ جۇرگەندەرىن تەزىرەك شىنعا شىعارۋى قاجەت.

ءامىرشى ءوز كوڭىلىندەگى ءبىر تۇيتكىلدىڭ شەشۋىن تابا الماي- اق قويدى. حانىم جاڭا ەسىكتەن شىعىپ بارا جاتىپ، ارتىنا بۇرىلىپ نەگە قارادى؟ ونىڭ جاۋدىراعان جانارىنان بۇل ءبىر ءتۇرلى ۇرەي سەزگەندەي بولدى عوي. ول مۇنىڭ سىرتقا سىر شاشپايتىن سۇپ- سۋىق ءجۇزىن بۇگىن كورىپ تۇرعانداي، سونشاما نەدەن سەسكەندى؟ الدە ايتقان ءسوزىنىڭ بۇعان ەشقانداي اسەر ەتپەگەنىن كورىپ، تىكسىندى مە ەكەن؟ سوندا بۇل ونىڭ الگى سوزدەرى اسەر ەتكەندە نە ىستەۋى كەرەك ەدى! قاپاس زىندانداعى جاس جىگىتتى بوساتىپ جىبەر دەيدى مە؟ حانىم كوڭىلىنىڭ قالاۋى نە؟ بۇل وعان جانعا تيەردەي، شوشىتارداي ەشتەڭە ايتقان جوق. ەشتەڭەنى بەتىنە سالىق ەتكەن جوق. ەندەشە ول وسىنشاما نەگە ۇرەيلەنەدى؟ الدە شەبەر جىگىت جازاعا ۇشىراپ قالادى دەپ قورقا ما؟ ابىرويىن اياق استى قىلا جازداعان اقىماق نەمەنى حانىمنىڭ ءبۇيتىپ ايايتىنى قالاي؟ قايتا قارا تابان ەسەرسوقتىڭ الگىندەي وسپادارسىزدىعىن كەلىپ ءوزى ايتۋى، قالىڭ جۇرتتىڭ الدىندا قارا بەت قىپ جازالاۋدى تالاپ ەتۋى، ءسويتىپ كۇنى ەرتەڭ كوپ شۋىلداقتىڭ ساسىق اۋىزدارىندا كەتكەلى تۇرعان ابىرويىن اقتاپ الۋى كەرەك ەمەس پە ەدى؟

ونىڭ ورنىنا بۇگىن كەپ، اشىپ ايتپاعانمەن، الگى بۇزاقىعا كەشىرىم تىلەگەندەي راي تانىتتى. وسىنىڭ ءوزى الگى نەمەگە، شىنىندا دا، كوڭىلى كەتىپ قالعاننان ساۋ ما؟ ايتپەسە، بۇنىڭ الدىنا قايداعى ءبىر قۋ شۇناق قۇلعا راقىم تىلەپ كەلە مە؟ جوق- جوق، بۇندا ءبىر گاپ بار. كىسى بەتىنە تىكتەپ قاراۋدى بىلمەيتىن ۇيالشاق كىشى حانىمنىڭ بۇل كەلىسى تەگىن كەلىس ەمەس، ول نە دە بولسا، جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ، نار تاۋەكەلگە بەل بۋىپ كەلىپ وتىر. باسىن ولىمگە تىككەنگە بارابار قىلىق. الگى نەمەگە جانى شىنداپ اشىماسا، ول مۇندايعا ولسە بارار ما؟ سوندا... سوندا... كۇتۋشى كەمپىردىڭ اناداعى ايتىپ جۇرگەنى نە بوپ شىقتى؟ الگىندە حانىمنىڭ ءوزى دە: «ارامىزدا ەشتەڭە بولعان جوق»، - دە پ انت- سۋ ءىشىپ ەدى عوي. سونىڭ ءبارى جالعان بولعانى ما؟ جوق. جوق... حانىم مىناۋ تەرەزەدەن كۇنى- ءتۇنى تەلمىرە ءتونىپ تۇرعان ءازازىل مۇنارا تۇسپالداعان الدەقانداي جۇمباق اڭسارعا حانىم ءتىپتى دە كەت ءارى بولماعان. و باستا- اق، وسپادارسىز جىگىتتى اياپ، وعان نوكەر قىزىن جىبەرگەندە دە تەك ءوزىنىڭ ابىرويىن عانا ەمەس، مۇنارا تۇرعىزعان جاس جىگىتتىڭ باسىنىڭ اماندىعىن دا ويلاپ ىستەگەن. ەندەشە وعان كوڭىلىنىڭ اۋەلدەن- اق قۇلاعانى. ءبىراق التىن تاقتى حان سارايدىڭ ارۋاعىن دا اتتاپ كەتە الماپتى. البىرت جىگىتتىڭ اساۋ دامەسىن جازعىرماعان دا، جازالاماعان دا...

ءامىرشىنىڭ ويى جىلان ارباعان تورعايداي ءبىر توڭىرەكتەن شىرق اينالىپ شىعا الماي قويدى. ءبىراق مىناۋ جەر استىنان جىك شىققانداي ويدا جوقتا ساپ ەتە قالعان سۇمپايى تۇسپالعا كوڭىلى ابدەن قۇلاپ تۇر. بالكىم، حانىم ءوز قۇشاعىنا ىنتىق بولعان اساۋ دامەلى البىرت جىگىتتى تەك مۇسىركەپ قانا قويماي، ءوزى دە الابۇرتىپ اڭساعان شىعار. ەسىنە اناۋ جولعى تۇندە حانىمنىڭ بولمەسىنە بارعانى ساپ ەتە قالدى. ەندى تاپتى... حانىمنىڭ سول جولعى تۇسىندە قۇشقان ەركەگى باسقا ەشكىم دە ەمەس - انەۋ كۇنگى مونتانى جىگىت. حانىم ونىمەن وڭىندە بولماعانمەن تۇسىندە تابىستى. ەندەشە ول سول ءبىر جايناق كوز جاس جىگىتپەن ومىرىندە بولماعانمەن، كوڭىلىندە الدەقاشان قاۋىشقان. كوڭىلىندە ول حانىمعا بۇدان گورى الدەقايدا جاقىنىراق... جاڭا دا سونىڭ جولىنا جانىن قۇرباندىققا شالۋعا پەيىل بولىپ كەلدى. ال بۇل بولسا شارشى عالامدى تۇگەل تىتىرەنتكەن ءامىرشى باسىمەن تۇككە تۇسىنبەي، بالا قۇساپ، جىلادى ەكەن دەپ مۇسىركەدى. ءومىر باقي ىستەپ كورمەگەن وسالدىعىن جاسادى.

ۇرعاشىنىڭ كوزىندەگى جاس تا ءبىر، كوزبوياۋشىنىڭ قولىنداعى التىن دا ءبىر - ەكەۋىندە دە وپا جوق. حانىمنىڭ اق نەكە توسەگىنە قانشالىقتى ادال ەكەنىن انەۋكۋنى تۇندە كوزىمەن كورمەپ پە ەدى؟ ول وڭىندە اتتاي الماي جۇرگەننەن تۇسىندە اتتاپ، وڭىندە ىستەي الماي جۇرگەنىن تۇسىندە ىستەپ تىنعان جوق پا ەدى؟ ەندەشە حانىمنىڭ وڭىندە بۇنىڭ التىن ءتاجدى باسىنىڭ ابىرويىن اتتاپ كەتە الماي جۇرگەنى دە قاي ۇرعاشىنىڭ دا، قاپەلىمدە، تار تەسەكتە العاش تابىسقان بوگدە ەركەككە اش بەلىنە قول اپارتپاي، ءبىر قاۋىم ۋاقىت قارسىلاساتىنىنداي جاي انشەيىن قۇر مەزىرەت قانا ەكەن عوي.

ءامىرشىنىڭ ويىنا وسى تۇسكەندە، وڭمەنىنە الدەكىم پىشاق سۇعىپ العانداي بولدى. ونىڭ تالايدى كورگەن جۇمىر باسىنا بۇرىن- سوڭدى ءدال مىنانداي جاراقات تۇسكەنىن كورمەپ ەدى. مىناۋ ول باستان كەشىرىپ كورگەن ءجابىر مەن جاپانىڭ ەشقايسىسىنا دا ۇقسامايدى. ول تۇرعان جەرىندە كۇلگە اينالىپ بارا جاتقانداي سۇلەسوق شوگىپ، شوگىپ وتىرا كەتتى.

جالعاسى بار.


:ءبولىسۋ
پئكئر قالدئرؤ
+7
جئبةرؤ
سونداي-اق... وقىڭىز
ونلاين قىزمەتكەرلەر
رەداكتور
باقىتجول كاكەش
باقىتجول كاكەش
954-049
رەداكتور
ريزابەك نۇسىپبەك
ريزابەك نۇسىپبەك
954-049
رەداكتور
بەيسەن سۇلتان
بەيسەن سۇلتان
954-049

مۇراعات