Awa rayı
Astana -9 °S
Almatı 0 °S
valyuta bağamı
USD 330.22
EUR 388.07
RUB 5.60
CNY 49.93

Qazaqstannıñ jalpıulttıq deñgeydegі qasïettі orındarı men keşenderіnіñ tolıq tіzіmі

Qazaqstannıñ jalpıulttıq deñgeydegі qasïettі orındarı men keşenderіnіñ tolıq tіzіmі
2017 jılğı 10 qaraşa 13:10 1279

ASTANA. QazAqparat - Qazaqstannıñ jalpıulttıq deñgeydegі qasïettі orındarı men keşenderіnіñ tolıq tіzіmі jarïyalandı.

Elbasımız Nursultan Nazarbaev «Bolaşaqqa bağdar: rwxanï jañğırw» attı bağdarlamalıq maqalasında Qazaqstannıñ qasïettі rwxanï qundılıqtarın xalıq sanasına sіñіrwdіñ  erekşe mañızdılığın aytıp  ötken bolatın.

Osığan oray, QR Mädenïet jäne sport mïnïstrlіgіnіñ bastamasımen qazaq xalqınıñ tarïxınan elewlі orın alatın Qazaqstannıñ qasïettі orındarın anıqtap, onıñ tіzіmіn jasaw qolğa alındı. Ğılımï-saraptamalıq keñes aşılıp, oğan belgіlі ğalımdar men qoğam qayratkerlerі  tartıldı.

Aymaqtarda jergіlіktі ölketanwşılar men ğalımdar, oblıstıq äkіmdіktіñ qatıswımen  qasïettі orındardı anıqtaw üşіn oblıstıq jumıs toptarı qurıldı. Solardıñ usınısı boyınşa Qazaqstannıñ 100 qasïettі orındarı men keşenderіnіñ tіzіmі anıqtaldı.

«Qazaqstannıñ qasïettі orındarı men keşenderі» retіnde erekşe qasterlenetіn tabïğï, mädenï muranıñ, zayırlı jäne dіnï säwlettіñ ayrıqşa qasterlі eskertkіşterі, keseneler, sonday-aq, Qazaqstan xalqınıñ jadında öşpes іz qaldırğan tarïxï jäne sayasï oqïğalarmen baylanıstı orındar uğınıladı.

 Qazaqstannıñ tarïxï-mädenï murası men älewmettіk-sayasï ömіrіndegі mañızdı orın alatın ulttıq bіrlіk pen jañğırw nışanı retіndegі nısandar, sonday-aq ulttıq bіrlіk pen jañğırw sïmvolı retіnde körіnetіn memlekettіñ älewmettіk-sayasï ömіrіnde mañızdı orın alatın nısandar men keşender kіrdі.

Elіmіzdegі barlıq qasïettі nısandar bes topqa jіkteldі.

1.        Erekşe bağalanatın tabïğï mura eskertkіşterі. El awzında kïelі atalıp ketken, keybіrewі qazіrdіñ özіnde memleket qarawında turğan tabïğat qubılıstarınıñ nätïjesіnde payda bolğan orındar.

2.        Arxeologïyalıq eskertkіşter jäne orta ğasırlıq qalalıq ortalıqtar. Bul topqa qalaşıqtar, bekіnіster, petroglïfter, qorımdar, xalqımızdıñ qalıptaswında erekşe röl atqarğan, Qazaq memleketіnіñ, Ulı Jіbek jolınıñ qurılwına uyıtqı bolğan  orta ğasırlıq qalalar kіredі.

3.        Dіnï jäne ğurıptıq orındar. Bunday qasïettі orındardı äwlïe fenomenіmen baylanıstırwğa boladı. Türkі kezeñіne deyіngі däwіrdegі attarı  añızğa aynalğan, köne türkі däwіrі jäne orta ğasırlardağı, sonımen bіrge XIX ayağı - XX ğasırdıñ basına deyіngі tarïxï tulğalardı qamtïdı.

4.        Tarïxï tulğalarğa qatıstı qasïettі orındar. Qazaqstan tarïxında elewlі orın alatın, bükіl ömіrіn qazaq elіnіñ bostandığı men egemendіgіne arnap, üş jüzdіñ batır-bïlerіn jïıp, eldіk mañızdı mäselelerdі şeşken xandar, qazaq xandığınıñ täwelsіzdіgі üşіn küresken qazaqtıñ batırları, ult-azattıq qozğalısınıñ jetekşіlerі, qolbasşılar, ğılım men bіlіmge, mädenïetke üles qosqan memleket jäne qoğam qayratkerlerі, aqındar, ğalımdar, ağartwşılar  twralı mänі zor jerler alınıp otır.

5.      Sayasï, tarïxï oqïğalarğa baylanıstı qasïettі orındar. Qazaq dalasında qazaq xalqınıñ bіrlіgі üşіn bolğan şayqastardı, erlіktі, batırlıqtı, qaysarlıqtı nasïxattaytın, eldіñ bіrlіgіn bіldіretіn eskertkіşter men el jadında öşpes іz qaldırğan qasіrettі orındar. Qoğamnıñ, memlekettіñ tarïxında erekşe ornı bar memleketіmіzdіñ jaña nışandarı enіp otır.

  

  

1. Erekşe bağalanatın tabïğï mura eskertkіşterі

 

Atawı

Ornalasqan oblısı, awdanı

  

1

Äwlïetaw (Aqmeşіt), Edіge tawı, Altın Şoqı

 

Qarağandı oblısı, Ulıtaw awdanı.

2

Qazığurt taw keşenі

 

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Qazığurt awdanı.

3

Jılağan ata bulağı men üñgіrі

 

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Türkіstan qalası

 

4

Aqmeşіt üñgіrі

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Bäydіbek awdanı.

 

5

Bektaw ata tawı jäne üñgіrі,

Ïmanqara keşenі

 

Qarağandı oblısı, Aqtoğay awdanı.

Atıraw oblısı, Jılıoy awdanı.

6

Aqtas tawındağı Qoñır Äwlïe üñgіrі

Bayanawıl tawındağı Qoñır Äwlïe üñgіrі

 

 Şığıs Qazaqstan oblısı, Abay awdanı.

 Pavlodar oblısı, Bayanawıl awdanı.

7

Oqjetpes jartası

Aqmola oblısı, Bwrabay awdanı.

  

8

Muztaw, Xan Täñіrі tawları

 Şığıs Qazaqstan oblısı, Katonqarağay awdanı.

Almatı oblısı, Rayımbek awdanı.

9

Otpan taw tarïxï-mädenï keşenі

Mañğıstaw oblısı, Mañğıstaw awdanı.

 

10

Şarın şatqalı

  

Almatı oblısı, Rayımbek awdanı.

 

11

Jamanşıñ kraterі

Aqtöbe oblısı, Irğız awdanı.

 

12

Tamşıbulaq bulağı

Almatı oblısı, Aqsw awdanı.

 

  

2. Arxeologïyalıq eskertkіşter jäne orta ğasırlıq qalalıq ortalıqtar

  

Atawı

Ornalasqan oblısı, awdanı

  

1

Torğay geoglïfterі

Qostanay oblısı. Jangeldі, Amangeldі awdandarı men Arqalıq qalası

 

2

Tañbalı (Tamğalı) tas arxeologïyalıq keşenі, Terektі äwlïe petroglïfterі

  

Almatı oblısı, Jambıl awdanı.

 

Qarağandı oblısı, Ulıtaw awdanı.

 

3

Aqbawır tarïxï-arxeologïyalıq keşenі

Şığıs Qazaqstan oblısı, Ulan awdanı.

 

4

Berel, Şіlіktі, Taqsay, Araltöbe,    Boralday, Esіk  tarïxï-arxeologïyalıq keşenderі

Şığıs Qazaqstan oblısı, Katonqarağay awdanı.

Şığıs Qazaqstan oblısı, Zaysan awdanı.

Batıs Qazaqstan oblısı, Terektі awdanı.

Atıraw oblısı, Jılıoy awdanı.

Almatı qalası.

Almatı oblısı, Eñbekşіqazaq awdanı.

5

Botay qonısı

Soltüstіk Qazaqstan oblısı, Ayırtaw awdanı.

 

6

Beğazı arxeologïyalıq keşenі

Qarağandı oblısı, Aqtoğay awdanı.

7

«Qamıstı» (QazArqaïm) qorğanısı  

Qostanay oblısı, Denïsov awdanı.

 

8

Bozoq qalaşığı

 

Astana qalası.

 

9

Şіrіk-Rabat qalaşığı

 

Qızılorda oblısı, Qarmaqşı awdanı.

 

10

Otırar qalaşığı

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Otırar awdanı.

 

11

Taraz qalaşığı

 

Jambıl oblısı, Taraz qalası

 

12

Yascı (Kültöbe, Türkіstan)  qalaşığı

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Türkіstan qalası.

 

13

Qosbatır-Qwmay memorïaldı keşenі

Aqmola oblısı, Ereymentaw awdanı.

 

14

Jankent qalaşığı

 

Qızılorda oblısı, Qazalı awdanı.

  

15

Sığanaq qalaşığı

 

Qızılorda oblısı, Jañaqorğan awdanı.

 

16

Jent qalaşığı

 

Qızılorda oblısı, Qazalı awdanı.

  

17

Aqırtas keşenі

 

Jambıl oblısı, Taraz qalası

  

18

Merkі, Jaysan türkі ğurıptıq keşenі

 

Jambıl oblısı, Merkі, Şw awdandarı.

  

19

Qoylıq qalaşığı

 

Almatı oblısı, Sarqand awdanı.

  

20

Qızılqala qalaşığı

 

Mañğıstaw oblısı, Mañğıstaw awdanı.

 

21

Aqköl-Jayılma qalaşığı

  

Pavlodar oblısı, Ekіbastuz awdanı.

 

22

Sarayşıq qalaşığı

 

Atıraw oblısı.

  

23

Sayram  qalaşığı

 

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Sayram awdanı.  

 

24

Sawran qalaşığı

 

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Türkіstan qalası.

  

25

Sozaq qalaşığı

 

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Sozaq awdanı.

 

26

Jayıq qalaşığı

 

Batıs Qazaqstan oblısı, Oral qalası.

 

 

 

3. Dіnï jäne ğïbadat orındarı bolıp tabılatın orındar

 

Atawı

Ornalasqan oblısı, awdanı

  

1

Dombawıl, Ekіdіñ ğurıptıq eskertkіşterі

 

Qarağandı oblısı, Ulıtaw awdanı, Jezqazğan qalası.

Qostanay oblısı, Arqalıq qalası.

 

2

Ükaş ata kesenesі

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Türkіstan qalası.

 

3

Qorqıt ata memorïaldı keşenі

 

Qızılorda oblısı, Qarmaqşı awdanı.

 

4

Begіm ana munarası, Juban ana kesenesі

Qızılorda oblısı, Aral awdanı.

Qarağandı oblısı, Jañaarqa awdanı.

  

5

Abat-Baytaq kesenesі

 

Aqtöbe oblısı, Qobda awdanı.

6

Baba Tüktі Şaştı Äzіz kesenesі

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Sozaq awdanı.

 

7

Ayşa bïbі, Babadja Xatwn kesenelerі

  

Jambıl oblısı, Jambıl awdanı. 

 

8

Ïbrahïm ata, Qaraşaş ana,  Gawhar ana kesenelerі

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Sayram awdanı.

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Türkіstan qalası.

 

9

Bäydіbek bï, Domalaq ana kesenelerі

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Bäydіbek awdanı.

 

10

Ïsmayl ata säwlet keşenі

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Qazığurt awdanı.

  

11

Botağay kesenesі

 

Aqmola oblısı, Qorğaljın awdanı.

 

12

Qorasan Ata kesenesі, Tölegetay-Qılıştı ata keşenі

Qızılorda oblısı, Jañaqorğan awdanı.

 

13

«Äzіret Sultan» tarïxï-mädenï keşenі (Q.A.Yassawï kesenesі,Salqam Jäñgіr xan, Täwke xan, Abılay xan, Şaqşaq Jänіbek, Qaz Dawıstı Qazıbek bï, Qanjığalı Bögenbay, Jawğaş batır jäne basqada ulı tulğalardıñ jerlengen jerі)

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Türkіstan qalası.

 

14

Mañğıstaw jerіndegі qorımdar men jerastı meşіtterі:

Beket ata (Oğılandı jerіndegі, XVIII ğ.),

Şopan ata, Köne Beynew jäne Beket-ata, Qaraman ata, Masat ata, Şaqpaq ata, Sultan-epe sayı, Sïsem ata

 

Mañğıstaw oblısı, Qaraqïya awdanı, Mañğıstaw awdanı, Tüpqarağan awdanı, Beynew awdanı.

 

15

Arıstan bab kesenesі

 

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Otırar awdanı.

  

16

Qaraxan kesenesі

 

Jambıl oblısı, Jambıl awdanı. 

  

17

Qozı Körpeş pen  Bayan sulw kesenesі

Şığıs Qazaqstan oblısı, Ayagöz awdanı.

 

18

Joşı xan kesenesі

 

Qarağandı oblısı, Ulıtaw awdanı, Jezqazğan qalası.

 

19

Alaşa xan kesenesі

Qarağandı oblısı, Ulıtaw awdanı.

20

Tekturmas keşenі

 

Jambıl oblısı, Bayzaq awdanı.

 

21

Uşqan ata,Aqmeşіt qorımdarı, Qulşan ata jerastı meşіtі

 

Atıraw oblısı, Jılıoy awdanı.

 

22

Buqar jıraw, Qojabergen jıraw kesenelerі

Qarağandı oblısı, Buqar jıraw awdanı.

Soltüstіk Qazaqstan oblısı, Jambıl awdanı.

 

23

Qarabwra kesenesі

 

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Sozaq awdanı.

 

24

Oysılqara qorımı

 

Aqtöbe oblısı, Xromtaw awdanı.

 

25

Oqşı ata kesenesі

  

Qızılorda oblısı, Şïelі awdanı.

  

26

Irğızbay ata,  Jumağazı xazіret,  Ïsabek xazіret, Nawan xazіret kesenelerі

 

Şığıs Qazaqstan oblısı, Tarbağatay awdanı.

Batıs Qazaqstan oblısı, Sırım awdanı.

Pavlodar oblısı, Ekіbastuz awdanı.

Aqmola oblısı, Kökşetaw q.

 

27

Mäşhür Jüsіp Köpeyulı kesenesі

  

Pavlodar oblısı, Bayanawıl awdanı.

 

28

Jarkent meşіtі

 

Almatı oblısı, Jarkent qalası.

  

29

Qunanbay qajı, Dosjan ïşan, 

Appaq-Ïşan meşіtterі

  

Qarağandı oblısı, Qarqaralı awdanı.

Aqtöbe oblısı, Temіr awdanı.

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Bäydіbek awdanı.

 

30

Voznesensk kafedraldı şіrkewі

  

Almatı qalası.

  

31

Xrïstos Spasïtel şіrkewі

 

Qızılorda oblısı, Qızılorda qalası.

 

 

  

4. Tarïxï tulğalarğa qatıstı qasïettі orındar

  

Atawı

Ornalasqan oblısı, awdanı

  

1

Qobılandı batır memorïaldıq keşenі

Aqtöbe oblısı, Qobda awdanı.

 

2

Esіm xan kesenesі

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Türkіstan qalası.

  

3

Xaqnazar xan kesenesі

 

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Sozaq awdanı.

 

4

Joñğar şapqınşılığına qarsı küresken batırlardıñ kesenelerі:

Qapal batır, Qarasay jäne Ağıntay batırlar,  Eset Kökіulı, Şanışqılı Berdіqoja,  Qabanbay batır, Baraq Qarabalwanulı, Malaysarı Toqtawılulı, Rayımbek batır,  Nawrızbay Kuttımbetulı,  Oljabay Tölebayulı,  Jïdebay Qojanazarulı, Qudayberdі Qulsarı,  Bayan batır,  Jasıbay Ömіrulı,  Bayğozı Naymantayulı,  Er Jänіbek Berdäwletulı

 

 

 

 

Almatı oblısı, Eskeldі awdanı.

Soltüstіk Qazaqstan oblısı, Ayırtaw awdanı.

 

Aqtöbe oblısı, Alğa awdanı.

Qarağandı oblısı, Qarqaralı awdanı.

Aqmola oblısı, Celïnograd awdanı.

Qostanay oblısı, Sarıköl awdanı.

Almatı oblısı, Kerbulaq awdanı

Almatı qalası.

Almatı oblısı, Sarqand awdanı.

Aqmola oblısı, Ereymentaw awdanı.

Qarağandı oblısı, Şet awdanı.

Soltüstіk Qazaqstan oblısı, Esіl awdanı.

Qarağandı oblısı, Qarqaralı awdanı.

Pavlodar oblısı, Bayanawıl awdanı.

Qarağandı oblısı, Şet awdanı.

Şığıs Qazaqstan oblısı, Jarma awdanı.

5

Xan molası memorïaldıq keşenі (Äbіlqayır xan, XVIII ğ.)

Aqtöbe oblısı, Äyteke bï awdanı.

 

6

Abılay xan rezïdencïya keşenі, Abılay xan alañı

Soltüstіk Qazaqstan oblısı. Petropavl qalası.

Aqmola oblısı, Bwrabay awdanı.

7

Ult-azattıq köterіlіs batırlarınıñ kesenelerі:

Maxambet Ötemіsulı, Ïsatay Taymanulı,

Eset Kötіbarulı,  Janqoja Nurmuxamedulı, Baraq Satıbaldıulı,  Bayzaq datqa

 

 

Atıraw oblısı, Maxambet awdanı.

Aqtöbe oblısı, Qobda awdanı.

Aqtöbe oblısı, Şalqar awdanı.

Qızılorda oblısı, Qazalı awdanı.

Mañğıstaw oblısı, Beynew awdanı.

Jambıl awdanı, Bayzaq awdanı.

 

8

Kenesarı xan üñgіrі,  Kenesarı Qasımulı bastağan ult-azattıq köterіlіs batırlarınıñ kesenelerі: Ağıbay Qoñırbayulı, Bopay xanım, Bawbek batır,  Jäwke Nazarğululı,

Buxarbay Estekbayulı, Bespaqır kesenesі,

Qaraötkel musılman zïratı  (K.Qasımulı batırları jerlengen jerі)

 

Aqmola oblısı, Bwrabay awdanı.

Qarağandı oblısı, Şet awdanı.

Aqtöbe oblısı, Ayteke bï awdanı.

Aqmola oblısı, Jaqsı awdanı.

Qostanay oblısı, Arqalıq qalası.

Qızılorda oblısı, Jalağaş awdanı.

Aqmola oblısı, Qorğaljın awdanı.

Astana q.

9

Tättіmbet Qazanğapulı,  Däwletkerey Şığayulı kesenelerі

Qarağandı oblısı, Qarqaralı awdanı.

Batıs Qazaqstan oblısı, Bökey ordası awdanı.

 

10

Altınemeldegі Şoqan Wälïxanovtıñ memorïaldıq keşenі jäne jerlengen jerі, Sırımbet mekenі

Almatı oblısı, Kerbulaq awdanı.

Soltüstіk Qazaqstan oblısı, Ayırtaw awdanı.

11

Ibıray Altınsarïn kesenesі

Qostanay oblısı, Qostanay awdanı.

 

12

Abaydıñ «Jïbeday-Börіlі» tarïxï-mädenï keşenі

 

Şığıs Qazaqstan oblısı, Abay awdanı.

 

13

T.G.Şevçenko memorïaldı keşenі

Mañğıstaw oblısı, Tüpqarağan awdanı.

 

14

F.M.Dostoevskïydіñ ädebï-memorïaldı üyі

Şığıs Qazaqstan oblısı, Semey qalası.

 

15

Jambıl Jabaev kesenesі

Almatı oblısı, Jambıl awdanı.

 

16

Axmet Baytursınulı memorïaldı üyі

Almatı q.

 

17

Mіrjaqıp Dwlatulı kesenesі,

Ğumar Qaraş, Smağul Sädwaqasovtıñ jerlengen jerі

 

Qostanay oblısı, Jangeldі awdanı.

Batıs Qazaqstan oblısı, Jänіbek awdanı.

Astana qalası.

 

18

1916 j. köterіlіs basşıları:

Amangeldі Ïmanovtıñ jerlengen jerі,

Äbdіğappar Janbosınulı jäne Keykі batır kesenelerі,

«Erewіl töbe»

Qostanay oblısı, Amangeldі awdanı.

Qostanay oblısı, Arqalıq qalası.

Qostanay oblısı, Arqalıq qalası.

Almatı oblısı, Rayımbek awdanı.

 

19

Tuñğış Prezïdent tarïxï-mädenï ortalığı

 

Qarağandı oblısı, Temіrtaw qalası.

 

 

5. Sayasï, tarïxï oqïğalarğa baylanıstı qasïettі orındar

  

Atawı

Ornalasqan oblısı, awdanı

  

1

Tañbalı tas eskertkіşі

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Sozaq awdanı.

  

2

Orbulaq, Añıraqay, Bulantı şayqastarı bolğan tarïxï jerler

Almatı oblısı.

Qarağandı oblısı, Ulıtaw awdanı.

 

3

Bіrlіk - Ordabası memorïaldı keşenі

Oñtüstіk Qazaqstan oblısı, Ordabası awdanı.

 

4

Bökey Ordası tarïxï keşenі

Batıs Qazaqstan oblısı, Bökey ordası awdanı.

 

5

Aşarşılıq qurbandarına arnalğan monwment

Astana qalası.

  

6

Qarlag (Dolïnka k.) jäne Janalıq k. sayasï qwğın-sürgіn qurbandarınıñ jerlengen jerі, «ALJÏR» memorïaldı keşenі

Qarağandı oblısı, Dolïnka kentі.

Almatı oblısı, Talğar awdanı.

Aqmola oblısı, Celïnograd awdanı.

 

7

Semeydegі Alaş arıstarı üyі,

Jımpïtıdağı «Alaş Orda» üyі

Şığıs Qazaqstan oblısı, Semey qalası.

Batıs Qazaqstan oblısı, Sırım awdanı

 

8

Semey polïgonı qurbandarına arnalğan «Ölіmnen de küştі»  monwmentі

Şığıs Qazaqstan oblısı, Semey qalası.

  

9

1991 jılı Täwelsіzdіk Deklaracïyası qabıldanğan «Ükіmet üyі» ğïmaratı

 

Almatı qalası.

10

Respwblïka alañı - Täwelsіzdіk monwmentі, «Täwelsіzdіk tañı» - 1986 jılı jeltoqsan oqïğasına arnalğan eskertkіş 

Almatı qalası, Respwblïka alañı.

 

 

11

«Otan-Ana» - Ekіnşі dünïejüzіlіk soğısta qaza tapqan maydangerlerge jäne Otan qorğawşılarğa arnalğan monwment

Astana qalası.

 

12

Astana-Bäyterek, Qazaq elі monwmentі, Mäñgіlіk El saltanattı arkası

Astana qalası.

 

 

 

 

Bastı sözder: Rwxanï jañğırw, «KAZMEDÏA», Qazaqstannıñ kïelі jerlerіnіñ geografïyası, Qazaqstan tarïxı,
Qate taptıñız ba? Belgіlep, CTRL+ENTER basıñız

Pіkіr qaldırw

Soñğı Pikirler