+7 (701) 759 90 19
19 °С : نۇر-سۇلتان
19 °С : الماتى
USD 412.55 EUR 468.66
RUB 5.79 CNY 58.80
جاڭالىقتار

ءابىش كەكىلبايەۆ. اڭىزدىڭ اقىرى - روماننىڭ جالعاسى

14 مامىر 15:13
:ءبولىسۋ
ءابىش كەكىلبايەۆ. اڭىزدىڭ اقىرى - روماننىڭ جالعاسى

استانا. قازاقپارات - جازۋشى ءابىش كەكىلبايەۆتىڭ «اڭىزدىڭ اقىرى» رومانىنىڭ جالعاسىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز، باسى.

ەندى وعان ءبىر اپتادان بەرى ۇشپاققا شىعارعانداي عىپ قۋانتىپ جۇرگەن مۇنارا باسى دا كوڭىلىن قۇلازىتىپ، جەرىنتە باستادى. بۇرىن مۇنارا ونىڭ مىناۋ جان-جاعىنان قورشاپ اپ، وكپەسىن سىعىپ بارا جاتقان قۇردىم قاپاستان كول-كوسىر بوستانعا قاشىپ قۇتىلاتىن جالعىز جولى سياقتى ەدى.

ەندى، مىنە، شاھاردىڭ كۇڭىرسىك قاپاسىنان الىپ شىققانمەن، سوناۋ بەدەرسىز كەڭىستىكتىڭ تىلسىم سامارقاۋلىعىنان، تاس باۋىر سەلقوستىعىنان ارىلتا الار قايران وندا دا جوق ەكەن. باياعىدان بەرگى ءبىر ەلى بيىكتەسە دە، تاۋ باسىنا شىققانداي ءماز-مەيرام بوپ، تىنىمسىز تىربانعانىنىڭ ءبارى انشەيىن زايا بەينەت بوپ شىقتى.

بۇگىندە ول ءوزىن ەسەك دامەمەن ايدىن سۋدان تاس تاستاپ وتەم دەپ، ءبىر قاۋىم جەرگە دەيىن وتكەل سالىپ كەلۋىن كەلگەنمەن، ۇلان-اسىر كوك تەلەگەيدەن ءبارىبىر وتە المايتىنىنا كوزى كەش جەتىپ، كەرى دە كەتە الماي، ىلگەرى دە باسا الماي، سۋ ورتاسى قۇردىمدا قالعان قايرانسىز جانداي سەزىنەدى. جاپپار ەندى تاڭەرتەڭ جۇمىسقا كەلە جاتىپ، الدىندا جەر بەتىنەن سورايىپ شىققانىمەن، زەڭگىر اسپانعا جەتە الماي، ورتا جولدا قالعان وپىرىق مۇناراعا اڭتارىلا قارايتىن بولدى.

مۇنارانىڭ باسىنا وكپەسى ءوشىپ، شارشاپ شىعادى. اتتاعان سايىن جىلىنشىگى جەمىرىلىپ بارا جاتادى.

جۇمىسى دا ءونىپ جارىمايدى، ماي قالاقتى قولىنا كەرەناۋ الادى. كۇن كوزى اياعىنا جەم تۇسكەندەي، جىلجى ماي تۇرىپ الىپتى. شاھار سىرتىندا ماناۋراي كەرىلىپ اق سۇر ءشول جاتىر. شاھار ءىشى تىرپ ەتپەي ورىن-ورنىندا قاتقان دا قالعان. كوشە-كوشەدە دە قىبىرلاپ جۇرگەن ەشكىم جوق. اۋانىڭ ءوزى مىناۋ قىبىرسىز-قيمىلسىز دۇنيەدەن قاراپ تۇرىپ ۇيىعان قاتىقتاي بوپ قويمالجىڭدانا تۇسكەندەي. وسىنشاما بيىك مۇنارانىڭ ۇشار باسىندا دا لىپ ەتكەن لەپ سەزىلمەيدى.

شىلدە اسپانى شىجىڭقىراعان سايىن سوناۋ كوز ۇشىنداعى اق سۇر ءشول دە، ودان بەرگى، ادەتتە قارالتىم كورىنەتىن باقشا-جاي كوك جولاق القاپ تا، شاھار ءۇستى دە كۇزدى كۇنگى ادىراسپاننىڭ كۇلىندەي بوپ كۇلگىن تارتىپ بارادى. الدەبىر تاجال بىلەگىن سىبانىپ اپ، اسپان استى دۇنيەنى الاپات تايقازانعا اينالدىرىپ، بۇكىل جەر بەتىن كۇل قىپ ورتەپ سوعان سالىپ جىبەرىپ ەرتەدەن كەشكە دەيىن ءسىلتى قايناتىپ جاتقانداي. سوناۋ قانىپەزەر كۇن كوزى سول ايلاپات قازاننىڭ استىندا لاپىلداپ جانعان الاۋعا تامىزىق بەرىپ تۇرعان تاجال شوعى ءتارىزدى.

جاپپار وسى ءبىر قويمالجىڭ دۇنيەنىڭ ورتاسىندا مالتىعىپ جۇرگەندەي قيمىلى اۋىرلاپ، ونە بويى ءزىل تارتىپ بارادى. ىستەپ جاتقان ىسىنە، توڭىرەگىنە قانشا زەر سالىپ قاراعىسى كەلسە دە، زەيىنى بىت-شىت شاشىراپ، ەشتەڭەگە تۇراقتامايدى. جاپپار الدەقاشان ۇمىتقان قايداعى ءبىر ەلەس كەلەڭدەپ كوز الدىندا تۇرىپ الدى. مىناۋ بوزامىق اسپان ءبىر ءسات باياعى بالا كەزدەگى ەزى وسكەن سۇرقاي قولاتقا اينالىپ كەتەدى... سۇرقاي قولاتتا تىعىلىپ وتىرعان كىشكەنە قىستاعى كوز الدىنا سايراپ كەلە قالادى.

ءتىپتى، انە، قولات بويىنان سوڭىنا تاسپا شاڭ ەرتىپ بۇل باققان ءبىر شوكىم قوزى-لاق شۇبىرىپ ورىسكە شىعىپ بارادى... سوڭدارىنداعى جالعىز ءورىم سەلدىر توزاڭ قويىلا-قويىلا كەنەت الدەنەشە ورىمگە اينالادى. ارقاسىنا ون-سان بۇرىم توگىلگەن تالدىرماش قىز تولقي باسىپ وزەنگە بەتتەدى. يىعىندا - بۇنىڭ قولىنان شىققان قۇمىرا.

ءدال وسى تۇستا ۇيىعانداي بوپ جان كەتىپ قالعان دەنەسىن الدەكىم شىمشىپ العانداي، تىز ەتە قالادى. سول-اق ەكەن مىناۋ اسپان مەن جەردى تۇگەل كومىپ العان كۇلگىن كۇلدىڭ اراسىندا بوزارىپ سونىپ بارا جاتقان قوس جانارى وقىس ءتىرىلىپ جان-جاعىنا قارايدى. تالما ءتۇس. تاس مۇنارا. اياعىنىڭ استىندا تىرپ ەتپەستەن تالىپ جاتقان ءولى شاھار. توبەسىندە ەتپەتتەپ ءتونىپ كەلە جاتقان كۇل-كۇل كۇلگىن اسپان.

جاپپاردىڭ ويىنا جاڭا عانا كەز الدىنا ەلەستەپ كەتكەن قىستاعى تۇسەدى. باياعىسىنشا قۇمىرا جاساپ ساتىپ نەگە جۇرە بەرمەدى ەكەن؟ مىنا جارىق جالعاندا قوي باققان مەن ساۋدا جاساعاننىڭ، قۇمىرا كۇيدىرگەن مەن مۇنارا سالعاننىڭ اراسىنداعى ايىرما قايسى؟ ءبارى دە - جانباعىستىڭ دالباساسى. قايسىسىنىڭ راقاتى كوپ ەكەنىن كىم ءبىلىپ جاتىر؟ قايتا مىناۋ اسپان مەن جەردىڭ اراسىندا كۇدىك پەن ءۇمىتتىڭ تايتالاسىنا ءتۇسىپ، جالعىزدىقتىڭ تار قاپاسىندا جاپا شەككەنىنەن سوناۋ قارا جەردەن تابانىڭدى ءبىر ەلى كوتەرمەي، كۇنكورىستى كۇيتتەگەن كۇيكى تىرلىگى دۇرىس ەمەس پە ەدى...

وندا مىناۋ قۇجىناعان كوپ ادامنىڭ قاق ورتاسىندا جالعىزدىقتىڭ جاپاسىن شەگەتىن ءىش قۇستا تىرلىكتەن بەيحابار وڭاشا قىستاقتا كۇنىن كورە بەرمەس پە ەدى. مارقۇم اكەسى قارتايعان شاعىندا وسى ءبىر قۇمىرسقانىڭ يلەۋىنە نەگە دىلگار بولا قالدى ەكەن؟ سونشاما ءولىپ-وشكەندە نە قىزىك، كوردى؟ جارتى جىلعا جەتپەي جاتىپ كوز جۇمدى. قاتىن-بالاسىنىڭ ءبىر ۋىس توپىراعى دا بۇيىرماي، جات جەردە قالدى: سويتە تۇرا، اجال اۋزىندا جاتىپ بۇعان «كەتپە» دەيدى. ونىسى نەسى؟ كەتپەگەندە كورەر راقاتى مىناۋ ما؟ ەسىرىك دامەمەن كۇلەتەك كۇدىكتىڭ قۇشاعىنا كەزەك جىعىلعان پۇشايمان تىرلىك پە؟

اكەسى بايعۇس مۇنىڭ شەبەر بولعانىنا سونشا نەگە قۇمارتتى ەكەن؟ قارتايعانشا جۇمىس ىستەپ، قارنى تويعانشا تاماق ءىشىپ، اجالدى ساعاتىنا دەيىن ارمان دا قۋماي، ۋايىم دا جەمەي كۇن كەشەتىن وزگە ءبىر قاراپايىم كاسىپكە نەگە باۋلىمادى ەكەن... باياعىدا سازقاراي شىققاندا، جاپانتۇزدە جاپادان-جالعىز تۇرىپ الدەبىر جاققا كوزى بوتالاپ كوپ قاراۋشى ەدى. سونداعى كورسەم-اۋ دەپ كوكەيىن تەسكەنى وسى ما، مىناۋ اياعىنىڭ استىندا تالما تۇستە كۇلدەن شىققانداي بوپ، ءوڭ مەن تۇستەن ايرىلىپ قالعان ءولى شاھار ما؟!

ەندى، مىنە، بۇل دا اكەسى ارمانداعان قولمەن ۇستارعا جوق تۇلدىر اۋادان تياناق ىزدەپ، سوناۋ زەڭگىر كوككە جەتپەي قويمايتىنداي بوپ، ءولىمىن ساتىپ، كۇنىنە ءبىر ەلى بولسا دا، بيىككە تىرمىسقان وسى ءبىر جانكەشتى كاسىپتىڭ سوڭىنا ءتۇستى. تۇرلاۋسىزدان تۇراق، تۇلدىردان تىرەك تاپپاق ەسىرىك دامە.

... تالما ءتۇستىڭ ىستىعىنان با، جوق ءوز-وزىنەن زىعىر دانىن قايناتىپ، ونە بويىن ۋ بوپ جايلاپ بارا جاتقان ىزادان با، ايتەۋىر كوز الدى قاراۋىتىپ توڭىرەگى بۇلدىراپ قويا بەردى. مىناۋ شىرقاۋ بيىكتەن ۇشىپ كەتەم بە دەپ سەسكەنگەندەي ءبىر-ەكى ساتى تومەن ءتۇسىپ تۇردى. كوز الدىنداعى بۇلىڭعىر تۇتاسا تۇسكەندەي، الگىندە عانا شىر اينالا ءوزى قالاعان، ءالى سىلاق جۇگىرمەگەن قوتىر-قوتىر قىش كىرپىشتەر دە بىرتە-بىرتە قىزعىلتىم وڭىنەن ايرىلىپ، ءبىر ءتۇرلى ءتۇسسىز، سوندىقتان دا تۇسىنىكسىز جۇمباق مۇناراعا ءسىڭىپ بارا جاتقانداي. بۇل - اسپان مەن جەردىڭ اراسىندا قالىقتاپ تۇرعانداي، تەك ءدال اياعىنىڭ استىنداعى مۇنارانىڭ باسىنا كوتەرىلەتىن ويماقتىن اۋزىنداي قارا قۋىستى عانا الگى ءبىر جان-جاعىن تۇگەل وبىپ كەلە جاتقان وزبىر بۇلىڭعىر ءالى جالماپ ۇلگەرە قويماپتى.

كەنەت اياعىنىڭ استىندا قاراۋىتىپ جاتقان قارا قۋىس وقىس جارق ەتە قالدى؛ ارتىنشا-اق ماڭايىنا ويدا جوقتان سارعىش ساۋلە شاشىراعانداي بولدى؛ سول ءبىر اقشىل، سارعىش ۇلپا ساۋلەلەر وسە-ءورشي ءتۇستى. ۇلعايا-ۇلعايا الدەبىر تۇلعاعا اينالدى: قوزعالاتىن، قىبىرلايتىن ءتارىزدى. بۇعان قاراي جىلجىپ كەلە جاتقانداي. دەڭگەيلەسكەندەي.

مىنە، مۇنىڭ ءدال قاسىنا، قارسى الدىنا كەپ توقتادى. ودا مىناۋ كوگىلدىر اسپان مەن سوناۋ اياق استىنداعى ءتۇسسىز، تۇلدىر زىمىراننىڭ اراسىندا قالقىپ تۇرىپ الدى. ەگەر ءبىرىن-ءبىرى ابايسىز قاعىپ كەتسە، ەكەۋى دە سوناۋ قۇردىمعا قۇلاپ، بىت-شىت بولارداي...

قارسى الدىنا كەپ توقتاعان ەلەس قايتا قوزعالدى، بۇعان قاراي جاقىنداپ كەلەدى... تۇلا بويى ءدۇر تۇرشىگىپ، وقىس سەلك ەتە قالدى. كوز الدىن كولكەشتەپ تۇرعان ءتۇسسىز مۇنار جىم-جىلاس ىدىراپ، توڭىرەگىندەگى ۇيرەنشىكتى دۇنيە ۇيرەنشىكتى قالپىمەن قۇلازىپ قويا بەردى. سىلاق جۇگىرمەگەن قوتىر-قوتىر قىش تاستار اياعىنىڭ استىندا توبە-توبە بوپ ءۇيىلىپ جاتىر.

مۇنارانىڭ ەرنەۋىنە تاستاي سالعان بالشىق-بالشىق مايقالاق قۇلاپ كەتپەي شاققا ءتۇر. الگى ءبىر باسترىلىعان كىسىنىڭ تۇسىندەي بۇلىڭعىر، بۋالدىر دۇنيە كۇن قىزا كوتەرىلەتىن كۇزگى ميزامداي الدەقايدا عايىپ بوپتى. ءبىراق ول جاڭاعى دەل-سال بۇلىڭعىر ءسات پەن دۇنيە قاز-قالپىندا كوز الدىندا سايراپ تۇرعان مىنا ءساتتىڭ قايسىسىنىڭ ءوڭى، قايسىسىنىڭ ءتۇسى ەكەنىن ايىرۋعا اقىلى جەتپەي، اڭتارىلىپ قالدى. ەگەر الگى دۇنيە تۇگەل سەلدىر مۇناراعا بوككەن بۋالدىر ەلەس ءوڭى بولسا، كوزدى اشىپ-جۇمعانشا نەگە عايىپ بولعان؟

ال ەگەر بار نارسە بادىرايىپ ءوز كەيپىندە قۇلازىپ تۇرعان مىنا ءسات ءوڭى بولسا، قارسى الدىندا التىن قامقاعا مالىنىپ مولدىرەپ تۇرعان مىنا ءبىر ايەل قايدان شىققان؟ بالشىق-بالشىق مۇنارانىڭ باسىندا ول نە ءبىتىرىپ ءجۇر؟ مىناۋ مي قايناتقان شىلدە ىستىعىنىڭ بەيشارا تاس قالاۋشىعا تاپ قىلعان تاعى ءبىر تالكەگى دە، ءتايىرى...

ءار جەر - ءار جەرىنەن التىن جۇگىرتكەن سەلدىر پەردەنىڭ ار جاعىنان مويىلداي مولدىرەپ قوس جانار بۇعان قادالا قاپتى. سول قاپ-قارا ەكى جانار مەن ەكى كەرمە قاس بولماسا، مىناۋ زىمىران مۇنارانىڭ باسىنا جەل كوتەرىپ اكەلگەن الدەكىمنىڭ سەلدىر پەردەسى ەكەن دەپ قالاتىندايسىڭ. قارسى الدىنا كەپ قادالا قالعان الگى ءبىر جۇمباق ايەل باسىنان اياعىنا دەيىن مولدىرەگەن سەلدىر اق شايىگە كومىلىپ اپتى.

جاپپار الدىنداعى ايەلدىڭ ادام ەكەنىن، جوق قوس بوپ كورىنگەن انشەيىن ەلەس ەكەنىن انىقتاپ بىلگىسى كەلگەندەي، نازارىن تىكتەپ تىنتە قارادى.

ونىڭ شەبەرگە ءتان قىراعى كوزى سەلدىر پەردەنى ورتەپ كەتەردەي بوپ شوقشا جايناپ تۇرعان ادەمى ەكى جاناردى الدىمەن شالدى.

ايەل مۇنىڭ ءوز كوزىنە ءوزى سەنبەي تۇرعانىن اڭعارىپ قالعانداي سەلدىر جامىلعىنىڭ ار جاعىنان كۇنگە شاعىلىسىپ جارقىراپ كورىنەتىن قامقا كويلەگىنىڭ ەتەگىن سۇيرىكتەي ادەمى ساۋساقتارىمەن بۇرە كوتەرىپ، تەرەزەگە جاقىنىراق بارىپ، تومەنگە كوز سالدى دا، بيىك ساۋكەلەسىن ءتۇسىرىپ المايىن دەگەن كىسىشە، دەرەۋ بويىن تىكتەپ، كەرى بۇرىلىپ ەدى، ماڭداي تۇسىنان بارماقتاي لاعىل جارق ەتە قالدى. سوسىن بۇعان الدەنە ايتقالى وڭتالدى دا، نە ايتا رىن بىلمەي قىسىلىپ، قىمسىنا كۇلىمسىرەدى.

سول ءبىر وقىس قىزارىپ، قىمسىنا جىميعانى مانادان بەرى وت شاشا قاراعان قوس تانا كوزدىڭ استىندا قىبىرسىز جاتقان بۇيىعى اقشا ءجۇزىن تۇگەل نۇرلاندىرىپ جىبەر گەندەي بولدى. جاپپار وسى ءبىر ادەمى كۇلكىنى تانيتىن سياقتى. الدىندا تۇرعان ايەلدەن وزىنە وتە-موتە قانىق، كوپتەن بەلگىلى ءبىر سىمباتتى شىرامىتاتىنداي.

ايەل ەتەگىن ءسال قىمسىنا كوتەرگەن قالپى تومەنگە تۇسەتىن باسپالداققا بەتتەدى. كولبەڭدەگەن جۇقا قامقا كويلەكتىڭ ەتەگىنەن بالاپان قازدىڭ بالاق جۇنىندەي بالتىرىمەن بالتىر قىپ الدەنەشە قاتىرىپ تاستاعان اق اتلاس شالبارى كوزگە شالىنىپ قالدى.

ۇلبىرەگەن اپپاق پەردە جەر جۇتىپ بارا جاتقانداي قاراڭعى قۋىسقا سىڭە ءتۇستى.

جاپپار ءالى اڭ-تاڭ. اپپاق پەردە قاراڭعى قۋىسقا ءسىڭىپ جوعالعانمەن، الگى ءبىر قىمسىنا جىميعان شيە ەرىن مەن جاۋدىراعان ەكى كوز مۇنارا باسىنداعى بۇلىڭعىر الاۋعا ماڭگى ورناپ قالعانداي، كوز الدىنان كەتەر ەمەس. ول جەر جۇتقانداي ءاپ-ساتتە جوعالعان سيقىر ەلەستىڭ ونە بويىن بالبىراتىپ بارا جاتقان ادەمى اسەرىنەن ايرىلىپ قالام با دەپ قورىققانداي، قارسى الدىنداعى قۇلازىعان كەڭىستىككە ەسەڭگىرەپ قاراپ، ءبىراز مەلشيىپ تۇردى. تۇردى دا، ورنەكتەگى ماي قالاعىنا قول سوزدى.

اپىر-اۋ، الگى ءبىر بال-بۇل جانعان شيە ەرىندەر مەن نۇر جايناعان قوس جاناردى بۇل وسى قايدان كورىپ ەد. ەتەنە جاقسى بىلەتىن ءتىپتى تانىس ءبىر ادامعا ۇقسايتىن ءتارىزدى. كىم ەدى سول... ء

تىپتى ءجۇرىس ەكەش ءجۇرىسى دە، كۇندە كورىپ جۇرگەندەي بوپ، كوزىنە وتتاي باسىلا كەتتى عوي. بۇنىڭ تاس تاسيتىن قۇلدار مەن باس شەبەردەن، جاتقان ءۇيىنىڭ يەلەرىنەن باسقا كۇندە كورىپ جۇرگەن ەشكىمى جوق-تى. ەندەشە، بۇنىڭ كوزىنە وتتاي باسىلا قالاتىن ول قايداعى تانىس... ايتپاقشى، الگى ايەل زۋھرا ەمەس پە؟ ونى دا العاش رەت ءدال وسىلاي ويدا جوق جەردە كورىپ ەدى عوي.

بەتىنەن شارقاتى تۇسپەي، مالىنعان جىبەك كويلەكتىڭ ار جاعىنان قۇراقتاي مايىسقان تالدىرماش دەنەسىن بۇلت-بۇلت ويناتىپ، قىبىر-قىبىر قيمىلدايتىن دا جۇرەتىن بالا قىزدىڭ، كۇن سايىن ءبىر ۇيدەن ورگەنمەن، ەشقاشان ءجۇزىن كورگەن ەمەس-ءتى. قىز ەركەكتەر وتىراتىن بولمەگە، ءسىرا دا، باس سۇقپايدى. وقتىن وقتىن اۋلا ىشىندە عانا كورىپ قالادى.

ءبىر كۇنى ول ۇيگە كەلسە، ساۋداگەر مەن ايەلى جوق ەكەن. اۋلا ىشىندە بىرەۋ ىڭىلدايدى. بۇل كىم بولدى ەكەن دەپ، ساياجايعا شىعىپ قاراپ ەدى، ورىك اعاشىنان جەمىس ءۇزىپ جاتقان زۋھرانى كوردى. بيىك اعاشتىڭ باسىنا لاقشا قارعىپ، جەمىس قاعىپ جۇرگەن بالا قىزدىڭ بەتىندەگى شارقاتى سۋسىپ يىعىنا ءتۇسىپ كەتىپتى. بۇنىڭ قاراپ تۇرعانىن سەزىپ قاپ، جالت بۇرىلىپ ەدى، جايناڭداعان قوس جانار كوكىرەگىن شوقشا قارىپ ءوتتى، وكپەلەگەنى دە، ەركەلەگەنى دە بەلگىسىز، كەرمە قاسىن وقىس سەرپىپ، جاۋدىرەي قارادى دا، شارقاتىن تۇزەدى.

اپپاق جازىق ماڭدايى مەن قىر مۇرىنىن، البىراعان شيە ەرىندەرىن العاش رەت سوندا كوزى شالعاندى. زۋھرا بۇدان قىمسىنىپ ۇيگە قاراي تايىپ تۇردى. بۇل ونىڭ بۇلت-بۇلت ويناپ بارا جاتقان ءشايى كويلەگىنەن كوزىن الا الماي، ۇزاق قاراپ تۇرىپ قالعاندى.

سودان بىلاي ول ۇيگە كەلگەندە كوزىمەن زۋھرانى ىزدەيتىن بولدى. شەشەسىنىڭ قاسىندا جىبىر-جىبىر قيمىلداپ جۇرەتىن قىز كويلەگىنىڭ ەستىلەر-ەستىلمەس بولماشى سۋسىلىنا ىلعي قۇلاعىن توسادى دا وتىرادى.

زۋھرا دا اكەسى ۇيدە جوقتا، مۇنىڭ كوزىنە تۇسكىسى كەلگەندەي، اۋلا ىشىندە كۇيبەڭدەپ جۇرگەن شەشەسىنە قولعابىس جاساعان بوپ، ۇيگە ءبىر كىرىپ، ءبىر شىعىپ تىنىم تاپپايدى. ونىڭ بۇلت-بۇلت ويناعان كويلەگى مەن ءدايىم جەل ۇشىرىپ اكەتەردەي بوپ جەلبىرەپ جۇرەتىن جەلەڭ شارقاتى مۇنىڭ كوڭىلىنە كوكتەم ەككەندەي، ءون بويىنا جۇمباق سەزىم جۇگىرەتىن.

ءبىراق ول كوكىرەگىن شىم-شىم شىمىرلاتىپ جاتقان سول ءبىر ۇيالشاق سەزىمنىڭ قانشالىقتى قاتەرلى ورتكە اينالعانىن زۋھرا قىزدىڭ ءشايى كويلەگىنىڭ سۋسىلى احمەت بايدىڭ ۇيىنەن اتىمەن جوعالعاندا بارىپ ءبىر-اق اڭعاردى. ءوز جۇرەگىنىڭ ىڭكارشەن كورەر كوزگە ايرىلىپ قالعان جىگەرسىزدىگىنە وسى كەزگە دەيىن ءىشى ورتەنەدى.

بۇگىندە ول دامەسىنىڭ كەلمەسكە كەتكەنىنە ابدەن كەندىگىپ، تورىعىپ بولعاندى. سەيتكەن زۋھرا مىناۋ ۇشپا مۇنارانىڭ باسىنا قالاي شىعىپ ءجۇر؟ الگى ءجۇن قاباق كۇيەۋى ونى مۇنداي جەرگە قالاي جىبەرە قويدى ەكەن؟ بارىنەن بۇرىن جاڭا ونى كورىپ تۇرىپ، ءبىر اۋىز تىلگە كەلمەي، ءۇن-ءتۇنسىز قالا بەرگەنى قالاي بولدى؟

ول باياعى بالالىعىن كەشىرگەنمەن، ءدال وسى جولعى ىنجىقتىعىن ەش كەشىرمەيدى. ەندى ول مۇنى ءبىر كەۋدەسىندە قىجىل جوق ءتىرى ولەكسەگە بالاپ كەتتى. كۇنى بۇگىنگە دەيىن جۇرەگىندە وشپەي كەلگەن ىستىق ىقىلاس بۇدان بىلاي جەككورىنىشتىڭ جيرەنىشتى ىزعارىنا اينالاتىن شىعار. ول جالما-جان ورنەككە ۇمتىلدى.

سوندا بارىپ كوردى - مۇنارا تۇبىندە ءۇش-ءتورت كۇيمە تۇر ەكەن. الگى اپپاق پەردە ىستىقتان ابدەن كۇل وڭدەنىپ كەتكەن ساز توپىراقتا جەل كوتەرىپ، ۇشىپ بارا جاتقان قۇستىڭ مامىعىنداي بوپ اعاراڭداپ قاز-قاتار تىزىلە قالعان كۇيمەلەرگە قاراي بەتتەدى. سوڭىندا ءبىر شوعىر ادام. سولاردىڭ ءبىرى توپتان ءبولىنىپ جۇگىرىپ بارىپ، قاق ورتاداعى كوك جىبەك پەردە تىككەن كۇيمەنىڭ ەسىگىن اشتى.

ەكى سارعىش پەردە جامىلعان ايەل الگى ايەلدىڭ ەكى قولتىعىنان دەمەپ كۇيمەگە وتىرعىزدى. قىزمەتشى ايەلدەر قولتىعىنان دەمەگەندە، اق جەلەڭ پەردە ءبىر-اق جەلپ ەتە قالدى دا، استىنداعى جارىق، جالعاننان تۇگەل جاسىرىن جاندى الدەكىمنىڭ ءازازىل جانارى كورىپ قالماسىن دەگەندەي، قايتا قىمتاي قويدى. تىپىرشىپ تۇرعان جاراۋ اتتار اعىزىپ الا جونەلدى. كۇيمەنىڭ تەرەزەسىندەگى كوك جىبەك پەردە جەلمەن ويناپ بارا جاتتى.

شەبەر سوڭىنا سەلدىر توزاڭ ەرتىپ زۋلاپ بارا جاتقان كۇيمەلەردەن كوز ايىرماي قادالدى دا قالدى. كۇيمەلى كەرۋەن اناداي جەردەگى كىشى حانىم تۇراتىن سارايدىڭ باققا كومىلگەن بيىك قورعانىنا كىرىپ، جوق بولدى. جاڭا قاسىندا بولعان ايەلدىڭ كىم ەكەنىن ول ەندى بارىپ اڭعار دى.

دۇنيە كۇندەگى بايىرعى كەيپىنەن ايرىلىپ، قايداعى ءبىر بۇلدىر ەلەسكە اينالىپ كەتكەندەي. توڭىرەگىندەگىنىڭ ءبارىن بۋالدىر مۇنارعا كومىپ، ىمىرت ورناپ كەلە جاتتى. ول مۇنارا باسىنان سۇلەسوق ءتۇستى. تومەنگە كەپ جۋىندى. قۇلداردى الدەقاشان قامالعا ايداپ اكەتىپتى. مۇنارا قاسىندا مۇنى جاتقان ۇيىنە اپارىپ ساپ، اكەلىپ ساپ تۇراتىن قوڭىر كۇيمەدەن باسقا ەشتەڭە قالماپتى.

ەرتەڭىنە تاڭەرتەڭ كۇيمەدەن ءتۇسىپ جاتىپ، مۇناراعا كوز تاستاپ ەدى، ونىڭ ءالى اشەكەي جۇگىرمەگەن قوتىر-قوتىر قابىرعالارى مىناۋ مولدىرەگەن تاڭعى اۋادا، تۇنىق كوك اسپان استىندا تىم سيىقسىز كورىندى. قارا جەردىڭ قابىرعاسىن قاۋساتىپ جىبەرەتىندەي بوپ، جەر تابانداپ جاتىپ العان تاپ مىنانداي ءزىلمان ۇيىكتى قالاي قالاپ شىققانىنا بۇگىن ءوزى قايران قاپ ءتۇر.

ونىڭ ءدال مىنانداي وسپادار سيقىن دا بۇگىن اڭعاردى. شاماسى مىناۋ ىعى-جىعى كەسەك دۋالداردان قاشان بوي اسىرام، سوناۋ شاھار سىرتىنداعى بوستان ءتۇز كوزىمە قاشان كورىنەدى دەپ ءبىر تاستىڭ ۇستىنە ءبىر تاستى ورە بەرگەنىنە ءماز بولسا كەرەك. ءتۇنى بويى تۇسىندە دە كەشەگى ءبىر ميزام ساعىمىنداي اق سەلدىر پەردە مەن كۇيمە قاپتالىندا جەلمەن ويناپ جەلبىرەپ بارا جاتقان كوك ءشايى كوز الدىنان كەتپەي قويدى.

ەندى، مىنە، كۇز ءبىلىنىپ قالعان مايدا سامال، تاڭعى اۋا، اشىق اسپان اياسىندا وسىنشاما وي ۇلبىرەك دۇنيەنى ەزىپ، جانشىپ تۇرعان مىناۋ شومبال تاس ۇيىكتىڭ بار سالماعى ءوز جوتاسىنا ءتۇسىپ تۇرعانداي، ءبىر ءتۇرلى كوڭىلى قۇلازىپ، ويسىراپ قالدى.

ءار تاستى قالاعان سايىن اناداي جەردەگى بيىك تاس دۋال قورشاعان كىشى حانىم باعىنا جالتاق-جالتاق قاراپ قويادى. وعان سول ءبىر جىم-جىرت باقتىڭ ىشىندەگى وڭاشا سارايدىڭ الدەبىر تەرەزەسىنەن كىشى حانىمنىڭ ءوزى قاراپ وتىرعانداي كورىندى. سوندا مىناۋ سويقان ۇيىك ونىڭ دا جانارىن جابىرلەپ، كەشەگى اق سەلدىر پەردەدەي ۇلبىرەك ارمانىن تاپاپ-جانشىپ تۇراتىن شىعار.

جاپپار قولىنا كوتەرە بەرگەن قىپ-قىزىل شىق تاستى جەرگە قايتا قويدى.

توڭىرەگى داۋىلدان كەيىنگى كول بەتىندەي تۋىرىلىپ تۇنىپ تۇرعان ءمولدىر اۋا.

ول نە ىستەرىن بىلمەدى... پالەن اي بويى تىنىم تاپپاي تىربىنعان تىرشىلىگى تابان استىندا مانسىزدەنىپ شىعا كەلدى. توڭىرەگىندە توبە-توبە بوپ ءۇيىلىپ قالعان كىرپىشتەردى كوتەرىپ الىپ، كەنەرەگە اپارىپ قالاي بەرۋ كەرەك ەكەنىن ءبىلىپ-اق تۇر. ءبىراق قولى كوتەرىلەر ەمەس... توڭىرەگىن تاس قىپ قىمتاپ اپ، كورسەتپەي قويعان كۇل وڭدەس كەسەك دۋالداردىڭ قورشاۋىنان قۇتىلىپ، كەڭ بولمىس كەنەرەسىنەن اسىپ-توگىلىپ جاتقان كول-كوسىر كوكجيەكتى كورسەم-اۋ دەگەن دامەسىنە الدەقاشان جەتتى. ەندى سول ءولىپ ءوشىپ اڭساعان كوكجيەگى دە كەڭ دۇنيەنىڭ كوز الدىنا كولكىلدەپ تۇرا قالعان ىسىكتەي بوپ، بۇعان ءبىر تابان جاقىنداي ءتۇسۋدىڭ ورنىنا كۇننەن-كۇنگە ءارى ىعىسىپ، قاشقاقتاپ بارادى.

بۇرىن الدەبىر الىپتىڭ كۇڭىرسىگەن ساز قابىرعالاردان تىنىسى تارىلىپ، تۇنشىعىپ بارا جاتقاندا، جۇلىپ اپ، زەڭگىر كوككە، زىمىران بيىككە ءبىر-اق شىعاراتىن الەۋەتتى قولىنداي اسقاق سەزىلەتىن مۇنارا ەندى بۇعان توڭىرەگىندە كولكىپ جاتقان بوستان دۇنيەگە ەمىن-ەركىن شارق ۇرعىزباي، كوزىن باقىرايتىپ ماتاپ قويعان، جەر قوينىنان ەمەس، كوك قوينىنان ويىپ قازعان مەڭىرەۋ زىندان سياقتى بوپ كورىندى. جەرگە دە تۇسە المايدى، كوككە دە جەتە المايدى، پۇشايمان تىرشىلىك... قايتا مىنانداي ازاپتان قاپاس زىنداننىڭ ءوزى-اق دۇرىس شىعار. وندا دا اياق-قولىڭ ماتاۋلى بەيشارا حال كەشكەنمەن، كولدەنەڭنىڭ كوزىنەن اۋلاقسىڭ عوي.

ال مىندا ماڭايدان وتكەن ادام ءبىر قاراماي، ءبىر سويلەمەي وتپەيدى! كولدەنەڭنىڭ كوزى مەن سوزىنەن ارتىق قورقىنىشتى نە بار؟ تۋ سىرتىڭنان قادالسا، ساداقتىڭ وعىنداي، قارسى الدىڭنان سۇقتالسا، كوكىرەگىڭدى كىرش ەتكىزىپ وتە شىعار كوك نايزانىڭ ۇشىنداي كولدەنەڭنىڭ سۇقتى جانارىڭنان قايمىقپايتىن جان بولمايدى. اسىرەسە ءوزىڭ جايىندا نە ايتىپ، نە قويعاندارىن بىلە المايتىنداي، الىستان قادالعان جۇرت كوزى مەن قۇلاعىنا انىق جەتپەيتىن كۇڭك-كۇڭك جۇرت سوزىنەن وتكەن ازاپ بار دەيسىز بە؟ ونداي دا ىشىندە ارىستان جاتقان اپان ۇڭگىردىڭ اۋزىندا تۇرعانداي، قاشان اراندالىپ قالارىڭ بەلگىسىز ەكىتالاي حال كەشەسىڭ. سوندا دا پەندە پاقىر جۇرت كوزىنە تۇسۋگە قۇمار. جۇرت كوزىنەن ءسال تاسا قالسا بولدى، قاپاس زىنداننىڭ قاق تۇبىندە جاتقانداي الاسۇرىپ باعادى.


:ءبولىسۋ
پئكئر قالدئرؤ
+7
جئبةرؤ
ونلاين قىزمەتكەرلەر
رەداكتور
باقىتجول كاكەش
باقىتجول كاكەش
954-049
رەداكتور
ريزابەك نۇسىپبەك
ريزابەك نۇسىپبەك
954-049
رەداكتور
بەيسەن سۇلتان
بەيسەن سۇلتان
954-049

مۇراعات