ҚАЗ
РУС
QAZ
ENG
中文 قازاقشا
19.11.2017 XX:XX:XX>
10.09.2017   13:33
قازاقتىڭ ەجەلگى ونەرتابىسى «قۇم قازىق» تۋرالى نە بىلەمىز - شەتەلدەگى قازاق ءتىلدى ب ا ق- قا شولۋ

استانا. قازاقپارات - «قازاقپارات» ح ا ا نازارلارىڭىزعا شەتەلدەگى قازاق تىلىندە تارايتىن اقپارات كوزدەرىنە اپتالىق شولۋىن ۇسىنادى.

***

قۇم قازىق - «جەنمين جيباو» (People Daily)

Қазақтың ежелгі өнертабысы «құм қазық» туралы не білеміз -  Шетелдегі қазақ тілді БАҚ-қа шолу

قىتايداعى قانداستارىمىزدىڭ اراسىندا تارالاتىن «حالىق گازەتى» سايتىندا اتا-بابالارىمىزدىڭ اقىل-پاراساتىنىڭ جەمىسىنىڭ ءبىرى، مال شارۋاشىلىعىندا ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ، كۇنى بۇگىنگە دەيىن ۇدايى قولدانىلىپ كەلە جاتقان ــ قۇم (جەر) قازىق تۋرالى تانىمدىق ماتەريال جارىق كوردى.

«ءالميساقتان بەرى اتا- بابالارىمىز ءتورت تۇلىك مالدى قولدا باعۋ بارىسىندا مالىنىڭ جاعدايىنا بولا قىسى - جازى قىستاۋ مەن جايلاۋ ارالىعىندا كوشپەلى تۇرمىس كەشكەنnty, وسىمدىك جامىلعىلارى مول ورمان اعاشتى، بۇتا - بۇرگەندى، تاسى كوپ جەرلەردە مالدارىن اعاش، بۇتا - بۇرگەننەن، تاستاردان تاس قورا، اعاش قورا، قاشا جاساپ سوعان قامايدى، نەمەسە بايلايدى.

ءمىنس ات كولىكتەرىنىڭ تۇندە ءجايلىپ تۇرۋى ءۇشىن، اعاشتان قازىق جاساپ ونى جازىقتاۋ جەرگە قاعىپ ۇزىن ارقانمەن سوعان ارقاندايدى. ال، مال بايلايتىن ونداي وسىمدىك جامىلعىلارى دا تاس تا جوق جەرلەردە، اسىرەسە قۇمدى وڭىرلەردە قۇم قازىقتى (جەر قازىق) تاپقىر پايدالانعان.

بۇل كوبىنەسە قۇمدى وڭىرلەردە پايدالانىلاتىندىقتان بولسا كەرەك، مالشىلار اۋزىندا قۇم قازىق دەلىنەدى. ول نەگىزىنەن جەردەن قازىلىپ جاسالاتىندىقتان مەن بۇل ماقالامدا جەر قازىق - دەپ تە اتاعان سەبەبىم سول. ەندى ءبىر سوزبەن ايتقاندا جەر بەتىنە تەك ىلمەك ءجىپ قانا شىعىپ تۇراتىندىعىنا بولا ءجىپ قازىق دەسەدە بولعانداي»، - دەپ جازادى ماقالا اۆتورى راحمەتجان شوناي ۇلى.

Қазақтың ежелгі өнертабысы «құм қазық» туралы не білеміз -  Шетелдегі қазақ тілді БАҚ-қа шолу

بۇل قۇم قازىقتى جاساۋ جولىدا قاراپايىم ەكەن. «ەڭ الدىمەن جەردى تىگىنەن 0.50-0.60 سانتيمەتر شاماسىنداعى تەرەڭدىكتە، كولدەنەڭ تاعى سونداي ۇزىندىقتا جىراشىقتاپ قازعان سوڭ سونداي ۇزىندىقتاعى قازىقتىڭ ورتاسىنا قىل ارقاننىڭ قىسقاراق قيىندىسىن، بولماسا شىلبىر قاتارلىلاردى ۇزىنداۋ قىلىپ ىلمەكتەپ مىقتاپ بايلاپ، قازىقتى الگى جىراشىققا وتىرىپ مىقتاپ كومىپ، قازىقتىڭ ورتاسىنا ىلمەكتەپ بايلانعان الگى ءجىپ نەمەسە شىلبىردىڭ ىلمەگىن جەر بەتىنە ىلايىقتى مولشەردە شىعارىپ قويادى. مىنە، بۇل قۇم قازىق دەپ اتالادى»، دەپ جازىلعان ماقالادا.

قۇمنان شىعىپ تۇرعان ىلمەككە مالدى بايلايدى. ول اسا بەرىك بولعاندىقتان قانداي اساۋ مالداردا ونى جۇلىپ كەتە المايدى ەكەن.

قازاقتاردىڭ رەسەيلىكتەرگە قاراعاندا ساتىپ الۋ قابىلەتى جوعارى - parstoday.com

Қазақтың ежелгі өнертабысы «құм қазық» туралы не білеміз -  Шетелдегі қазақ тілді БАҚ-қа шолу

«رەسەي ۇكىمەتىنە قاراستى زەرتتەۋ ورتالىعى ماسكەۋدىڭ ەكونوميكالىق داعدارىس سالدارىنان ساتىپ الۋ قابىلەتى تۇرعىسىنان ت م د اراسىنداعى باقۋاتتى ەلدەردىڭ تىزىمىندەگى بىرىنشىلىكتى قازاقستانعا بەرگەن»، دەپ جازادى يراندىق parstoday.com اقپارات اگەنتتىگى.

وسى ورتالىق ساراپشىسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا، بۇگىندە قازاقستانداعى تۇتىنۋشىلاردىڭ ورتاشا قارجىسى رەسەي ازاماتتارىنىڭ قارجىسىنان 16 پايىزعا ارتىق. بۇل كورسەتكىش بولاشاقتا ارتا تۇسەدى.

وتكەن جىلى ءاربىر قازاقستاندىق ءوزىنىڭ جەكە باسىنا 13.8 مىڭ دوللار، رەسەي ازاماتى 11.9 مىڭ دوللار جۇمساعان.

شىڭجاڭ ولكەلىك قۇراما كومانداسىنىڭ 34 جىل كۇتكەن «التىنى» - قىتاي قازاق راديو سايتى

Қазақтың ежелгі өнертабысы «құм қазық» туралы не білеміз -  Шетелдегі қазақ тілді БАҚ-қа шолу


قىتايدىڭ ەڭ ۇلكەن مەملەكەتتىك باسەكەسىندە شىڭجاڭ ولكەلىك قۇراما كومانداسى 34 جىل كۇتكەن «التىندى» قانجىعاسىنا بايلادى دەپ جازادى قىتاي قازاق راديوسىنىڭ رەسمي سايتى. «مەملەكەتتىك 13- كەزەكتى سپارتاكيادا گرەك-ريم كۇرەسىنەن شىڭجاڭ كومانداسىنىڭ مۇشەسى موڭعول ازاماتى توربات 59 كيلوگرام سالماقتا التىننان القا تاقسا، ۇيعىر ازاماتى اسەن ايسا 85 ك گ سالماقتا «التىن» ولجالادى.

بۇل شىنجاڭ كومانداسىنىڭ 34 جىلدان كەيىن العان «التىنى» ەدى»، دەپ جازادى دەرەككوز.

Қазақтың ежелгі өнертабысы «құм қазық» туралы не білеміз -  Шетелдегі қазақ тілді БАҚ-қа шолу

اتالمىش باسەكەدە 66 كيلوگرام سالماقتاعى قانداسىمىز ءۋاليقان سەرىك ۇلى قولا مەدال ەنشىلەگەن. 24 جاستاعى ءۋاليحان سەرىك ۇلى سپارتاكياداعا تۇڭعىش رەت قاتىناسىپ وتىر.

موڭعولياداعى قانداسىمىز مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بۇلدىرشىندەرگە ارناپ بالالار ءۇيىنىن اشتى - ulgiinews.mn

Қазақтың ежелгі өнертабысы «құм қазық» туралы не білеміз -  Шетелдегі қазақ тілді БАҚ-қа шолу

موڭعوليادا تۇراتىن كاسىپكەر قانداسىمىز اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بۇلدىرشىندەرگە ارناپ «جاننۇر» بالالار ءۇيىن سالدىرىپتى.

ulgiinews.mn سايتىنىڭ مالىمەتىنشە، قازىر مۇندا 50 گە جۋىق بۇلدىرشىندەر تاربيە الادى. «ءبىزدىڭ ورتالىقتا تۇلدىر جەتىم جانە اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار تاربيە الۋدا. ءبىز قوعامداعى نازىك توپقا جاتاتىن بالالاردىڭ ىڭعايلى، قاۋىپسىز ورتادا وسۋىنە، الاڭسىز ءبىلىم، تاربيە الۋلارىنا، دەنى ساۋ، دەنەسى شيراق بولىپ ءوسىپ جەتىلۋىنە، قوعامعا جەكە تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋلارىنا قامقورلىق جاسايمىز. سونداي-اق پسيحولوگيالىق جانە رۋحاني كومەك كورسەتەمىز. بىزگە كوبىنەسە البانيا، تۇركيا سياقتى ەلدەردىڭ قايىرىمدىلىق ۇيىمدارى كومەك قولىن سوزادى. الايدا ايماق حالقى دا قولىنان كەلگەنىنشە كومەگىن اياعان ەمەس. قازاق - جەتىمىن جىلاتپاعان حالىق» - دەيدى اتالمىش ورتالىقتىڭ مەڭگەرۋشىسى، ۇستاز ادەنيەت قىزى گۇلجانار.

يگى ءىستى اياقتاۋعا ءارى تۇراقتى ءىس، قىزمەت جۇرگىزۋىنە ايماقتىق ءا و ح- نىڭ وكىلى، د پ- نىڭ باستىعى، كاسىپكەر زاڭعار ەسەنتاي ۇلىنىڭ ۇلكەن ۇلەس قوسقان.

ول نەبارى 20 جاسىندا باقيعا اتتانعان اياۋلى قىزى جاننۇردىڭ جەتە الماي كەتكەن ارمانىن ىسكە اسىرىپ، اللا ريزاشىلىعى جانە بوتاسىنا ساۋاپ ءۇشىن وسىنداي ىسكە بارعان كورىنەدى.

تۇركى وركەنيەتىندەگى ۇلى تۇلعالار: ولجايتۋ حان- TRT پورتالى


Қазақтың ежелгі өнертабысы «құм қазық» туралы не білеміз -  Шетелдегі қазақ тілді БАҚ-қа шолу

TRT پورتالىنىڭ «تۇركى وركەنيەتىندەگى ۇلى تۇلعالار» ايدارىمەن ەلحان مەملەكەتىنىڭ 8- حانى ولجايتۋ تۋرالى ماتەريال جارىق كوردى. ۇلى تۇلعا 1280-جىلى تۋىلىپ، 1316-جىلدىڭ 16- جەلتوقسانىندا قايتىس بولعان. ەلحان مەملەكەتىن قۇرۋشى قۇلاعۋ حاننىڭ نەمەرەسى، ارعىن حاننىڭ ەكىنشى بالاسى، العاشقى مۇسىلمان حان ماحمۋت قازاننىڭ ءىنىسى بولىپ تابىلادى.

شەشەسى ارعىن حاننىڭ ءۇشىنشى ايەلى ۇرىق قاتىن. ونىڭ تولىق اتى - ولجايتۋ مۇحاممەد حۇدابەندە. «ولجايتۋ» دەگەندەگى «ولجاي» قازاقشاداعى «ولجا» دەگەن ءسوز.

ال «- تۋ» جۇرناعى «- لى» دەگەن جۇرناقپەن بىردەي. ياعني، «ولجايتۋ» دەگەن «ولجالى» دەگەندى بىلدىرەدى ەكەن. «ولجايتۋدىڭ اتى ماحمۋت قازان حاننىڭ كەزىندە ەلحاندارعا قارسى شىققان بۇلىكتەردى جانشۋ ارقىلى شىعا باستادى. ەڭ الدىمەن حوراسان ءامىرشىسى بولىپ تۇرعان كەزىندە، قولباسشى ناۋرىزدىڭ باستاعان بۇلىگىن تالقاندادى.

ال 1298-1299-جىلدارىندا بولسا، وڭتۇستىكتەگى فارس وڭىرىندە باس كوتەرگەن قۇتلىق حوچو كوتەرىلىسىن تىنىشتاندىرادى. 1301-جىلى نيكۋدارايان اۋلەتىن جويىپ، شىعىستاعى حەرات قالاسىن ەلحاندار قاراماعىنا قوسادى.

وسى جەڭىستەرىنەن كەيىن ولجايتۋدىڭ كەلەسى حان بولاتىندىعى بەلگىلى بولعان ەدى. دەگەنمەن، 1304-جىلى ون جەتىنشى مامىردا اعاسى ماحمۋت قازان قايتىس بولعاننەن كەيىن نەمەرەلەس اعاسى الافرەنك تاققا تالاس باستايدى. سول جىلدىڭ شىلدە ايىنىڭ باسىندا الافرەنكتى جەڭگەننەن كەيىن بارىپ ولجايتۋ تەبريزگە كەلىپ، ون توعىزىنشى شىلدەدە ەلحان مەملەكەتىنىڭ تاعىنا شىعادى»، دەپ جازادى دەرەككوز.

بيلىككە شىققاننان كەيىنگى ولجايتۋ حاننىڭ ءبىرىنشى ءىسى مىسىر ماملۇكتەرىمەن قارىم-قاتىناسىن تۇزەتۋ بولعان. الايدا، ماملۇكتەر ەلحاننىڭ بۇل ىزگى نيەتىن قابىل كورمەپتى. سوندىقتان ولجايتۋ يراننىڭ وداقتاستارى حريستيان الەمىمەن جاقىنداسا باستاعاندىعى ايتىلادى. ولجايتۋ حان باتىس كورولدەرىنە جازعان تاعى ءبىر حاتىندا بۇكىل شىڭعىس حان ۇرپاقتارىنىڭ اۋىزبىرشىلىگىن بىلاي سيپاتتايدى:

«ەندى ءبىز بارلىعىمىز، تەمىر قاعان، شابار، توقتا، توعبا جانە ءبىز، شىڭعىس حاننىڭ ۇرپاقتارى، اعالى- ءىنىلى تۋىسقاندار ءتاڭىردىڭ قولداۋىمەن تابىسىپ وتىرمىز. سوندىقتان شىعىستا ناڭجياننان دالا كولىنە دەيىن ءبىزدىڭ حالىقتارىمىز ءبىر جانە جولدارىمىز اشىق».

اۆتور ماقالادا ايتىلعان ماسەلەنى جان-جاقتى تالقىلاي كەلىپ، ءوزىنىڭ تۇجىرىمىن جاسايدى. «قورىتا ايتقاندا، ولجايتۋ حاننىڭ بيلىك قۇرعان كەزى ەلحان مەملەكەتىنىڭ ەڭ بەيبىت كەزەڭى بولىپ سانالادى. ونىڭ كەزىندە حالىقارالىق ساۋدا دامىپ، يران قالالارى گۇلدەنە تۇسەدى.

اسىرەسە، ولجايتۋ سالدىرعان سۇلتانيە قالاسى ەرەكشە داميدى. ماحمۋت قازان حاننىڭ كەزىندە باستالعان رەفورمالار ءوز جالعاسىن تاۋىپ، اۋىلشارۋاشىلىعى دا داميدى. بۇل كەزەڭدە كوشپەندى رۋلار وتىرىقتاسا باستايدى. ولجايتۋ حان «عۇلام» جۇيەسىن ەنگىزىپ، حريستيان جانە ياحۋدي بالالاردى مۇسىلمانشا تاربيەلەپ، ولاردان اسكەر مەن بيۋروكراتتار شىعارادى. دەسە دە، ولجايتۋ حاننىڭ ءبىز ءۇشىن ماڭىزدىلىعى ونىڭ ءۋازىرى ءراشيدادديننىڭ «جاميعاتتاۋاريح» اتتى الەم تاريحىن جازىپ شىعۋى.

قازان حاننىڭ كەزىندە دە باس ءۋازىر بولعان ءراشيداددين ولجايتۋ حاننىڭ كەزىندە دە وسى قىزمەتىن اتقارادى. ونىڭ ەڭبەگى تۇركى الەمى تاريحى ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى دەرەككوزدەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى»، دەپ تۇيندەيدى اۆتور.

قىتايلىق قانداسىمىز مەملەكەتتىك سپارتاكيادادا «التىن» ەنشىلەدى - kazakcnr.com


Қазақтың ежелгі өнертабысы «құм қазық» туралы не білеміз -  Шетелдегі қазақ тілді БАҚ-қа шолу

قىتايدىڭ XIII كەزەكتى سپارتاكيادا جارىسىندا قانداسىمىز ەرلانبەك كاتەي ۇلى ەركىن كۇرەستەن باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. بۇل تۋرالى قىتايلىق kazakcnr.com سايتى جازدى.

بۇل قىتايدىڭ ءتورت جىلدا ءبىر وتكىزىلەتىن ەڭ ۇلكەن باستى دودالارىنىڭ ءبىرى. سوندىقتان بۇل سىندا توپ جارعان سپورتشىلار وزدەرىن وليمپيادا شىڭىن باعىندارعانمەن «تەڭ» دارەجەدە سالىستىرىپ جاتادى. قىتايدىڭ ءتورتجىلدىق دوداسىندا 65 كەلى سالماقتا قىتايدىڭ گانسۋ ولكەسىنىڭ اتىنان سىنعا تۇسكەن ەرلانبەك كاتەي ۇلى باس جۇلدەگە قول جەتكىزىپ، ونداعى قانداستارىمىزدىڭ مەرەيىن ءبىر كوتەرىپ تاستادى.

قانداسىمىز سونداي-اق كۇرەستىڭ وسى تۇرىنەن قىتايدىڭ ەل ءىشى بىرىنشىلىگىندە 2009-جىلى قولا مەدالعا قول جەتكىزسە، 2013-جىلى جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنان كورىنگەن بولاتىن.

ايتا كەتەيىك، ەرلانبەك كاتەي ۇلى - 1985-جىلى قىتايدىڭ التاي ايماعىنا قاراستى  قىزىلتاس قالاشىعىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول 2010-جىلدان بەرى قاراي قىتايدىڭ ۇلتتىق قۇراماسىندا ونەر كورسەتىپ كەلەدى. ەرلانبەك قىتايداعى قازاقتار اراسىنان وليمپياداعا جولداما العان ءۇشىنشى قانداسىمىز. وعان دەيىن گرەك-ريم كۇرەسىنەن ءالنۇر تورگە ۇلى، بوكستان قانات يسلام وليمپيادادا قىتاي اتىنان ونەر كورسەتكەن بولسا، ەرلانبەك وتكەن جىلى ريو وليمپياداسىندا قىتاي تۋى استىندا سىنعا ءتۇسىپ، الدىڭعى 8 مىقتىنىڭ قاتارىنان كورىندى.

اۆتور: ريزابەك نۇسىپبەك ۇلى

 Басты сөздер: قوعام
Нравится
پئكئر قالدئرؤ
پئكئر قالدئرؤ
اتئ


كود وسئ باس ارئپتةردئ جوعارئعا كوشئرئپ جازؤ
*كودتئ ةنگئزئثئز

سونداي-اق... وقئثئز
الماتىدا شالا تۋعان شاقالاقتاردىڭ 98 پايىزى امان قالادى

الماتى. قازاقپارات - الماتىدا ەرىكتىلەر ۇيىمى حالىقارالىق شالا تۋعان نارەستەلەر كۇنى قارساڭىندا شاقالاقتارعا جىلى كيىم توقىپ بەردى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.

كوپ وقئلعاندارئ

پئكئر بئلدئرئلگةن ماقالالار




قازاقپارات ذلتتئق كومپانياسئ اكسيونةرلئك قوعامئ
Яндекс.Метрика
قازاقپارات ذلتتئق كومپانياسئ اكسيونةرلئك قوعامئنئث ماتةريالدارئن كومپانيا باسشئلئعئنئث جازباشا رذقساتئنسئز پايدالانؤعا تئيئم سالئنادئ