Qoldanwşı baptawları
Qoldanwşı baptawları
+7 (701) 759 90 19 Lenta
Astana: -18 °S
Almatı: -6 °S
USD 335.05 EUR 395.12
RUB 5.66 CNY 50.64
Jañalıqtar

Ökіmettі emes, özіñdі jönde - Öñіrlіk baspasözge şolw

2017 jılğı 7 qazan 10:50 1508
Podelïtsya:
Ökіmettі emes, özіñdі jönde  - Öñіrlіk baspasözge şolw

ASTANA. QazAqparat - Ötken aptada Qazaqstannıñ öñіrlіk merzіmdі baspasözі qanday özektі mäselelerdі köterdі? Ädettegіdey «QazAqparat» XAA oqırmandar nazarına elіmіzdіñ aymaqtarındağı öñіrlіk baspasözge şolw usınadı.

*   *   *

Äwlïeköldіkter nege dürlіktі? - «Qostanay tañı» gazetі

 Älewmettіk jelіnіñ älegі köp. Jalğan aqparat taratw, eldі orınsız dürlіktіrw de osı jelіnі paydalanwşılardıñ oylanbay, qızıq üşіn ne ädeyі іstegen äreketіnen twındaydı. «Qostanay tañı» gazetі de osınday öñіrde orın alğan kezektі dürlіgwdіñ saldarın taldaptı.   Gazettіñ jazwınşa, älemjelіde bіrewlerdіñ «1 qazan künі awdandağı twberkwlezden emdew awrwxanasına qurt awrwınıñ därіge könbeytіn, yağnï asqınğan türіne şaldıqqan nawqastardı, sonıñ іşіnde sottalğandar men kezbelerdі, maskünemderdі äkeledі» degen xabarlaması lezde tarap, buğan bütіn bіr awdan xalqı narazılıq tanıtqan bolatın. Bіr qızığı älgі aqparattı rastağanday awrwxananıñ aynalasın bïіk dwaldarmen qorşap, türmedegіdey temіr sımdardı tartıp jatqanın körgen turğındarda odan sayın maza kettі. Tіptі 1 qazan künі äwlïeköldіkter atalmış awrwxana alañına jïnalıp, mïtïng te uyımdastırğan eken. Dürlіkken xalıqqa basw aytwğa awdan äkіmі de kelіp, awdandıq mädenïet üyіnde jïnalıs öttі. Älgі jïında resmï bïlіk jurtqa dürlіgwge eş negіz joq ekenіn däleldemek bolğan. «WatsApp» arqılı tarağan "qorqınıştı" aqparat eş şındıqqa kelmeydі. Kerіsіnşe, bölіmşedegі orındardı qısqartıp jatırmız. Sebebі, awdanda soñğı jıldarı twberkwlez körsetkіşі bes esege tömendedі. Al, qorşawğa keler bolsaq, bul da sіzderdіñ densawlıqtarıñız üşіn jasalıp jatqan jağday. Sanïtarlıq talapqa say, munday awrwxanalar bïіk dwaldarmen qorşalwı tïіs» dep jawap bergen eken oblıstıq basşılar. Dwal demekşі nawqastar arasında naşaqor da, türmeden şıqqandar da, maskünemder de bar bolatındıqtan, saqtıq şara retіnde salınğan sıqıldı.

Ne kerek, awdanda ötken jïında äwlïeköldіkterdі oblıstıq densawlıq saqtaw basşısınan bastap, mäslïxat depwtattarına deyіn sabırğa şaqırğan. Aqır ayağı eldі dürlіktіrіp, arandatatın jalğan aqparat taratqandardı tawıp jazalaw mäselesі de köterіlgen. Bіr qızığı tіlşі maqalasına süyensek, älgі atışwlı awrwxananıñ äkіmşіlіgі däl osı mäselege suxbat berwden jaltarıp, bastarın ala qaşqanı bіlіnedі. «Jel turmasa şöptіñ bası qïmıldamaydı» desek, osınıñ özі bіraz oylantadı adamdı.

 

Ökіmettі emes, özіñdі jönde - «Oñtüstіk Qazaqstan» gazetі

Ult namısı twralı mäselenі «Oñtüstіk Qazaqstan» gazetі köterіp otır. Maqala avtorı Ömіrzaq Aqjіgіt «ult namısınıñ joğalıp bara jatqanına» mısaldar keltіrіp, oyın ortağa saladı. Aytwınşa, qazaq ulttıq kïіmdі kïyuden qalıp baradı. Sonıñ özі namıstıñ öşіp bara jatqanın körsetetіndey.  «Ulttıñ qay ult ekeni birinşi kïiminen bilinse, ekinşi tilinen bilinedi. Bul mäselede maqtanatın tügimiz joq. Tağı da joğarığa siltemey, ärqaysısımız özimizden bastayıqşı. Ükimet bir de birewimizdi «nege qazaqşa söyleysiñ?» dep qwdalağan joq qoy. Qayta Elbasınıñ özi qazaq qazaqpen qazaqşa söylessin degendi aşıq ayttı. Burınğı jäne bügingi astanada, Arqanıñ qalalarında, köşede qazaqşa söyleytin qazaq tabw qïın. Eñ qazağı köp Şımqalamızdıñ da jırğap turğanı şamalı. Avtobwsqa minseñ estïtiniñ «za proezd peredavayte», al, avtobwstıñ işinde köbine ırımğa orıs tappaysıñ. Ayaldama atawları da atam zaman, aq ïrektegi «Poltorackïy», «Karl Marks» küyinde. Nege «qabıldanğan atawın aytpaydı?» desek, «kondwktorlardı oğan mindetteytin zañ joq» eken... Namıssızdığımızdı bürkewge kelgende zañşıl bola qalatınımız-ay» dep jazadı avtor.

Ult namısın urpaq tärbïesіmen uştastıra otırıp, maqalada bügіngі mektep mäselesі söz boladı. Avtor muğalіmder arasında er azamattardıñ tapşılığın qozğay otırıp, pedagogïkalıq oqw orındarında ul balalarğa jağday jasalwı tïіstіgіn alğa tartadı. «Namısı bar ult eşqaşan da öziniñ kem-ketigin ökimet jöndep beredi dep qarap otırmaydı. Namısı bar ult özin jöndeydi, sol arqılı ökimetine kömektesedi...Qaşanda täjirïbeniñ ülkeni - öz isiñmen ülgi körsetw. Isiñ basqa, aytar aqıl-keñesiñ mülde basqa bolsa, ol ekijüzdilikten basqağa üyretpeydi. Biz, ülkender, özimiz tüzelmegen küyimizde Täwelsizdiktiñ tağdırın jas urpaqtıñ moynına tügel artqan boyda ketwge xaqımız joq...» dep tüyіndeydі avtor.

 

Küydі estrada bağıtında orındaw - onı qorlawmen teñ - «Atıraw» gazetі


Ökіmettі emes, özіñdі jönde  - Öñіrlіk baspasözge şolw 

«Atıraw» gazetіnіñ soñğı nömіrlderіnіñ bіrіnde Qurmanğazı atındağı memlekettіk akademïyalıq qazaq  xalıq  aspaptar orkestrіnіñ bas dïrïjerі Arman Jüdebaevpen suxbat jarïyalanğan eken.  Suxbat barısında tіlşі tanımal dïrïjer ärі ärі däwlesker dombıraşıdan: «Qazіrgі tañda jastar küydі estradağa qosıp jür. Buğan qalay qaraysız? Bul - jañaşıldıq pa, älde, ulttıq qundılıqtı joyuğa jasalğan qadam ba?» dep surağan eken.

«Küy - Täñіrden berіlgen sıy, tabïğattan darığan qudіrettі küş. Şetsіz-şeksіz äwender qazaq dalasınıñ sïmvolïkası іspettі. Sonaw Altaydan Atırawğa deyіn, terіskeyden tüstіkke deyіn sozılıp jatqan ulan-ğayır keñ dalamız mağan keyde  küy tartıp turğanday bolıp körіnedі. Küy atası-Qurmanğazı, Däwletkerey, Tättіmbet, küy anası - Dïna osı bіr şeksіz äwendі bügіngі urpaqqa dombıra arqılı jetkіzіp kettі. Olardıñ bіzge bergen ulı murasın erteñge aparw - qasïettі parızımız. Sol sebeptі, küydі julmalawğa qarsımın» dep jawap beredі Arman Jüdebaev. Onıñ pіkіrіnşe, qazіrgі jastarğa estradamen jetkіzіletіn küy tüsіnіktі bolwı da mümkіn. Äytse de, dombıraşı onda küydіñ özі ülken özgerіske uşıraytının, key jerlerі müldem özgerіp ketetіnіn aytadı.

«Älbette, dombıra men estradanıñ bіrlіgіn müldem joqqa şığarwğa da bolmas. Bіraq, xalıqtıñ ulı murasın, ulttıq dästürіn bіrіnşі orınğa qoyuımız kerek. Qanday jağdayda da küydіñ tüpnusqası saqtalwı şart. Jastar dombıra tartw osı dep oylap, jeñіl tabısqa, arzan  dañqqa äwes. Alayda, ult qundılığın därіptep, bolaşaqqa jetkіzw üşіn köp oylanğan durıs», deydі dïrïjer.

Suxbat barısında şeteldіkterdіñ qazaqtıñ dästürlі önerі twralı da  äñgіme örbіgіn. Aytwınşa, ewropanıñ talğamı joğarı körermenderі de qazaqtıñ önerіne qurmetpen qaraydı. «Älі esіmde, Germanïyada öner körsettіk. Qurmanğazınıñ «Sarıarqası» orındalğanda, bіr egde jastağı adam közіne jas alıp, bіzge ayrıqşa qoşemet körsettі. «Qazaq degen ulttı, qazaq  dalasın, ünіn osı küy tanıttı. Bіz endі qazaqtıñ ulttıq murasın jaqsı tüsіnemіz, іzdep jürіp oqïmız, tıñdaymız» dedі. Şeteldіk käsіbï mwzıkanttardıñ özі «Ekі іşekten qanday ğajap dıbıstar berwge boladı?» dep tañırqap jatadı. Sol kezde şoqtığımız bïіktep, töbemіz kökke bіr elі jetpey turadı» deydі ol. Suxbatta sonday-aq «küyşі» men «orındawşığa» qatıstı mäseleler qozğalıptı.  

"Baqıtsız Jamal" romanı jazılğan awıl - «Dïdar» gazetі


Ökіmettі emes, özіñdі jönde  - Öñіrlіk baspasözge şolw 

Şığıs Qazaqstannan şığatın «Dïdar» gazetіnde Qwanış awılı twralı maqala jarıq körgen eken. Maqalada elіmіzge äygіlі aytwlı tulğalar şıqqan Qwanış awılınıñ tarïxı twralı sır şertіledі. Murağat derekterіne qaray awıldıñ qalıptaswı, ondağı alğaşqı mekteptіñ, meşіttіñ aşılw jayı qozğaladı. Keyіnnen sol kezdegі zïyalılardıñ, qayratkerlerdіñ awılmen baylanıstı tağdırlarına da orın berіledі. 1904 jılı salınğan mektep pen sol jılı aşılğan meşіt twralı, onıñ bügіngі ornına deyіn körsetіledі. «Şoqan Wälïxanov atındağı tarïx-etnografïya ïnstïtwtınıñ ğalımı V.Galïev Mіrjaqıp Dwlatovtıñ eñbekterі twralı kölemdі kіtap jazdı. Ol kіtapta Qwanış awılı twralı tıñ derekter bar. Alaş qayratkerі Dwlatov mektepte ustazdıq qızmetpen qatar şığarmaşılıqpen de aynalısqan. Qazaqtıñ tuñğış romanı «Baqıtsız Jamal» osı awılda jazılğan. Roman keyіpkerі Jamaldıñ Qwanış awılınan Zaysanğa atpen şığıp, jolda boranda üsіp ölgenі, sol kezdegі qazaq äyelderіnіñ qayğı-qasіretke tolı ayanıştı ömіrі swretteledі», - dep jazadı «Dïdar» gazetі.

  

Qaraqudıqtağı «qubıjıq» qaydan şıqtı - Mañğıstaw-medïa

Älewmettіk jelіde şw bolğan tağı bіr mäsele Mañğıstaw öñіrіnde orın alğan-dı. Qırküyek basında Qaraqudıq awılında belgіsіz  zïyankes payda bolğanı, ol  üy janwarlarına älsіn-älsіn şabwıl jasap, bіrşama qus pen maldı jaraqattap öltіrіp jatqanı twralı  swıt xabar lezde-aq tarap ketken. Osığan baylanıstı «Mañğıstaw-medïa» saytında «Qaraqudıqtağı qanіşer qubıjıq xalıqtıñ qorqınışın küşeyte tüswde» degen taqırıppen maqala jarïyalanıp, keyіnnen bul jurtşılıqtıñ suranısın üdetken. Mäselenіñ mänіsіne jwrnalïst Şınar Kendіn barlağan eken. Awıl äkіmіnіñ aytwınşa, qırküyek ayınan bastap awılda belgіsіz añ turğındardıñ malına zalal keltіrgen. 32 bas qoy-eşkі, 17 üy qusına şabwıldaptı. «Maldarına zïyan kelgen turğındardan eşqanday arız-şağım tüsken joq. Qanday añ ekenіn eşkіm de anıqtay almawda. Osığan baylanıstı awıl äkіmşіlіgіnіñ uyımdastırwımen wçaskelіk polïcïya jäne awıl jastarınan quralğan tüngі kezekşіlіk şaraları jürgіzіlwde. Sonımen qatar, añşı Aldaberdі Aqşabaev degen azamatpen kelіsіp zïyankestі awlaw üşіn qaqpan qurıldı», deptі Qaraqudıq awılınıñ äkіmі.

Maqalada älgі belgіsіz jırtqıştı közben körgenderdіñ äñgіmesі de keltіrіledі. Olardıñ bіrazı bunıñ tazı ïtke uqsaytının aytqan. «Sonda qalay? Jurttı dürlіktіrіp, «qubıjıq», « qansorğış», «çwpakabra» dep jürgen  belgіsіz zïyankesіmіz ït bolğanı ma? Ït bolğanda da, tazı ïtke uqsaytın körіnedі. Eger  qañğıbas ït bolsa, «şabwıldağan janwardıñ qanın soradı-mıs» degen äñgіme qanşalıqtı ras? Bul jağın äzіrge eşkіm de bіlmeydі. «Aşınğan börі, aşıqqan urı boladı» degendey, qañğıbas ït bolwı mümkіn degendі alğa tartadı, közqaraqtı adamdar» dep jazadı avtor.

  

Terapïya kelmeske kete me?-  «Sarıarqa samalı» gazetі

Pavlodar oblıstıq «Sarıarqa samalı» gazetі medïcïna salasındağı jañalıqtarmen jurtşılıqtı tanıstıradı. «Kelesі jıldan bastap emxanadan terapevt maman іzdep tawsılıp jürmeñіz. Öytkenі medïcïna salasına engіzіlіp jatqan tağı bіr jañaşıldıq budan bılay terapïyanı tolıq jawıp, ornına pedïatrïya jäne jalpı praktïka därіgerlerі wçaskelerіn köbeytwdі közdep otır», - dep jazadı gazet.  

Ayta keterlіgі, jalpı praktïkadağı därіgerlerdіñ jumıs іstegenіne de bіrneşe jıl bolğan. Ol boyınşa bіr därіger säbïler men eresekterdі qatar qabıldap, joğarı oqw orındarında pedïatrïya fakwltetterі jappay jabılğan edі. Keyіn jurt dabıl köterіp, bala qaraytın därіgerler qayta bölіngen. Maqalada maman tapşılığı mäselesі de qozğaladı. Toqtal ketetіn jayt, kadr tapşılığı bіr oblıstıñ ğana emes bükіl elіmіzdegі bastı mäselenіñ bіrі ekenі belgіlі. «Ömіrіnіñ talay jılın terapïyağa arnağan aq jeleñdіge «budan bılay terapevt degen attan ayırılasız» degendі estw oñay tïmesі anıq. - Qanday jañaşıldıqqa bolsın qay-qaysımız da jatırqay qaraytınımız ras. Bіzdіñ terapevter de alğaşında qobaljıdı. Bіraq talpınıp, oqıp, tırıswda. Könbeske amal joq. Öytkenі şeşіm qabıldanıp qoyğan. Jumıssız qalmaw üşіn bärі bіlіmіn jetіldіrіp, özgerіske waqıt öte üyrenіp ketedі. Teorïyasımen qatar, praktïkası da üyretіledі, - deydі oblıstıq densawlıq saqtaw basqarmasınıñ ökіlі», - dep jazadı Sarıarqa samalı. Rasında jurtşılıq kez-kelgen jañalıqqa tosırqay qaraytını, lezden qabılday almaytını anıq. Degenmen qaysı jaqsı ülgіnі waqıt körsetedі. «Bastısı, budan burın «kelmeske ketіrgen» pedïatrlarımızben qayta qawışqanımızday, terapevterdі de jıldar öte ortamızğa oraltıp jatpasaq bolğanı» dep tüyіndeydі gazet.

 

 


Bastı sözder: BAQ, Qoğam,
Bölіsіñіz:

Avtor:

Qanat Mämetqazıulı

Pіkіr qaldırw
Murağat