+7 (701) 759 90 19
22 °С : نۇر-سۇلتان
26 °С : الماتى
USD 412.55 EUR 468.66
RUB 5.79 CNY 58.80
جاڭالىقتار

ءابىش كەكىلبايەۆ. اڭىزدىڭ اقىرى - روماننىڭ جالعاسى

17 مامىر 13:31
:ءبولىسۋ
ءابىش كەكىلبايەۆ. اڭىزدىڭ اقىرى - روماننىڭ جالعاسى

استانا. قازاقپارات - جازۋشى ءابىش كەكىلبايەۆتىڭ «اڭىزدىڭ اقىرى» رومانىنىڭ جالعاسىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.

سوڭعى ايلاردىڭ ىشىندە ابدەن ءيميىپ ارىپ كەتىپتى. ءوڭى سۇپ- سۇر. تەرىسىنىڭ ءبارى سۇيەگىمەن سۇيەك بوپ قاتىپ قالعان. تەك ەكى كوزى عانا تىنىم تاپپايدى، نەگە تۇسسە دە، ءىشى- باۋىرىنان وتكىزىپ ءىشىپ- جەپ قارايدى. ينە جۇتىپ قويعانداي بايىز تابا الماي، الاسۇرىپ ءجۇر.

كۇنى كەشە قارا جەردى ويىپ جىبەرەتىندەي تىرپ ەتپەي تابانداپ العان ءزىلمان، مۇنارا كۇننەن- كۇنگە اجارلانىپ بارادى. انادايدا ءمىز باقپاي قاراپ تۇرعان جۇرت جاڭا مۇنارانىڭ شاھارداعى باسقا مۇنارالارعا اتىمەن ۇقسامايتىن ەرەكشە ءبىر سيپاتىن كورەر كوزگە كورىپ تۇرىپ، ءبىراق ونىڭ سىرى نەدە ەكەنىن بىلە الماي، پۇشايمان بولادى.

كوك مۇنارا كۇن ورىنان اۋعان سايىن ءار الۋان كەيىپكە كوشىپ قۇبىلادى دا تۇرادى. قاراعان جان سونىڭ بارىنە قايران قالادى. ءبىراق ونىڭ سيقىرى نەدە ەكەنىن بىلە المايدى.

شەبەر مۇنارانىڭ ۇشار باسىنىڭ اشەكەيىن ءوز قولىنان وتكەردى، بۇل ايماقتىڭ سۋىق ءتۇسىپ جارىمايتىن تاعى ءبىر كەلتە قىسى ءوتىپ، ماي توڭعىسىز شۋاق ورنادى. حانىم باعىنداعى اعاشتار شەتىنەن بۇرشىك جارىپ، ايلاپات قورعاننىڭ ىشىنە كوك كوبەلەك قاپتاپ كەتكەندەي، كوك سەلدىر پەردە تۇتىلدى. كوپ ۇزاماي كوك بۇرشىكتەردىڭ ءبارى اقشىل، قىزعىلت گۇل اشىپ ۇلبىرەپ شىعا كەلدى.

حانىمنىڭ كۇنبە- كۇن ساسكەدە نوكەرىن ەرتىپ سەرۋەن دەيتىن كەزى دە جاقىنداپ كەلەدى. جاپپار سول كۇندى اسىعا كۇتتى. اقىرى وعان دا جەتتى. قىزىل الا ءشايى ۇستاعانداي ۇلپا جەلەك استىنان ۇلبىرەگەن كويلەك كيگەن ءبىر توپ ايەل شىعا كەلدى. شىعا كەلدى دە، اياقتارىنا جەم تۇسكەندەي، توقتاپ قالدى. سوسىن مامىرلاپ باساتىن ۇيرەنشىكتى جۇرىستەرىنەن جاڭىلىپ، مولدىرەپ جاتقان توعانعا قاراي سۋىت اياڭداستى. توعان قاسىنا جەتكەن سوڭ دا، باياعىداي جەلەڭ كويلەكتەرىن سىپىرىپ- سىپىرىپ تاستاي سالىپ، سۋعا كۇمپ- كۇمپ قويىپ كەتكەن جوق. كوك مۇنارادان كوزدەرىن الماي، اڭىرا قاراپ تۇرىپ قالدى. قاپ، بالەم، سولاي ما ەكەن!.. جاپپار ءوز- وزىنەن ماساتتانىپ، مىرس ەتە قالدى. كومەيىنە قايتقان ءوشتىڭ بە، الدە كوكىرەگىنە سىي- ماي بارا جاتقان كول- كوسىر قۋانىشتىڭ با، ءبىر تولقىنى لىقسىپ، كوزىنىڭ الدى مۇنارتىپ كەتتى. كوك مۇنارا كۇننەن- كۇنگە وسە ءتۇستى. ءبىراق ساراي جاق شەتى كەتيىپ تۇر. جاپپار سول كەتىكتەن حان باعىنا قاراپ تەلمىرەدى دە وتىرادى. ەرتەڭ- اق كوزىنەن ءبىر- ءبىر ۇشاتىن اسەم كورىنىستى قيماعانداي، الگى كەتىكتى بىتەگىسى كەلمەيدى. ونى بىتەسە، حان باعىندا حور قىزدارىنشا اسىر سالىپ ويناعان قىرىق سۇلۋ دا ءبىرجولاتا عايىپ بولادى.

جاسىل الاڭقايدا مامىرلاپ باسىپ قىرىق سۇلۋ سەيىلگە شىعادى. ورتاسىنداعى باسىنا جارق- جۇرق ەتكىزىپ ەلدەن ەرەك ساۋكەلە كيگەن حانىم. ولاردىڭ ايدىن جيەگىنە كەپ يىرىلە قاپ جاڭا مۇنارا جاققا قاراپ تۇرعانىن كورگەندە، جاپپار ءوزىن پەيىشتىڭ تاس توبەسىنەن قاراپ وتىرعان جاراتقان يەنىڭ ءوزى ەكەنمىن دەپ قالاتىنداي. تالاي رەت جىگەرىن قۇم قىلعان تاس مۇنارا وعان قايتادان شارىقتاتىپ شىرقاۋ كوككە شىعاراتىن شاپاعات قاناتىنا اينالدى. ءبىراق سول باقىتىنىڭ وتپەلى ەكەنىن، ەندى بىرەر كۇننەن سوڭ قولىنان مۇلدەم شىعىپ كەتەتىنىن ويلا عاندا ءىشىن ءيت جىرتقانداي بولادى.

ول ءبىر تاۋەكەلگە بەل بۋدى. قاشان جەندەت اي بالتاسىمەن كەلىپ ايداپ اكەتكەنشە مۇنارادان تۇسپەيدى دە، مىنا كەتىكتى بىتەمەيدى دە.

ءبىرازدان سوڭ جاپپاردىڭ كوڭىلىنە نە قاشقانىن ءتۇسىنىپ قالعانداي باس شەبەر مۇنارانىڭ باسىنا ءوزى شىقتى. ءامىرشىنىڭ ۇلى جورىقتان قايتىپ كەلە جاتقان حابارىن ايتتى. وعان دەيىن مۇنارانى ءبىتىرىپ، اينالاسىن ايناداي قىپ تازارتىپ قويۋى كەرەك. جۇرگىنشىلەردىڭ اي تۋى بويىنشا، بۇل سالعان مۇنارا سوناۋ ۇلى قۇمنان شىعا بەرە- اق كوزگە تۇسەتىن كورىنەدى. ءامىرشى ەرتەڭ جەڭىسپەن ورالعان تويىندا جورىقتا كوزگە تۇسكەن باھادۇرلارىمەن بىرگە بۇعان دا اسىل تارتۋ تارتاتىن شىعار؛ بۇدان كەيىن بۇل سالعان مۇنارانىڭ لاقابى اسپان استىنا تۇگەل تارايدى.

جاپپار باس شەبەردىڭ نە ايتىپ تۇرعانىن ەستىمەگەن جانشا مەڭىرەيىپ تۇرا بەردى. ءسوزىنىڭ زايا كەتىپ جاتقانىن سەزگەن شەبەر اڭگىمەسىن كىلت دوعارىپ، ارىپتەسىنىڭ جۇزىنە قاراپ ەدى، تالايدىڭ قاس- قاباعىن اڭدىپ قالعان اككى كوزى جاس جىگىتتىڭ وزگەنىڭ ءبارىن ۇمىتتىراتىن ءبىر اڭسار سەزىمنىڭ قۇشاعىندا تۇرعانىن بىلە قويدى. ول جاپپاردىڭ وي اتاۋلىدان اتىمەن ادا، تۇنجىر جانارى تەسىلە قاراپ قالعان جاققا كوز تاستاپ ەدى، تۋ- تۋ تومەندە، ءوز باعىنداعى جاسىل الاڭقايدا نوكەرىن ەرتىپ مۇناراعا قاراپ تۇرعان حانىمدى كوردى.

باس شەبەر ءلام- ميم دەمەستەن تومەن ءتۇسىپ كەتتى.

ءامىرشىنىڭ ەلگە ورالىپ كەلە جاتقان لاقابى كۇننەن- كۇنگە كۇشەيە ءتۇستى. جاپپار تۇراتىن ماحاللا حالقىنىڭ دا، مۇنارا سالىسىپ جاتقان مۇنىڭ سەرىكتەرىنىڭ دە اۋزىنداعى حابار - تەك سول عانا. ءبىراق جاپپار سونىڭ ەشقايسىسىن دا قۇلاعىنا ىلمەگەندەي.

كۇندە توسەكتەرىنەن تۇرا ساپ، جاڭا مۇنارعا ءبىر قاراپ الىپ، داستارقانعا وتىراتىن بايتاق شاھاردىڭ تۇرعىندارى باياعى سول بىتەلمەگەن كەتىكتى كورەدى.

ءبىراق جەندەت بالتاسىنىڭ سۋىق ءجۇزىن ءوڭى تۇگىلى ءتۇسىن دە دە كورگىسى كەلمەيتىن پاقىرلار كوڭىلدەرىنە قاشقان سۇرقيا ويدى وتىز تىستەن سىرتقا شىعارۋعا باتىلدارى بارماي، ىشتەرىنەن تىنىپ ءجۇر.

ونى سەزبەيتىن تەك جاپپار عانا بولسا كەرەك، ءتىپتى حانىم ەكەش حانىم دا شاھار تۇرعىندارىنىڭ كوڭىلىندە نە جاتقانىن ەستىمەي- اق بىلگەن ءتۇرى بار. ءامىرشى الدىنان حابارشى اتتاناتىن كۇنى تاڭەرتەڭگىلىك حانىم سارايىنان ەكى كۇيمە زۋلاپ شىعا كەلدى دە، مۇناراعا بەتتەدى.

ونى مۇنارا باسىندا تۇرعان جاپپاردىڭ دا كوزى شالىپ قالعاندى. الدەن سوڭ تۋ- تۋ الىستان، مىناۋ ءوزى قولدان ءورىپ شىعارعان زىنداننىڭ تۇبىنەن تىق- تىق باسقان اياق دىبىسى ەستىلدى. ەكى ادام قاتار سىيمايتىن، تەك جالعىز ادام عانا كەتەرىلەتىن تاس ساتىمەن الدەكىم جوعارى ورمەلەپ كەلەدى. جىگىت ءوز جۇرەگىنىڭ ءدۇرسىلى سول تىرس- تىرس باسقان جۇمباق اياقتىڭ تىرسىلىمەن ءبىر مەزگىلدە جارىسا شىعىپ تۇرعانىن بايقادى. حانىم سارايىنا كوز سالىپ ەدى - جاسىل الاڭقاي قاڭىراپ بوس جاتىر. تۇبىنە شوعىر- شوعىر كولەڭكە العان اعاشتار دا تومسىرايىپ تۇر. كۇللى دۇنيە مۇنىمەن بىرگە سوناۋ قاپ- قاراڭعى تاس مۇنارانىڭ اجال جاسىرعانداي اجداھا قارنىنداعى تىق- تىق دىبىسقا قۇلاق ءتۇرىپ قالعانداي.

جاپپار تۋ سىرتى مۇپ- مۇزداي بوي قويا بەرسە دە، قوبالجىعان جوق. ءبىراق مۇنارانىڭ باسىنا اساي- مۇسايىن اسىنىپ مۇڭكىر- ناڭكىردىڭ ءوزى كوتەرىلىپ كەلە جاتقانداي ونە بويىن ينەنىڭ ۇشىنداي دىزىلداتىپ بارا جاتقان ءارى وتكىر، ءارى سۇپ- سۋىق ءبىر توسىن سەزىم بيلەپ الدى. ءبىراق اجالىن ابىرجىماي توسقان، ومىردەن ءۇمىتىن ءبىرجولاتا ۇزگەن جانداي، تىرپ ەتپەي سابىر جيىپ، قاسقايا توسىپ تۇر.

اياعىنىڭ استىنداعى قاراۋىتىپ جاتقان قاراڭعى ۇڭگىردەن كوزىن العان جوق. اياق دىبىسى بىرتە- بىرتە كۇشەيىپ بارادى. جاپپاردىڭ ونە بويى سىرەسە، قاتايا ءتۇستى. ءتىپتى بۇلشىق ەتتەرىنىڭ ءوزى تاس ءتۇيىن بوپ، ءبىرجولا قاتىپ قالعانداي. جۇيكە- جۇيكەسىنىن ءبارى شيرىعىپ العان.

اياعىنىڭ استىنداعى قاپ- قارا ۇڭگىردەن الدەنە جالت ەتە تۇسەدى. ارينە، جەندەتتىڭ بالتاسى. قاتىگەز ءامىرشىنىڭ الدىنان كەتىك مۇنارا سالىپ، قارسى الۋعا كىمنىڭ ءداتى شىدايدى. قازىر ايتقان ءتىلدى الماعان قىرشاڭقى بۇنىڭ باسىن ايبالتامەن قاعىپ تاستاپ، مۇنارانىڭ قالعان شارۋاسىن باس شەبەرگە بىتىرتەدى.

جاپپار اياعىنىڭ استىنداعى اران قۋىستان كوزىن كوتەرە الار ەمەس. مۇنارانى تاسىرلاتا شىققان اشى تاسىر ەندى اياعىنىڭ استىنداعى ۇڭگىردەن ەمەس، مۇنىڭ تاس توبەسىن تاقىلداتا جانشىپ شىعىپ جاتقانداي. «شىدا، شىداپ باق».

الاسۇرعان ساناسىنىڭ قارمانىپ تاپقان جالعىز مەدەتى سول عانا. تاماعى قۇرعاپ بارادى. كومەكەيىنە الدەنە كەپتەلىپ تۇرىپ العانداي. «قايتا وسىنىسى جاقسى بولدى، - دەپ ويلادى ول. - قازىر جەندەت بالتاسىن كوتەرگەندە داۋسى دا شىقپاي، بىردەن وسى تۇنشىققان كۇيىم مۇردەم كەتسەم جاقسى بولار ەدى. جانىمنىڭ قالاي قارقاراعا كەلگەنىن ەشكىم ەستىمەي- اق قويسىن».

اياق دىبىسى تاياپ قالدى. سىرەسىپ تۇرعان موينى كەنەت حان باعىنا قاراي كىلت بۇرىلدى. «جەندەتىن جىبەرسە دە ءوزى كوزىمە ءبىر كورىنسە ەكەن». جاسىل الاڭقاي بۇرىنعىسىنشا قۇلازىپ جاتىر... كۇن ساسكەدەن مانا استى. ايدىن قاسىندا ەشكىم جوق... «بۇگىن شومىلۋعا دا شىقپاعانى عوي. قۇلاعىن جارىپ بارا جاتقان الگى ءبىر تاسىر قايدا؟»

الدەنە سۇپ- سۋىق بوپ جارق ەتە قالدى. ءبىراق جەندەتتىڭ بالتاسىنىڭ جارقىلى سياقتى ەمەس. بەت الدىن الدەنە اعاراڭداپ جەلپىپ ەتتى دە، الگىندە عانا مۇنىڭ جانارىن جارقىلىمەن مۇز بوپ قارىعان مەرۋەرت جۇزىكتى ىلەزدە كولەشتەپ تاستادى. «ءيا، ءوزى كەلدى... راس، ءوزى...»

قارسى الدىندا، ءدال باياعى العاشقى كورگەندەگىسىندەي بوپ، حانىمنىڭ ءوزى تۇر. سول باياعى اق جەلەڭ كويلەگى، با سىندا دا سول باياعى اق سەلدىر پەردە... جوعارىراق كوتەرىلسە، جەل ۇشىرىپ اكەتەردەي، ساتىنىڭ اقىرعى باسقىشىنا جەتە بەرە توقتاي قاپتى. سول باياعى قىمسىنا كۇلىمدەگەن ناركەس جانارى. شيەدەي البىراعان ەتتى ەكى ەرىن... بۇل تاڭ اتقالى ونە بويىن سىرەستىرە سىعىپ تۇرعان تەمىر قۇرساۋ اياق استىندا ومىرىلىپ تۇسكەندەي، تۇرا ۇمتىلدى.

حانىم بۇنىڭ ءۇرت قيمىلىنان شوشىپ قالعانداي كەرى ىرشىپ كەتتى.

شەبەر الگى قيمىلىنان ۇيالىپ قاپ كىلت كىدىردى. وزىنە مولدىرەي قاراعان سۇلۋ ايەلگە بايىپتاپ قاراپ ەدى - ۇلبىرەپ تۇرعان ۋىز جاس... بۇدان ءارى ۇركە، ءارى الدەنەگە قىمسىنىپ، ءبىر ءتۇرلى قيىلا قارايتىن سياقتى. باياعىدا زۋھرا دا ءدال وسىلاي ءبىر ءتۇرلى ۇركەسوقتاپ، ءبىراق كەرى دە سەرىپپەي جاۋدىرەي قاراپ ەدى عوي.. . مىناۋ دا تاپ سولاي. قاق ماڭدايداعى بارماقتاي نارت لاعىلى مەن ۇستىندەگى جەلەڭى عانا وزگە. ءدال وسى قازىر كوكەيىندەگىنى اشىپ ايتپاسا، بۇ دا زۋھرا قۇساپ، ەندىگارى بۇعان جوق. قازىر- اق كوزىنەن ءبىر- ءبىر ۇشادى... سوسىن جۇرەگىنىڭ ءدال تۇسىنا الدەكىم ينە شانشىپ قويعانداي ماڭگى- باقي قادالاتىن دا جۇرەتىن تىمىرسىق وكىنىشتەن قۇتىلا المايدى.

جاپپار الدەنە دەگىسى كەپ تاماعىن كەنەپ ەدى، ءبارىبىر داۋسى شىقپادى. حانىم تەلمىرە قاراپ ءتۇر. جاپپار قولىن سوزىپ ەدى، حانىم بۇلقىنعان جوق. ول جۇپ- جۇمساق، ىپ- ىستىق ەلەستىڭ باۋىرىنا قالاي كىرىپ بارا جاتقانىن بايقامادى. ومىرىندە جالعىز- اق رەت تاپ بولاتىن قاس قاعىم عانا باقىتتى ءساتى وسى ەكەنىن سەزدى. قولىنان شىعارىپ السا، ەندى قايتىپ ورالمايتىنىن دا ءبىلىپ تۇر. ەرىپ بارا جاتقان دەنەنى باۋىرىنا قىسا ءتۇستى، وتتاي ىستىق وبىر ەرىن ونىڭ ءوزىن دە ەرىتىپ بارا جاتقانىن ءبىر- اق بايقادى...

مۇنارا ۋادەلى ۋاقىتتا ءبىتتى. الىس جورىقتان ورالعان ءامىرشىنىڭ الدىنان كۇنگە شاعىلىسىپ كۇلىمدەپ تۇردى.

جاپپار مۇنارانى ءامىرشىنىڭ ادەيى ارناپ كەلىپ كورگەنىن، تاڭىرقاپ ۇزاق تۇرعانىن، قاتتى ءسۇيسىنىپ اتتانعانىن تۇگەل ەستىگەن. ءبىراق سارايدان حابار بولماعان.

ءبىر كۇنى تالما ساسكەدە ادەيى شابارمان كەپ، سارايعا ءجۇر دەگەندە، جاپپار الدىندا سىي- سياپات كۇتىپ تۇرماعانىن بىردەن بىلە قويعاندى. ول قارا كولەڭكەلەۋ حان سارايدىڭ قاق ورتاسىندا حاۋىزدىڭ قاسىندا كۇشىگەندەي بوپ، ءبۇرىسىپ وتىرعان قارا سۇر كىسىنىڭ ىندەتە قاراعان شەگىر جانارىنان ەشتەڭە بۇگىپ قالا المادى.

ءۇشىنشى ءبولىم

ماحاببات

كىشى حانىم سوڭعى ءۇش ايدىڭ ىشىندە ابدەن ارىپ كەتتى. ءار قيلى تۇسكە بويالعان شىتىرا تەرەزەدەن تۇسكەن الاشابىر كولەڭكەدە وتىرا- وتىرا ءوڭى سىلتىگە سالعان سۇيەكتەي بوزارىپ بارادى. بۇرىنعى ءسال قىبىر ەتسە، ءدىر- ءدىر ەتىپ تىرسيىپ تۇراتىن جۇمىر موينى سىلىنىپ قاپتى؛ ءۇن جۇرعا سۇيەگى سويديىپ- سويديىپ شىعىپ كەتكەن. جانارىنان دا نۇر جوعالىپ، كوزىنىڭ اينالاسىن مىناۋ بولمەنىڭ ىشىندەي قارا كولەڭكە كىرەۋكە جايلاپ الىپتى.

حانىم كۇندەس قاتىنداي ءسال ءمىنى بولسا بەتىنە باسىپ تالكەك ەتىپ تۇرعان شار اينادان تەرىس اينالىپ كەتتى. ايلاپات سارايدىڭ قاق ورتاسىنداعى اتقىلاپ جاتقان دوڭگەلەك حاۋىزدىڭ سىپسىڭ- سىپسىڭ دىبىسىنان باسقا قۇلاق سەلت ەتكىزەر ءۇن دە جوق. كۇنى- ءتۇنى سول ءبىر سىپسىڭ- سىپسىڭ. كەيدە تالما ۇستاعانداي جۇيكەسى شيرىعىپ، ابدەن دىڭكەسىنە تيگەندە حاۋىزدى تاپاپ تاستايتىنداي بوپ، قاسىنا جەتىپ بارادى. ءبىراق موپ- موماقان بوپ مولتەڭ- مەلتەڭ اعىپ جاتقان سۋدى كورەدى دە، بويىن كەرنەپ كەلگەن ىزانىڭ ورنىن الدەقانداي ءبىر مۇڭ جايلاپ، حاۋىزدىڭ قاسىنداعى ۇستىنە قالى كىلەم جاپقان ءمارمار ساكىگە وتىرا كەتەدى... سولاي دەل- سال ءبىراز وتىرادى- وتىرادى دا، قايتا تۇرادى.

حاۋىزدان ءسال الىستاۋى- اق مۇڭ ەكەن، الگىندە عانا جاۋتەڭ- جاۋتەڭ اعىپ جاتقان پەرىشتە تامشىلار قايتادان كوپ ازازىلگە اينالىپ سىبىرلاسىپ قويا بەرەدى. ول كەيدە سول سىپسىڭدى ەستىمەس ءۇشىن قاشان كوزى ۇيقىعا كەتكەنشە حاۋىزدىڭ قاسىندا وتىرادى دا قويادى. مىناۋ ءمارمار ساكىدەن ءبىر قادام الىستاسا بولدى - بۇكىل دۇنيە پىش- پىشتاسىپ قويا بەرەتىندەي.

شىمىر- شىمىر قايناپ شىعىپ، سىزدىقتاتا اتقىلاپ تۇرعان ءمولدىر سۋدىڭ موماقان سىلدىرى اناۋ التىنمەن بەزەپ تاستاعان جاپ- جالپاق ەمەن ەسىكتىڭ ار جاعىنداعى كۇتۋشى كەمپىردىڭ، ازبان قۇلداردىڭ ودان ءارى نوكەر قىزداردىڭ جاپاتارماعاي سۋسىلداسقان جابىر- جۇبىر اڭگىمەسىنە ۇلاسىپ، ءبىر قادام الىستاعان سايىن كۇشەيە تۇسكەندەي.

ءتىپتى ساراي باعىنداعى ءار الۋان اعاشتاردىڭ مىڭ- مىڭ جاپىراقتارى دا مۇنى ايتىپ سىپسىڭداسىپ تۇرعانداي. اندا- ساندا جۇرت كوزىنەن تاسالاۋ شەتكەرى وڭاشالاۋ سوقپاقتارعا ءتۇسىپ، سەيىل قۇرعاندا، اعاش اراسىنان جىلتىڭ- جىلتىڭ سىعالاپ بوي كورسەتىپ قالاتىن ەلىكتەر مەن تارعىل بۇعىلار دا: «ءا، الگى جۇرتتىڭ ءبارىنىڭ سىپسىڭداسىپ جۇرگەن حانىمى وسى ەكەن عوي» دەپ، ادەيى بۇنىڭ ءار ادىمىن اڭدىپ تۇراتىنداي بوپ كورىنەدى.

كەيىنگى كەزدە بولمەدەن اتتاپ شىعۋدى قويدى. ءامىرشى يەدە تىم- تىرىس جاتىپ الدى. كۇندە ەرتومەن كيىندىرۋگە كەلەتىن قىزمەتشىلەرىنىڭ اۋزىنا جاۋدىرەپ قاراعانمەن، ەشقايسىسى ءلام- ميم دەمەيدى. الگىندە عانا اۋىزعى بولمەدە نە دەپ سىپسىڭداسقاندارىن بۇل ەستىپ قويدى عوي دەپ قىمسىناتىنداي، ءبارى دە يمەنشەكتەپ كىرىپ، يمەنشەكتەپ شىعادى.

باياعىدا بۇل تۇسكەندە ءبارى دە جايراڭداپ- جارقىلداپ ءجۇرۋشى ەدى. ءتىپتى جانارىمەن جەر ءسۇزىپ جۇرەتىن بۇقا مويىن كۇتۋشى كەمپىردىڭ ءوزى اياق استىنان اسپانداي قاراپ ەشكىمگە كوزى تۇسپەيتىن مىنەز شىعارعاندى. مەرەكەلەردىڭ الدىندا بايبىشە سارايىنان ءسوز تارتىپ، حانىمى مەن نوكەرىنىڭ سالتاناتىن بايبىشەنىڭ سالتاناتىنان اسىرام دەپ ابدەن تىراشتانىپ باعاتىن. ءامىرشى شاتىرىنا كىرگەندە ەكى كۇتۇشىنىڭ ءبىرىن- ءبىرى كوزىمەن اتىپ، كەكىرەيىسىپ تۇرعاندارىن كورگەندە، بۇنىڭ كۇلكىسى كەلەتىندى.

ول بۇنى قۇددى ءبىر ءوز قىزىنداي استى- ۇستىنە ءتۇسىپ ايالاپ باقتى.

قالعان كۇتۋشىلەرى دە، نوكەر قىزدارى دا بۇل دەگەندە جاندارى باسقا. كوبىسى- اق بۇدان ۇلكەن. سودان با، بۇنى ءامىرشىنىڭ ايەلى تۇتىپ ايبىنعاندارىنان گورى، تۋعان سىڭلىلەرىندەي كورىپ اياپ- ايالاعاندارى كوبىرەك. قۇددى ءبىر وزدەرىنىڭ ەت باۋىر ءسىڭلىسى پاديشاعا كۇيەۋگە شىققانداي ءماز- مەيرام. ولار ءۇشىن بۇل دۇنيەدە بۇنى كيىندىرىپ، شاشىن تاراپ، سىلاندىرۋدان ارتىق راقات جوقتاي. ەلەڭ- الاڭنان ورىندارىنان تۇرىپ، اياقتارىنىڭ ۇشىنان باسىپ، بۇنىڭ ۇيقىدان ويانعانىن تىپىرشي توسۋشى ەدى.

كوزىن اشۋى- اق مۇڭ، جان- جاقتان اتاناقتاي جۇگىرگەن قىزمەتشى قىزداردان، بۇل ۇيىقتايتىن كەڭ بولمە وڭشەڭ ءبىر اق قانات كوبەلەككە تولىپ كەتكەندەي، قۇلپىرىپ قويا بەرەتىن. حانىم جان- جاعىنان انتالاي قاراعان كوپ جاناردان قايمىعىپ، قانشا قىمتانىپ باقسا دا، جان- جاعىنان جاپاتارماعاي سوزىلعان كوپ قول ءبارىبىر ءوز ىرىقتارىنا كوندىرەتىندەي. الابۇرتقان البىرت ءتانى جۇپ- جۇمساق ايالى قولدار تيگەندە ءبىر ءتۇرلى بايىز تاۋىپ قالاتىن.

ءبىر كۇنى كەشقۇرىم تاماقتان سوڭ كۇتۋشى كەمپىر نوكەر قىزداردىڭ ءبارىن شىعارىپ جىبەردى دە، حانىممەن ەكەۋدەن- ەكەۋ وڭاشا قالدى. حانىم قىزمەتشىنىڭ اۋزىنا اڭتارىلا قارادى. كەمپىردىڭ ەكى كوزى جالت- جۇلت ەتەدى. وراق مۇرىننىڭ استىنداعى قايمىجىق جۇقا ەرىندە ءبىر ءسات ءمۇدىرۋ جوق، اۋزى اۋزىنا جۇقپاي الدەنەلەردى ايتىپ، سۋسىلداي جەنەلدى.

قىزمەتشى كەمپىر ءبىر سيقىر دۇعا وقىپ وتىرعانداي، حانىم ونىڭ سۇلىكشە قادالىپ العان ەكى كوزىنەن جانارىن اۋدارىپ اكەتۋگە جىگەرى جەتپەي اربالدى دا قالدى: ءتىپتى بولمەنىڭ ءىشى ءبىر ءتۇرلى شىر اينالىپ بارا جاتقانداي كورىندى.

ءبىر ۋاقىتتاردا بارىپ كۇتۋشى كەمپىر ءۇستى- ۇستىنە تاعزىم ەتىپ، ەسىككە قاراي شەگىنشەكتەي بەردى. كەمپىر شىعىپ كەتكەن سوڭ دا، بولمەنىڭ ءىشى الدەنەگە بۇلدىراپ تۇرعانداي كورىندى. سامالا شامدالداردىڭ جارىعى تومەنگە تۇسپەي، سوناۋ ءزاۋلىم توبەگە ۇيىپ قالعانداي. الگى كەمپىر ايتقان تۇسىنىكسىز اڭگىمەنى بولمە ىشىندەگى بۇلىڭعىر جارىق ونان سايىن كۇڭگىرتتەندىرە تۇسكەندەي. الدەنەگە باسى مەڭ- زەڭ تارتىپ، جۇرەگى لوبلىعان سوڭ، حاۋىزعا قاراي بەتتەي بەرىپ ەدى، ەسىكتەن كىرىپ كەلە جاتقان ۇلى ءامىرشىنى كوردى. بولمە ءىشىن جايلاپ العان جاڭاعى تۇسىنىكسىز بۋالدىر اياق استىنان ىدىراپ كەتتى. ءبىر ءتۇرلى تەربەلىپ تۇرعانداي كورىنگەن ءۇيدىڭ ەدەنى دە ۇلى ءامىرشىنىڭ اياعى تيگەسىن تىرپ ەتۋگە مۇرشاسى كەلمەي، تىنىشتالا قالعانداي.

حانىم وزىنە قاراي جاقىنداي تۇسكەن ۇلى امىرشىدەن كوزىن الماي قالشيىپ قاتتى دا قالدى. قول سوزىمداي جەرگە كەلگەندە بارىپ، امىرشىگە تاعزىم ەتۋ كەرەك ەكەندىگى ەسىنە ءتۇسىپ، تومەن يىلە بەرىپ ەدى، الدەكىم قارىنان دەمەپ، جوعارى كوتەردى. ساسقالاقتاپ قالعان حانىم جالت قاراعاندا، ءامىرشىنىڭ مەيىرلى قوس جانارىن كوردى.

ەرتەڭىنە تاڭەرتەڭ بۇل قۇلقىن سارىدەن تۇرىپ، قىزمەتشىلەرىنىڭ كەلۋىن ابىرجي توستى. ەكى بەتى دۋ- دۋ جانىپ بارادى، نە ىستەپ، نە قويارىن بىلمەي، مامىق كورپەگە كومىلە ءتۇستى.

ءبىر ۋاقىتتا ەمەن ەسىك اشىلدى. ەڭ الدىمەن، ىرعالا باسىپ كۇتۋشى كەمپىر اتتادى، سوڭىنان جارىسا- جارماسا نوكەرى كورىندى.

بۇل وزىنە قاراي ارسالاڭداپ كەلە جاتقان كوپ ايەلدىڭ بەتتەرىنە قاراي الماي، ۇياتتى جانارىن جاندارمەن يىعىنا دۋدىراپ ءتۇسىپ كەتكەن قويۋ شاشىنىڭ تاساسىنا جاسىرىپ باقتى.

نوكەرى كۇندەگىدەن دە كوڭىلدى. ءبارى كەلگەن بەتتە- اق، مۇنىڭ ماڭدايىنان ءسۇيىپ، ءماز- مەيرام بولىپ دۋىلداسىپ جاتىر.

ءامىرشى بۇل جاتاتىن بولمەگە ەكى- ءۇش رەت اياق ءىزىن سالعان سوڭ، نوكەرى بۇرىنعىدان بەتەر ماساتتانىپ كەتتى.

ءامىرشى ەلشىلەر قابىلداعان ءبىر سالتاناتتا بايبىشە نوكەرىنىڭ شەتتەرىنەن بۇل وتىرعان جاققا تۇيىلە قاراپ تۇرعاندارىن كورىپ، قىزعانىشتىڭ ىزعارىن العاش رەت سەزگەندى.

بايبىشە وتىرعان جاققا كوزى ءتۇسىپ كەتىپ ەدى، تاكاپپار ارۋدىڭ جۇزىندە الدەقانداي ءبىر ءزارلى اشۋدىڭ تابى ءتۇر ەكەن، نەگە ەكەنىنە ءوزى دە تۇسىنگەن جوق، مانادان بەرى مۇنىڭ الدەنەگە لوبلي سوققان جۇرەگى اياق استىنان جاي تاۋىپ، ارقاسى كەڭىپ سالا بەردى.

باقاستىقتىڭ ۋىنداي كوك ءزار، باقاستىقتىڭ بالىنداي ءتاتتى بال جوق ەكەنىن ول كوپ كەيىن ءبىلدى. ءبىراق سول كۇننەن باستاپ باسقا تۇگىلى، قىزمەتشى ەكەش قىزمەتشىلەرىنەن قىسىلىپ- قىمتىرىلاتىن يمەنشەكتىگىن قويدى. سويتسە، انشەيىندە توبەسىنەن باتپانداي باسىپ تۇراتىن حانىمنىڭ اۋىر ساۋكەلەسى كولدەنەڭ كوزدىڭ قاراپ وتىرعانىن كورگەندە ءوز- وزىنەن قۇستىڭ مامىعىنداي بوپ جەڭىلدەپ جۇرە بەرەدى ەكەن.

ەندى كۇتۋشى كەمپىر مەن قىزداردىڭ بايبىشە سارايىنىڭ سالتاناتى جايىندا ايتاتىن پىش- پىش اڭگىمەسىن بۇرىنعىداي ەمەس زەيىن سالىپ تىڭدايتىن بولدى.

ءامىرشى سوڭعى جورىعىنا اتتاناردا شاھار ورتاسىندا ءبىر ءوزى عانا تۇراتىن وڭاشا سارايىنا اۋعاندى. ونىڭ نە ىستەپ، نە قويىپ جاتقانىن سىرتتاي ەمىس- ەمىس ەستىپ وتىردى. ءامىرشىنىڭ بولاشاق جورىققا اتتاناتىنى، ديۋاندا قاي بەكتىڭ نە دەگەنى جۇرت اۋزىنان سان قۇبىلىپ جەتىپ جاتادى. سونىڭ كوبىسى- اق كەيىن بەكەرگە شىقتى. بەكەرگە شىقپاعانى تەك ءامىرشىنىڭ بۇل جورىعىنا نەمەرەلەرى مەن بايبىشەسىن الا كەتەتىنى بولدى. بۇعان قاراعاندا، ءامىرشى بۇل جورىعىنا ءبىر جىل ەكى جىل ەمەس ۇزاق جۇرەتىندىگىن بايقاتتى. سونى ەستىگەندە كىشى حانىم بايىز تابا المادى؛ الدەنەشە رەت ءامىرشى وتىرعان سارايعا بارۋعا دا وقتالدى، ءبىراق باتىلى جەتپەدى. اسىرەسە بايبىشەسىن بىرگە الا كەتەدى دەگەندى ەستىگەلى بۇل نوكەرىنە، نوكەرى بۇعان تىكتەپ قاراي المادى. ءبارى دە قارا جامىلعانداي كوڭىلسىز. باق ىشىندەگى بۇرىنعى شات- شادىمان سەيىل دە تىيىلىپ قالدى.

الدەنەشە اي بويى حابار سالماي كەتكەن ءامىرشى ءبىر كۇنى كەشقۇرىم ءوزى كەلدى. ءامىرشىنىڭ كۇيمەدەن ءتۇسىپ جاتقانىن جەتكىزگەن كۇتۇشىنىڭ حابارىن ەستىگەندە، سىرتقا جۇگىرە جونەلمەي شاققا شىداپ تۇردى. ءبىراق ءامىرشى بىردەن بۇنىڭ بولمەسىنە كىرمەدى، ءوز بولمەسىنە ءوتتى. ودان سوڭ دا ءتۇن ورتاسى اۋعانشا ۇزاق كۇتتىردى. حانىم كەڭ سارايدىڭ قاي بۇرىشىنا بارىپ بايىز تابا الارىن بىلە الماي، سەندەلىپ ءجۇردى دە قويدى. ەڭ سوڭىندا، كۇدەر ۇزگەندەي بوپ، قاراڭعى تەرەزەنىڭ سۇپ- سۋىق شىنىسىنا تەلمىرە قاراپ ءتۇر ەدى، جايلاپ ەسىك اشىلعانىن قۇلاعى شالىپ قالدى. ودان ارعىعا دەگبىرى جەتىپ تۇرا المادى، العاش رەت باتىلدىق جاساپ، امىرشىگە قاراي اپىل- عۇپىل اسىعا اياڭدادى.


:ءبولىسۋ
پئكئر قالدئرؤ
+7
جئبةرؤ
ونلاين قىزمەتكەرلەر
رەداكتور
باقىتجول كاكەش
باقىتجول كاكەش
954-049
رەداكتور
ريزابەك نۇسىپبەك
ريزابەك نۇسىپبەك
954-049
رەداكتور
بەيسەن سۇلتان
بەيسەن سۇلتان
954-049

مۇراعات