Awa rayı
Astana -10 °S
Almatı -5 °S
valyuta bağamı
USD 331.00
EUR 390.32
RUB 5.59
CNY 49.94

Qwat Dombay: Narıqta qazaq tіldі kіtaptarğa suranıs artatın boladı

Qwat Dombay: Narıqta qazaq tіldі kіtaptarğa suranıs artatın boladı
2017 jılğı 10 qaraşa 11:03 1393

ALMATI. QazAqparat - Aldağı ekі-üş jılda qazaq tіldі kіtaptar kommercïyalıq joba retіnde suranısqa ïe bola bastaydı. Jaqında ğana ayaqtalğan «Altın qalam-2017» bayqawına oray QazAqparat tіlşіsіmen suxbatında belgіlі RR mamanı Qwat Dombay osınday pіkіr bіldіrdі. Ayta keterlіgі, Qwat Dombay buğan deyіn buqaralıq aqparat quraldarında qazaq tіldі PÏAR sapası jağınan orıs tіldі PÏAR-dan joğarı deñgeyge köterіldі degen pіkіr aytqan edі. Bügіngі suxbatında maman jaña zaman ädebïetіnіñ mazmundıq jağımen qatar, qoğam suranısına layıq bolw mäselesіn de köterdі.

- Qwat Esenjolulı, sіz jaqında ğana märesіne jetken «Altın qalam-2017» bayqawınıñ uyımdastırw komïtetі men qazılar alqasında boldıñız. Bul bayqaw Qazaqstanda alğaş ret jazwşı şığarmasın qalamger emes, oqırman bağalaytın erekşe joba retіnde tanılğanı belgіlі. Bïıl 6-şı ret ötkіzіlіp otırğan bayqawdıñ artıqşılığı nede?   

- Bïıl ötken «Altın qalamnıñ» ekі erekşelіgі bar. Bіrіnşіden, bıltırğı ötken bayqawğa qarağanda bïıl qatıswşılar sanı ekі ese köp boldı. Bıltır qazılardıñ qarawına 520 şığarma kelіp tüsse, bïıl 1000-nan asıp kettі. Osınıñ özі - öte jaqsı körsetkіş. Sosın bіz bïılğı jılğı bayqawda eñ üzdіk şığarmanı «Alaşorda» qozğalısınıñ 100 jıldığına arnadıq. Bul - ekіnşі erekşelіgі. Soğan oray, yağnï qazaq elі üşіn «Alaştıñ 100 jıldığı» aytwlı data bolğandıqtan, eñ üzdіk tarïxï nemese patrïottıq elementі bar şığarmağa osı jolı jülde berdіk. Naqtıraq aytqanda, bïıl tuñğış ret tağayındalğan qazaqtan şıqqan alğaşqı mecenattardıñ bіrі Esenqul Mamanov atındağı sıylıq «Alaşorda» taqırıbın qamtığan üzdіk twındığa berіldі. Bas jülde - 1 mln teñgenі tarïxşı-jazwşı, astanalıq Ämіrjan Älpeyіsov ïelendі. Balalar jazwşılarına arnalğan «Daraboz» bayqawınıñ bas jüldesіn jäne 1 mln teñgenі jazwşı, qarağandılıq Töken Äljantegі jeñіp aldı. Sonımen qatar, satïra janrı bïıldan bastap jazwşı, satïrïk, awdarmaşı Esenjol Dombay atındağı «Jıldıñ üzdіk satïrası» bolıp özgertіldі. Buğan deyіn 11 ret ötkіzіlgen balalar jazwşılarına arnalğan Xalıqaralıq «Daraboz» bayqawı bïıl bіrіnşі ret «Altın qalam» ädebï jüldesі ayasında ötkenіn de ayta ketw kerek. Bul balalar taqırıbındağı twındılardıñ sanın ğana emes, sapasınıñ da artwına septіgіn tïgіzdі. Bïıl «Altın qalam - 2017» bayqawına qazaq jäne orıs tіlderіnde jazılğan 1 076 jumıs tüstі. Bäygege Qazaqstan ğana emes, AQŞ, Germanïya, Wkraïna, Resey, Ïzraïl jäne Belarws elіnde turatın avtorlar da qatıstı. Bul da qalamgerlerge arnalğan bayqawdıñ awqımı artıp otırğanın bіldіrse kerek.

- Al ädebï şığarmalardıñ sapası qanşalıqtı köterіlgen?

- Şığarmalardıñ sapası da jıldan jılğa artıp keledі. Osı orayda ayta ketetіn jayt, qazіr jalpılama alğanda qalada qazaq tіlіnde söyleytіn, oqïtın jastar köbeyіp kele jatqan ürdіstі bayqaymız. Ädebïet jastarımızğa äser etwі kerek. Bul qoğam üşіn mañızdı. Mısalı, mädenïet salası, sonıñ іşіnde şow-bïznestіñ soñğı 5 jıl іşіnde qattı özgerіske tüskenіn aytwğa boladı.

Jalpı, mädenïettіñ damwı üşіn ol san alwan bolwı şart. Ulttıq mädenïet te, ulttıq ädebïet te jastarımızğa äser etedі. Men 10 jıl burın «Xït TV» arnasınıñ prezïdentі boldım. Sol kezde bіr şarağa 70 mıñ adam jïnaw üşіn şet elden nemese reseylіk tanımal juldızdardı şaqırw kerek bolatın. Al, endі bïıl «Gakkw» arnasımen bіrіgіp uyımdastırğan koncertke 100 mıñnan astam adam jïnadıq. Koncertte tek qana qazaqşa änder boldı.

Bul arada bïznes qawımdastıq ta qur qalmaydı, jarnamağa aqşa saladı. Osı arada ekonomïkalıq tabıs boladı. Mädenïet salasınıñ öz ekonomïkası bolsa ol da alğa jıljïdı. Şınımen, mädenïettіñ ekonomïkalıq bölіgі bolwı jäne ol tabıs tabwı kerek.

Osı rette «qazaqstandıq qalamgerler osı jağınan nege damımay qaldı?» degen zañdı suraq twındaydı. Qazaqşa kіtap jazıp, onı sata almasa, jazwşı qalay kün köredі? Qazaqstan kïno ïndwstrïyası da tabıs taba bastağanı belgіlі. Mısalı, bïıl Qazaqstanda tüsіrіlіp jatqan kïnolardıñ sanı 35-ten astı. Jaqsı körsetkіş. Bul - bіzde şığarılğan kïnolar, prodyuserler tabıs taba bastadı degen söz. Kіtap ïndwstrïyası da osınday bolwı kerek.

Men 2009 jılı «Pontsız pïra» attı kіtabımdı şığardım. Sol kezde bayqağanım, kіtaptıñ bağası 300 teñgeden assa, mülde satılmaytın edі. Bıltır, «Men jındımın» degen kіtap şıqtı, bul kіtap - «Altın qalamnıñ» jüldegerі. Qazіr sol kіtap 2000 teñgeden satılıp jatır. Jaqsı satılıp jatır, suranıs bar. Kіtap üşіn 2000 teñge kommercïyalıq bağa bolıp esepteledі. Yağnï, Qazaqstanda osı bağamen kіtap satılıp jatsa, onda bіzdіñ de narıqtıñ pіskenі. Bul - jaqsı nışan, munı narıqtıñ «sïgnalı» dep qabıldawımız kerek. Endeşe aldağı 2-3 jıldıñ іşіnde qazaqşa kіtaptar suranısqa ïe boladı.

- Qwat Esenjolulı, bïılğı «Altın qalamda» qalamgerler qay taqırıptarğa män bergen eken?

- Qalamgerler köbіnese älewmettіk problemalarğa män bere bastadı. Bul jaqsı üderіs. Jalpı, qazіrgі waqıtta bügіngі zamandı körsetetіn, qazіrgі şınayılıqtı ayşıqtaytın ädebï şığarmalar kerek. Qoğamda ömіr özgerdі, al sörelerde älі sol eskі kіtaptar tur. Osığan baylanıstı ayta keteyіn, bіz «Altın qalam» arqılı jaña jazwşılardı іzdeymіz.

- Waqıt bölіp suxbattasqanıñızğa raxmet. 

PS: «Altın qalam-2017» bayqawına qazaqstandıq avtorlarmen qatar, AQŞ, Ïzraïl, Germanïya, Resey sekіldі älemnіñ 6 elіnіñ jazwşıları qatısqan. Bïıl uyımdastırw komïtetі jäne qazılar alqası quramında: Dosım Sätpaev, Aydos Sarım, Arman Şoraev, Nurjan Muxamedjanova, Raswl Jumalı, Kenje Jumanulı, Qwat Dombay, Äygerіm Rayımqulova, Beknur Qïsıqov, Tatyana Fïlïpçïk boldı. Konkwrstıñ bastı erekşelіgі, bastamaşıl top pen qazılar alqasınıñ müşelerі ädebïetşіler emes. «Bul bayqawdı ädіl ötkіzw üşіn jasalğan», - deydі uyımdastırwşılar. Sondıqtan, «Altın qalam» - üzdіkterdі qalamgerler emes, oqırmandar anıqtaytın Qazaqstandağı tuñğış bayqaw.

«Altın qalam» ulttıq ädebï jüldesі alğaş ret 2010 jılı ötkіzіlgen. Sonımen qatar, sol jılı «Qazaq ädebïetіne qosqan zor ülesі üşіn» atalımı boyınşa sayasï qılmısker dep ayıptalıp, Qıtay türmesіnde 40 jılday otırğan jazwşı Qajığumar Şabdanulı marapattalğan bolatın. Bul qalamgerdіñ twğan otanınan alğan alğaşqı ädebï sıylığı edі.

«Altın qalam - 2017» bayqawınıñ bïılğı jılğı jeñіmpazdarı: Nurjan Nurbek «Jıldıñ üzdіk poezïyası», Maqsat Qarğabay «Jıldıñ üzdіk prozası», Jomart Aydarov «Jıldıñ üzdіk kïno scenarïyі jäne dramatwrgïyası», Töken Äljantegі «Jıldıñ üzdіk balalar jäne jasöspіrіmder ädebïetі, «Daraboz», Eralxan Jılqaydarulı «Jıldıñ üzdіk satïrası», «Alaşordağa 100 jıl!» atalımı boyınşa tağayındalğan erekşe jülde astanalıq Ämіrjan Älpeyіsovke buyırdı. Sonımen qatar, «Jıldıñ üzdіk fantastïkası jäne detektïvі» Olarbek Bekbolatovqa buyırdı. Al, «Qazaq ädebïetіne qosqan elewlі eñbegі üşіn» jüldesі Şerxan Murtazağa joldandı. 


Qwat Dombay: Narıqta qazaq tіldі kіtaptarğa suranıs artatın boladı 
Qwat Dombay: Narıqta qazaq tіldі kіtaptarğa suranıs artatın boladı 
Qwat Dombay: Narıqta qazaq tіldі kіtaptarğa suranıs artatın boladı 

Bastı sözder: Ädebïet,
Qate taptıñız ba? Belgіlep, CTRL+ENTER basıñız

Pіkіr qaldırw

Soñğı Pikirler