+7 (701) 759 90 19
+7 °С : نۇر-سۇلتان
+14 °С : الماتى
USD 433.15 EUR 515.06
RUB 5.61 CNY 66.06
جاڭالىقتار

اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ اتقوسشىسى

8 ءساۋىر 18:39
:ءبولىسۋ
اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ اتقوسشىسى

نۇر- سۇلتان. قازاقپارات - 1877 -جىلى شاماسىندا اباي بولىس بولدى دەگەن ۇزىنقۇلاق حابار تارالىپ ءجۇردى.

ابايدىڭ بولىس بولۋىنا قۋانعاندار دا، كۇيىنگەندەر دە كوپ بولدى. قۋانعانداردىڭ كوبى بىرەۋدە ەسەسى كەتىپ، قولى جەتپەي جۇرگەندەر. ولار ابايدىڭ ادىلدىگىنەن مارحامات كۇتەتىندەر. ال، كەيىپ، كۇيىنگەندەر - ەل ىشىندەگى ۇرلىق-قارلىق، زورلىق-زومبىلىقتى كاسىپ ەتكەندەر ەدى. وسىنىڭ ەكىنشى توبىنا جاتاتىن قۇسايىن ابايدىڭ ۇرىنى جەك كورەتىنىنە قانىق بولاتىن.

ول ۇيىنە كەلىپ، اكەسىنە: اباي بولىس بولاتىن بولىپتى دەپ ەدى، اكەسى: ەندەشە ساۋدامىز بىتكەن ەكەن، قارا قۇلاق قاسقىردىڭ سورى دەپ، ءبىزدىڭ كاسىبىمىز ابايدىڭ شيقانىنىڭ اۋزىنا تيەدى، - دەپ اكەلى-بالالى ۇرىلار قاتتى ساسادى.

- بالام، بۇل ەلدە وتىرىپ، ەندى جان ساقتاي المايمىز، وناندا وسى باستان مىنا كورشىلەس سىبانعا كوشىپ كەتەلىك، - دەدى. قۇسايىننىڭ اكەسى ءارى-بەرى ويلانىپ وتىردى دا: «تۋعان جەر مەن وسكەن ەلدى تاستاپ، سىبانعا بارعاندا نە كۇيدە، قانداي حالدە بولامىز، ونان دا سول ابايدىڭ وزىنە بارايىن» دەپ قاراساقاۋ ابايدىكىنە كەلەدى.

قوڭىر كۇز. اباي اۋىلى كۇزەۋدەن قىستاۋىنا كەشە عانا كوشىپ- قونىپ، كۇزدىك سوعىمىن سويىپ جاتقان ەكەن. قاراساقاۋ سالەم بەرىپ، كىرىپ كەلسە، ابايدىڭ ءۇيى لىق تولى كىسى ەكەن. اباي ونىڭ بەتىنە قارايدى دا:

- سەن كىمسىڭ؟ - دەيدى.

- مەن كوكشە قيقىمبايدىڭ بالاسىمىن.

- قيقىمبايدىڭ ۇرى قاراساقاۋى سەن بە ەدىڭ؟

- ءيا، اباي اعا.

اباي بۇدان باسقا ءسوز ايتپايدى. ۇيدەگى كىسىلەرمەن سوزگە اينالىپ كەتەدى. شاي ءىشىپ، ەت جەيدى. ءبىراق كوڭىلدەگى ارمان ايتىلمايدى.

كۇن كەشكىرەدى، كوپ كىسىلەرمەن بىرگە قاراساقاۋ دا قونىپ قالادى. قوناقتاردىڭ ءسوز الپەتتەرىنە قاراعاندا، ىشىندە ابايعا اتشابار بولعىسى كەلەتىندەرى بارلىعى بايقالادى. ولار ەل جايىن، قىزمەت جايىن بىلەتىندىكتەرىن ايتىپ وتىرادى. تاماق ءىشىپ بولعان سوڭ بارلىق قوناقتار قوناق ۇيگە بارىپ جايلاستى. الدارىنا سالعان ءشوپتى تاپالاپ شاشىپ، كوپ ات قورادا تىپىرشىپ تۇر، ءتۇن ۇزاق، ۋاقىت ءبىر ۇيىقتاپ ويانعان مەزگىل ەدى.

قاراساقاۋ كيىمىن كيىپ، اتتاردى جايۋعا قورادان شىعىپ كەلە جاتقاندا، قاسىندا قولىنا فونار ۇستاعان بايبىشەسى بار، تىسقا شىعىپ كەلە جاتقان اباي قارسى جولىعىپ:

- قايدا بارۋعا جينالدىڭ؟ - دەيدى.

- الدارىنداعى ءشوبىن جەپ قويىپ، اتتار تىقىرشىپ تۇرعان سوڭ ءداتىم شىداماي، دالاعا شىعارىپ جايايىن دەپ ەدىم، - دەيدى.

- وندا جارايدى، ءبىراق اتتاردان ايىرىلىپ قالما، جەم- ءشوپ جەپ جۇرگەن اتتار اۋىلىنا قاشىپ، ءيت-قۇس جازىم قىلماسىن - قوناق اتى قولدا تۇرسا يگى ەدى، - دەپ ۇيگە كىرىپ كەتەدى.

ابايمەن بەتپە-بەت سويلەسكەنگە توبەسى كوككە ءتيىپ، توڭىرەگى ءتورت قۇبىلا بولعانداي بولىپ قاراساقاۋ قوراداعى اتتاردىڭ ءبارىن دالاعا اپارىپ، تاڭەرتەڭ شاي ىشەتىن مەزگىلدە اۋىلعا ايداپ كەلىپ، كەڭ قوراعا كىرگىزىپ، اۋزىن بەكىتىپ شىعادى. سونى شوپكە ءبۇيىرى شىعىپ، تويىنىپ كەلگەن اتتاردى كورىپ، اباي قاراساقاۋعا ريزا بولعاندا، جىلى شىراي كوزقاراسىن ءبىلدىرىپ، ۇيگە قاراي اياڭدادى دا، ءبىر تىڭ ويدى قورىتقان پىشىنمەن شايعا وتىرادى. ەتكە تويىپ، ءتۇنى بويى قاتالاپ شىققان قوناقتار دا قويۋ شايدى ىشۋگە كىرىسەدى.

شايدان كەيىن قوناقتاردىڭ قايسى ءبىرى اتتانىپ كەتەدى. كوبى سول كۇنى تاعى قونادى. كەتكەندەردىڭ ورنىنا ءبىر توپ كىسى تاعى ساۋ ەتە تۇسەدى. كۇندىز-ءتۇنى قويىلعان ساماۋىردىڭ، ىشىلگەن شايدىڭ، اسىلعان ەتتىڭ ەسەبى جوق. سىرت كوزگە نە ءبىر اس بەرىپ، نە ءبىر توي جاساپ جاتقان ۇيگە ۇقسايدى. بۇرىن بۇل ءۇيدىڭ سىرىن بىلمەگەندەر وسىنداي قوناقباستىلىققا قالاي شىداپ وتىر دەيتىندەي. ال، شىنىندا سونشا توپتىلى قوناق ءۇشىن بەرىلگەن مول تاماق اباي ۇيىنە ءبىر شاۋگىم شاي بەرگەندەي دە بولمايتىن. شايعا كەلگەن قوناقتى قارسى الۋ، كۇتۋ، اتتاندىرۋ اۋىلدىڭ ءسان-سالتاناتىنا اينالعان سياقتى. ول كۇنى اباي قاراساقاۋعا ەشنارسە ايتپايدى. ول دا وزدىگىنەن باتىمدىلىق ىستەي الماي، اباي ءوزى باستاپ، ءوزى ايتپاس پا ەكەن دەگەن ۇمىتپەن ۇزاق كۇندى وزدىرادى. كەش قارايىپ، كۇن باتقان سوڭ، كەشەگى ادەتىمەن قاراساقاۋ ات باعايىن دەپ تىسقا شىعىپ كەلە جاتقاندا اباي تاعى جولىعادى.

ول كۇنى اتتاردى جايىراق ايداپ كەلىپ، قوناق ۇيگە بارىپ شەشىنىپ جاتقاندا اباي ونى شاقىرتادى.

- ءيا، ءسات، ءوزى باستاپ بىردەمە دەيتىن بولدى-اۋ، - دەپ زور قۋانىشپەن ۇيگە كىرىپ بارادى.

- وتىر، قاراساقاۋ، شاي ءىش، - دەيدى اباي وعان.

ولار شاي ءىشىپ وتىرعاندا ابايدىڭ ءىنىسى وسپان كەلەدى. اماندىقتى سۇراسقاننان كەيىن وسپان:

- اباي اعا، اتشابار الدىڭىز با؟ - دەيدى.

- مەن جاقسىمىن دەگەندەر تولىپ جاتىر، ءبىراق ولاردىڭ اتتارىن باعۋعا ءبىر-ءبىر اتشى كەرەك كورىنەدى. قيقىمبايدىڭ مىنا ۇرى بالاسى وسىندا ەكى قونىپ ەدى، ەشكىم تاپسىرماي، ءوزى ءتۇن ورتاسىندا بارلىق قوناقتىڭ، اۋىلدىڭ اتتارىن باقتى. تۇبىندە ۇرلىعىن قويسا، وسى ادام بولا ما دەيمىن.

- ءيا، قاراساقاۋ، سەن ۇرلىعىڭدى قويىپ، اباي اعاما اتشابار بول، بۇرىنعى ۇرلىعىڭدى سۇراسا، شىنىڭدى ايت. ونى تولەۋگە ءوز مالىڭ جەتپەسە، بورىشىڭدى مەن تولەيمىن. بورىشتان قۇتىلىپ، تازا ارىق بولساڭ، جەتىلىپ ادام بولىپ كەتەسىڭ، - دەيدى.

قاراساقاۋ قۋانعاننان: - جارايدى، ەڭبەكتەن جانىمدى ايامايمىن، ءبىر اۋىز وتىرىك ايتىپ، بىرەۋدىڭ الا ءجىبىن اتتامايمىن، - دەپ شىن ۋادەسىن بەرەدى.

- ولاي بولسا، قوراداعى سەمىز كوك اتتى ەرتتەپ ءمىنىپ، ارقاتقا پوچتا اپار، - دەيدى اباي. ول ورنىنان ۇشىپ تۇرىپ، كوك اتىن ەرتتەپ ءمىنىپ، تايىن جاقىن اۋىلداعى ءبىر قۇداسىنا تاپسىرىپ، اكەسىنە: «قۇداي جارىلقادى، مەن ابايعا اتشابار بولدىم. قورىققان ادامنىڭ ءوزى پانا بولدى» - دەپ سالەم ايتادى.

سودان بىلاي ابايعا جيىرما جەتى جىل جولداس بولىپ، ادال قىزمەت ەتەدى.

«قۇسايىنوۆ حاسەننىڭ ەسىندە قالعاندارى»

(«جۇرەگىمنىڭ تۇبىنە تەرەڭ بويلا» اباي تۋرالى ەستەلىكتەر جيناعىنان. قۇراستىرعان ب. بايعاليەۆ)

argymaq.kz



:ءبولىسۋ
پئكئر قالدئرؤ
+7
جئبةرؤ
ونلاين قىزمەتكەرلەر
رەداكتور
ريزابەك نۇسىپبەك
ريزابەك نۇسىپبەك
954-049
رەداكتور
كۇنسۇلتان وتارباي
كۇنسۇلتان وتارباي
954-049

مۇراعات